FOTO: BASF

Dodatkowym wyzwaniem w ochronie plantacji jest zdolność Phytophthora infestans do szybkiego tworzenia nowych, bardziej agresywnych genotypów, takich jak m.in. EU43_A1, EU46_A1, EU 41_A2. Pojawienie się typu kojarzeniowego A2 umożliwiło rozmnażanie płciowe patogenu, co przyspieszyło wymianę materiału genetycznego i zwiększyło zmienność populacji. W efekcie obserwuje się spadek wrażliwości na niektóre substancje aktywne (np. z grup fenyloamidów, amidów i izoksazoli), co wymusza stosowanie strategii antyodpornościowej.

Skuteczne zwalczanie zarazy ziemniaka wymaga prowadzenia zintegrowanej ochrony, obejmującej profilaktykę oraz regularne stosowanie fungicydów. Kluczowe jest rozpoczęcie zabiegów już we wczesnych fazach rozwoju roślin i ich kontynuowanie przez cały sezon, szczególnie w warunkach sprzyjających infekcji. Istotne jest także rotacyjne stosowanie preparatów o różnych mechanizmach działania, aby ograniczyć ryzyko powstawania odporności patogenu.

FOTO: BASF

Divexo® w strategii ochrony ziemniaka przed zarazą

Nowoczesne strategie ochrony otwierają nowe możliwości dzięki zastosowaniu fungicydu Divexo®, który łączy działanie kontaktowe i systemiczne, zapewniając pełne zabezpieczenie roślin. Preparat zawiera dwie substancje czynne o odmiennych mechanizmach działania (ametoktradyna i propamokarb, FRAC 45 i 28), co zwiększa skuteczność zwalczania zarazy oraz ogranicza ryzyko powstawania odporności. Preparat blokuje funkcje życiowe komórki grzyba w 3 miejscach.

Ametoktradyna działa kontaktowo i tworzy na powierzchni liścia „rezerwuary” substancji czynnej, zapewniając długotrwałą ochronę, natomiast propamokarb wykazuje silne działanie systemiczne, przemieszczając się w roślinie i zwalczając patogena również wewnątrz tkanek. Dzięki temu Divexo® działa zarówno zapobiegawczo, jak i interwencyjnie.

Divexo® należy stosować w dawce 2,0 l/ha zapobiegawczo lub po pojawieniu się pierwszych objawów choroby, od fazy BBCH 21 do BBCH 89. Najlepsze efekty uzyskuje się w środkowym okresie wegetacji na dobrze rozwiniętych roślinach, wykonując maksymalnie 2 zabiegi w sezonie i stosując rotację z fungicydami o odmiennym mechanizmie działania. Dzięki szybkiemu działaniu i odporności na zmywanie oraz promieniowanie UV preparat zapewnia skuteczną ochronę także w zmiennych i trudnych warunkach pogodowych.

W przypadku potrzeby jednoczesnego zwalczania alternariozy ziemniaka, Divexo® zaleca się stosować w mieszaninie z fungicydem Signum® 33 WG 0,25 kg/ha lub fungicydem Revyona 1,25 l/ha.

Po więcej informacji zapraszamy do odwiedzenia strony: Divexo® - BASF Agricultural Solutions.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych na etykiecie.

Nowe przepisy dotyczące zwalczania szkodników przy użyciu gazów (fumigantów) wchodzą w życie od marca 2026 roku. Nowe prawo ma ograniczyć śmiertelne zatrucia i zwiększyć bezpieczeństwo, nie blokując jednocześnie rolnikom dostępu do skutecznych środków ochrony roślin.

Adiuwanty - co to takiego?

Adiuwanty to nic innego, jak preparaty, które mają zwiększyć skuteczność oraz wydajność działania np. środków ochrony roślin. Środki te wpływają na lepszą aplikację i poprawienie właściwości środków ochrony roślin. Zastosowany preparat wraz z adiuwantem lepiej przylega do powierzchni rośliny, szybciej i skuteczniej zostanie też przez nią pochłonięty.

Jakie są rodzaje adiuwantów?

Adiuwanty ze względu na sposób działania można podzielić na:

• aktywujące,
• modyfikujące.

Adiuwanty aktywujące mają na celu zwiększenie ilości substancji czynnej w miejscu jej działania, przez co poprawia się wnikanie preparatu w głąb struktury np. rośliny uprawnej.

Adiuwanty modyfikujące to takie, które ograniczają pienienie cieczy użytkowej, zwiewanie kropel, a także zapobiegają powstawaniu korozji na metalowych częściach opryskiwacza. Dodatkowo przyczyniają się do większej dokładności zabiegu.

Do pierwszej grupy, czyli adiuwantów aktywujących zaliczane są surfaktanty, czyli substancje czynne powierzchniowo, a także oleje mineralne, roślinne oraz ich pochodne. Surfaktanty obniżają napięcie powierzchniowe cieczy opryskowej, a także wpływają na większą przyczepność kropli.

Wspomagacze olejowe możemy podzielić na oleje mineralne, w tej grupie głównie parafinowe, a także roślinne, jak rzepakowe i lniane oraz poddane procesowi estryfikacji oleje roślinne.

Adiuwanty mineralne, czyli sole mineralne, które oparte są na związkach azotowych, wykazują działanie i aktywujące i modyfikujące. Odgrywają one rolę kondycjonera wody, ze względu na swoje właściwości unieszkodliwiania antagonistycznych jonów, które występują w twardej wodzie.

Wspomagacze wielokomponentowe to adiuwanty, które w swoim składzie zawierają kilka składników np. olej, nawóz i substancje antypieniące.

Działanie adiuwantów

• mniejsze spływanie cieczy z rośliny,
• obniżenie napięcia powierzchniowego powstałego roztworu,
• znacznie bardziej efektywne rozprowadzenie cieczy na roślinie,
• ochrona przez zmyciem przez deszcz,
• większa efektywność wykonywanego zabiegu,
• mniejsze zużycie środka ochrony roślin,
• zmniejsza znoszenie cieczy roboczej.

Ciecz robocza - co jest najważniejsze?

Pierwszym krokiem producenta powinno być zapoznanie się z etykietą, a także kartą charakterystyki zakupionego środka ochrony roślin. Po drugie należy mieć dostęp do natrysku, aby w razie potrzeby przemyć oczy, oraz apteczki pierwszej pomocy. Rolnik musi ponadto obliczyć ilość cieczy potrzebną do oprysków, tak aby pozostało jak najmniej resztek. Należy też unikać bezpośredniego kontaktu z preparatem, ważne jest tutaj zastosowanie środków ochrony indywidualnej.

Warto pamiętać, aby poświęcić odpowiednią ilość czasu na wymieszanie preparatu. Zbyt chaotyczne i niestaranne mieszanie może doprowadzić do rozlania. Najpierw powinno się napełnić zbiornik opryskiwacza wodą, a dopiero w kolejnym kroku dodać środek. Warto użyć dopasowanego lejka do opryskiwacza lub leja zsypowego. Pozwoli to uniknąć rozlania i przelania cieczy.

Kolejność mieszania składników. Co na początku?

Kolejność mieszania składników:

• Woda, mniej więcej do połowy wielkości zbiornika. W tym momencie powinniśmy również zadbać o uruchomienie mieszadła.
• Kondycjonery wody, oraz środki antypieniące.
• W przypadku stosowania mocznika, dodajemy go jako drugi, ale pamiętajmy o uprzednim jego rozpuszczeniu.
• Jeżeli stosujemy nawozy mikroelementowe, dodawane są one jako trzeci element. Możemy zastosować płynne mikroelementy lub tak jak w przypadku mocznika, najpierw je rozpuścić.
• Dodajemy roztwory środków ochrony roślin.
• Dopełniamy zbiornik wodą do wymaganej objętości.

Adiuwant czy herbicyd?

Środki ochrony roślin występują w różnych formulacjach. Dlatego, jeżeli do mieszaniny planujemy dodać kilka preparatów, powinniśmy zastosować się do następującej kolejności:

• zawiesiny,
• emulsje,
• na końcu dodajemy roztwory.

Kolejność dodawania wg form użytkowych:

• Proszek do sporządzania zawiesiny wodnej – WP,
• Granule do sporządzania zawiesiny wodnej – WG,
• Koncentrat w postaci stężonej zawiesiny – SC,
• Zawiesina kapsuł – CS,
• Zawiesino – emulsja – SE,
• Koncentrat dyspergujący – DC.

Jeżeli chodzi o emulsje i ich trwałość, to najbardziej trwała jest emulsja o formulacji EC – koncentrat do sporządzania emulsji wodnej, następnie EW – emulsja, olej w wodzie, SE – zawiesino – emulsja i na końcu EO – emulsja wodna w oleju.

Jakich środków ochrony roślin nie można ze sobą łączyć?

Mieszanie fungicydów z herbicydami jest możliwe tylko wyłącznie wtedy, kiedy pozwoli na to producent. Nie mieszamy preparatów siarkowych z olejowymi, a także herbicydów na bazie 2,4 D z siarczanem miedzi. Zmieszanie ze sobą herbicydów, które zawierają substancje czynne, takie jak fenoksaprop-P-etylowy i MCPA, również może przynieść niepożądane skutki.

Nie mieszamy także środków miedziowych z:

• mocznikiem,
• saletrą wapniową,
• kwasem fosforowym,
• z nawozami z dodatkiem manganu.

Cladosporium fulvum to grzyb patogeniczny, rozwijający się głównie w warunkach szklarniowych. W sprzyjającym środowisku (wysoka wilgotność powietrza) może prowadzić do poważnych strat ekonomicznych.

Brunatna plamistość liści pomidora,

FOTO:

Sericoderus lateralis to chrząszcz należący do rodziny Corylophidae. Występuje kosmopolitycznie, także w Europie Środkowej. Zarówno larwy, jak i dorosłe osobniki są mikofagiczne – żywią się zarodnikami i strzępkami grzybów. Do tej pory znajdowano je głównie na materii organicznej, np. na gnijących liściach, pod korą czy w rozkładających się tkankach roślinnych.

Osobnik dorosły Sericoderus lateralis,

FOTO:

Mimo, że biologia i morfologia tego chrząszcza są dobrze udokumentowane, dotychczas nie odnotowano przypadków jego żerowania na patogenach grzybowych istotnych gospodarczo.

Postać larwalna,

FOTO:

Obserwacje w szklarni: zaskakujące zachowanie chrząszczy

W szklarni Farmy Bezdínek o powierzchni 111 000 m², w której prowadzono standardowy monitoring upraw pomidora, po raz pierwszy zauważono S. lateralis w miejscach intensywnie porażonych przez brunatną plamistość liści. Miało to miejsce latem i jesienią 2022 r., a obecność chrząszczy i powiązanie ich zachowania z C. fulvum potwierdzono także w sezonie 2023.

Dorosłe osobniki były widoczne na spodniej stronie liści w gęsto porażonych obszarach, często wśród konidioforów grzyba. Zarówno larwy, jak i dorosłe chrząszcze aktywnie żerowały na grzybni C. fulvum, a samice składały jaja bezpośrednio w ogniskach choroby. Z jaj wylęgały się larwy, które kontynuowały żerowanie na tkankach grzyba. Najprawdopodobniej chrząszcze rozprzestrzeniły się w szklarni zasiedlając rozkładające się liście pod rynnami.

W warunkach laboratoryjnych, w których obserwowano powiązanie między S. lateralis i C. fulvum pięć osobników dorosłych potrafiło całkowicie zjeść zmianę chorobową o powierzchni 5 cm² w ciągu 48 godzin.

Czy S. lateralis może pomóc w ochronie biologicznej?

Zauważono, że w miarę rozwoju choroby rosła również liczebność populacji S. lateralis. W centralnej części szklarni odnotowano średnio 5,5 ognisk chorobowych na liść i 0,2 chrząszcza na ognisko, a przy ścianach szklarni – 6,7 zmian chorobowych na liściu i 0,5 chrząszcza na zmianę. Choć aktywność chrząszczy lokalnie ograniczała wielkość zmian, nie udało się w ten sposób powstrzymać rozprzestrzeniania się choroby w całej szklarni.

Badania pokazują zatem, że chrząszcz żeruje na grzybni i może lokalnie ograniczać jego rozwój, jednak nie stanowi skutecznej ochrony w skali całej uprawy. Nie wiadomo także, czy jego obecność w odpowiednio dużym zagęszczeniu, np. po introdukcji, mogłaby przynieść zauważalne korzyści. Wymaga to dalszych badań.

Możliwe zagrożenia – wektor choroby?

Pomimo tego, że stwierdzono żerowanie S. lateralis na grzybni C. fulvum należy pamiętać, że owad ten może potencjalnie przyczyniać się do rozprzestrzeniania choroby na uprawie. Istnieje ryzyko, że chrząszcz przenosi zarodniki w sposób mechaniczny – na swoim ciele lub poprzez odchody. Zarodniki grzyba mogą przetrwać przejście przez przewód pokarmowy owada i być wydalane w postaci zdolnej do dalszego zakażenia roślin.

W przypadku S. lateralis obecność chrząszcza i intensywność choroby wykazywały wyraźną korelację, co sugeruje, że owad może wspierać rozprzestrzenianie się patogenu.

Osobniki dorosłe S. lateralis żerujące na grzybni Cladosporium fulvum,

FOTO:

Co dalej?

Konieczne są dalsze badania nad potencjałem S. lateralis jako środka biologicznego zwalczania brunatnej plamistości liści. Trzeba zbadać m.in. czy masowe, kontrolowane wprowadzenie tego gatunku mogłoby przynieść korzyści, oraz ocenić ryzyko związane z jego ewentualną rolą jako wektora choroby.

Do tego czasu zaleca się utrzymywanie czystości w szklarni, usuwanie rozkładającej się materii roślinnej oraz ścisłe monitorowanie obecności zarówno grzyba, jak i chrząszcza.

dr inż. Aleksandra Czerwińska-Nowak

Opracowano na podstawie:

Psota V., Bezděk J., Harvey L. (2024). First observation of the beetle Sericoderus lateralis consuming Cladosporium fulvum in a greenhouse tomato: potential for biological protection or risk to the crop? Journal of Plant Protection Research, 64(1): 77–81. DOI: 10.24425/jppr.2024.149151

Artykuł pochodzi z STO 2/2025

FOTO:

Charakterystyka chorób na kapuście głowiastej w czasie przechowywania

Czerń krzyżowych

Chorobę dosyć łatwo diagnozować. Należy w pierwszym rzędzie szukać koncentrycznych, ciemno zabarwionych plam, otoczonych najczęściej żółtawą obwódką na dolnych, starszych liściach kapusty. Z czasem plamy pojawiają się na górnych liściach. W warunkach wysokiej wilgotności powietrza patogen wytwarza warstwę mączystego, ciemnobrązowego nalotu zarodników konidialnych na powierzchni porażonej tkanki. Źródłem infekcji pierwotnej jest grzybnia Alternaria, zwykle zimująca w resztkach roślin pożniwnych, a także w chwastach z rodziny kapustowatych. Porażone nasiona także rozwlekają chorobę. W okresie wegetacji infekcji wtórnych dokonują zarodniki konidialne przenoszone przez wiatr i wodę, powodując infekcję roślin.

Objawy fuzariozy na główce kapusty,|

FOTO:

Szara pleśń

Grzyb Botrytis cinerea, sprawca choroby, jest polifagiem, a więc powszechność tej choroby jest notowana każdego roku. B. cinerea powoduje wodnistość tkanki w miejscu porażenia. Z czasem tworzy się charakterystyczny szary nalot zarodników konidialnych na porażonych miejscach. Zarodniki roznoszone są przez wiatr i wodę.

Zgnilizna twardzikowa

Symptomy choroby charakteryzują się białą, puszystą grzybnią na porażonej tkance z towarzyszeniem czarnych grudek sklerocjów. Sprawca choroby zimuje pod postacią sklerocjów w glebie. Pierwsze infekcje mogą pojawiać się na ogonkach liściowych lub u podstawy liści, widoczne w postaci ciemnobrązowych wodnistych plam.

Fuzarioza kapusty

Choroba jest ostatnio często notowana w Polsce. Patogen grzybowy Fusarium avenaceum ma wielu żywicieli spośród roślin warzywnych, sadowniczych i przemysłowych. Tworzy makro- i mikrokonidia. Pierwsze symptomy choroby występują na liściach w postaci wodnistych plam. W dalszym etapie rozwoju choroby plamy brunatnieją i pokrywają się pomarańczowym nalotem. Sprawca zimuje w formie grzybni w resztkach porażonych roślin. Od zaobserwowania pierwszych objawów do całkowitego zniszczenia główek może upłynąć 3–4 dni.

Bakteriozy

Czarna zgnilizna kapustnych

Sprawca choroby Xanthomonas campestris pv. campestris zimuje na resztkach pożniwnych roślin w glebie i w nasionach. Bakteria ta poraża wiele chwastów z rodziny kapustowatych. Wnika przez wszelkie zranienia tkanki oraz naczynia wodne (hydatody) znajdujące się na krawędziach liści. Objawy choroby mogą pojawić się już po 10–12 dniach od zakażenia w postaci lekko żółknących plam na obrzeżach liści. Plamy te przybierają wkrótce charakterystyczny kształt litery V, ułożonej w kierunku środka liścia. Oprócz żółknięcia blaszki charakterystyczną cechą jest czernienie wiązek przewodzących, postępujące w głąb rośliny. Na przekroju podłużnym widoczne są warstwowo czerniejące liście. Czernienie wiązek przewodzących może rozprzestrzeniać się po całej roślinie.

Mokra zgnilizna bakteryjna

Sprawca Pectobacterium carotovorum powoduje u kapusty objawy w postaci wodnistych tkanek i gnijących plam na liściach i łodygach, które mogą następnie czernieć, a nawet przechodzić w martwicę. Tworzą się też śluzowate zmiany w obrębie liści i głąba, którym towarzyszy nieprzyjemny, zgniły zapach. W zaawansowanych stadiach zmiany mogą prowadzić do całkowitego rozkładu tkanki.

Zwalczanie chorób grzybowych przy pomocy fungicydów

Ponieważ sprawcy chorób, które występują w okresie przechowywania, w większości przypadków infekują kapustę w okresie wegetacji, wymagana jest regularna chemiczna ochrona fungicydowa kapusty w tym czasie. W przypadku planowania przechowywania główek kapusty bardzo ważne jest właściwe zastosowanie fungicydów w okresie przed zbiorami. W tym okresie wymagane jest wykonanie od dwóch do trzech zabiegów środkami grzybobójczymi o działaniu wgłębnym lub układowym. Fungicydy powinny być zastosowane na miesiąc przed zbiorem, zgodnie z zapisami w etykietach. Na podstawie aktualnej pogody (deszczowa czy słoneczna) plantator sam powinien ocenić poziom zagrożenia chorobami i dostosować do nich ilość stosowanych fungicydów. Tabela 1 może być pomocna dla plantatora w podejmowaniu decyzji o ochronie przedzbiorczej kapusty na polu.

Terminy pojawienia się chorób na polu, które występują w okresie przechowalniczym.

Działania niechemiczne ograniczające rozwój chorób

Nie należy zapominać o pewnych elementach niechemicznych, ograniczających rozwój chorób w okresie wegetacji. Ich przestrzeganie zapewni większą zdrowotność roślin, a tym samym ograniczy straty w przechowalni. Szczególnie dotyczy to ograniczenia rozwoju bakterioz. Fungicydy chroniące kapustę przed patogenami grzybowymi nie działają na bakterie. W programie ochrony nie ma aktualnie środków zarejestrowanych przeciwko chorobom bakteryjnym, dlatego ważne są wszelkie działania niechemiczne.

Wyróżnia się:

• unikanie produkcji kapustowatych na tym samym polu przez wiele lat (ogranicza to nagromadzenie populacji patogenów, w tym patogenicznych bakterii atakujących kapustę),
• wybór plantacji, gdzie woda nie stagnuje na polu,
• wysiew zdrowych nasion,
• zwalczanie chwastów,
• stosowanie odmian kapusty z cechami odporności na poszczególne choroby.

dr inż. Jan Sobolewski

Skierniewice

Artykuł pochodzi z

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Przebieg pogody od wczesnej wiosny nie zapowiadał zmasowanej presji przędziorków, o której donosili w tym roku producenci pomidorów i ogórków pod osłonami. Jaka zatem była przyczyna masowego wystąpienia szkodnika i czy we wszystkich gospodarstwach skala problemu była taka sama?

Dorota Baraniecka (D.B.): Z naszych obserwacji wynika, że problem przędziorka nie wystąpił we wszystkich gospodarstwach z jednakowym nasileniem. Z dużym prawdopodobieństwem różnica wynikała z tego, jak poradzono sobie z eliminacją szkodników po poprzednim sezonie.

Dodatkową trudnością, jaką zauważyłam w tym roku, było występowanie obydwu gatunków przędziorka na uprawach. Zwykle na roślinach pomidora czy ogórka spotykamy wyłącznie przędziorka chmielowca (Tetranychus urticae), który jest atrakcyjnym pożywieniem dla dobroczynka szklarniowego (Phytoseiulus persimilis). W tym sezonie powszechnie występował również przędziorek szklarniowiec (Tetranychus cinnabarinus), trudniejszy do zwalczania biologicznego. Ze względu na zagęszczoną hemolimfę dobroczynek szklarniowy nie jest nim szczególnie zainteresowany.

Rośliny ogórka silnie zaatakowane przez przędziorka,

FOTO:

Na ogórkach zwalczanie przędziorka szklarniowca jest nieco łatwiejsze, ponieważ do dyspozycji mamy jeszcze dobroczynka kalifornijskiego (Neoseiulus californicus). Warto też zaznaczyć, że w tym roku warunki startowe do namnażania entomofagów były złe – głównie ze względu na zimne noce. Presja przędziorka była z kolei bardzo duża, ponieważ nie tylko wychodził on z zimowych kryjówek, ale także był regularnie nawiewany przez wietrzniki.

Jego rozwojowi sprzyjała początkowo niska wilgotność powietrza, która przyczyniała się z kolei do schodzenia dobroczynka, wykazującego dodatni geotropizm, w kierunku dolnych partii roślin. Tam radził sobie z jajami i nimfami, które są dla niego najcenniejszym źródłem białka, zostawiał natomiast zapłodnione samice. Z kolei w górnych częściach roślin szkodniki rozwijały się w sposób nieograniczony.

Skupisko przędziorka na liściu ogórka,

FOTO:

Pewnym problemem były również okresowe przestoje w dostawach P. persimilis, co spowodowane było zwiększonym o ok. 30% zapotrzebowaniem na tego entomofaga w Europie.

Sylwester Łazarek (S.Ł.): Tegoroczny problem z przędziorkami to w mojej ocenie przede wszystkim pokłosie tego, co zostało w szklarni po poprzednim sezonie. W tych obiektach, w których przyłożono się do dezynsekcji i sprzątania oraz wykonano dezynfekcję z prawdziwego zdarzenia, szkodniki udawało się zwykle utrzymać pod kontrolą. Dużo gorzej sytuacja wyglądała w obiektach, w których sprzątanie było pobieżne i zamiast dokładnie pokryć wszystkie powierzchnie środkiem dezynfekującym, wykonano jedynie gazowanie szklarni. Dalszy przebieg pogody i stałe nawiewanie przędziorków przez wentylację dopełniło dzieła.

Dokładne sprzątanie, mycie i dobrze dobrana dezynfekcja, to klucz do bezpiecznej produkcji,

FOTO:

Jakie wnioski należy wyciągnąć z tego sezonu i co można jeszcze zrobić, aby w kolejnym cyklu produkcyjnym uniknąć zmasowanej presji przędziorków?

S.Ł.: Należy skupić się przede wszystkim na odpowiednim zakończeniu sezonu. W tej chwili, gdy rośliny są już ogłowione i mają ostatnie grona, najważniejsze jest obfite opryskiwanie dolnych partii roślin zlepiaczem (np. Siltac EC), żeby przędziorki nie mogły zejść do kryjówek. Do zlepiacza można dodać również akarycyd.

Bezpośrednio przed likwidacją uprawy także warto wykonać zabieg akarycydami. Ważne jest jednak, aby zrobić to przed podcięciem roślin, ponieważ z martwych roślin szkodniki bardzo szybko schodzą do kryjówek. Zalecam również, aby okleić wszystkie słupy taśmą – można to zrobić tylko od góry albo nawet podwójnie: od góry i od dołu. Pozwoli to wyeliminować znaczną część szkodników schodzących na zimowanie do szczelin w ziemi.

Kolejny etap to staranne sprzątanie – i tu liczą się wszystkie, nawet najdrobniejsze szczegóły. Przykładem mogą być miejsca łączenia kurtyn w bardzo szerokich, nowych szklarniach – w linii ich styku znajduje się „fartuszek”, na którym pod koniec sezonu roi się wręcz czerwona masa przędziorków. Jeśli nie zostaną one uprzątnięte przed myciem, rozsypią się po całej szklarni.

Dezynfekcję należy przeprowadzić dokładnie – natryskowo, używając środka w formie cieczy lub piany, nanoszonego obficie na wszystkie powierzchnie, tak aby spłynął po ścianach i słupach aż do fundamentów. Ścieżki betonowe po dezynfekcji zalecałbym pokryć zlepiaczem.

Kolejny krok to wapno. Wiem, że jego rozsypywanie jest dyskusyjne, ponieważ efekt wizualny nie wygląda najlepiej, jednak ogrodnicy, którzy spróbowali tej metody, są zadowoleni z rezultatów. Wapno budowlane zalecam rozsypywać we wszystkich newralgicznych miejscach: przy fundamentach, słupach, kolektorach, chodnikach i miejscach łączenia folii ściółkującej. Szkodniki, które wychodząc z kryjówek natrafią na wapno, ulegną zniszczeniu.

D.B.: Z kolei na początku nowego sezonu, jeśli przewidujemy wzmożony problem ze szkodnikami, możemy profilaktycznie zastosować wielożernego Hypoaspisa, który jest aktywny już w temperaturze 8°C. Jest on szczególnie przydatny, jeżeli korzystamy z drugorocznych mat. Przędziorek, podobnie jak wciornastek, zimuje w używanych matach i zostaje z nimi przeniesiony na kolejny cykl uprawowy. W takiej sytuacji można spotkać szkodniki na młodych roślinach już po kilku dniach od wstawienia ich do szklarni. Niesłusznie obarcza się winą dostawców rozsady, podczas gdy problemem są maty.

W nowym sezonie należy również zwrócić uwagę na dobre rozbudowanie populacji Macrolophus pygmaeus. Dzięki temu P. persimilis dużo łatwiej radzi sobie z przędziorkiem. Początek introdukcji M. pygmaeus jest ściśle uzależniony od pogody. W tym roku ten drapieżny pluskwiak rozwijał się dopiero od marca. Warto ciągle przypominać, że podstawą wszelkich interwencji musza być regularne lustracje uprawy. Nieoceniona jest również czujność pracowników prowadzących prace pielęgnacyjne w obiekcie.

Systematyczna lustracja uprawy to podstawa skutecznej interwencji,

FOTO:

Oprócz przędziorka dużą uwagę należy zwracać również na pordzewiacza, którego znaczenie dotąd było marginalne, ale obecnie spotyka się go w szklarniach coraz częściej.

Coraz większe zróżnicowanie spektrum zagrożeń pokazuje, że ochrona szklarni wymaga systemowego podejścia. Producent, który chce skutecznie walczyć z przędziorkiem, wciornastkiem czy pordzewiaczem, powinien traktować szklarnię jako zamknięty ekosystem – i zarządzać nim tak, aby równowaga biologiczna sprzyjała pożytecznym organizmom.

Rozmawiała dr inż. Aleksandra Czerwińska-Nowak

Artykuł pochodzi z czasopisma STO 2/2025

FOTO:

Alternarioza. Wróg plonu i jakości

Jednym z największych wyzwań, z którym obecnie mierzą się plantatorzy, pozostaje alternarioza. Choroba grzybowa, atakująca nie tylko pomidory, ale także ziemniaki i inne warzywa, rozwija się szczególnie intensywnie w warunkach wysokiej wilgotności i temperatury, co czyni obecne warunki idealnymi dla patogena. Skutki występowania choroby są poważne. O czym mowa?

Na liściach i pędach pojawiają się plamy, dochodzi do zasychania i mumifikacji owoców, co prowadzi do spadku plonu i osłabienia roślin. Co gorsza, plamy na owocach dyskwalifikują je w przetwórstwie, co przekłada się na straty ekonomiczne. Podstawą skutecznej ochrony jest profilaktyka, która ze względu na duże natężenie powinna opierać się na kilku zabiegach przeprowadzanych co 7-10 dni.

Skuteczna broń w walce z chorobami grzybowymi

Jednym z rekomendowanych rozwiązań jest połączenie boskalidu i piraklostrobiny (Signum 33 WG - 1,5 kg/ha). Kombinacja działa interwencyjnie i zapobiegawczo, skutecznie ograniczając rozwój chorób grzybowych. Drugą opcją jest mieszanina azoksystrobiny z difenokonazolem (Scorpion 325 SC - 1 l/ha), która może być aplikowana jako jedna formulacja lub dwa oddzielne produkty. Działa powierzchniowo i systemicznie, chroniąc zarówno zewnętrzne, jak i wewnętrzne części roślin. W sytuacjach wymagających szybkiego działania, szczególnie skuteczna jest sama azoksystrobina (Strobe 250 SC - 0,8 l/ha), która działa wgłębnie i układowo, zapewniając efektywną ochronę interwencyjną i zapobiegawczą. Aby ograniczyć ryzyko powstawania odporności patogenów, kluczowe jest stosowanie substancji czynnych naprzemiennie, zgodnie ze strategią przeciwdziałania odporności.

Bakterioza. Zagrożenie od liści po owoce

Obecna pogoda sprzyja również występowaniu bakteriozy. Choroba bakteryjna może wyrządzić poważne straty, objawiając się na liściach, łodygach, a co najbardziej niepokojące, także na owocach. Aby skutecznie wzmocnić, odżywić i zabezpieczyć tkanki rośliny przed tym zagrożeniem, zaleca się dodawać do fungicydów dwa pierwiastki – miedź i siarkę w postaci bioaktywnych cząsteczek. Warto przy tym zwrócić uwagę na preparat IonBlue w stężeniu 1,5-3 ml/l wody.

Bioaktywne cząsteczki miedzi i siarki, wnikając do rośliny i krążąc z sokami, działają układowo, co zapewnia znacznie dłuższą ochronę niż tradycyjna miedź kontaktowa. Stosowanie jest stosunkowo proste. Pierwiastki należy traktować jako dodatek do każdego zabiegu ochrony fungicydowej.

Sucha zgnilizna wierzchołkowa

Poza chorobami grzybowymi i bakteryjnymi, plantatorzy często mierzą się z chorobą fizjologiczną – suchą zgnilizną wierzchołkową pomidorów. Związane jest to z niedoborem wapnia w szybko rosnących owocach. Co więcej, konsekwencje są poważne - uszkodzenie owoców, spadek ich jakości, brak możliwości spożycia, obniżenie plonu oraz ryzyko wtórnych infekcji, co ostatecznie prowadzi do strat ekonomicznych. Wapń jest pierwiastkiem, który wolno przemieszcza się w roślinach.

W warunkach niskiej wilgotności i wysokich temperatur, nawet jeśli w glebie jest go pod dostatkiem, nie przemieszcza się on wystarczająco szybko, aby optymalnie odżywić rosnące owoce. Aby zapobiec tym uszkodzeniom, należy regularnie dostarczać wapń i krzem dolistnie (Barrier Si-Ca – 1 l/ha). Dobrym rozwiązaniem będzie również wapń z dodatkiem aminokwasów (Aminoquelant Ca – 2 l/ha).

Szczególnie korzystne w walce z suchą zgnilizną wierzchołkową jest wykorzystanie do zabiegu wspomnianego preparatu Barrier S-Ca, czyli krzemu i wapnia. Krzem wzmacnia tkanki rośliny, czyniąc ochronę bardziej efektywną. Regularne stosowanie krzemu tworzy również warstwę krzemionki na owocach, co ogranicza utratę wody z rośliny. Dodatkowo krzem niweluje negatywne skutki stresu, takie jak nadmierne przegrzewanie i oparzenia słoneczne. Wobec dużych problemów z suchą zgnilizną wierzchołkową, które występują obecnie na plantacjach, regularne stosowanie krzemu i wapnia niezwykle efektywnie zabezpiecza pomidory przed groźną chorobą fizjologiczną.

Jest to poważna choroba w uprawie ogórków, która może ujawnić się w najmniej spodziewanym okresie. Sprawcą choroby jest organizm grzybopodobny Pseudoperonospora cubensis. Jest to pasożyt obligatoryjny – nie przeżywa na resztkach roślinnych, tylko na żywych gospodarzach.

Na trzonkach konidialnych tworzą się zarodniki sporangialne, które dokonują infekcji wtórnej za pośrednictwem prądów powietrza. Infekcja roślin zachodzi poprzez wrastanie strzępek kiełkowych do tkanek rośliny przez szparki oddechowe liści. W sprzyjających warunkach rozwój patogenu następuje dosyć szybko – już po 5–7 dniach od infekcji wytwarzane są zarodniki.

Objawy mącznika rzekomego na górnej stronie liści, fot.: J. Sobolewski

FOTO:

Ponieważ patogen wywodzi się ze środowiska wodnego, zarodniki te w obecności wody przekształcają się w zarodnie pływkowe, w których tworzy się 5–15 pływek.

Zarodnikowanie mączniaka rzekomego – dolna strona liści, fot.: J. Sobolewski

FOTO:

Źródłem pierwotnym choroby w Polsce są ogórki porażone przez P. cubensis, uprawiane w cyklu całorocznym pod osłonami. Mączniaka rzekomego głównie rozwlekają zarodnie sprawcy, przenoszone z wiatrem z chorych ogórków rosnących w południowych krajach Europy. Wykazały to badania prowadzone w latach 80., kiedy choroba po raz pierwszy pojawiła się w Polsce. W tym czasie autor przypadkowo wykrył mączniaka rzekomego na ogórkach w tunelu foliowym w rejonie Skierniewic. Analiza mikrobiologiczna potwierdziła trafność diagnozy.

Mączniak rzekomy na górnej stronie liścia ogórka

FOTO:

Analiza mikroskopowa, wykrywająca obecność grzybni lub zarodnikujących trzonków konidialnych, jest najbardziej pewnym działaniem diagnostycznym obecności sprawcy mączniaka rzekomego na ogórku.

Bakteryjna kanciasta plamistość liści ogórka

Chorobę powoduje gatunek bakterii Pseudomonas syringae pv. lachrymans. Źródłem pierwotnej infekcji są porażone nasiona oraz resztki roślinne. Infekcja roślin następuje przez zranienia mechaniczne, miejsca uszkodzone przez szkodniki, a także przez przetchlinki i naturalne spękania.

Bakteryjna kanciasta plamistość liści – objawy na górnej stronie liścia, fot.: J. Sobolewski

FOTO:

Wektorami choroby mogą być owady, aktualnie będące szkodnikami ogórka. Najczęściej infekcje roślin następują w godzinach porannych, kiedy liście są zwilżone rosą.

Dolna strona liścia porażonego przez bakteryjną kanciastą plamistość, fot.: J. Sobolewski

FOTO:

Porażeniu ulegają wszystkie nadziemne części rośliny w ciągu całego okresu uprawy. Bakteryjna kanciasta plamistość ogórka występuje we wszystkich rejonach Polski, a szczególnie obserwowana jest na terenie województwa podkarpackiego i wielkopolskiego, zarówno na ogórkach, jak i innych roślinach dyniowatych, np. dyni i melonie.

Owoc ogórka z objawami bakteriozy

FOTO:

Objawy mączniaka rzekomego i bakteryjnej kanciastej plamistości

W początkowym stadium chorób trudno ustalić sprawcę, gdyż pierwsze plamki na pojedynczych liściach – będące oznaką opanowania roślin przez chorobę – mogą być spowodowane także przez inne czynniki, na przykład nieinfekcyjne.

Sugeruje się unikanie obserwacji objawów chorobowych przy pełnym nasłonecznieniu, a raczej prowadzenie lustracji przy świetle rozproszonym, co ułatwia zauważenie subtelnych zmian na liściach.

Porównanie cech objawowych mączniaka rzekomego i bakteryjnej kanciastej plamistości ogórków

Porównanie zwalczania mączniaka rzekomego i bakteryjnej kanciastej plamistości na ogórkach w gruncie

Wskazania od zwalczania chemicznego

• Choroby te występują na ogórkach zarówno w polu, jak i pod osłonami, dlatego też informacja o obecności którejkolwiek z nich pod osłonami staje się sygnałem do rozpoczęcia ochrony ogórków uprawianych pod osłonami. Nie należy ich lekceważyć, ponieważ choć nieczęsto obserwowane w uprawach osłonowych, mogą wywołać ogromne straty.
• Precyzyjne określenie sprawcy choroby znacząco zwiększa szansę skutecznej ochrony, pozwala również uniknąć nietrafionych zabiegów środkami grzybobójczymi. W związku z tym sugeruje się, by plantatorzy, którym trudno postawić jednoznaczną diagnozę, przekazali próbki do profesjonalnych placówek laboratoryjnych zajmujących się diagnostyką chorób roślin.
• Zgodnie z sygnalizacją zagrożenia lub z chwilą pojawienia się pierwszych symptomów choroby, należy niezwłocznie rozpocząć intensywne zwalczanie chemiczne, wykorzystując aktualnie dopuszczone środki ochrony roślin (fungicydy).
• Najczęściej pierwsze informacje o występowaniu mączniaka rzekomego pojawiają się w południowej i centralnej części Polski pod koniec trzeciej dekady czerwca.
• Chorób tych można się spodziewać w optymalnych warunkach temperatury i wilgotności powietrza, co powinno być istotnym sygnałem ostrzegawczym dla plantatora.
  • Dla mączniaka rzekomego (P. cubensis):
    • temperatura nocna: 10–16°C,
    • temperatura dzienna: 23–25°C,
    • wysoka wilgotność powietrza.
  • Dla bakteryjnej kanciastej plamistości:
    • temperatura: 24–27°C,
    • częste, intensywne nawadnianie roślin sprzyja rozwojowi choroby.

Ważne

Zarówno mączniak rzekomy, jak i bakteryjna kanciasta plamistość ogórka, należą do chorób, których obecność w uprawie wymaga szybkiej i precyzyjnej reakcji. Kluczem do skutecznej ochrony jest wczesna diagnostyka, znajomość warunków sprzyjających infekcji oraz regularne lustracje plantacji.

Nawet pojedyncze ogniska mogą przerodzić się w poważne zagrożenie ekonomiczne. Stąd potrzeba czujności, fachowego podejścia i współpracy z laboratoriami, które pomogą ustalić sprawcę i dobrać odpowiednią strategię ochrony.

Autor: dr Jan Sobolewski, Skierniewice

Artykuł pochodzi z numeru 6/2025 czasopisma “Warzywa”

Rozpoznanie mączniaka rzekomego we wczesnych stadiach pozostaje niezwykle ważne pod kątem skutecznej interwencji i uniknięcia strat. Na co więc zwrócić uwagę? Pierwsze symptomy pojawiają się w postaci oliwkowozielonkawych plam, które są wyraźnie ograniczone nerwami liścieni i liści.

Szczególnym znakiem ostrzegawczym okazuje się obecność obfitego, brunatnofioletowego nalotu zarodników konidialnych. Nalot występuje na spodniej stronie liści, a konkretnie w obrębie przebarwień tkanki, szczególnie w warunkach wysokiej wilgotności powietrza oraz zwilżenia liści rosą.

W miarę postępu choroby możemy zaobserwować stopniowe brązowienie i zamieranie roślin. Ostatecznie prowadzi to do całkowitego braku owocowania, co zagraża rentowności uprawy.

Pogoda dyktuje warunki. Co to znaczy?

Rozwój epidemii mączniaka rzekomego jest ściśle powiązany z warunkami środowiskowymi, co czyni go patogenem silnie uzależnionym od kaprysów pogody. Optymalne warunki do infekcji obejmują zwilżenie liści przez krople wody lub obfitą rosę, utrzymujące się przez 3 do 5 godzin, a także długo utrzymującą się mgłę. Jakie temperatury sprzyjają rozwojowi choroby? Nocą powinny wynosić od 10 do 16°C, natomiast w ciągu dnia zagrożeniem jest słoneczna pogoda z temperaturami 23-24°C.

Co ciekawe, rozwój mączniaka rzekomego dyniowatych może zostać znacząco zahamowany przy braku opadów i utrzymującej się przez kilka dni, konkretnie od 7 do 10, upalnej pogodzie.

Zarodniki infekcyjne tego groźnego sprawcy są przenoszone z wiatrem na duże odległości, co sprawia, że choroba może szybko rozprzestrzeniać się między plantacjami, nawet tymi oddalonymi od siebie. Warto również wyszczególnić, że w klimacie Polski patogen Pseudoperonospora cubensis może zimować na roślinach ogórka uprawianych w całorocznym cyklu w szklarniach.

Arsenał przeciwko mączniakowi rzekomemu. Co konkretnie?

Jedną z podstawowych strategii jest uprawa odmian odpornych, co rzecz jasna zmniejsza ryzyko infekcji i minimalizuje szkody. Kluczowa jest również odpowiednia lokalizacja plantacji - teren przewiewny, daleko od zbiorników wodnych oraz miejsc, gdzie często występują zastoiska mgieł, takich jak łąki czy skupiska krzewów i drzew. Pozwala to ograniczyć wilgotność wokół roślin, co jest niekorzystne dla patogenu. Ważną zasadą jest również unikanie deszczowania roślin.

W gospodarstwach coraz większą rolę odgrywają biostymulatory indukujące odporność, a także dolistne preparaty fosforynowe, które stymulują wzrost roślin oraz zwiększają ich tolerancję na patogeny. W sytuacjach, gdy spodziewana jest wysoka presja choroby, uzasadniona staje się chemiczna ochrona zapobiegawcza. W takim przypadku zaleca się stosowanie środków przemiennie z różnych grup chemicznych, aby zapobiec rozwojowi odporności patogenu i poprawić skuteczność.

Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Producenci pomidorów i ogórków oczekują, że rozsada tych roślin będzie „czysta”, pozbawiona chorób i szkodników, a zarazem toksycznych pozostałości preparatów chemicznych, które mogłyby zaszkodzić stosowanym po jej posadzeniu zapylaczom (trzmielom) oraz owadom pożytecznym. Producenci rozsad starają się oczywiście sprostać tym wymaganiom, nie jest to jednak łatwe. Niemniej jednak przy produkcji rozsad również stosowana jest integrowana metoda ochrony roślin, zawierająca dużą liczbę elementów biologicznych. Dlatego też rozsada zawsze powinna być zaopatrzona w „paszport”, w którym szczegółowo wymienione są zabiegi chemiczne oraz introdukcja organizmów pożytecznych.

Zastanówmy się zatem jakie środki biologiczne lub niechemiczne mogą być zastosowane na tych roślinach w początkowym stadium rozwojowym w celu ochrony przed patogenami i szkodnikami. Chciałbym podkreślić – biologiczne i niechemiczne, ponieważ nie odważę się zaliczyć do nich biostymulatorów (wykazują działanie stymulujące wzrost, kwitnienie…, nie chronią), czy nawozów mikrobiologicznych, ulepszaczy itp. (zwykle brak jest udokumentowanej naukowymi doświadczeniami skuteczności w ochronie przed patogenami, a twierdzenie, że stymulują odporność, zapobiegają chorobom itd. jest dobre dla celów reklamowych).

Teoretycznie, biorąc pod uwagę zagrożenia ze strony agrofagów, można stosować te same środki, co w trakcie uprawy na miejscu stałym. Różnica polega jedynie na określeniu celu ich stosowania, co wyjaśnię w dalszej części artykułu. Dodatkowym dylematem dla producentów rozsad są koszty, poniesione na stosowanie środków biologicznych. Czy można je włączyć do ceny rozsady? W przeliczeniu na roślinę koszty preparatów to niekiedy kilka, kilkanaście groszy, ale koszty pracy, czas i ryzyko to już poważniejsza suma.

Środki niechemiczne

Niezbędne i konieczne jest monitorowanie oraz częściowe wyłapywanie szkodników. Dotyczy to owadów uskrzydlonych (mączliki, mszyce, wciornastki, motyle –szczególnie skośnik pomidorowy, ziemiórki, brzegówki…). Każdy z tych gatunków reaguje na kolor (zakres długości fali), dlatego zalecane są różnego rodzaju kolorowe pułapki lub rolki – żółte dla mączlików, mszyc, motyli; niebieskie dla wciornastków, białe dla zmieników, czerwone dla skoczków, czarne dla skośnika pomidorowego, pomarańczowe dla miniarki.

Pułapki lepowe do sygnalizacji i odławiania części szkodników

FOTO:

Niezależnie od koloru, na tablice i rolki będą się wyłapywały wszystkie wspomniane szkodniki, a najbardziej uniwersalnymi są oczywiście pułapki żółte. W celu zwiększenia skuteczności wyłapywania szkodników można zastosować odpowiednie feromony (atraktanty płciowe). Najbardziej popularne to atraktanty do wyłapywania skośnika pomidorowego oraz innych motyli, np. Lacanobia sp., Spodoptera sp., Chrysodeixis sp. itd. Zastosowanie pułapek i feromonów pozwala na precyzyjne określenie pojawienia się zagrożenia ze strony szkodników roślin i odpowiedniej reakcji ochroniarskiej.

Chciałbym w tym miejscu uściślić również zasadę działanie feromonów płciowych – to substancje naturalnie wydzielane przez samice różnych gatunków, zwabiające samce. Dlatego też nie należy się obawiać (co jest często podkreślane przez ogrodników), że do szklarni zostaną zwabione owady z zewnątrz, ponieważ wabione są samce, które nie składają jaj. Jeżeli w szklarni znajdują się samice to feromony uniemożliwiają ich zapłodnienie przez dezorientację samców (bardzo niskie prawdopodobieństwo spotkania samic).

Środki biologiczne

Najbardziej polecane środki biologiczne do zastosowania przy produkcji rozsady to te, które zapobiegają rozwojowi patogenów lub służą do zapoczątkowania rozwoju populacji danego gatunku parazytoida (bez konieczności obecności agrofagów). Należą do nich przede wszystkim grzyby z rodzaju Trichoderma (kilka gatunków i preparatów) lub Pythium oligandrum (zarejestrowany preparat), których działanie polega przede wszystkim na konkurencji pokarmowej z innymi grzybami w podłożu, szczególnie z rodzaju Fusarium, Pythium, Thielaviopsis i innych. Można je zastosować na podłoże przez podlewanie, oprysk, moczenie w zawiesinie spor kostek lub korzeni. Wielu producentów rozsad stosuje również metodę integrowaną, która zakłada aplikację na początku produkcji środka chemicznego, np. zawierającego propamokarb, fosetyl (w celu wyeliminowania ewentualnych zasiedlonych w podłożu grzybów patogenicznych), a po okresie 5–7 dni biologicznego – wspomnianych już grzybów, które zasiedlając i opanowując podłoże  co nie dopuszcza do rozwoju innych patogenicznych grzybów

Do takich organizmów pożytecznych, służących profilaktyce, można również zaliczyć nicienie z rodzaju Steinernema (wiele preparatów), stosowanych przede wszystkim w celu zwalczania larw ziemiórek. Preparaty zawierają tzw. larwy inwazyjne nicieni (III stadium rozwojowe), które po uwolnieniu do podłoża (podlewanie, oprysk) mogą przebywać w nim przez okres ok. 3 miesięcy, oczekując na larwy szkodników, a po ich pojawieniu się wnikać do ich ciała poprzez naturalne otwory, uwalniać bakterie z rodzaju Xenorhabdus i rozwijać się osiągając stadium samicy, która następnie uwalnia kilka tysięcy nowych larw inwazyjnych.

Podobną rolę spełniają drapieżcy z rodzaju Hypoaspis, Macrocheles i Atheta. Pomimo, że wymagają do rozwoju pokarmu białkowego w postaci larw owadów (ziemiórki, brzegówki, początkowe stadia rozwojowe larw motyli, skoczogonki, rozkruszki, nicienie itd.), mogą również odżywiać się pokarmem pochodzenia roślinnego; mogą przez dość długi czas (nawet do 3 tygodni) przeżywać bez pokarmu. Poza tym to skuteczni drapieżcy w zwalczaniu muszek brzegówek (Scatella sp.). Można więc traktować ich introdukcję w kategoriach profilaktyki. Ponieważ wymienionych drapieżców glebowych wystarczy introdukować tylko 1, 2 razy w sezonie, to początkowa dawka na rozsadzie zależy od jej producenta. Całkowita dawka drapieżnych roztoczy w sezonie to 20–40 szt. na kostkę, a chrząszczy Atheta sp. do 5 szt.m². Należy przy tym podkreślić, że drapieżne roztocza penetrują przede wszystkim powierzchniową warstwę podłoża w kostce (ściśle związane z występowaniem larw ziemiórek), a drapieżny chrząszcz również okolice koski i maty, przemieszczając się za pomocą skrzydeł po całej szklarni. Atheta sp. jest również naturalnym wrogiem brzegówek.

Środki biologiczne (szczególnie parazytoidy), służące do zainicjowania rozwoju populacji to przede wszystkim drapieżca oligofag Macrolophus sp. (na pomidorach). Celem jego uwalniania na liście rozsady pomidorów jest złożenie jaj, z których wylęgają się larwy zwykle już w szklarni u producenta warzyw. W tym wypadku trudno jest sformułować zalecenia, dotyczące dawek i ewentualnego dokarmiania owadów dorosłych, ponieważ ich uwalnianie można potraktować jako „gratis” dla kupującego rozsadę ogrodnika, chyba że rozsada jest przygotowywana przez producenta warzyw we własnym zakresie, wtedy polecam standardową procedurę dawkowania drapieżcy, ale na rozsadzie rozpoczynając od niewielkich liczb, np. 0,2–0,3 szt.m² i dokarmianie.

Aplikacja entomofagów bezpośrednio po siewie ogórków

FOTO:

Sytuacja komplikuje się, jeżeli na zastosowanych w trakcie produkcji rozsady pułapkach zaobserwujemy pojawienie się szkodników, np. mączlika na ogórkach i pomidorach, skośnika na pomidorach lub w trakcie lustracji zauważymy przędziorki, miniarki, mszyce lub wciornastki na pomidorach i ogórkach. W takich przypadkach zdecydowanie należy jak najdokładniej wyeliminować porażone rośliny i zastosować dozwolone zabiegi chemiczne (akarycydy zwykle są selektywne dla parazytoidów) lub biologiczne, np. na mączlika preparaty zawierające pasożytnicze grzyby Isaria sp. lub Beauveria sp.(zarejestrowane preparaty), czy preparaty, zawierające bakterie Bacillus thuringiensis (kilka zarejestrowanych preparatów) przeciwko skośnikowi. W wypadku wciornastków i miniarek pozostają zabiegi mechaniczne (likwidacja porażonych roślin) lub punktowe zabiegi chemiczne. W wypadku zagrożenia przez patogeny grzybowe i bakteryjne można również stosować opryski biologicznym fungicydem, zawierającym bakterie Bacillus subtilis (zarejestrowane preparaty) lub jednym z dopuszczonych fungicydów chemicznych (w większości selektywne dla parazytoidów).

Producenci rozsad doskonale wiedzą, że rośliny z obecnością szkodników, czy symptomami chorób nie są akceptowane przez nabywców i taka sytuacja może doprowadzić do poważnych konfliktów i związanych z tym strat.

Pozostaje jeszcze problem zapobiegania chorobom wirusowym np. pepino mosaic virus. Najbardziej skutecznym sposobem jest szczepienie (kilka zarejestrowanych preparatów). Producenci rozsad unikają jednak szczepienia w swoich szklarniach (jest dozwolone na rozsadzie) z prostego powodu. W szklarniach, przeznaczonych do produkcji rozsady znajdują się rośliny pomidorów w różnych stadiach rozwojowych, różnych odmian i przeznaczonych dla różnych producentów. Szczepienie wymaga ścisłej izolacji roślin poddanych temu zabiegowi, ale prawdopodobieństwo przeniesienia niewielkiej ilości „osłabionego” wirusa ze szczepionych na inne nie szczepione rośliny jest bardzo duże. Mogą więc, już u producenta pomidorów, występować poważne reakcje poszczepienne w postaci żółtych lub czekoladowych roślin oraz spękanych owoców w gronach. Doskonale wiedzą o tym producenci, którzy szczepią tylko część roślin w szklarni. Takie reakcje, ogólnie biorąc, wiążą się z czasem namnażania „osłabionego” wirusa na roślinach. Pomimo, że na młodych roślinach infekcja wirusowa jest słabo widoczna, nie zaszkodzi wybiórczo przeprowadzić testu na obecność wirusów prostymi testami (Elisa),dostępnymi w sprzedaży, szczególnie roślin wykazujących odstępstwa od pozostałych.

Reakcja poszczepienna na roślinie, która nie była szczepiona

FOTO:

Biologiczna i niechemiczna ochrona rozsady w praktyce

Udało mi się skontaktować z kilkoma wiodącymi producentami rozsad pomidorów i ogórków i uzyskać dane praktyczne. W wypadku dwóch producentów ta ochrona jest bardzo zawansowana. Myślę tutaj o Grupie Mularski oraz firmie Rozsadnik.

W pierwszym wypadku do standardowych zabiegów biologicznych należą aplikacje grzyba Trichoderma sp., entomofilnych nicieni z rodzaju Steinernema, preparatów na bazie Bacillus thuringiensis i B. subtilis oraz obowiązkowe stosowanie różnych pułapek lepowych oraz feromonowych w celu monitorowania nalotów oraz wyłapywania szkodników.

W wypadku firmy Rozsadnik to uwalnianie drapieżców Macrocheles, aplikacja preparatów, zawierających nicienie Steinernema spp., pułapki lepowe oraz feromony. Dodatkowym elementem jest inicjowanie rozwoju populacji drapieżcy Macrolophus sp. Poza tym to stosowanie w celu monitorowania i wyłapywania różnego rodzaju pułapek lepowych i kompleksu pułapka–feromony płciowe przeciwko skośnikowi. Wiele lat temu miałem przyjemność współorganizować początki takiej ochrony z właścicielem firmy.

Stosownie integrowanej ochrony rozsad to wynik nie tylko dobrej woli ich producentów, ale również racjonalnej dobrej praktyki ogrodniczej, ponieważ:

• większość poważnych producentów pomidorów i ogórków pod osłonami zakłada ochronę biologiczną (integrowaną) jako niezbędny czynnik uzyskania zdrowych, wysokich plonów (odpowiednie certyfikaty, pozwalające na wysoką pozycję na rynku unijnym),
• unikanie problemów w czasie zbiorów (karencja, prewencja) oraz problemów, związanych z uczuleniami pracowników i organizacją pracy,
• pewność, że zastosowane na stałym miejscu zapylacze oraz parazytoidy nie będą poddane presji toksycznych pozostałości preparatów i będą mogły być zastosowane na młodych roślinach zaraz po posadzeniu (niezwykle ważne dla programów ochrony warzyw, ponieważ większość drapieżców i pasożytów wykazuje bardziej efektywną i długotrwałą skuteczność niż pestycydy),
• wpisywanie się w zalecenia produkcji integrowanej
• wreszcie satysfakcja, że udało się opanować najnowsze, ekologiczne trendy, wprowadzić je do praktyki i być przykładem dla innych.

Bardzo polecam umieszczanie w „paszportach rozsad” dokładnych informacji o zastosowanych zabiegach (wszystkich) chemicznych, biologicznych i innych. Pozwoli to na uniknięcie nieporozumień, realizację planowanych programów ochrony upraw przez nabywców rozsad bez ryzyka „niespodzianek”. Bardzo wskazane byłoby również porozumienie między producentem rozsad i ich nabywcami co do zakresu i dawek zastosowanych parazytoidów, ponieważ może to w znacznym stopniu usprawnić ochronę upraw, nawet za nieco wyższą cenę rozsad (niektóre zabiegi nie będą musiały być kilkukrotnie powtarzane, ponieważ wystarczą na część lub cały okres uprawy – drapieżcy glebowe, pasożytnicze nicienie, pierwsze dawki drapieżcy Macrolophus sp. itd.).

dr hab. Janusz Piątkowski

Zdjęcia: A. Czerwińska-Nowak, J. Piątkowski

Monitorujemy sytuację na plantacjach kapusty głowiastej. W dniu 6 czerwca, według danych udostępnionych na Platformie Sygnalizacji Agrofagów, zauważono trwający lot motyli tantnisia krzyżowiaczka w rejonach Skierniewic i Łowicza, co sygnalizuje nadchodzące zagrożenie dla upraw.

Co to za szkodnik i jakie szkody powoduje?

Tantniś krzyżowiaczek to motyl, znany naukowo jako Plutella xylostella, który stanowi poważne zagrożenie na plantacjach kapusty. W czerwcu spodziewane jest pojawienie się gąsienic tego szkodnika. Jak to wygląda w praktyce? Gąsienice zaczynają od minowania liści kapusty, a następnie przechodzą do zjadania miękiszu, pozostawiając charakterystyczne okienka w liściach.

Szczególnie groźne jest żerowanie gąsienic w liściach sercowych młodych roślin kapusty głowiastej. Uszkodzenie tej kluczowej części prowadzi do tego, że rośliny nie są w stanie zawiązać główek, co może oznaczać znaczące straty w plonie. Z tego względu kluczowe jest szybkie działanie.

Jak skutecznie zwalczać tantnisia?

Kluczowe dla skutecznego zwalczania tantnisia krzyżowiaczka jest wykonanie zabiegu w odpowiednim momencie – w okresie wylęgania się gąsienic, wykorzystując zarejestrowane środki.

Wybór metody zależy od specyfiki uprawy i preferencji producenta. W sytuacji, gdy mamy do czynienia z wysoką populacją szkodnika, zaleca się powtórzenie zabiegu po około 10 dniach, aby zapewnić skuteczną ochronę upraw. Regularne monitorowanie plantacji jest niezbędne.

Na Platformie Sygnalizacji Agrofagów pojawiły się pierwsze wzmianki o bakteryjnej cętkowatości pomidora. Choroba ta jest wywoływana przez patogen Pseudomonas syringae pv. tomato. To istotny problem, który może znacząco wpłynąć na uprawy pomidora gruntowego, obniżając plon handlowy.

Pierwsze objawy bakteryjnej cętkowatości pomidora zostały stwierdzone w dniu 2 czerwca 2025 roku. Plantacja pomidora gruntowego, na której zaobserwowano te symptomy, zlokalizowana jest w województwie łódzkim. Precyzując, plantacja znajduje się w powiecie zgierskim, w miejscowości Głowno. Rolnicy powinni ocenić skalę zagrożenia, zwłaszcza we wskazanym regionie.

Symptomy chorobowe – czego szukać?

Głównymi obserwowanymi objawami na liściach były drobne, brunatne plamki. Charakterystyczną cechą tych plamek była obecność żółtej otoczki. Co więcej, symptomy chorobowe nie ograniczały się jedynie do liści. Objawy bakteryjnej cętkowatości były również widoczne na pędach oraz kwiatostanach roślin pomidora. Choroba może doprowadzić do zamierania roślin i utraty plonu.

Pojawienie się wspomnianych symptomów chorobowych na plantacji stanowi sygnał do niezwłocznego rozpoczęcia ochrony roślin przed sprawcami choroby. Plantatorzy nie mogą dopuścić do rozprzestrzeniania się bakterii na sąsiadujące rośliny. Wówczas ochrona będzie bardziej wymagająca.

Szczep EU46 jest już obecny w Niemczech, Danii i Holandii i wiadomo, że jest odporny na oksatiapiprolinę, a także izolaty o zmniejszonej wrażliwości na mandipropamid i metalaksyl-M.

Zarodniki roznoszone przez wiatr

Jak grzyb dotarł do Wielkiej Brytanii – nie wiadomo, choć wg dr. Davida Cooke’a, fitopatologa z James Hutton Institute, jednym z możliwych wyjaśnień mogą być zarodniki roznoszone przez wiatr. Odkrycie to jest kolejnym przykładem ciągle zmieniających się zagrożeń, jakie niesie ze sobą zaraza ziemniaka, z jakimi mierzą się rolnicy.

Zagrożenia te stają się coraz trudniejsze do opanowania, gdyż opcje stosowania fungicydów stają się coraz bardziej ograniczone ze względu na zmiany w odporności roślin lub coraz bardziej rygorystyczne przepisy. Fakt, że pod koniec sezonu wykryto dwa przypadki EU46, oznacza, że nie można być pewnym, czy nie ma ich gdzieś indziej, gdzie po prostu nie zostały pobrane próbki. Jednocześnie naukowcy informują, że cały czas zagrożeniem są szczepy EU36 i EU41, mogące ewoluować w kierunku większej odporności.

Ten artykuł pochodzi z wydania top agrar Polska 5/2025

FOTO:

Produkt ten ma szeroki zakres rejestracji, w najważniejszych ekonomicznie uprawach, do zwalczania najgroźniejszych chorób grzybowych. Zalecany do ochrony pomidora gruntowego (w trudnych warunkach pogodowych szczególnie wymagająca uprawa), pomidora pod osłonami (uprawa wymagająca, ekonomicznie topowa), kapusty głowiastej, marchwi i cebuli oraz wielu innych upraw, także z listy małoobszarowych.

Dodatkowym atutem po zastosowaniu Signum^® 33 WG jest korzystny efekt fizjologiczny – AgCelence. Dla przykładu: badania wykazały, że w owocach pomidorów po ostatniej dawce Signum wzrósł poziom beta-karotenu, likopenu oraz ekstraktu.

FOTO:

Niezwykła skuteczność Signum^® 33 WG sprawdzona została również w takich uprawach jak kapustne (kapusta głowiasta, brokuł, kalafior) czy marchew – rośliny mocno narażone na występowanie groźnych i uciążliwych chorób grzybowych. Szara pleśń, zgnilizna twardzikowa oraz czerń krzyżowych (alternarioza), to choroby kapustnych, przed którymi najlepiej zabezpieczyć rośliny produktami BASF – początkowo Dagonis, w późniejszych fazach, aż do zbioru (co zapewni długie i bezproblemowe przechowywanie) oryginalny Signum, w dawce 1 kg na hektar.

W przypadku problemów z chorobami marchwi, istotna jest ochrona naci, która ma wpływ na łatwość zbioru oraz jakość przechowywanych później korzeni. Alternarioza marchwi oraz mączniak prawdziwy najczęściej atakują nać, a to przekłada się na końcowy plon. Dlatego na tym etapie najlepiej zastosować Signum 33 WG (wysokość naci ok. 15 cm, Signum w dawce 1 kg/ha). Signum^® 33 WG doskonale działa zapobiegawczo i interwencyjne. Dzięki działaniu systemicznemu może chronić rośliny także w trakcie ich intensywnego wzrostu, na początku wegetacji. Zwalczy pierwsze infekcje alternariozy i mączniaka oraz zadziała zapobiegawczo przeciwko tym chorobom przez długi okres. Produkt zastosowany w dobrym momencie wpłynie dodatkowo na ograniczenie wystąpienia zgnilizny twardzikowej. Signum^® 33 WG może być zastosowane 2 razy w sezonie, najlepiej na początku wegetacji, a następnie jak najbliżej zbioru, pamiętając o karencji (28 dni).

Równie problematycznym gatunkiem do ochrony jest cebula.  Aby uzyskać satysfakcjonujący, opłacalny plon, należy chronić te uprawy przed mączniakiem rzekomym cebuli, alternariozą, zgnilizną szyjki cebuli, a także coraz groźniejszym Stemphylium vesicarium. Swoje rozwiązania w walce z tymi problemami proponuje firma BASF, na każdym etapie uprawy. Signum^® 33 WG zawierający w swym składzie dwie substancje czynne: boskalid i piraklostrobinę, to idealne narzędzie do zwalczania mączniaka rzekomego, alternariozy oraz Stemphylium. Zalecany jest szczególnie do wczesnych zabiegów (4-5 liść) przeciwko Stemphylium oraz pierwszym infekcjom mączniaka, ze względu na swą wysoką systemiczność i doskonałe działanie zapobiegawcze. Najlepiej zastosować dawkę 1 kg/ha + 4 kg siarczanu magnezu + adiuwant. Po Signum^® sięgamy również w okresie przedzbiorczym, gdy zaczynamy przygotować cebulę do przechowywania, w ostatnich zabiegach, w celu zwalczania Botrytis squamosa, Botrytis aclada i Botritis allii, stosować tuż przed załamywaniem się szczypioru.

Kluczem do skutecznej ochrony, jak pokazują doświadczenia, jest stosowanie oryginalnych produktów, o formulacji, która zapewni skuteczność, wygodę i bezpieczeństwo. Porównanie wyników stosowania oryginalnego Signum^® 33 WG i produktów generycznych wykazuje dużo wyższą skuteczność tego pierwszego.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Chorobę tę wywołuje patogen Stemphylium vesicarium. Jest to grzyb, który powoduje specyficzne symptomy widoczne na nadziemnych częściach rośliny. Warto dodać, że symptomy porażenia przez Stemphylium mogą pojawiać się na plantacji nawet wcześniej niż w przypadku alternariozy.

Początkowe objawy manifestują się jako żółtawe, wodniste, wydłużone plamy na liściach. Charakterystyczne jest również zasychanie końcówek szczypioru, co może występować nawet pomimo chłodnej i wilgotnej pogody. W miarę postępu choroby obserwuje się zamieranie całych liści od wierzchołka. Porażone liście mogą przybierać białawy odcień. Skutkiem silnego porażenia jest przedwczesne zasychanie szczypioru, co bezpośrednio prowadzi do zmniejszenia plonu cebuli.

Rozwój choroby

Rozwój patogenu Stemphylium jest optymalny w określonych warunkach środowiskowych. Najkorzystniejsza temperatura dla rozwoju to 18–25°C. Wymagana jest również wysoka wilgotność względna powietrza, najlepiej w zakresie 85–90%. Jednakże, do zakażenia i rozwoju sprawcy choroby może dojść już w temperaturze poniżej 10°C. Szczególnie sprzyjające warunki tworzy wysoka wilgotność powietrza w nocy połączona z suchym i gorącym powietrzem w ciągu dnia.

Ochrona i zwalczanie

Podstawą jest przestrzeganie prawidłowego zmianowania upraw, co pomaga ograniczyć nagromadzenie patogenu w glebie. Ważne jest także zapewnienie roślinom optymalnych warunków wzrostu poprzez prowadzenie racjonalnej agrotechniki. Obejmuje to właściwe nawożenie, nawadnianie i pielęgnację, które wzmacniają rośliny i czynią je mniej podatnymi na atak. Co ciekawe, skuteczne zwalczanie mączniaka rzekomego i alternariozy ogranicza również występowanie Stemphylium.

Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Rozpoznanie mączniaka rzekomego w porę jest kluczowe dla skutecznej ochrony. Choroba objawia się na liściach cebuli (szczypiorze) i może prowadzić do zahamowania wzrostu roślin oraz stopniowego wyginania się liści ku dołowi. Jednym z najbardziej charakterystycznych symptomów jest pojawienie się na liściach białoszarego nalotu grzybni. Nalot ten jest widoczny podczas warunków sprzyjających rozwojowi patogenu. Przykładowo, na cebuli z siewu letniego nalot ten może pojawiać się pod koniec maja, zwłaszcza podczas ciepłych i wilgotnych nocy. Na cebuli z siewu wiosennego nalot obserwowany jest zazwyczaj od lipca do sierpnia, gdy pogoda jest chłodniejsza i deszczowa.

W początkowych stadiach lub w okresach mniej sprzyjających rozwojowi sprawcy, objawy mogą przybierać formę lokalnych rozjaśnień tkanki liści, objawiających się jako jasnozielone plamy.

Cykl rozwojowy i zimowanie patogenu

Peronospora destructor jest pasożytem bezwzględnym, co oznacza, że może rozwijać się tylko na żywych tkankach rośliny-gospodarza. Patogen zimuje w formie grzybni, która przetrwa w mięsistych łuskach cebul. Jest to kluczowy element jego cyklu życiowego, pozwalający przetrwać niekorzystne warunki i stanowić źródło infekcji w kolejnym sezonie. Wiosną, wraz ze wzrostem porażonych cebul, grzybnia wznawia aktywność, prowadząc do pierwotnych infekcji na młodych roślinach.

Warunki sprzyjające i hamujące rozwój choroby

Rozwój mączniaka rzekomego jest ściśle powiązany z warunkami środowiskowymi. Optymalne warunki do zarodnikowania sprawcy to wilgotne noce z przelotnymi opadami deszczu lub utrzymujące się zamglenia, przy temperaturach w zakresie 10–12°C. W takich warunkach patogen produkuje zarodniki, które są rozprzestrzeniane przez wiatr i deszcz, prowadząc do nowych infekcji.

Najbardziej gwałtowny rozwój choroby obserwuje się przy zmiennej, szczególnie burzowej pogodzie latem. Taka pogoda charakteryzuje się często wysoką temperaturą przeplataną z opadami i wysoką wilgotnością, co stwarza idealne warunki dla szybkiego rozprzestrzeniania się patogenu.

Co ciekawe, jednolite i ciągłe zwilżenie powierzchni porażonych roślin przez dłuższy czas, zwłaszcza od godzin wieczornych do północy, może całkowicie zablokować proces zarodnikowania. Podobnie, ciągłe opady deszczu sprawiają, że proces infekcji i zarodnikowania jest niemożliwy. Zrozumienie tych zależności jest ważne dla przewidywania okresów zwiększonego ryzyka i planowania działań.

Strategie ochrony i zwalczania

Ochrona przed mączniakiem rzekomym cebuli powinna opierać się na zintegrowanym podejściu, łączącym metody agrotechniczne i chemiczne. Aby ograniczyć ryzyko wystąpienia choroby, zaleca się lokalizowanie plantacji cebuli z siewów wiosennego i letniego w odpowiednich miejscach. Należy unikać sąsiedztwa cebuli nasiennej i uprawianej z dymki, które mogą stanowić źródło infekcji pierwotnych. Bliskość zbiorników wodnych, łąk i pól otoczonych krzewami może sprzyjać utrzymaniu wysokiej wilgotności, co jest korzystne dla patogenu. Takie lokalizacje również są mniej zalecane.

Na polach, gdzie w poprzednim sezonie uprawiano cebulę, niezwykle ważne jest niszczenie "odrostów" po cebulach przypadkowo zimujących w glebie. Te pozostawione resztki roślinne, w których może zimować grzybnia patogenu, powinny zostać usunięte nie później niż do połowy maja, aby zredukować źródło infekcji pierwotnej. Na plantacjach nasiennych oraz tych, gdzie cebula uprawiana jest z dymki, zaleca się systematyczne usuwanie roślin z pierwotnymi objawami choroby, najlepiej 1 lub 2 razy w tygodniu. Takie działania pomagają ograniczyć rozprzestrzenianie się patogenu.

Gdy tylko pojawią się pierwsze objawy choroby lub zgodnie z zaleceniami systemu sygnalizacji agrofagów, należy rozpocząć chemiczną ochronę roślin. Niezwykle ważne dla zachowania skuteczności zabiegów i zapobiegania powstawaniu odporności u patogenów jest stosowanie środków w rotacji. Oznacza to używanie fungicydów zawierających różne substancje czynne, należące do różnych grup chemicznych i charakteryzujące się odmiennym mechanizmem działania. Przykładowo, zaleca się rotowanie fungicydów z grupy fenyloamidów przemiennie ze strobilurynowymi i innymi preparatami o różnym sposobie działania. Taka strategia rotacji zapewnia kompleksową ochronę i minimalizuje ryzyko rozwoju populacji patogenów odpornych na konkretne fungicydy.

Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Objawy czekoladowej plamistości bobu mogą manifestować się na różnych etapach rozwoju rośliny, począwszy od wczesnych faz. Jednym z możliwych symptomów jest pojawienie się miejsc pozbawionych roślin na polu. Jest to efekt przedwschodowej zgorzeli siewek, spowodowanej porażeniem jeszcze przed ich wykiełkowaniem. W późniejszym okresie wegetacji, gdy rośliny są już rozwinięte, choroba ujawnia się w postaci charakterystycznych plam na liściach. Początkowo mogą to być pojedyncze, okrągłe plamy, które z czasem stają się liczne. Ich barwa jest brązowoczekoladowa.

Plamy te pojawiają się po obu stronach liści. W miarę rozwoju choroby, porażone liście zaczynają brązowieć, a następnie zasychają i opadają. Ten proces prowadzi do przedwczesnej defoliacji roślin, co osłabia je i wpływa na ich dalszy rozwój. Niestety, choroba nie ogranicza się tylko do liści. Porażone mogą być również pąki, kwiaty oraz zawiązki strąków, które w wyniku infekcji również opadają.

Skąd bierze się zagrożenie? Źródła infekcji

Pierwotnym źródłem infekcji czekoladową plamistością bobu są materiały, które pozostają w środowisku uprawy. Grzyb Botrytis fabae może przetrwać w porażonych nasionach, które są wysiewane. Stanowią one bezpośrednią drogę wprowadzenia patogenu na pole. Innym kluczowym źródłem pierwotnej infekcji są resztki pożniwne chorych roślin, które pozostały na polu po zbiorach.

To właśnie w tych pozostałościach, takich jak łodygi czy liście, zimują grzybnia i sklerocja patogenu. Sklerocja to trwałe struktury przetrwalnikowe grzyba, zdolne przetrwać niekorzystne warunki środowiskowe, a następnie stać się źródłem inokulum w kolejnym sezonie wegetacyjnym.

Warunki sprzyjające rozwojowi. Kiedy choroba atakuje najsilniej?

Rozwój czekoladowej plamistości bobu i jej skuteczne rozprzestrzenianie są silnie uzależnione od określonych warunków środowiskowych. Kluczowym czynnikiem sprzyjającym infekcji jest wysoka wilgotność powietrza. Wilgotne środowisko tworzy idealne warunki dla kiełkowania zarodników grzyba i penetracji tkanki roślinnej. Co ciekawe, dodatkowym czynnikiem, który sprzyja infekcji, jest spadź wydzielana przez mszyce żerujące na bobie. Spadź stanowi pożywkę dla rozwoju grzyba, ułatwiając mu rozwój na powierzchni rośliny i zwiększając podatność tkanki na infekcję.

Skuteczna obrona. Metody zwalczania czekoladowej plamistości

Zapobieganie i zwalczanie czekoladowej plamistości bobu wymaga zastosowania zintegrowanych działań ochronnych. Jedną z podstawowych metod profilaktyki jest odpowiednie zlokalizowanie uprawy. Zaleca się, aby bób znajdował się na stanowisku przewiewnym. Zapewnienie dobrej cyrkulacji powietrza pomaga w redukcji wilgotności wokół roślin, co ogranicza warunki sprzyjające infekcji.

Ważne jest również wysiewanie nasion w optymalnym zagęszczeniu. Zbyt gęsty siew prowadzi do zwiększonego zacienienia i wilgotności w łanie, co sprzyja rozwojowi choroby. W przypadku zagrożenia chorobą, gdy pojawią się pierwsze objawy lub panują warunki sprzyjające infekcji, konieczne może być zastosowanie środków chemicznych. Ponieważ spadź mszyc sprzyja rozwojowi choroby, istotnym elementem ochrony jest również zwalczanie mszyc. Ograniczenie populacji tych szkodników pośrednio wpływa na zmniejszenie ryzyka infekcji przez Botrytis fabae. Zastosowanie tych metod pozwala na minimalizację strat powodowanych przez czekoladową plamistość bobu i ochronę potencjału roślin.

Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Choroby zgorzelowe siewek mogą być wywołane przez różnorodne patogeny grzybowe. Do najczęściej spotykanych sprawców należą Pythium spp., Phytophthora spp., Rhizoctonia spp., Fusarium spp., Alternaria spp. oraz Botrytis spp.. Zidentyfikowanie konkretnego patogenu może wymagać specjalistycznych badań, jednak objawy i metody zapobiegania często mają charakter uniwersalny wobec tej grupy chorób. Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Objawy choroby

Objawy zgorzeli siewek mogą pojawić się zarówno przed wschodami, jak i po ukazaniu się siewek nad powierzchnią gleby. Jednym z pierwszych symptomów jest zbrunatnienie kiełków. Prowadzi to do ich zamierania jeszcze przed ukazaniem się nad powierzchnią gleby.

Jeśli siewki wzejdą, na przyziemnej części rośliny oraz na korzeniach pojawiają się brunatne plamki. Plamki te dają początek zamieraniu całych tkanek. Charakterystycznym objawem jest przewężenie lub zapadnięcie tkanek w strefie szyjki korzeniowej. Osłabiona w ten sposób roślina przewraca się i szybko zamiera.

Warunki sprzyjające rozwojowi

Rozwój zgorzeli siewek jest silnie uzależniony od warunków środowiskowych i agrotechnicznych. Choroba najlepiej rozwija się w warunkach wysokiej wilgotności podłoża. Kluczowym czynnikiem jest również niska temperatura podłoża, zwłaszcza poniżej 10°C.

Ryzyko zgorzeli wzrasta przy zbyt głębokim siewie nasion, szczególnie gdy odbywa się on do zlewnej i słabo przepuszczalnej gleby. Niedostateczna ilość światła po wschodach może dodatkowo osłabić siewki i uczynić je bardziej podatnymi na infekcję.

Metody ochrony i zapobiegania

Skuteczna ochrona przed zgorzelą siewek opiera się przede wszystkim na działaniach prewencyjnych. Należy przede wszystkim wysiewać nasiona zdrowe. Zaleca się stosowanie nasion zaprawionych przeciwko chorobom i szkodnikom. Ważne jest, aby unikać warunków sprzyjających rozwojowi patogenów. Oznacza to unikanie zbyt wczesnego i głębokiego siewu nasion do gleby zbyt wilgotnej i słabo przepuszczalnej.

Korzystnym działaniem jest wysiewanie nasion podkiełkowanych lub kondycjonowanych. Siew powinien odbywać się do podłoża, którego temperatura wynosi powyżej 10°C. Kluczowe dla zdrowia siewek jest również stwarzanie optymalnych warunków agrotechnicznych do maksymalnie szybkich wschodów nasion, co ogranicza okres ich wrażliwości na infekcje.

Mączniak rzekomy w uprawie szpinaku jest poważnym wyzwaniem, z którym muszą mierzyć się producenci. Choroba ta wywoływana jest przez Peronospora effusa. Zrozumienie charakterystyki tego sprawcy jest pierwszym krokiem do skutecznej ochrony plantacji. Jak więc rozpoznać i radzić sobie z mączniakiem rzekomym? Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Charakterystyczne objawy mączniaka rzekomego

Identyfikacja mączniaka rzekomego na wczesnym etapie jest kluczowa. Pierwsze widoczne sygnały pojawiają się na górnej stronie liści w postaci rozmytych, oliwkowożółtych plam, które z czasem stopniowo przybierają barwę żółtą. Charakterystycznym objawem, który potwierdza obecność patogenu, jest pojawienie się obfitego, szarofioletowego nalotu zarodników konidialnych. Nalot ten występuje w obrębie wspomnianych przebarwień, ale wyłącznie na dolnej stronie liści.

Porażenie mączniakiem rzekomym ma również widoczny wpływ na siewki – infekowane młode rośliny rosną słabo i charakteryzują się jasnozielonym zabarwieniem. Na plantacjach przeznaczonych do produkcji nasion choroba może atakować również kwiatostany i same nasiona.

Warunki sprzyjające infekcji

Rozwój mączniaka rzekomego i wystąpienie infekcji są silnie zależne od warunków środowiskowych. Kluczowe dla infekcji są wysoka wilgotność powietrza oraz zwilżenie liści. Warunki te stają się szczególnie sprzyjające, gdy utrzymuje się temperatura w zakresie od 9°C do 19°C. Monitorowanie tych parametrów jest niezbędne do oceny ryzyka i podejmowania działań zapobiegawczych.

Minimalizacja strat: Metody zapobiegania i zwalczania

Skuteczna ochrona przed mączniakiem rzekomym opiera się przede wszystkim na działaniach prewencyjnych. Jedną z podstawowych i zalecanych metod jest uprawa odmian szpinaku, które wykazują odporność na ten patogen. Wybór odpowiednich odmian może znacząco zredukować ryzyko wystąpienia choroby i jej negatywne skutki. W kontekście chemicznej ochrony roślin, należy pamiętać o istotnym ograniczeniu. Nie zaleca się przeprowadzania oprysków konwencjonalnymi fungicydami na roślinach szpinaku, które są przeznaczone do przetwórstwa.

Bezpośrednimi sprawcami bakteryjnego gnicia sałaty są różne gatunki bakterii. Wśród nich warto wyróżnić Pseudomonas cichorii, P. marginalis, Xanthomonas campestris pv. vitians oraz bakterie z rodzaju Pectobacterium (Erwinia) corotovara subsp. corotovora. To właśnie te patogeny są odpowiedzialne za rozwój objawów choroby na porażonych roślinach. Jak więc rozpoznać i radzić sobie z gniciem bakteryjnym w warzywach? Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Charakterystyczne objawy

Objawy bakteryjnego gnicia sałaty mogą się różnić w zależności od stopnia zaawansowania choroby i warunków środowiskowych. Początkowo na liściach pojawiają się małe, brązowe plamki. Plamki te charakteryzują się żółtą obwódką. W miarę rozwoju choroby, plamki stopniowo się powiększają i przyjmują kanciaste kształty, ograniczone przez nerwy liścia.

W warunkach wysokiej wilgotności, przebarwienia na liściach mogą czernieć. Choroba może również objawiać się jako mokra zgnilizna liści sercowych lub gnicie podstawy główek sałaty. Najczęściej porażane przez to schorzenie są warzywa liściowe, a konkretnie sałata krucha i cykoria liściowa.

Rozwój i przenoszenie patogenu

Patogen odpowiedzialny za bakteryjne gnicie sałaty wnika do rośliny głównie poprzez aparaty szparkowe liści. Możliwe jest również wnikanie przez wszelkiego rodzaju uszkodzenia mechaniczne tkanek rośliny. Bakterie są przenoszone na różne sposoby - mogą być rozprzestrzeniane z wodą lub przez owady, a także z zakażoną rozsadą. Warunki sprzyjające infekcji i rozwojowi choroby to temperatura w zakresie 5–30°C, przy optimum wynoszącym 22–23°C. Kluczowe znaczenie ma również wysoka wilgotność powietrza oraz zwilżenie liści, szczególnie po deszczu czy deszczowaniu.

Metody ochrony i zapobiegania

Skuteczna ochrona przed bakteryjnym gniciem sałaty opiera się na szeregu działań profilaktycznych i agrotechnicznych. Należy przestrzegać zasady zmianowania upraw, co pomaga ograniczyć nagromadzenie patogenów w glebie. Ważne jest umiarkowane podlewanie roślin, ze zwróceniem szczególnej uwagi, aby nie zraszać liści. Zaleca się stosowanie nawadniania kroplowego.

Należy także nie dopuszczać do zaskorupiania i zalewania wodą gleby lub podłoża w szklarniach. Utrzymanie roślin w dobrym wigorze poprzez prawidłowe nawożenie zwiększa ich odporność.

Charakterystyczne objawy zgnilizny twardzikowej pojawiają się na szyjce korzeniowej oraz na dolnych liściach roślin sałaty. Mają one postać mokrych plam. Plamy te są pokryte obfitym, białym nalotem grzybni. Mokre plamy szybko się powiększają, obejmując całą nasadę dolnych liści sałaty.

W wyniku postępu choroby, liście więdną, zalegają na ziemi i ulegają gniciu. Wraz z rozwojem procesu chorobowego, w obrębie białego nalotu grzybni zaczynają pojawiać się ziarniste skupienia. Te skupienia to czarne twory zwartej grzybni, zwane sklerocjami. Jak rozpoznać i zwalczać zgniliznę twardzikową w sałacie? Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Warunki rozwoju i źródła infekcji

Głównym źródłem infekcji są sklerocja grzyba, które zimują w glebie lub mogą przetrwać na warzywach przechowywanych, takich jak warzywa korzeniowe czy kapusta głowiasta. Sklerocja uaktywniają się, gdy temperatura powietrza wynosi 15–20°C i panuje wysoka wilgotność.

Warunki sprzyjające infekcji i dalszemu rozwojowi sprawcy choroby są dość szerokie, obejmując zakres temperatur od 0 do 30°C, przy czym optimum rozwoju przypada na 10°C. Kluczowe dla rozwoju choroby są również wysoka wilgotność powietrza i silne zwilżenie liści rośliny.

Skuteczne metody ochrony

Aby skutecznie chronić uprawy sałaty przed zgnilizną twardzikową, zaleca się stosowanie kilku kluczowych praktyk. Po pierwsze, należy wysiewać nasiona lub sadzić rośliny do podłoża, które zostało odkażone. Odkażanie to może być przeprowadzone termicznie lub chemicznie.

Należy również zwrócić szczególną uwagę na sposób nawadniania roślin. Zaleca się nie zwilżać liści w czasie podlewania. Zamiast tradycyjnego podlewania, preferowane jest nawadnianie kroplowe. W przypadku upraw prowadzonych w szklarniach lub tunelach foliowych, kluczowe jest staranne wietrzenie. W miarę potrzeby, aby zapobiec kondensacji pary wodnej na roślinach, która sprzyja rozwojowi choroby, zaleca się dogrzewanie obiektów nocą. Skuteczną metodą walki ze zgnilizną twardzikową, jeśli profilaktyka nie przyniesie efektu, pozostają rzecz jasna zabiegi fungicydowe.

Bezpośrednim sprawcą choroby znanej jako szara pleśń jest grzyb Botrytis cinerea. Ten polifagiczny patogen, zdolny do porażania szerokiego spektrum roślin, w uprawie sałaty stanowi szczególne zagrożenie. Grzyb ten może atakować rośliny na każdym etapie ich rozwoju, począwszy od najmłodszych siewek, aż po w pełni wykształcone główki. Szczególnie niebezpieczny okazuje się jednak dla młodych roślin (siewek), gdzie postęp choroby jest często gwałtowny i nieodwracalny. Jak radzić sobie z zagrożeniem? Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Rozpoznanie wroga. Objawy szarej pleśni na sałacie

Objawy porażenia przez szarą pleśń mogą różnić się w zależności od stopnia rozwoju rośliny i specyficznych warunków środowiskowych, jednak pewne charakterystyczne symptomy pozwalają na wczesne rozpoznanie choroby. Na dolnej stronie liści sałaty często pojawiają się mokre, gnilne plamy, będące pierwszym sygnałem infekcji. W przypadku siewek, porażenie prowadzi do ich zamierania, a na powierzchni obumarłych tkanek szybko pojawia się szary, pylący nalot, który jest skupiskiem zarodników grzyba gotowych do dalszego rozprzestrzeniania się na innych roślinach. Na starszych, bardziej rozwiniętych roślinach gnicie często rozpoczyna się w rejonie szyjki korzeniowej, stopniowo rozszerzając się na zewnętrzne liście sałaty. Na gnijących tkankach, które są pokryte puszystym, szarym nalotem, można zaobserwować małe, czarne skupienia. Są to mikrosklerocja, trwałe formy grzyba, które pozwalają mu przetrwać niekorzystne warunki i stanowią źródło infekcji w przyszłości.

Idealne warunki dla patogena. Dlaczego sałata w obiektach chronionych jest zagrożona?

Rozwój Botrytis cinerea jest silnie uzależniony od warunków środowiskowych, a te panujące w szklarniach i tunelach foliowych często bywają dla niego optymalne. Grzyb ten jest zdolny do wzrostu w szerokim zakresie temperatur, od 0°C do 30°C, jednak jego rozwój jest najintensywniejszy przy temperaturze około 10°C. Kluczowym czynnikiem sprzyjającym infekcji jest wysoka wilgotność powietrza oraz silne zwilżenie liści roślin. W zamkniętych obiektach, gdzie wentylacja bywa ograniczona, a różnice temperatur między dniem a nocą mogą prowadzić do kondensacji pary wodnej na powierzchni roślin, tworzą się warunki wręcz idealne dla rozwoju patogena. Długotrwałe utrzymywanie się kropli wody na liściach lub wysoka wilgotność względna powietrza przez dłuższy czas znacznie zwiększa ryzyko infekcji i szybkiego rozprzestrzeniania się choroby.

Strategie ochrony. Jak ustrzec sałatę przed szarą pleśnią?

Skuteczna ochrona sałaty przed szarą pleśnią opiera się na zintegrowanym podejściu, łączącym profilaktykę i odpowiednie zabiegi agrotechniczne. Podstawą jest rozpoczęcie uprawy od zdrowego materiału siewnego. Zaleca się wysiewanie wyłącznie nasion, co do których mamy pewność, że są wolne od patogena. Równie ważne jest przygotowanie podłoża. Podłoże do siewu powinno być odpowiednio przygotowane i wolne od form przetrwalnikowych grzyba, co można osiągnąć poprzez odkażanie termiczne lub chemiczne. Po taki zabiegu warto zaaplikować pożyteczne organizmy.

Technika sadzenia również ma znaczenie. Sadzenie roślin na miejsce stałe w specjalnych doniczkach bez dna jest rekomendowaną praktyką, ponieważ minimalizuje bezpośredni kontakt dolnych liści z glebą. Istotne jest również, aby nie zagłębiać roślin zbyt głęboko w podłożu, co dodatkowo chroni dolne partie sałaty przed kontaktem z wilgotną glebą. Prawidłowe nawadnianie to kolejny filar. Zwilżanie liści podczas podlewania jest błędem, które stwarza idealne warunki dla rozwoju szarej pleśni. Zamiast tego, zaleca się stosowanie nawadniania kropelkowego, które dostarcza wodę bezpośrednio do systemu korzeniowego, pozostawiając nadziemne części roślin suche.

Warunki panujące w obiektach chronionych wymagają szczególnej uwagi. Należy starannie wietrzyć szklarnie lub tunele foliowe, aby zredukować wilgotność powietrza. W miarę potrzeby, zwłaszcza w okresach chłodniejszych nocy, warto rozważyć dogrzewanie obiektów. Celem jest niedopuszczenie do kondensacji pary wodnej na roślinach, która, jak wspomniano wcześniej, jest kluczowym czynnikiem sprzyjającym infekcji Botrytis cinerea. Pomimo najlepszych praktyk profilaktycznych, w sytuacjach zwiększonego ryzyka lub pojawienia się pierwszych objawów, może być konieczne zastosowanie interwencyjnych metod chemicznych. Opryskiwanie roślin zalecanymi fungicydami, zgodnie z aktualnymi zaleceniami ochrony roślin i etykietą produktu, stanowi ważny element zwalczania szarej pleśni. Połączenie tych wszystkich działań – od wyboru materiału siewnego, przez agrotechnikę, po kontrolę warunków środowiskowych i ewentualne zabiegi chemiczne – tworzy kompleksową strategię pozwalającą na skuteczną ochronę upraw sałaty przed niszczycielskim działaniem szarej pleśni.

Choroby bakteryjne w warzywach kapustnych i cebuli

Wśród problemów zdrowotnych upraw warzywnych, na szczególną uwagę zasługują choroby bakteryjne występujące w warzywach kapustnych, takie jak czarna zgnilizna kapusty wywoływana przez bakterie Xanthomonas campestris pv. Campestris, a także dziesiątkujące uprawy cebuli choroby fuzaryjne. Zmienne warunki pogodowe, zwłaszcza wielodniowe opady połączone z wysokimi temperaturami, sprzyjają intensywnemu rozwojowi bakterioz w warzywach kapustnych, w tym brokułów, często w fazie bliskiej zbioru, gdy tradycyjne zabiegi ochronne są już spóźnione. Co więcej, standardowa ochrona fungicydowa często nie jest skuteczna w ograniczaniu chorób bakteryjnych. Problemy te pogarsza obecność szkodników, takich jak mszyce, które uszkadzając tkanki roślinne, otwierają drogę patogenom.

Choroby w warzywach korzeniowych

Poważnym wyzwaniem, szczególnie w uprawie warzyw korzeniowych, jest kontrola chorób grzybowych, takich jak mączniak prawdziwy, a także chorób przechowalniczych. Szara pleśń oraz zgnilizna twardzikowa często ujawniają się dopiero w trakcie przechowywania w chłodniach, prowadząc do znaczących strat plonu handlowego. Sklerocja zgnilizny twardzikowej mogą przetrwać w glebie przez wiele lat, co podkreśla potrzebę skutecznej ochrony już w trakcie wegetacji.

Choroby bakteryjne ogórka, pomidora, dyni i cukinii

Uprawy pomidora gruntowego, ogórka gruntowego, dyni oraz cukinii również mierzą się z presją chorób bakteryjnych. W produkcji ogórka gruntowego poważnym problemem jest bakteryjna kanciasta plamistość wywoływana przez Pseudomonas syringae pv. lachrymans. Objawia się ona drobnymi, wodnistymi plamami ograniczonymi nerwami na liściach, pędach i owocach, z białawym wysiękiem bakteryjnym przy wysokiej wilgotności. Tkanka w obrębie plam zamiera i wykrusza się, tworząc dziury. Choroba ta rozprzestrzenia się z kroplami deszczu, wiatrem, przez owady oraz mechanicznie. Warunkami sprzyjającymi infekcji jest zwilżenie liści przez kilka godzin w godzinach porannych przy odpowiedniej temperaturze. W ochronie zaleca się uprawę odmian odpornych, odpowiednie zagęszczenie roślin i unikanie zbierania owoców, gdy rośliny są mokre. Pomocne jest również profilaktyczne stosowanie środków miedziowych oraz biostymulatorów indukujących odporność.

W uprawach pomidora gruntowego zagrożenie stanowią między innymi bakteryjny rak pomidora (Clavibacter michiganensis ssp. michiganensis), bakteryjna cętkowatość pomidora (Pseudomonas siringae pv. tomato) oraz bakteryjna plamistość pomidora (Xanthomonas campestris pv. vesicatoria). Bakteryjny rak pomidora może powodować więdnięcie, brązowienie wiązek przewodzących, nekrozy na łodygach i owocach w postaci charakterystycznych „ptasich oczek”. Patogen zimuje w resztkach roślinnych i nasionach i rozprzestrzenia się mechanicznie podczas prac pielęgnacyjnych. Bakteryjna cętkowatość i plamistość objawiają się nieregularnymi lub drobnymi, ciemnymi plamami na liściach, pędach i owocach. Źródłem infekcji są chore resztki roślinne i nasiona, a bakterie rozprzestrzeniają się z kroplami wody i mechanicznie. Sprzyjają im wysokie temperatury i wilgotność. W zwalczaniu tych chorób kluczowe jest przestrzeganie zmianowania, stosowanie zdrowych nasion i rozsady, usuwanie porażonych roślin, unikanie prac pielęgnacyjnych przy mokrych roślinach, a także profilaktyczne opryskiwanie biostymulatorami oraz preparatami miedziowymi. Biologiczne wsparcie pozostaje bardzo istotne także w kontekście chorób bakteryjnych dyni i cukinii. Może stanowić element strategii ograniczania chemii i wspierania zdrowotności roślin. Preparaty biologiczne mogą ograniczać populacje szkodliwych organizmów i najlepiej stosować je zapobiegawczo, precyzyjnie wykonując zabiegi.

Elbio Versus – biologiczne rozwiązanie

W odpowiedzi na te kompleksowe wyzwania, na plantacjach warzyw pojawia się biologiczny sprzymierzeniec – Elbio Versus. Produkt ten oparty jest na starannie dobranych szczepach bakterii z rodzaju Bacillus i Pantoea, obecnych w wysokiej koncentracji 10⁹ jtk/ml. Ma formę płynną (oprysk nalistny) i jest przeznaczony do stosowania w szerokim zakresie upraw, w tym w warzywach korzeniowych, kapustnych, liściastych, a także roślinach jagodowych i drzewach pestkowych.

PRODUKTY MIKROBIOLOGICZNE DLA PRODUCENTÓW WARZYW – SPRAWDŹ

Mechanizm działania i skuteczność

Mechanizm działania Elbio Versus polega na tym, że bakterie zawarte w preparacie tworzą naturalną barierę ochronną na powierzchni roślin, co przyczynia się do ograniczania szkodliwości zarówno chorób grzybowych, jak i bakteryjnych. Bakterie z rodzaju Pantoea dodatkowo posiadają zdolność wytwarzania aktywnych związków, które ograniczają negatywny wpływ patogenów i równocześnie wspierają rozwój pożytecznego mikrobiomu. Stosowanie Elbio Versus jest szczególnie efektywne we wspieraniu walki z szarą pleśnią oraz zgnilizną twardzikową. Preparat ten istotnie wpływa również na ograniczenie presji mączniaka prawdziwego w uprawie warzyw korzeniowych. Aplikacja Elbio Versus od momentu znacznego przyrostu korzeni efektywnie ogranicza rozwój chorób przechowalniczych. W drugiej połowie okresu wegetacji, zastosowanie kompletu mikroorganizmów zawartych w Elbio Versus pomaga w hamowaniu rozwoju zgnilizny twardzikowej marchwi, pietruszki i selera korzeniowego.

Działanie biostymulujące

Poza działaniem ochronnym, bakterie w Elbio Versus posiadają również zdolność do biostymulacji. Syntezują one substancje aktywne o działaniu biostymulującym, co przekłada się na zwiększenie ilości oraz poprawę jakości plonów. Działanie to wspiera wzrost roślin i ich adaptację do zmieniających się warunków środowiskowych.

Zalecenia stosowania Elbio Versus

Zalecana dawka jednorazowa preparatu na plantacjach warzyw to 1 l/ha, stosowana w 3-5 zabiegach w odstępach 7-14 dni, przy użyciu 400-750 l cieczy roboczej na hektar. Produkt ten może być łączony z opryskami i nawożeniem, jednak przy stosowaniu preparatów biologicznych ogólnie zaleca się unikanie silnego promieniowania słonecznego i niełączenie ich z preparatami będącymi jednocześnie biocydami. Prawidłowe wykonanie zabiegu jest kluczem dla uzyskania wysokiej jakości zdrowego plonu.

Nowoczesna strategia ochrony roślin z Elbio Versus

Elbio Versus doskonale wpisuje się w nowoczesne strategie ochrony roślin, które kładą nacisk na ograniczanie użycia chemii. System wprowadzający mieszane stosowanie preparatów biologicznych z fungicydami i insektycydami sprawdza się najlepiej. Stosowanie preparatów biologicznych naprzemiennie z fungicydami znacznie ogranicza występowanie pozostałości pestycydów w zebranym plonie. Biopreparaty, ze względu na ich wolniejszy mechanizm działania w porównaniu do niektórych środków chemicznych, najlepiej stosować zapobiegawczo, precyzyjnie wykonując zabiegi. Wsparcie tradycyjnych rozwiązań preparatami biologicznymi wykazującymi wysoką efektywność w ochronie przed chorobami takimi jak zgnilizna twardzikowa czy szara pleśń, stanowi klucz do produkcji bezpiecznego plonu.

Korzyści ze stosowania biologicznych rozwiązań

Wdrażanie biologicznych rozwiązań na własnych plantacjach stanowi istotny krok w kierunku bardziej zrównoważonej produkcji warzyw. Elbio Versus, jako element biologicznego wsparcia, nie tylko pomaga w kontroli chorób, ale także poprzez biostymulację poprawia wzrost i jakość plonów, odpowiadając na rosnące wymagania rynku dotyczące bezpiecznej i zdrowej żywności.

Bezpośrednim sprawcą mączniaka rzekomego sałaty jest patogen znany jako Bremia lactucae. Charakterystyczną cechą tego organizmu jest to, że jest on pasożytem bezwzględnym. Oznacza to, że jego rozwój i przetrwanie są ściśle związane z obecnością żywej tkanki roślinnej gospodarza, którym w tym przypadku jest przede wszystkim sałata, ale także inne warzywa liściowe. Pasożyt ten nie może rozwijać się niezależnie od porażonej rośliny, co ma istotne konsekwencje dla strategii jego zwalczania. Wskazówek w tym zakresie udzielił prof. dr hab. Józef Robak.

Objawy porażenia

Objawy mączniaka rzekomego sałaty są zazwyczaj łatwo rozpoznawalne i manifestują się w charakterystyczny sposób na liściach porażonych roślin. Początkowo na górnej stronie liścia pojawiają się plamy - jasnozielone do żółtawych. Te plamy są często ograniczone przez nerwy liścia, co nadaje im nieregularny, kątowy kształt. W miarę postępu choroby, plamy te zmieniają barwę, stają się brązowe, a ostatecznie zasychają.

Najbardziej charakterystycznym i diagnostycznym objawem mączniaka rzekomego jest jednak obecność nalotu na dolnej stronie liścia, dokładnie w obrębie widocznych na górnej stronie plam. Jest to obfity, szarobiały nalot, który stanowi skupisko zarodników konidialnych patogenu. Obecność tego nalotu jest świadectwem aktywnego rozwoju grzyba i jego sporulacji.

Poza lokalnymi objawami na liściach, silne porażenie prowadzi do ogólnego osłabienia rośliny. Porażone rośliny karłowacieją, co oznacza, że ich wzrost jest znacząco zahamowany. Ponadto, liście mogą żółknąć, co wskazuje na zaburzenia w procesach fizjologicznych spowodowane działaniem pasożyta.

Rozwój choroby i sprzyjające warunki

Rozwój mączniaka rzekomego sałaty jest ściśle powiązany z warunkami środowiskowymi, które wpływają na proces infekcji i tempo rozprzestrzeniania się patogenu. Idealne warunki dla infekcji i rozwoju choroby to kombinacja umiarkowanej temperatury i bardzo wysokiej wilgotności powietrza przy braku nasłonecznienia.

Patogen najlepiej rozwija się w zakresie temperatur od 12 do 19°C. Kluczowym czynnikiem jest jednak wilgotność powietrza, która musi sięgać 100%, aby doszło do masowej produkcji zarodników i infekcji. Warunki te często występują w nocy lub w pochmurne dni, szczególnie w warunkach dużego zagęszczenia roślin, gdzie utrudniona jest cyrkulacja powietrza i długo utrzymuje się wysoka wilgotność. Brak nasłonecznienia również sprzyja rozwojowi choroby.

Co ciekawe, słoneczna pogoda w ciągu dnia oraz wyższe temperatury nocą działają hamująco na rozwój patogenu. Gdy temperatura w nocy przekracza 15°C, a w ciągu dnia panuje słoneczna pogoda, patogen nie tworzy nowych zarodników, co w konsekwencji prowadzi do stopniowego zanikania objawów choroby lub zahamowania jej rozprzestrzeniania się. Zrozumienie tych zależności jest fundamentalne dla planowania działań ochronnych i profilaktycznych.

Ochrona i zwalczanie

Skuteczna ochrona przed mączniakiem rzekomym sałaty wymaga zastosowania zintegrowanych metod, łączących działania profilaktyczne i interwencyjne. Jedną z najważniejszych strategii profilaktycznych jest uprawianie odmian sałaty, które wykazują naturalną odporność na Bremia lactucae. Wybór odpowiednich odmian może znacząco ograniczyć ryzyko porażenia nawet w warunkach sprzyjających rozwojowi choroby.

Inne istotne działania profilaktyczne obejmują optymalizację uprawy. Należy unikać uprawiania sałaty w zbyt dużym zagęszczeniu. Zbyt gęsty siew lub sadzenie utrudnia przepływ powietrza między roślinami, co sprzyja utrzymywaniu się wysokiej wilgotności powietrza – kluczowego czynnika dla rozwoju patogenu. Podobnie, należy unikać tworzenia warunków wysokiej wilgotności powietrza w inny sposób, np. przez nadmierne nawadnianie lub nieprawidłową wentylację w uprawach pod osłonami.

W przypadku zaistnienia zagrożenia chorobą, zwłaszcza we wczesnej fazie wzrostu roślin, kiedy są one szczególnie wrażliwe, zaleca się interwencyjne opryskiwanie roślin fungicydami. Stosowanie odpowiednich preparatów grzybobójczych na początku rozwoju choroby może skutecznie zahamować jej rozprzestrzenianie się i uchronić plon. Ważne jest, aby zabiegi te były wykonywane zgodnie z zaleceniami producenta środka i uwzględniały fazę rozwojową rośliny.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Technologia RIS ™

Resisto WG zawiera wyselekcjonowany szczep bakterii RIS ™ należący do rodzaju Bacillus sp. Wybór tego konkretnego szczepu nastąpił w wyniku zaawansowanych badań na genomem wyróżniających się wysokim potencjałem szczepów bakterii oraz kompleksowych testów laboratoryjnych. Funkcjonalność została potwierdzona w praktycznych zastosowaniach rolniczych na poletkach doświadczalnych i testach łanowych.

FOTO:

Bakterie obecne w preparacie Resisto WG wykazują szczególną zdolność interakcji z gatunkami kapustowatych. Stymulują i znacząco wzmacniają mechanizm Indukowanej Odporności Systemicznej (ISR) roślin wobec szkodników z rodzaju Delia (Śmietki).

Białka produkowane przez szczep RIS ™ skutecznie zniechęcają dorosłe formy muchówek do nalotu na plantację oraz składania jaj. Resisto WG efektywnie powstrzymuje żerowanie larw oraz wyraźnie przyspiesza procesy regeneracyjne systemu korzeniowego po uszkodzeniach spowodowanych przez te szkodniki.

Lepszy rozwój korzeni, wyższa odporność na suszę

Rośliny traktowane Resisto WG charakteryzują się lepiej rozbudowanym systemem korzeniowym, co przekłada się na efektywniejsze pobieranie wody i składników pokarmowych. Ma to szczególne znaczenie w kontekście coraz częstszych okresów suszy. Resisto WG zwiększa również dostępność makroelementów i żelaza w glebie, co dodatkowo wspiera prawidłowy rozwój roślin.

"Dobrze rozwinięty system korzeniowy to fundament dla wykorzystania genetycznego potencjału plonowania. Rośliny lepiej pobierają dostępną wodę i składniki odżywcze, co w konsekwencji prowadzi do lepszego wigoru, przezimowania i przetrwania trudnych okresów w czasie wegetacji, a finalnie - wyższych plonów" – wskazuje Bartosz Waniorek, Dyrektor Sprzedaży i Marketingu AgroBiotics.

Elastyczne dawkowanie i różne metody aplikacji

Produkt został opracowany z myślą o maksymalnej funkcjonalności. Ma formę granul do sporządzania zawiesiny wodnej, może być aplikowany zarówno nalistnie, jak i doglebowo.

Rekomendowane dawkowanie:

• Rzepak ozimy, rzepak jary, warzywa kapustne: 0,3-0,5 kg/ha przy 150-400 l wody/ha
• Warzywa kapustne na rozsadniku (podlewanie): 0,3%-0,5% (300-500 g na 100 l wody)
• Moczenie rozsady warzyw kapustnych przed wysadzeniem: 0,3%-0,5% (300-500 g na 100 l wody)

Ilość preparatu należy dostosować do potencjalnego zagrożenia ze strony szkodników oraz fazy rozwojowej rośliny uprawnej. Wyższą dawkę zaleca się stosować w warunkach dużej presji szkodników, na polach z historią częstej uprawy roślin kapustnych na danym stanowisku oraz przy większej biomasie roślin.

Element zrównoważonego rolnictwa

Resisto WG stanowi ważny element kompleksowej strategii uprawy zgodnej z zasadami nowoczesnego i zrównoważonego rolnictwa.

"Nasz preparat nie zastępuje konwencjonalnej ochrony insektycydowej, ale jest jej istotnym uzupełnieniem. Rolnicy coraz częściej poszukują biologicznych rozwiązań, które pozwalają ograniczyć stosowanie chemii a jednocześnie umożliwiają efektywne prowadzenie upraw. Występujące coraz częściej ekstremalne warunki klimatyczne wywołują potrzebę aplikacji rozwiązań zwiększających tolerancje roślin na stres abiotyczny" – podkreśla przedstawiciel AgroBiotics.

Resisto WG jest nawozowym produktem mikrobiologicznym. Kwalifikuje się do dodatkowej płatności w ramach Ekoschematu Biologiczna uprawa po spełnieniu warunków określonych przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Wczesny siew marchwi do gruntu zazwyczaj odbywa się od marca do maja. Aby przyspieszyć zbiory i zabezpieczyć młode rośliny przed przymrozkami, powszechnie stosuje się osłony z folii lub włókniny.

Dla lepszego ukorzeniania się roślin oraz ochrony wschodów przed chorobami odglebowymi – coraz więcej rolników sięga po preparaty zawierające pożyteczne grzyby z rodzaju Trichoderma spp.

Aktywnie wspierają one rozwój zdrowego systemu włośnikowego, co przekłada się na lepsze pobieranie wody i składników pokarmowych przez rośliny. Dodatkowo, korzenie siewek skolonizowane przez grzybnię Trichoderma są skutecznie chronione przed groźnymi patogenami glebowymi.

Zastosowanie Trichoderma spp. wzmacnia odporność marchwi na stres, wynikający m.in. nieodpowiedniego nawożenia, niewłaściwego nawodnienia czy trudnych warunków atmosferycznych.

Najlepszą obroną jest atak

Jednym z niewielu zarejestrowanych środków ochrony roślin zawierających pożyteczny grzyb Trichoderma – Trichoderma harzianum T-22 jest produkt Trianum. Sam szczep jest o tyle interesujący, że powstał w wyniku połączenia dwóch innych szczepów: T-95 i T-12. Pierwszy z nich odznacza się niezwykłą skutecznością w kontroli chorób. Z kolei T-12 wykazuje wyższą zdolność konkurowania o zasoby, nawet w ograniczonych warunkach.

Co więcej, T. harzianum T-22 porasta ściany komórkowe patogenów i prowadzi do ich rozkładu. Mamy tu zatem do czynienia z bardzo proaktywnym działaniem produktu, a status środka ochrony roślin jest gwarantem zarówno jego działania, jak i zgodności ze składem deklarowanym przez producenta.

Skuteczna ochrona przed szerokim spektrum chorób

Uprawy marchwi są narażone na liczne choroby odglebowe i przenoszone przez nasiona, takie jak plamistość zgorzelowa korzeni marchwi (Pythium spp.), rizoktonioza marchwi (Rhizoctonia carotae) czy zgnilizna twardzikowa (Sclerotinia sclerotiorum). Wiele z tych patogenów prowadzi do zamierania siewek tuż przed lub zaraz po wschodach, co powoduje straty i znacząco obniża potencjalne plony.

Badania wykazały, że stosowanie Trianum w uprawach marchwi może znacznie ograniczyć straty spowodowane przez Pythium. W jednym z doświadczeń polowych, w których zastosowano Trianum, liczba porażonych roślin była o 20% niższa w porównaniu z chronioną innym środkiem biologicznym kombinacją. Plony wzrosły z 45,4 t/ha do 47,92 t/ha, co przełożyło się na wzrost przychodów rolnika z 13 620 do 14 376 euro na hektar.

Skuteczność Trianum potwierdziły również badania przeprowadzone w Polsce. Straty roślin wyniosły odpowiednio 0,37% dla ochrony biologicznej i 0,77% dla ochrony konwencjonalnej. Wyniki te jednoznacznie wskazują, że Trianum to innowacyjne i efektywne rozwiązanie, które nie tylko ogranicza straty, ale realnie wpływa na wzrost plonów i opłacalność uprawy.

FOTO:

Ochrona po zbiorach – mniej strat w przechowywaniu

Biologiczny środek ochrony roślin Trianum zapewnia skuteczną ochronę nie tylko w trakcie wegetacji, ale także w okresie przechowywania plonów.

Badania wykazały, że po dwóch miesiącach przechowywania jedynie 4,7% marchwi wykazywało objawy porażenia przez Pythium spp., a po czterech miesiącach odsetek ten wzrósł nieznacznie do 4,8%. Dla porównania, przy zastosowaniu standardowej metody ochrony, już po dwóch miesiącach porażonych było aż 11,7% korzeni.

Trianum wyraźnie zwiększa trwałość przechowalniczą marchwi, zapewniając długoterminową i skuteczną ochronę przed chorobami.

FOTO:

FOTO:

Trichoderma - produkt czy środek ochrony roślin?

Jak pokazują powyższe badania na przykładzie Trianum, można zapewnić skuteczną ochronę przed Pythium oraz innymi chorobami glebowymi, zwiększyć plony oraz zminimalizować występowanie chorób przechowalniczych. Czy podobnych rezultatów można oczekiwać po wszystkich preparatach zawierających pożyteczne grzyby z rodzaju Trichoderma spp.?

Przy wyborze preparatu zawierającego Trichoderma warto zwrócić uwagę na jego szczep. Przykładowo omówiony szerzej szczep gatunku T. harzianum jest najlepiej przebadanym szczepem i jest bardziej ekspansywny niż np. dostępne komercyjnie szczepy gatunku Trichoderma asperellum. Oznacza to, że nawet przy wyższym stężeniu tego drugiego w produkcie, możemy spodziewać się niższych lub porównywalnych efektów z T-22.

Drugą kwestią jest rejestracja jako środka ochrony roślin. Wybierając zarejestrowane produkty możemy mieć pewność, że kupujemy konkretny, określony ilościowo w specyfikacji produktu mikroorganizm. Wartością referencyjną jest 1 gram preparatu - przy deklaracji 10⁹ jtk/g oznacza to, że w jednym gramie znajduje się miliard (1 000 000 0000) żywych zarodników. Z kolei 5x105 jtk/g to 500 000 żywych zarodników, zatem o wiele, wiele mniej. Im niższa liczba przy potędze, tym mniej efektywnych zarodników trafia do gleby – a to bezpośrednio wpływa na skuteczność preparatu.

Dla powodzenia w stosowaniu ochrony biologicznej bardzo ważną rolę odgrywają dawki produktu. W przypadku zarejestrowanych ŚOR dawkowanie jest precyzyjnie określone w etykiecie, a skuteczność takiej właśnie dawki jest potwierdzona badaniami. Niestety, wiele preparatów dostępnych na rynku bez statusu środka ochrony roślin zaleca znacznie niższe dawki Trichoderma. Nasuwa się zatem pytanie, czy produkt zawierający niezweryfikowaną ilość Trichoderma i stosowany w znacznie niższej dawce może rzeczywiście zadziałać?

Jednym z kluczowych elementów skutecznej ochrony biologicznej marchwi z wykorzystaniem Trichoderma jest właściwe przechowywanie preparatu. Aby mikroorganizm zachował swoją aktywność i skuteczność, produkt powinien być przechowywany w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w temperaturze 4–8°C, z dala od światła słonecznego i źródeł ciepła. Tylko takie warunki gwarantują, że zawarta w preparacie Trichoderma zachowa pełnię swoich właściwości aż do momentu użycia – tak jak ma to miejsce w przypadku produktu Trianum.

Nowy sezon w partnerstwie z naturą

Najbliższe tygodnie to czas wyboru środków ochrony roślin, które będą decydowały o zdrowiu upraw marchwi. Warto zwrócić uwagę na przebadane, skuteczne i co ważne zarejestrowane środki biologiczne. Produkty takie jak Trianum, zawierające pożyteczny grzyb Trichoderma bardzo dobrze wpisują się jako element strategii integrowanej ochrony roślin (IPM). Inwestycja pozwoli na wyższe i bardziej wyrównane plony oraz ochronę nawet po zbiorach.

Dostępne formulacje pozwolą na wybór bardziej dogodnej dla rolnika formy aplikacji:

• Trianum-G występuje w granulacie, który może być mieszany z podłożem, rozprowadzony na powierzchni gleby lub dodany do bruzdy.
• Trianum-P ma postać proszku, który całkowicie się rozpuszcza i nadaje się do stosowania przez systemy kroplujące, zraszacze oraz inne typy instalacji do podlewania.

Warto nadmienić, że stosowanie rozwiązań z zakresu biokontroli, takich jak Trianum, oferuje wiele korzyści. Unikamy chemicznych pozostałości w uprawach. Znika także konieczność zachowania odstępów czasowych przed zbiorami. Zapewnia to większą kontrolę i elastyczność w momencie zbiorów.

Produkt Trianum-P dopuszczony do obrotu na podstawie zezwolenia nr R - 3/2017wu oraz Trianum-G dopuszczony do obrotu na podstawie zezwolenia nr R-8/2017wu. Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące na rodzaj zagrożenia i przestrzegaj zasad bezpiecznego stosowania produktu wskazanych na etykiecie.

Rozsada pomidora gruntowego. Czym chronić w 2025 roku?

W gospodarstwach, które zajmują się uprawą pomidorów gruntowych, ruszyły przygotowania do sezonu. Obecnie rolnicy przygotowują rozsadę do upraw polowych pomidora i starają się zabezpieczyć sadzonki przed ewentualnymi chorobami grzybowymi, spośród których wyróżnić należy zgorzel siewek, zgniliznę pierścieniową czy zgniliznę korzeni. Warto zaznaczyć, że sadzonki uprawiane są pod osłonami za względu na warunki klimatyczne.

Producenci zastanawiają się czy istnieje możliwość wykorzystania preparatów Magnicur Energy oraz Vima-Propamafos pod osłonami w 2025 roku i w latach następnych. Rolnicy nie mają bowiem pewności czy pomidory, uprawiane zasadniczo jako gruntowe, na etapie produkcji rozsady pod osłonami mogą być chronione tymi środkami. Krajowa Rada Izb Rolniczych zwróciła się z owym problemem do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Czy wskazane środki można wykorzystywać w gospodarstwach w 2025 roku?

Magnicur Energy - do kiedy można stosować?

Środek Magnicur Energy, jak wskazało Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, może być stosowany do dnia 15 marca 2026 roku, w tym z przeznaczeniem do ochrony sadzonek pomidorów pod osłonami. - Środek ten zawiera w swoim składzie substancje czynne propamokarb oraz fosetyl. Substancja czynna fosetyl jest obecnie zatwierdzona do stosowania w środkach ochrony roślin do dnia 31 października 2026 roku, natomiast zatwierdzenie substancji czynnej propamokarb zostanie przedłużone do 31 stycznia 2027 roku - przekazało MRiRW.

W ramach wyjaśnienia, substancja czynna propamokarb będzie zatwierdzona do stosowania w środkach ochrony roślin do 31 stycznia 2027 roku z uwagi na projekt rozporządzenia, które zostało przyjęte przez państwa członkowskie podczas ostatniego posiedzenia Stałego Komitetu ds. Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz. - Oznacza to, że po wejściu w życie tego rozporządzenia, posiadacz zezwolenia na wprowadzanie do obrotu środka ochrony roślin Magnicur Energy będzie miał możliwość złożenia wniosku o przedłużenie jego ważności - wyjaśnia resort rolnictwa.

Vima-Propamafos - czy można wykorzystać środek w 2025 roku?

W odniesieniu do środka ochrony roślin Vima-Propamafos, jak przekazał resort rolnictwa, należy stwierdzić, że pozwolenie na handel równoległy tym preparatem wygasło z dniem 20 maja 2024 roku. Warto jednak zaznaczyć, że do dnia 20 listopada 2025 roku środek ten może być unieszkodliwiany, przechowywany i stosowany. Co to oznacza? - Oznacza to, iż środek ochrony roślin Vima-Propamafos zakupiony do dnia 20 listopada 2024 roku może być jeszcze stosowany w obecnym sezonie do dnia 20 listopada 2025 roku - przekazuje MRiRW.

Firma UPL już w grudniu 2024 roku poinformowała o rejestracji, jaką uzyskał nowy produkt Cuprofix C.

Cuprofix jest fungicydem, w formie granul do sporządzania zawiesiny wodnej (WG). Na roślinie działa powierzchniowo oraz wgłębnie i zalecany jest do stosowania zapobiegawczego i interwencyjnego w ochronie ziemniaka przed zarazą ziemniaka.

- Rynek czekał na takie połączenie kontaktowej substancji z cymoksanilem po wypadnięciu mankozebu, dodatkowo w bardzo dobrej formulacji WG - zaznaczono w komunikacie.

Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 3,0 kg/ha

Cuprofix etykieta - jakie dawki?

Środek ten stosować można zapobiegawczo w okresach, kiedy spodziewamy się zagrożenia zarazą lub zgodnie z sygnalizacją, od początku fazy rozwoju pędów bocznych na pędzie głównym do fazy, gdy 50% liści brązowieje (BBCH 21-95), z zachowaniem okresu karencji.

Fungicyd ten może być stosowano 6 razy w odstępach co najmniej 7 dni.

• Zalecana ilość wody: 200-350 l/ha
• Zalecane opryskiwanie: drobnokropliste
• Ilość cieczy użytkowej dostosować do zagęszczenia plantacji.

Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 3,0 kg/ha.

Spirotetramat wykorzystywany jest do zwalczania szkodników w uprawach sadowniczych, warzywniczych, ale także innych roślin. Na bazie tej substancji oparty jest znany preparat Movento 100 SC. Firma Bayer poinformowała, do kiedy producenci będą mieli możliwość zakupić i wykorzystać insektycyd w swoich gospodarstwach.

- Chcielibyśmy poinformować, iż zostały określone daty związane z dalszą bytnością insektycydu Movento 100 SC na polskim rynku - przekazuje firma Bayer, jednocześnie przypominając, że jedyną zarejestrowaną w Polsce formulacją Movento jest formulacja 100 SC. Kiedy mija termin sprzedaży i stosowania preparatu Movento 100 SC?

Insektycyd, wykorzystywany m.in. w uprawach warzyw kapustnych do zwalczania mszyc i mączlików, dopuszczony jest do sprzedaży do 30 czerwca 2025 roku. Jak długo producenci owoców, warzyw, ale także innych roślin, mogą wykorzystywać środek do zwalczania szkodników? Producenci będą mogli stosować środek do 31 października 2025 roku.

• Sprzedaż do: 30 czerwiec 2025
• Stosowanie do: 31 październik 2025

W jakich uprawach producenci mogą dziś stosować Sivanto Prime?

Ziemniak

Mszyce, stonka ziemniaczana

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,5 l/ha.
• Termin stosowania: w okresie od początku zakrywania międzyrzędzi do końca dojrzewania owoców i nasion (BBCH 31-89).
• Zalecana ilość wody: 300-500 l/ha. Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym: 1.

Uwaga: W przypadku stonki ziemniaczanej środek wykazuje większą skuteczność w zwalczaniu młodych stadiów larwalnych szkodnika (L1 –L3), dlatego zaleca się wykonanie zabiegu w momencie masowego wylęgu larw.

Brokuł, kalafior

Mszyca brzoskwiniowa, mszyca kapuściana

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,625 l/ha.
• Termin stosowania: środek stosować od początku rozwoju główki do fazy, gdy główka osiągnie typową wielkość i kształt (BBCH 40-49).
• Zalecana ilość wody: 600 l/ha.
• Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym: 1.

Kapusta brukselska, kapusta głowiasta

Mszyca brzoskwiniowa, mszyca kapuściana

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,625 l/ha.
• Termin stosowania: środek stosować:

  − w przypadku kapusty brukselskiej od początku rozwoju pąków bocznych do fazy, gdy pędy poniżej pąka szczytowego są mocno zamknięte;

  − w przypadku kapusty głowiastej od początku rozwoju główki do fazy, gdy główka osiągnie typową wielkość i kształt (BBCH 40-49).

• Zalecana ilość wody: 600 l/ha.
• Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym: 1.

Jarmuż

Mszyca brzoskwiniowa, mszyca kapuściana

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,625 l/ha.
• Termin stosowania: środek stosować od osiągnięcia 10% masy liściowej typowej dla odmiany do fazy osiągnięcia typowej masy liści (BBCH 40-49).
• Zalecana ilość wody: 600 l/ha.
• Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym: 1.

Groch zwyczajny uprawiany na zielone nasiona, groch zwyczajny uprawiany na suche nasiona

Mszyca grochowa

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,375 l/ha.
• Termin stosowania: środek stosować od początku wydłużania się głównego pędu do fazy, gdy 70% strąków dojrzewa (BBCH 30-87).
• Zalecana ilość wody: 200-750 l/ha.
• Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym: 1.

W jakich innych uprawach można stosować Sivanto Prime?

Jabłoń

Tarcznik niszczyciel

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,9 l/ha.
• Termin stosowania: na podstawie monitoringu, podczas masowej migracji larw tarcznika, zwykle po kwitnieniu od fazy wzrostu zawiązków, do fazy kiedy owoce osiągają 90% typowej wielkości (BBCH 71 - 79).
• Zalecana ilość wody: 500-700 l/ha.
• Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym w uprawie jabłoni: 1 (z uwzględnieniem zastosowania wskazanego we wcześniejszej części etykiety).

UWAGA: Środek stosować co drugi rok na tej samej plantacji.

Grusza

Mszyca jabłoniowo-zbożowa, mszyca gruszowo-podbiałowa

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,4 l/ha
• Termin stosowania: w okresie od początku rozwoju liści do pełni fazy kwitnienia (BBCH 10-65)
• Zalecana ilość wody: 500-700 l/ha

Mszyca gruszowo – przytuliowa

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,4 l/ha
• Termin stosowania: w okresie od początku rozwoju liści do pełni fazy kwitnienia (BBCH 10-65)

lub

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,9 l/ha
• Termin stosowania: w okresie od pełni fazy kwitnienia do końca fazy rozwoju owoców (BBCH 65-79)
• Zalecana ilość wody: 500-700 l/ha

Tarcznik niszczyciel

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,9 l/ha.
• Termin stosowania: na podstawie monitoringu, podczas masowej migracji larw tarcznika, zwykle po kwitnieniu od fazy wzrostu zawiązków, do fazy kiedy owoce osiągają 90% typowej wielkości (BBCH 71 - 79).
• Zalecana ilość wody: 500-700 l/ha.
• Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym w uprawie gruszy: 1 (z uwzględnieniem zastosowania wskazanego we wcześniejszej części etykiety).

UWAGA: Środek stosować co drugi rok na tej samej plantacji

Truskawka (uprawa w systemie bezglebowym, pod osłonami typu szklarnia – patrz OPIS DZIAŁANIA)

Mączliki

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,625 l/ha.
• Termin stosowania: Środek stosować po pojawieniu się szkodnika, od fazy rozwoju piątego liścia do końca fazy dojrzewania owoców (BBCH 15-89).
• Liczba zabiegów: 2.
• Odstęp między zabiegami: co najmniej 10 dni.
• Zalecana ilość wody: 600-1000 l/ha.

Mszyce

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,5 l/ha.
• Termin stosowania: Środek stosować po pojawieniu się szkodnika, od fazy rozwoju piątego liścia do końca fazy dojrzewania owoców (BBCH 15-89).
• Liczba zabiegów: 2.
• Odstęp między zabiegami: co najmniej 10 dni.
• Zalecana ilość wody: 600-1000 l/ha.
• Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym: 2.

Truskawka (uprawa pod osłonami typu szklarnia – patrz OPIS DZIAŁANIA)

Mączliki

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,625 l/ha.
• Termin stosowania: Środek stosować po pojawieniu się szkodnika, od początku fazy rozwoju pędów rozłogowych i młodych roślin do końca fazy dojrzewania owoców (BBCH 41-89).
• Zalecana ilość wody: 600-1000 l/ha.

Mszyce

• Maksymalna/zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,5 l/ha.
• Termin stosowania: Środek stosować po pojawieniu się szkodnika, od początku fazy rozwoju pędów rozłogowych i młodych roślin do końca fazy dojrzewania owoców (BBCH 41-89).
• Zalecana ilość wody: 600-1000 l/ha.
• Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym: 1.

Bakłażan, pomidor, papryka, ogórek (uprawa w systemie bezglebowym, pod osłonami typu szklarnia – patrz OPIS DZIAŁANIA)

Mączliki, mszyca ogórkowa

• Maksymalna / zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,56 l/ha na 1m wysokości rośliny (maksymalnie 1,12 l/ha na roślinę o wysokości 2m).
• Termin stosowania: Środek stosować po pojawieniu się szkodnika, od fazy rozwiniętego drugiego liścia właściwego na pędzie głównym do końca fazy dojrzewania owoców (BBCH 12-89).
• Liczba zabiegów: 2.
• Odstęp między zabiegami: co najmniej 10 dni.
• Zalecana ilość wody: 500-750 l/ha.

Uwaga: Nie stosować na rośliny o wysokości powyżej 2 m.

Mszyca brzoskwiniowa, mszyca ziemniaczana smugowa

• Maksymalna / zalecana dawka dla jednorazowego zastosowania: 0,45 l/ha na 1m wysokości rośliny (maksymalnie 0,9 l/ha na roślinę o wysokości 2m).
• Termin stosowania: Środek stosować po pojawieniu się szkodnika, od fazy rozwiniętego drugiego liścia do końca fazy dojrzewania owoców (BBCH 12-89).
• Liczba zabiegów: 2.
• Odstęp między zabiegami: co najmniej 10 dni.
• Zalecana ilość wody: 500-750 l/ha.
• Maksymalna liczba zabiegów w sezonie wegetacyjnym: 2.

Uwaga: Nie stosować na rośliny o wysokości powyżej 2 m.

Jaki jest okres karencji?

Okres od ostatniego zastosowania środka do dnia zbioru rośliny uprawnej (okres karencji):

• Truskawka, ogórek, bakłażan, pomidor, papryka, brokuł, kalafior, kapusta brukselska, kapusta głowiasta, jarmuż – 3 dni.
• Ziemniak, groch zwyczajny uprawiany na zielone nasiona, groch zwyczajny uprawiany na suche nasiona - 7 dni.
• Jabłoń, grusza – 14 dni.
• Chmiel - 21 dni.
• Rośliny ozdobne - nie dotyczy.

WIĘCEJ INFORMACJI ORAZ ETYKIETĘ ZNAJDZIESZ TUTAJ.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone na etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące na rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj zasad bezpieczeństwa zamieszczonych na etykiecie.

Postać dorosła wciornastka tytoniowca na porze

FOTO:

Ochrona cebuli i pora

W tym sezonie pierwsze wciornastki można było zaobserwować bardzo wcześnie. Na cebuli zimującej pojawiły się wraz z pierwszym znaczniejszym ociepleniem na przełomie marca i kwietnia, co oznacza, że w warunkach dość wysokich temperatur, z jakimi mamy nadal do czynienia można się spodziewać do końca sezonu jeszcze kilku pokoleń tego szkodnika. Przy sprzyjającej pogodzie w ciągu roku rozwija się do 6 pokoleń wciornastków, a rozwój jednego pokolenia w zależności od temperatury trwa od 15 do 30 dni. Na plantacjach cebuli z siewu wiosennego zagrożenie ze strony wciornastków pojawia się już w maju, jednak najsilniejsza presja następuje zwykle na przełomie czerwca i lipca. Z kolei na porach osobniki dorosłe występują najliczniej w połowie sierpnia, a larwy od połowy sierpnia do początku września. Zwalczanie wciornastków jest trudne, ze względu na to, ze szkodniki chowają się głęboko w pochwach liściowych, gdzie żerują na najmłodszych liściach. Wciornastki nalatujące na uprawy cebuli i pora można wykryć na białych lub niebieskich tablicach lepowych ustawionych na brzegach plantacji. Najważniejsze w monitoringu jest jednak przeglądanie roślin. Należy zaglądać w załamania szczypioru, między najmłodsze liście, a także w pochwy liściowe. Zaleca się rozpoczęcie zwalczania preparatem SpinTor 240 SC, gdy na roślinach pojawią się pierwsze larwy i postaci dorosłe wciornastka lub po zauważeniu pierwszych uszkodzeń. Aby środek jak najlepiej pokrył rośliny cebuli czy pora warto użyć dużej dawki wody – do 600 l/ha i oprysku średniokroplistego. Do jednorazowego stosowania zaleca się 0,3–0,4 l preparatu na ha. Zabiegi można wykonywać do 3 razy w sezonie w odstępach co najmniej 7-dniowych.

Larwy wciornastka tytoniowca na cebuli

FOTO:

Warzywa kapustne

Preparat SpinTor 240 SC może być wykorzystywany również do ochrony kapusty głowiastej przed wciornastkiem tytoniowcem. Szkodnik ten wyrządza największe szkody w uprawie odmian średnio wczesnych i średnio późnych. Wciornastki mogą wnikać głęboko do główek, nawet pomiędzy mocno przylegające do siebie liście. Zwalczanie wciornastków należy rozpocząć na początku zasiedlania roślin przez szkodnika i w razie potrzeby powtórzyć zabieg przy kolejnym zasiedleniu przez szkodnika. Szczególna czujność wskazana jest w okresie załamywania szczypioru cebuli, kiedy wciornastki masowo przelatują na uprawy kapusty.

Kapusta z objawami żerowania wciornastków

FOTO:

SpinTor 240 SC skutecznie zwalcza w kapuście, nie tylko wciornastki, ale także bielinki i piętnówkę. Stosowany jest również przeciwko gąsienicom tych gatunków w uprawie brokułu i kalafiora. Szczególnie często produkt jest wykorzystywany na plantacjach ekologicznych warzyw kapustnych, gdzie zarówno wciornastki, jak i gąsienice motyli potrafią powodować duże straty w polnie oraz obniżać wartość handlową. Dlatego SpinTor 240 SC jest jednym z podstawowych insektycydów np. w gospodarstwie ekologicznym w okolicach Łęczycy oraz kolejnym spod Szczecina, których właściciele stosują go również w produkcji ziemniaków czy cebuli i potwierdzają wysoką skuteczność oraz bezpieczeństwo stosowania środka.

Kapusta głowiasta niewłaściwie zabezpieczona przed żerowaniem gąsienic motyli

FOTO:

Warzywa kapustne w uprawie ekologicznej chronione preparatem SpinTor 240 SC

FOTO:

Zwalczanie stonki ziemniaczanej

Zagrożenie jakie stanowi obecnie stonka dla plantacji ziemniaków wydaje się być nieco mniejsze niż jeszcze przed np. 20 laty, jednak za sprawą licznych prowadzonych amatorsko upraw ziemniaków można lokalnie zaobserwować masowe pojawy tego szkodnika. W takich przypadkach przy niewłaściwym zwalczaniu stonka ziemniaczana może wywołać straty dochodzące nawet do 80% plonu, choć przeciętnie nie przekraczają one 20–30%. Wczesnemu pojawowi stonki ziemniaczanej sprzyjają łagodne zimy, za sprawą których coraz liczniej pojawiają się samosiewy ziemniaków. Stają się one miejscem żerowania i rozmnażania stonki, która przenosi się następnie na plantacje ziemniaków. Uszkodzeń blaszek liściowych dokonują przede wszystkim żarłoczne larwy, które w skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do powstawania gołożerów. Zwalczanie stonki preparatem SpinTor 240 SC należy prowadzić na jak najmłodszych stadiach larwalnych stosując dawkę 0,1–0,15 l/ha maksymalnie 3 razy w sezonie w odstępie minimum 14 dni. O zwalczaniu stonki należy pamiętać nie tylko we wczesnych fazach uprawy, ale również w późniejszym czasie ponieważ okres składania jaj w przypadku tego szkodnika trwa do końca sierpnia.

Larwy stonki ziemniaczanej

FOTO:

Podsumowanie

Stosowanie środków ochrony roślin o wysokiej skuteczności jest koniecznością w obecnej sytuacji bardzo dużej presji szkodników – szczególnie tych, których zwalczanie jest bardzo trudne. Jednak na europejskim rynku, gdzie handel warzywami zdominowany jest przez sieci handlowe, które w odpowiedzi na oczekiwania konsumentów ustalają własne rygorystyczne wymagania dotyczące bezpieczeństwa żywności, równie ważne staje się korzystanie ze środków, które łączą wysoką efektywność działania i naturalne pochodzenie oraz bezpieczny poziom pozostałości ś.o.r. SpinTor 240 SC spełnia te wymagania i jest dopuszczony do zwalczania najistotniejszych gospodarczo szkodników w uprawie polowej m.in. warzyw kapustnych, cebulowych czy ziemniaków, a w produkcji małoobszarowej także np. sałat czy szpinaku.

Zdjęcia: A. Czerwińska-Nowak

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone na etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące na rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj zasad bezpieczeństwa zamieszczonych na etykiecie.

Plantacje ogórka gruntowego narażone są przede wszystkim na porażenie przez patogeny takie jak mączniak oraz bakteryjna kanciasta plamistość, a spośród szkodników dużym zagrożeniem jest należący do pluskwiaków różnoskrzydłych zmienik lucernowiec. Szkodnik ten jest zielonobrunatny, ok. 4-8 mm długości.

Larwy i owady dorosłe żerują na liściach w szczytowej części pędów, wysysając soki powodują ich zasychanie. W ten sposób osłabiają rośliny, ale większa szkodliwość polega na tym, że szkodnik ten uszkadza również owoce powodując ich charakterystyczne wygięcie. Na przekroju ogórka widoczne jest miejsce żerowania szkodnika.

FOTO:

Zmienik lucernowiec

FOTO:

Co jest istotne w ochronie przed szkodnikiem?

Zmienik lucernowiec zimuje jako owad dorosły, najczęściej w wieloletnich uprawach roślin bobowatych. Dlatego należy unikać takiego sąsiedztwa zakładając uprawę ogórka.

Planując zabiegi zwalczające szkodnika na owocującej plantacji należy bezwzględnie przestrzegać okresu karencji. Warto wiedzieć, że stosując biologiczne środki do zwalczania przędziorka w uprawie ogórka można również ograniczyć występowanie zmienika.

Na rynku jest sporo środków ochrony roślin na bazie miedzi oraz nawozów zawierających ten pierwiastek. Stanowią one duże wsparcie w ochronie roślin przed chorobami. Cenne jest ich działanie bakteriobójcze, ponieważ zwłaszcza w ochronie warzyw brakuje preparatów przeciwko chorobom bakteryjnym.

Trzeba jednak stosować je z rozwagą, szczególnie w uprawie roślin bobowatych, ponieważ obserwacje naukowców wskazują na to, że miedź może osłabiać bakterie brodawkowe rozwijające się na korzeniach tych gatunków. Niezbadany jest też do końca wpływ miedzi na bakterie glebowe.

Jakie formy miedzi są dostępne na rynku?

Warto wiedzieć, że miedź zawarta w produktach stosowanych w uprawie roślin może mieć rożne formy: wodorotlenek miedzi, tlenochlorek miedzi, trójzasadowy siarczan miedzi oraz miedź skompleksowana.

Miedź w formie wodorotlenku i tlenochlorku ma działanie kontaktowe na roślinie. Oznacza to, że po opadach deszczu zostaje spłukana do gleby. Produkty zawierające miedź w pozostałych wymienionych tu formach wykazują działanie systemiczne, dzięki czemu mogą wnikać w tkanki rośliny, zapewniając w ten sposób dłuższą ich ochronę. W czasie zabiegu część środka przedostaje się do gleby, ale nie są to już takie ilości, jak w przypadku preparatów kontaktowych.

Co, jeśli stosujemy środki biologiczne?

Bardzo ważne jest żeby pamiętać o bakteriobójczym działaniu miedzi planując zabiegi środkami biologicznymi zawierającymi w swoim składzie pożyteczne bakterie np. Trichoderma, Bacillus czy Pseudomonas.

Znając takie zależności łatwiej racjonalnie planować ochronę i nawożenie upraw.

Po kilku sezonach przerwy w Wielkopolsce i innych rejonach naszego kraju ponownie pojawił się problem z plagą ślimaków, które uszkadzają rośliny uprawne i ozdobne. Na wzrost populacji tych mięczaków na pewno wpływ miała stosunkowo wysoka temperatura w miesiącach zimowych oraz wilgotna wiosna.

Najbardziej szkodliwe są ślimaki nagie, a zwłaszcza pomarańczowy ślinik luzytański. Gatunek ten w Polsce został odnotowany w 1993 r. Jest on zaliczany do jednego ze 100 najbardziej inwazyjnych gatunków na świecie. Jeden osobnik może złożyć do 400 jaj w sezonie, a dojrzałość osiąga po roku.

W jaki sposób zwalczać ślimaki?

Zwalczanie ślimaków jest trudne ze względu na to, że mają one niewielu wrogów naturalnych. Ponadto dzięki temu, że wydzielają śluz mogą w szybki sposób pozbyć się niepożądanych substancji ze swojego organizmu, dlatego tak trudno o skuteczne preparaty chemiczne przeciwko ślimakom.

Wśród metod niechemicznych dominują sposoby, które mogą się sprawdzić jedynie w uprawie na nie dużą skalę, ewentualnie w uprawach pod osłonami. Podstawą tego zwalczania jest eliminacja ślimaków. Ich zbieranie nie jest przyjemne i jest bardzo czasochłonne, ale skutecznie je ogranicza. Ślimaki pojawiają się rano i wieczorem oraz po opadach deszczu. Do wyłapywania ślimaków można przygotować pułapki wkopując np. pojemnik z piwem, albo wykładając skórę od arbuza. Można wysadzać sałatę jako tzw. rośliny pułapkowe.

Wśród sposobów ograniczających dostęp ślimaków do uprawy warzyw wymienia się wysypywanie sypkich materiałów (np. trocin lub popiołu), a także częste wzruszanie gleby. Dysponując pielnikiem mechanicznym można to skutecznie wykonać.

Właściciele gospodarstw ekologicznych w walce ze ślimakami do skutecznych metod zaliczają kaczki biegusy, ale też ciężko sobie wyobrazić takie stado na polu uprawnym. Interesująca jest informacja, że ślimak winniczek żywi się jajami ślimaków bezskorupowych, dzięki czemu skutecznie zmniejsza ich liczebność. Ostatnie lata suszy niestety ograniczyły populację winniczka w Polsce.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Rośliny rozwijające się warunkach stresowych (takich jak np.: susza, niedobory składników pokarmowych, nadmierne zachwaszczenie) są bardziej podatne na porażenie przez patogeny. Podstawą nawożenia jest analiza chemiczna gleby wykonana przed sezonem i uzupełnienie składników.

W trakcie wegetacji warto zaplanować dolistne dokarmianie roślin, ale trzeba pamiętać, żeby kierować się potrzebami rośliny w danej fazie wzrostu. Firmy nawozowe oferujące nawozy do dolistnego stosowania najczęściej dysponują szczegółowymi zaleceniami. Jest to bardzo ważne, ponieważ składnik zastosowany w nieodpowiedniej fazie wzrostu to strata pieniędzy.

Jak ograniczyć ryzyko rozwoju chorób?

Optymalne zaopatrzenie roślin w składniki odżywcze pozwala na ich komfortowy wzrost i naturalną tolerancję na choroby oraz szkodniki. Warto też pamiętać o dostarczaniu składników, które mogą znacznie ograniczyć ryzyko rozwoju chorób, np. miedź zabezpieczająca przed chorobami bakteryjnymi, na które w ochronie warzyw brakuje środków. Miedź, a także siarka to składniki ograniczające również choroby grzybowe.

Dokarmianie roślin borem podnosi ich tolerancję na choroby. Cennym pierwiastkiem ograniczającym choroby warzyw i poprawiającym ich trwałość pozbiorczą jest także wapń. Należy pamiętać, żeby dostarczać go kilkakrotnie w sezonie w miarę wzrostu warzyw. Podczas zabiegu całe rośliny powinny być dokładnie pokryte cieczą opryskową.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Mączlik szklarniowy (Trialeurodes vaporariorum) oraz mączlik ostroskrzydły (Bemisia tabaci) to najliczniejsi przedstawiciele rodziny mączlikowatych (Aleurodidae). Optymalna temperatura do ich rozwoju waha się między 21 a 25°C. Uprawy szklarniowe i pod osłonami idealnie wpisują się w te warunki, dlatego szkodniki występują w nich praktycznie przez cały rok.

Mączlik

FOTO:

FOTO:

Niebezpieczne są zarówno larwy, jak i osobniki dorosłe, które wysysają soki z tkanki liści. Uszkodzona i pokryta spadzią roślina jest podatna na choroby wywoływane przez patogeny, a jej wzrost i owocowanie są obniżone. Populacja szkodnika rozwija się błyskawicznie, dlatego regularna lustracja jest absolutną koniecznością. Włączenie ochrony roślin powinno mieć miejsce nawet przy stwierdzeniu obecności kilku osobników. Najczęściej stosowana ochrona chemiczna przynosi coraz słabsze rezultaty - ze względu na szybką zastępowalność pokoleń szkodniki nabierają odporności na poszczególne substancje. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku naturalnych wrogów, biologicznych środków ochrony roślin oraz metod mechanicznych

Remedium na szkodniki prosto z natury

Już na początku sezonu wegetacyjnego do uprawy można wprowadzić drapieżnego pluskwiaka. Macrolophus pygmaeus zwalcza nie tylko mączliki. Aktywnie wspomoże również zwalczanie skośnika pomidorowego (Tuta absoluta) oraz przędziorka chmielowca (Tetranychus urticae). Ten pożyteczny organizm zamieszkujący tekturowe, w pełni biodegradowalne zawieszki w produkcie Mirical, jest łatwy w aplikacji i wysoce skuteczny w temperaturze powyżej 20°C.

Przy pierwszych oznakach mączlika do uprawy można wprowadzić produkt Enermix, zawierający pasożytnicze błonkówki Eretmocerus eremicus i Encarsia formosa. Dorosłe samice błonkówek pasożytniczych atakują larwy mączlika w stadiach rozwoju od drugiego do czwartego. Same dorosłe błonkówki również potrafią żerować na mączliku. Pierwszy z wymienionych tu organizmów pozostanie aktywny nawet w temperaturze przekraczającej 30°C.

Zalecane jest również zastosowanie biologicznego środka ochrony roślin* NoFly. Ten biologiczny insektycyd zawiera zarodniki grzyba Paecilomyces fumosoroseus szczep FE9901. Proszek służy do sporządzenia zawiesiny wodnej, która po aplikacji pokrywa liście roślin. Gdy zarodniki NoFly wejdą w kontakt z mączlikiem, zaczynają intensywnie się namnażać. Porażony szkodnik przestaje żerować w zaledwie 10h po aplikacji a jego śmierć następuje w przeciągu 72h. Co ciekawe, w warunkach wysokiej wilgotności względnej (<50%) pożyteczny grzyb może rozwijać się poza ciałem mączlika, produkując nowe zarodniki. Produkt jest niezwykle uniwersalny - można stosować go z naturalnymi wrogami w dowolnym momencie uprawy. Nie mają tu zastosowania okresy karencji jak w przypadku ochrony chemicznej. Jedynym zaleceniem jest wyłączenie siarki na 3 dni przed i po aplikacji.

Skuteczność potwierdzona badaniami

Przeprowadzone badania w warunkach szklarniowych wykazały wysoką skuteczność NoFly w redukcji populacji mączlika i innych szkodników roślin.

Testy obejmowały następujące zabiegi:

• Preparat NoFly (1 kg, 2 kg i 3 kg)

  Dawka 500 l/ha stosowana 3 razy co 7 dni (2x10⁹ CFU/g),

• Biologiczny środek referencyjny, zawierający grzyb Beauveria bassiana

  Dawka 0,25 kg/ha stosowany 2 razy co 14 dni (1x10⁹ CFU/g),

• Najczęściej stosowane chemiczne składniki aktywne do zwalczania mączlika w pomidorze

  Pyriproxifen 10% w/V w dawce 0,25 l/ha

  Acetamipryd 200 g/kg stosowany 3 razy co 7 dni.

Oceny przeprowadzano przed pierwszą aplikacją (7 DDA), następnie po 7 dniach przed drugą aplikacją (7DAB). Kolejne oceny zostały przeprowadzone odpowiednio po trzeciej (5DAC) i ostatniej aplikacji (10 DAC).

Mączlik

FOTO:

FOTO:

Wyniki badań:

NoFly vs standard biologiczny (oparty na B. bassiana)

Pod koniec badania produkt NoFly uzyskał podobną lub lepszą skuteczność zwalczania mączlika. Dotyczy to zarówno nimf, jak i osobników dorosłych (Tabela 1 oraz Tabela 2, fioletowy kwadrat).

NoFly vs ochrona chemiczna

Bio insektycyd NoFly uzyskał podobną lub lepszą skuteczność w zwalczaniu dorosłych mączlików w porównaniu z ochroną chemiczną (Tabela 1, czerwony kwadrat). W przypadku nimf ochrona chemiczna wykazywały wyższą skuteczność (Tabela 2, czerwony kwadrat).

Ochrona mieszana

Jeszcze lepsze wyniki zostały osiągnięte, łącząc ochronę biologiczną i chemiczną. Przeprowadzono 2 zabiegi produktem NoFly z jednym zabiegiem środkami chemicznymi (Tabela 1 oraz Tabela 2, pomarańczowy kwadrat). Takie połączenie prezentuje zintegrowane podejście do ochrony przed szkodnikami.

Ochrona z poszanowaniem natury

Badania oraz opinie zadowolonych plantatorów potwierdzają skuteczność rozwiązań biologicznych w zwalczaniu mączlika. Ochrona biologiczna ma to do siebie, że skupia się na zwalczaniu konkretnego szkodnika, nie powodując szkód w delikatnym ekosystemie uprawy. Produkty nie wykazują szkodliwości względem zapylaczy, co jest częstym problemem w ochronie chemicznej. Pożyteczne organizmy można stosować samodzielnie lub ze sobą łączyć, tym samym zwiększając ochronę lub zakres działania w danej temperaturze. Stosując jedynie ochronę biologiczną, otrzymamy wysokiej jakości produkt bez chemicznych pozostałości. Łącząc produkt NoFly z ochroną chemiczną możemy zredukować tradycyjną ochronę nawet do 42% (w zależności od środka chemicznego i warunków).

Wymagania konsumentów rosną, a co za tym idzie, rosną również wymagania wobec producentów. Coraz więcej substancji chemicznych jest również wycofywanych ze względu na swoją szkodliwość. To idealny moment, aby przyjrzeć się biologicznym alternatywom, które nie są trudne w aplikacji i stosowaniu. Eliminowane są także wszelkie okresy karencji, zarówno jeśli chodzi o stosowane środki, jak i fazy wzrostu rośliny. Eksperci ochrony z Koppert chętnie doradzą i pomogą we wprowadzaniu rozwiązań biologicznych. Prezentowane tu rozwiązania z powodzeniem są stosowane w innych szklarniach i tunelach na terenie naszego kraju.

*Biologiczny insektycyd dopuszczony do obrotu na podstawie zezwolenia MRiRW nr R- 23/2021wu z dnia 29.10.2021 r. Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące na rodzaj zagrożenia i przestrzegaj zasad bezpiecznego stosowania produktu wskazanych na etykiecie. Nabycia środków ochrony roślin mogą dokonywać jedynie osoby pełnoletnie, posiadające kwalifikacje wymagane od osób nabywających środki ochrony roślin określone w art. 28. Ustawy z dnia 8 marca 2013 o Środkach Ochrony Roślin.

Autor - Damian Strukowicz

W produkcji towarowej, mimo znacznego postępu w metodach niechemicznych, całkowite wykluczenie herbicydów jest trudne. Herbicydy są środkami ochrony roślin. Ich dopuszczanie do obrotu handlowego i stosowania oparte jest na takich samych regulacjach prawnych jak w wypadku insektycydów i fungicydów. Nie zawsze problem ochrony przed chwastami można rozwiązać herbicydami. Dzięki ich poprawnemu stosowaniu uzyskuje się dobre rezultaty w ograniczaniu strat powodowanych przez chwasty, jednak nie powinno się zapominać o zabiegach profilaktycznych i agrotechnicznych. Wszystkie zabiegi powinny się uzupełniać, tworząc bezpieczny dla środowiska i ekonomicznie uzasadniony system integrowanej ochrony przed chwastami.

Uzupełnienia i nowe rejestracje

Herbicyd Boa Pro 480 EC (s.cz. chlomazon 480 g/l) oprócz fasoli, grochu i ogórka wymienionych w „Programie” został dopuszczony do zwalczania chwastów w selerze korzeniowym uprawianym z siewu w dawce 0,2 l/ha. Chlomazon (360 g/l) w formie środka Clomate 360 CS można stosować bezpośrednio po siewie, w bobie, fasoli szparagowej na świeże i suche nasiona, w grochu zielonym cukrowym i łuskowy, soczewicy i ogórku tak jak Comand 360 CS w dawce 0,2 l/ha. Boa Pro 480 EC i Clomate 360 CS należy stosować bezpośrednio a najpóźniej do 2 dni po siewie do zwalczania chwastów rocznych. Na glebach lżejszych i zawierających mało próchnicy i części ilastych lepiej stosować dawki niższe od podanych w etykiecie, np. 0,05-0,15 l/ha herbicydu Command 480 EC z dodatkiem adiuwantów takich jak Atpolan Soil Maxx lub Atpolan Soil Maxx Premium – 0,3-0,6 l/ha, najlepiej 0,5 l/ha; Grounded, albo Remix – 0,2-0,4 l/ha. 

Kalamos 100 EC i Vergil 100 EC (s,cz, propachizafop) - to graminicydy zwalczające tylko roczne chwasty jednoliścienne od 3 liści do końca krzewienia w dawce 0,6 l/ha i perz po wykształceniu 3-6 liści do wysokości 15-20 cm w dawce 1,25- 1,5 l/ha. Perz można zwalczać dawkami dzielonymi: 2 razy po 0,6 l/ha w odstępie 12 dni. Można je stosować po wschodach cebuli z siewu, czosnku, szalotce, bobie, fasoli, grochu, soczewicy, brokule, chrzanie, brukwi, kapuście głowiastej (biała, czerwona), kapuście brukselskiej, rzepie, rzodkwi, rzodkiewce, buraku ćwikłowym, marchwi, pietruszce, salsefii, selerze korzeniowym, pasternaku w taki sam sposób jak zalecane w ”Programie” Agaton 100 EC, Agil-S 100 EC, Hitro 100 EC, Zetrola 100 EC, Ready.

Zapasy zalecanego w kukurydzy cukrowej herbicydu LUMAX 537,5 SE (s.cz. mezotrion 37,5 g/l + s-metolachlor 312,5 g/l) należy zużyć do 23.07.2024 r., ponieważ s-metolachlor wycofano w Europie, jako środek ochrony roślin. Herbicyd ten aplikuję się po siewie przed wschodami lub po wschodach do rozwinięcia 8 liścia właściwego. Kukurydzę wysiewa się zwykle w pierwszej połowie maja, gdy temperatura gleby osiągnie 8°C. Dotyczy to też środków Chart 960 EC, Efica 960 EC, Metos 960 EC, Recosar 960 EC, Smea 960 EC, w których skład wchodzi tylko s-metolachlor (960 g/l). W tym roku można jeszcze te środki stosować. W roku 2025 nie będzie można ich stosować nawet na własną odpowiedzialność, bo będzie to naruszeniem obowiązujących przepisów.

Herbicyd z handlu równoległego Picus (pendimetalina 400 gs.cz/l) jest dopuszczony do stosowania w marchwi, kapuście głowiastej białej, czerwonej, kalafiorze, cebuli z siewu, czosnku, pietruszce korzeniowej, pasternaku, salsefii, brukwi jadalnej (syn. karpiel), rzepie, kalarepie, kapuście brukselskiej, kapuście włoskiej, szalotce z siewu. Herbicyd ten stosować tak jak wymieniony w ”Programie” Activus 400 SC i Pendigan Strong 400 SC.

Herbicydy Ramzes 25 WG, Titus 25 i Twist 25 WG (s.cz. rimsulfuron 250 g/kg) zalecane są pomidorze w zabiegu jednorazowym w dawce 50g/ha po posadzeniu rozsady w fazie od 1 do 8 liścia, na chwasty jednoliścienne znajdujące się w fazie 1-3 liści, a chwasty dwuliścienne w fazie 2-4 liści oraz. Środki stosować po posadzeniu rozsady w fazie od 1 do 8 liścia na chwasty jednoliścienne znajdujące się w fazie 1-3 liści, a chwasty dwuliścienne w fazie 2-4 liści. W zabiegu dwukrotnym (dawka dzielona) pierwszy zabieg należy wykonać dawką 30 g/ha i drugi zabieg dawką 20 g/ha. Drugi zabieg wykonać po upływie 7 dni od pierwszego opryskiwania. Herbicydy te są zalecane z wymienionym w etykiecie adiuwantem Violet w stężeniu 0,1 %. Inne adiuwanty mogą być dodawane na własną odpowiedzialność. W uprawie pomidora, gdzie stosowano doglebowo insektycydy z grupy fosforoorganicznych stosować nie wcześniej niż po 7 dniach od zastosowania. Po zabiegu dolistnym insektycydy fosforoorganiczne można stosować nie wcześniej niż po upływie 4 dni od wykonania zabiegu środkiem. Ramzes 25 WG, Titus 25 i Twist 25 WG zalecane są z wymienionym w etykiecie adiuwantem Vivolt w stężeniu 0,1 %. Inne adiuwanty (np. Trend 90 EC,Wetcit) można dodawać na własną odpowiedzialność.

Autor: Prof. dr hab. Adam Dobrzański, Skierniewice

FOTO:

Michał Nosal wraz z żoną Albiną i synem Piotrem od wielu lat uprawiają ogórki szklarniowe. Swoją codzienną pracę dzielą na obiekty w dwóch lokalizacjach oddalonych od siebie o ok. 8 km, tj. w Chochorowicach (gm. Podegrodzie) i w Chełmcu. W pierwszej lokalizacji znajdują się nowoczesne szklarnie w typie Venlo o powierzchni 1,2 ha, z kolei w miejscowości Chełmiec użytkowane są stare obiekty szklarniowe, które w przyszłości prawdopodobnie będą wymieniane na nowe, mniej energochłonne szklarnie. W drugiej dekadzie lipca br. zostaliśmy zaproszeni do obiektu w Chochorowicach, gdzie ogórki uprawiane są na trzy cykle (wczesnowiosenny, letni i jesienny). Producenci zrezygnowali z zakupu gotowej rozsady, od kilku sezonów sami ją produkują w odpowiednio przystosowanej mnożarce.

Michał Nosal, producent ogórka szklarniowego w regionie Nowego Sącza

FOTO:

W tym gospodarstwie sezon rozpoczyna się w grudniu, a kończy na przełomie listopada i grudnia. Późniejsza uprawa nie jest już opłacalna ze względu na import ogórka, który zdaniem ogrodnika blokuje sprzedaż krajowego towaru. Ogórki sadzone są w zagęszczeniu 2,4 szt./m2  w podłożu inertnym GT Master firmy Grodan. Podłoże jest wymieniane po zakończonym cyklu w grudniu. Na najwcześniejsze nasadzenia producenci zdecydowali się na uprawę odmiany Media RZ F1. W drugim cyklu bardzo dobrze sprawdza się tutaj odmiana Haker F1, z kolei jesienią – Mestana RZ F1. Ta ostatnia odmiana była testowana przez ogrodników także w wiosennych nasadzeniach, niemniej w ich opinii może dać lepszy plon jesienią.

W letnim cyklu uprawiana jest odmiana Haker F1

FOTO:

Najwięksi wrogowie

Dużym zagrożeniem w uprawie ogórków w tym gospodarstwie jest ziemiórka (Sciaridae spp.), z którą walka jest bardzo długa i trudna. Ziemiórki to czarne muszki, które kształtem mogą przypominać komara. Dorosłe osobniki znoszą jaja w podłożu, z kolei larwy ziemiórek atakują młode korzenie oraz szyjki korzeniowe roślin. Ponadto osobniki tego szkodnika można także zauważyć na dolnych częściach konstrukcji szklarni. Warto wspomnieć, że szkodnik ten jest wektorem różnych form grzyba Fusarium oxysporum, z którymi boryka się ogrodnik. Kolejnym trudnym do zwalczania przeciwnikiem jest wciornastek. Wyrządza nie tylko szkody bezpośrednie uszkadzając przede wszystkim liście oraz kwiaty, ale także pośrednie – jest wektorem wirusów.

– Trudno nam zwalczyć wciornastki, zaczyna brakować substancji aktywnych, a coraz więcej osobników uodparnia się na działanie dostępnych środków ochrony. Obecnie jednym z najskuteczniejszych rozwiązań eliminujących szkodniki glebowe (np. larwy szkodników) jest zastosowanie biologicznego preparatu Metacide – u nas sprawdza się w minimalnej dawce 5 kg/ha – informuje ogrodnik. Jest to preparat biologiczny zawierający grzyby entomopatogeniczne z rodzaju Beauveria bassiana i Metarhizium. Dodatkowo stosujemy pożyteczne nicienie glebowe oraz olejki roślinne. Aby być pewnym, że preparat dotrze do każdej rośliny, ciecz roboczą aplikujemy ręcznie z kubeczka, bezpośrednio do każdej kostki, w dawce 150 ml/roślinę. Niestety, jest to pracochłonne, ale naszym zdaniem metoda ta jest najskuteczniejsza. Ponadto do zwalczania tych groźnych szkodników stosujemy preparat biologiczny zawierający Bacillus thuringiensis israelensis – dodaje M. Nosal. Preparaty mikrobiologiczne są już podawane na etapie produkcji rozsady, a także później, w trakcie wegetacji roślin na miejscu stałym.

W dniu spotkania rośliny były w dobrej kondycji

FOTO:

W przypadku takich chorób jak mączniak rzekomy, szara pleśń, czarna zgnilizna zawiązków (Didymella) w tym gospodarstwie sprawdza się preparat Agro ECA Protect. Ponadto preparat ogranicza fuzariozę ogórka. By dodatkowo ograniczyć rozwój chorób Botrytis cinerea i Didymella ogrodnicy stosują biologiczny fungicyd Prestop WP.

Trafić w punkt ze środkiem

W tym sezonie do aplikacji cieczy roboczej doskonale sprawdza się zamgławiacz Unipro 40-T niemieckiej marki IGEBA Geraetebau GmbH. Jest to zamgławiacz, który wytwarza zimną mgłę. Jak informuje plantator, w porównaniu ze standardowymi urządzeniami tego typu dostępnymi na rynku, wyróżnia się wysoką wydajnością, oszczędnością cieczy roboczej i czasu pracy. Jak podkreślał M. Nosal, środki ochrony roślin oraz preparaty biologiczne aplikowane przy pomocy Unipro T-40 nie są poddawane wysokiej temperaturze i wysokim ciśnieniom, które występują w tradycyjnych opryskiwaczach oraz urządzeniach zamgławiających lub wysokociśnieniowych.

Urządzenie Unipro 40-T wykorzystywane do aplikacji fungicydów, insektycydów i biopreparatów

FOTO:

– Urządzenie Unipro 40-T wytwarza bardzo drobną kroplę, która krąży po obiekcie. Do zabiegu stosuję niewielką ilość cieczy (40–50 l/obiekt). Podczas tradycyjnych zabiegów opryskiwaczem konieczne było uchylanie wietrzników, dodatkowo podnosiliśmy temperaturę rur grzejnych, wszystko po to, by obniżyć wilgotność w obiekcie. Jak zauważyłem, urządzenie które użytkuję od tego sezonu, sprawdza się doskonale. Podczas aplikacji cieczy roboczej wytwarzana jest gęsta mgła, która krąży po całym obiekcie. Dodatkowo włączamy wentylatory, by zwiększyć cyrkulację powietrza i polepszamy efektywność przemieszczania się środka. Już po kilku miesiącach użytkowania jestem skłonny powiedzieć, że jego funkcjonalność pozwala na obniżenie kosztów zabiegów ochrony roślin (mniejsze zużycie środków ochrony). Bardzo istotną zaletą tego urządzenia jest wytwarzanie zimnej mgły, przy niskich ciśnieniach, co umożliwia stosowanie środków biologicznych, zawierających bakterie i zarodniki grzybów, nie niszcząc ich podczas aplikacji – sygnalizuje ogrodnik.

Unipro 40-T to urządzenie, składające się z masztu teleskopowego, który w zależności od potrzeb, można podnieść na wysokość ponad 4 m za pomocą korby. Wąż ssący podaje aktywny roztwór bezpośrednio z dowolnego pojemnika. Ogrodnik z Nowego Sącza wykorzystuje pojemnik plastikowy o pojemności 25 litrów, w którym znajduje się wcześniej sporządzony  roztwór.  Zintegrowana pompka niskociśnieniowa tłoczy ciecz użytkową w sposób ciągły, bezpośrednio do dysz rozpylających. Podawanie cieczy roboczej może być płynnie regulowane w zakresie do 72 l/godz. Im podawana jest większa ilość cieczy, tym kropla jest grubsza. Zdaniem ogrodnika optymalny wydatek cieczy wynosi 42–56 l/godz. Bardzo drobna kropla dłużej unosi się w obiekcie, docierając do każdego zakamarka. Dodatkową zaletą, o której warto wspomnieć, jest to, że w porównaniu do zamgławiaczy spalinowych dostępnych na rynku, elektryczny Unipro 40-T jest dość cichy.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

W górnej części masztu zamgławiacza zamontowane są 4 dysze, regulowane w zakresie 360°. Dużą zaletą urządzenia jest jego zasięg – podczas aplikacji gęsta mgła z substancją aktywną równomiernie jest rozprowadzana w obiekcie na odległość nawet 120 m.

Dysze natryskowe zamontowane w górnej części masztu

FOTO:

Jak informuje M. Nosal: – Urządzenie jest bardzo precyzyjne, niemniej bardzo istotne jest ustawienie odpowiedniej dawki cieczy roboczej, gdyż stosując nawet minimalną dawkę cieczy można „oparzyć” rośliny. Dlatego w tym zakresie współpracuję z Robertem Holdusem, ogrodnikiem z regionu Nowego Sącza, który również uprawia ogórki szklarniowe. Wspólnie dzielimy się wiedzą i doświadczeniem, nie tylko z zakresu uprawy, ale również testujemy nowe rozwiązania i wyciągamy wnioski. Tak też jest w przypadku urządzenia Unipro T-40 do zamgławiania roślin. Warto podkreślić, że w przypadku aplikacji środków biologicznych bardzo ważną rolę odgrywają urządzenia, które w bezpieczny i skuteczny sposób będą aplikować substancję aktywną. Unipro T-40 wytwarza zimną mgłę przy niskim ciśnieniu, to bardzo ważne czynniki, które mają wpływ na żywotność pożytecznych organizmów.

Autor: Anna Wilczyńska

Czym jest Verimark®?

To insektycyd oparty  o najnowszą substancję CYAZYPYR®, jest to substancja która zwalcza zarówno szkodniki gryzące (gąsienice, chrząszcze) ale także ssące (wciornastki, mszyce, mączliki).

FOTO:

Specjalna formulacja

Verimark® 200 SC dzięki specjalnej formulacji może być podany do systemu korzeniowego rośliny i wraz z sokami rozprowadzony do wszystkich tkanek – uzyskując w ten sposób efekt systemiczności. Szczególnie w szklarniach taka aplikacja jest łatwa gdyż standardem są wysokiej jakości systemy fertygacji i irygacji. Produkt można łatwo podać przez aplikację podajnikami typu „dosatron”. Ważne aby tak cenny produkt stosować SOLO (nie mieszać z innymi produktami czy nawozami tak aby nie zakłócić jego pełnej skuteczności). Insektycyd podajemy pod koniec 1/3 cyklu nawadniania z wodą o pH nie większym niż 7. Oczywiście temperatura wody nie może odbiegać znacząco od 15-25°C, a jej ilość powinna być taka jak przy standardowym nawadnianiu. Reszta cyklu ma na celu wypłukanie resztek preparatu z instalacji.

Efekt systemiczności

Substancja czynna trafia w ten sposób do systemu korzeniowego roślin, jest pobierana i wraz z sokami rozprowadzana po całej roślinie. Daje to efekt długiego działania, a żerujące szkodniki, na powierzchni roślin, bardzo szybko przestają żerować i zamierają.

Nowe uprawy i szkodniki

Produkt po wcześniejszej rejestracji otrzymał możliwość stosowania w szklarniach w uprawach: pomidor, ogórek, papryka, bakłażan, dyniowate, sałata, fasola i truskawka.

Jeśli chodzi o szkodniki to warto zwrócić uwagę na najważniejsze z nich: skośnik pomidorowy, wciornastek tytoniowiec i zachodni, mszyca brzoskwiniowo-ziemniaczana, mszyca ogórkowa, mączlik ostroskrzydły i szklarniowy czy miniarki.

Bezpieczeństwo i selektywność

Dzięki aplikacji przez systemy fertygacji i ochronie od wewnątrz roślin, jest on w pełni bezpieczny przy stosowaniu biologicznej ochrony na bazie organizmów pasożytniczych oraz stosowaniu zapylaczy. Ważne jest aby stosować produkt w cyklu przed albo po wylocie trzmieli. Firma FMC dysponuje także listą przebadanych organizmów pożytecznych, na które Verimark® nie wpływa.

Produkt ma tylko 1 dzień karencji dla większości upraw.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Stosowanie Verimark®

Podstawowa dawka to 500 ml/ha, stosowana solo pod koniec 1/3 cyklu nawadniania. Ilość zabiegów od 2 do 4 w sezonie (szczegółowy opis w etykiecie produktu).

Więcej informacji na STRONIE i u przedstawicieli handlowych.

Zapraszamy do stosowania tego unikatowego produktu w szerokiej gamie szkodników!

ZE ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN NALEŻY KORZYSTAĆ Z ZACHOWANIEM BEZPIECZEŃSTWA. PRZED KAŻDYM UŻYCIEM PRZECZYTAJ INFORMACJE ZAMIESZCZONE W ETYKIECIE I INFORMACJE DOTYCZĄCE PRODUKTU. ZWRÓĆ UWAGĘ NA ZWROTY WSKAZUJĄCE RODZAJ ZAGROŻENIA ORAZ PRZESTRZEGAJ ŚRODKÓW BEZPIECZEŃSTWA ZAMIESZCZONYCH W ETYKIECIE.

O szczegółach działania preparatu Zorvec Entecta™  oraz korzyści z jego stosowania mówi Łukasz Wrzoskowicz z firmy Corteva Agriscience Poland. Zapraszamy na film. 

Podziękowania dla Prezes Zarządu – Małgorzaty Pietrzak-Sikorskiej za umożliwienie wykonania nagrania w Gospodarstwie Rolno-Hodowlanym w Żydowie.

Zapoznaj się z zagrożeniami i postępuj zgodnie ze środkami ostrożności wymienionymi na etykiecie.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu.

Pogromca Stemphylium

Stemphylium to choroba, z którą boryka się coraz więcej producentów cebuli. Powoduje ona zamieranie szczypioru przez co zmniejsza się powierzchnia asymilacyjna rośliny, a to skutkuje zmniejszeniem plonu. Choroba wymaga zwalczania, gdy tylko pojawią się pierwsze jej objawy. Występują one na najstarszym szczypiorze,  w postaci zasychania końcówek liści, z tym że wewnątrz liść pozostaje wilgotny.

FOTO:

Eksperci zwracają uwagę, że w niektórych sezonach Stemphylium może pojawić się bardzo wcześnie na młodych siewkach cebuli, które mają zaledwie 4–5 liści właściwych i już na tym etapie wymaga zwalczania. Po wykonaniu pierwszego zabiegu w trakcie wegetacji trzeba nadal prowadzić lustrację pola pod kątem tej choroby, ponieważ niewykluczone, że może pojawić się ponownie zwłaszcza jeśli zaistnieją warunki sprzyjające jej rozwojowi. Patogen ten najintensywniej rozwija się podczas upalnej pogody. Ważne jest żeby do jego zwalczania zastosować preparaty zarejestrowane na tę chorobę, które skutecznie zahamują jej rozwój. Roślina osłabiona przez chorobę szybciej załamuje szczypior, zanim cebula osiągnie wielkość handlową. Warto wspomnieć, że choroba ta zagraża również siewkom cebuli zimującej, dlatego planując jej uprawę warto również lustrować pola i odpowiednio wcześnie zabezpieczyć rośliny.

Patent na mączniaka

Kolejnym dużym zagrożeniem, które może znacznie ograniczyć plon cebuli jest mączniak rzekomy. Choroba jest podstępna, ponieważ kiedy widoczne są już wyraźnie jej objawy jest za późno na skuteczną ochronę. Czujność plantatorów bywa uśpiona z powodu braku opadów deszczu. Wydawać by się mogło, że jeśli nie pada to nie ma ryzyka infekcji, ale należy pamiętać, że do rozwoju wielu chorób grzybowych wystarczy obfita rosa. Część plantatorów bazuje na własnych obserwacjach i doświadczeniach z poprzednich sezonów, ale coraz częściej korzystają oni z alertów informujących o zagrożeniu poszczególnymi patogenami.

FOTO:

W ochronie cebuli przed mączniakiem rzekomym bardzo ważna jest sygnalizacja, po to żeby zabieg był wykonany w optymalnym czasie. Takie postępowanie pozwala ograniczyć liczbę zabiegów ochrony roślin. Planując te zabiegi należy też pamiętać o rotacji preparatów, stosując produkty zawierające substancje czynne z różnych grup chemicznych, aby ograniczyć ryzyko powstawania odporności patogenu. Specjaliści przekonują, że jeśli na danym polu raz wystąpi już odporność na daną substancję czynną to bardzo trudno prowadzić ochronę w kolejnym sezonie.

Orondis® Evo Pack

Jednym z nowych rozwiązań w zwalczaniu mączniaków rzekomych i plamistości liści jest Orondis Evo Pack. Swoją wyjątkową skuteczność zawdzięcza połączeniu dwóch substancji czynnych: oksatiapiproliny i Technologii Amistar. Zapewnia skuteczną ochronę cebuli nie tylko przed mączniakiem rzekomym, ale również alternariozą oraz szarą pleśnią (zgnilizna szyjki). Pierwszy zabieg w ochronie cebuli można wykonać już w fazie 3–4 liści właściwych. W sezonie wegetacyjnym można wykonać 2 zabiegi tym środkiem. Minimalny odstęp pomiędzy zabiegami powinien wynosić 7 dni.

FOTO:

Zapoznaj się z zagrożeniami i postępuj zgodnie ze środkami ostrożności wymienionymi na etykiecie.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu.

W dalszej części sezonu ziemniakom zagraża alternarioza, nazywana potocznie suchą plamistością liści. Sprawcami choroby są patogeny grzybowe z rodzaju Alternaria: A. alternata i A. solani. Niestety, zmienny w każdym sezonie skład ich populacji, sprawia że skuteczna ochrona ziemniaka nie jest zadaniem prostym. Zwalczanie alternariozy wymaga kompleksowego i dobrze przemyślanego działania.

Pogoda nie ułatwia ochrony

Na intensywność infekcji w uprawach ziemniaka duży wpływ ma przebieg pogody. Dynamicznie zmieniające się warunki pogodowe utrudniają skuteczną ochronę ziemniaka. Roślina ta narażona jest na wiele zagrożeń od samego początku uprawy. Zima wiosna, susza, gwałtowne opady i upały – to warunki, w których ziemniaki nie mają dobrych warunków do wzrostu. Obszary zagrożone suszą to już nie tylko zachodnia i środkowa część Polski, ale również rejony nadmorskie czy podgórskie, gdzie wcześniej z ilością opadów w okresie wegetacji roślin nie było problemów. Osłabione w wyniku tych stresów rośliny są bardziej podatne na porażenie przez patogeny oraz uszkodzenia przez szkodniki. W takiej sytuacji do ochrony plantacji należy wybierać sprawdzone produkty, które pozwolą na efektywne zwalczanie chorób i szkodników.

Sprawdzone rozwiązania

Strategia ochrony ziemniaka promowana przez firmę Syngenta od lat jest taka sama – tzn. na początek rekomenduje zastosować środki systemiczne, ze względu na ryzyko porażonych bulw, a następnie – kontaktowe i wgłębne.

Do zwalczania zarazy w ochronie ziemniaka firma Syngenta poleca fungicyd Carial® Flex, który dzięki unikalnemu połączeniu substancji czynnych – mandipropamid oraz cymoksanil, wyznacza dotąd niespotykany poziom skuteczności na zarazę ziemniaka. Carial® Flex ma działanie wgłębne i powierzchniowe i jest polecany do stosowania zarówno interwencyjnie, jak i zapobiegawczo. W doświadczeniach prowadzonych w ostatnich latach w Polsce, Carial® Flex zawsze wykazywał najwyższą skuteczność i uniwersalność.

FOTO:

Drugi wyróżniający się skutecznością środek do ochrony ziemniaka rekomendowany przez firmę Syngenta to Carial® Star – preparat, który zwalcza jednocześnie alternariozę i zarazę ziemniaka. Idealne połączenie – to pierwszy produkt na rynku o tak wysokiej skuteczności działania na dwie najważniejsze choroby ziemniaka. Wyjątkową skuteczność środek zawdzięcza zawartości substancji czynnej difenokonazol, która zwalcza oba patotypy alternarii (Alternaria alternata oraz Alternaria solani). Obserwacje prowadzone na plantacjach wskazują najwyższą skuteczność w zwalczaniu zarazy ziemniaka i alternariozy. Skuteczność ta potwierdzona jest również badaniami Grupy Euroblight. Warto podkreślić także odporność na zmywanie przez deszcz – już nawet po 15 minutach od wykonania zabiegu produkt zachowuje swoją skuteczność.

Rozwiązanie na stonkę

Sporym problemem na plantacjach ziemniaka jak co roku jest też stonka ziemniaczana, na którą specjaliści firmy Syngenta polecają stosowanie środka Voliam®, którego substancją czynną jest chlorantraniliprol. Jest on zarejestrowany w uprawie ziemniaka do zwalczania larw i chrząszczy stonki ziemniaczanej.

FOTO:

Insektycyd jest w formie koncentratu w postaci stężonej zawiesiny do rozcieńczania wodą (SC), o działaniu kontaktowym i żołądkowym. Na roślinie działa powierzchniowo i wgłębnie. Paraliż owadów następuje w ciągu kilku godzin i objawia się zahamowaniem ruchu i żerowania szkodnika. Całkowite zwalczenie następuje w ciągu 2-4 dni od zabiegu. Zastosowanie preparatu powoduje szybkie zaprzestanie żerowania larw i zapewnia niemal natychmiastową ochronę roślin. Pozwala na kontrolowanie szkodnika nawet w bardzo wczesnym stadium larwalnym. Stosowany w niskich dawkach w czasie składania jaj, zapobiega wzrostowi populacji szkodników. Voliam® jest odporne na zmywanie przez deszcz i ma wysoką wydajność w szerokim zakresie temperatur. Maksymalna dawka dla jednorazowego zastosowania wynosi 62,5 ml/ha, a zalecana: 50 - 62,5 ml/ha. Okres karencji w ziemniaku wynosi 14 dni.

FOTO:

Zapoznaj się z zagrożeniami i postępuj zgodnie ze środkami ostrożności wymienionymi na etykiecie.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu.

FOTO: WILCZYNSKA ANNA

Początek bieżącej uprawy warzyw (ogórek, pomidor) pod osłonami zwykle zaczyna się jeszcze w poprzednim sezonie, czyli w chwili, gdy trwają prace porządkowe m.in. usuwanie resztek roślinnych, mat uprawowych. Również wtedy przeprowadzane są czynności związane z myciem i dezynfekcją m.in. obiektów, wózków transportowych. Na tym etapie warto zwrócić szczególną uwagę na dezynfekcję. Dlaczego?

Kilka zasad dot. dezynfekcji obiektów uprawowych

Czysty start w uprawie = mniej problemów w sezonie

• Preparat do dezynfekcji nanosić na czystą i suchą powierzchnię;
• Stosować odpowiednie stężenie preparatu, przestrzegać czasu działania, utrzymać zalecaną temperaturę, pH roztworu. Przestrzegać zaleceń producenta;
• Aby dobrze zwilżyć powierzchnie chropowate, spenetrować mikrospękania, szczeliny i wszelkie zakamarki, należny podawać ciecz razem ze środkiem zmniejszającym napięcie powierzchniowe. Preparaty przeznaczone do dezynfekcji (z pominięciem kwasów i podchlorynu sodowego) mają dobre właściwości zwilżające pod rozcieńczeniu w wodzie i nie jest konieczne dodawanie do nich zwilżaczy.
• Bezpieczeństwo dla uprawy i biologii! Stosujemy preparaty, które nie będą miały negatywnego wpływu na organizmy pożyteczne oraz uprawę. Warto często przypominać pracownikom o podstawowej higienie rąk, czyszczeniu obuwia, zmiany odzieży roboczej.

Podczas spotkania z ogrodnikami w Iwkowej Joanna Czylok (Koppert) zwróciła uwagę, by na początku sezonu rozwiesić taśmy lepowe w dość nietypowych miejscach (w dolnej części słupa), pomogą one w wyłapaniu szkodników, które przezimowały w obiekcie. W zależności od potrzeb, w ofercie firmy Koppert, są różne kolory taśm (Rollertrap), z klejem suchym lub mokrym.

Na początku sezonu uprawowego, po wprowadzeniu roślin do obiektów, obserwujemy sporą aktywność drobnych muszek, wówczas mamy do czynienia z ziemiórkami czy brzegówki. Uszkadzają one korzenie i, są wektorami chorób grzybowych. Warto pamiętać, że początek sezonu, to ważny moment, by zadbać o zdrowy system korzeniowy roślin. Specjalistka z firmy Koppert zaleciła stosowanie grzybów Trichoderma harzianum (Trianum), które chronią przed chorobami przenoszonymi przez glebę, w tym Pythium, Rhizoctonia, Fusarium, Sclerotinia i Microdochium.

FOTO: WILCZYNSKA ANNA

Najgroźniejszymi szkodniki w uprawie ogórka są: przędziorek, wciornastek, mączlik szklarniowy oraz ziemiórka, miniarka, mszyce i zmiennik (w ostatnim czasie).

Przędziorek. Ze względu na ich szybki cykl rozwojowy mogą powodować duże straty. Ich rozwojowi sprzyja m.in.: niska wilgotność i wysoka temperatura powietrza oraz intensywne promieniowanie słoneczne. Objawy żerowania szkodnika widoczne są na blaszce liściowej w postaci charakterystycznych drobnych, żółtych plam. Po rozstawieniu rozsady ogórka w obiekcie uprawowym zapobiegawczo warto rozwiesić saszetki N. californicus (Spical Plus). W przypadku wystąpienia ognisk szkodnika warto zaaplikować preparat Spidex, zawierający drapieżne roztocza Phytoseiulus persimilis. Należy pamiętać, że introdukcję, ze względu na szybkie namnażanie szkodnika, należy powtórzyć trzy, cztery razy w odstępach cotygodniowych, do momentu uzyskania przewagi P. persimilis nad przedziorkiem.

Wciornastek. Wciornastki żerują na liściach – nakłuwają komórki skórki, odżywiając się ich sokiem komórkowym. W wyniku ich żerowania na liściach pojawiają srebrnoszare plamki oraz czarne punkty – ekskrementy szkodników. Wciornastki mogą również uszkadzać kwiaty i owoce. Ponadto są wektorami wirusów. Pomocne w wykrywaniu obecności wciornastków są niebieskie tablice lepowe, które należy rozwieszać w szklarni  bezpośrednio po posadzeniu roślin na miejsce stałe. Skuteczną metodą zwalczania wciornastków jest wprowadzenie m.in. drapieżnych roztoczy do uprawy ogórków pod osłonami. Introdukcję organizmów pożytecznych warto rozpocząć dwa, trzy tygodnie od wstawienia rozsady do obiektu uprawowego. Zapobiegawczo warto zastosować saszetki zawierające drapieżne roztocze Amblyseius swirskii. Do walki z wciornastki dobrze sprawdzi się także Entonem, produkt zawierający pożyteczne nicienie Steinernema feltiae. Ciekawym rozwiązaniem jest także NoFLY, biologiczny środek owadobójczy z zarodnikami grzyba Paecilomyces fumosoroseus szczepu FE9901. Bardzo dobrze zwalcza mączliki i wciornastki w uprawie pod osłonami.

Z nowości oferowanych przez Koppert jest m.in. Vaxiplant SL, zawierający laminarynę – związek z grupy polisacharydów) – pobudza i stymuluje naturalne mechanizmy odporności roślin. 

Wyższe koszty środków ochrony roślin mogą zmusić rolników do ograniczenia ich stosowania lub wyboru tańszych, mniej skutecznych alternatyw. Ten kompromis może prowadzić do zmniejszenia plonów, a także niższej jakości produktów.

Jeśli rolników nie stać na odpowiednią ochronę ich upraw, wzrasta ryzyko utraty plonów i zmniejszonej produktywności. To może potencjalnie prowadzić do niedoborów żywności i wyższych cen dla konsumentów, pogłębiając brak bezpieczeństwa żywnościowego.

Narastający problem obrazuje zestawienie cen wybranych środków ochrony roślin, które przygotowało Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie. Porównując koszty producentów w zakresie ochrony upraw w marcu 2022 i 2023 roku możemy zaobserwować, że niemal w każdym przypadku wzrosły. Pozostaje pytanie… Do czego nas to doprowadzi?

Na poniższych wykresach, odnoszących się do poszczególnych województw, prezentujemy ceny środków ochrony roślin z marca 2022 i 2023 roku. Wskazane stawki tyczą się zakupu 1 kilograma/litra danego środka.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Źródło: cdr.gov.pl

FOTO:

Pierwotnym źródłem choroby są: plantacje cebuli wysadkowej, na której rosną zainfekowane egzemplarze; zakażona dymka posadzona w pole oraz porażone plantacje cebuli zimującej. Wiosną na na zakażonych roślinach tworzą się trzonki konidialne z zarodnikami konidialnymi. Są one następnie przenoszone przez wiatr na sąsiednie rośliny, powodując tym samym infekcję.

Warunki sprzyjające zarodnikowaniu to wilgotne noce z przelotnymi opadami lub utrzymujące się zamglenia oraz temperatura 10–12°C. Ciągłe zwilżenie powierzchni porażonych roślin przynajmniej od godzin wieczornych do północy powoduje całkowite zablokowanie procesu zarodnikowania.

Pierwsze objawy choroby mogą pojawiać się  na plantacjach cebuli z siewu ozimego lub na plantacji uprawianej z dymki. Liście porażonych roślin są jaśniejsze od roślin zdrowych. Charakterystyczny jest białoszary nalot, obfity nalot zarodników konidialnych widocznych na liściach w rejonach jaśniejszych plam.

Jak informują nas doradcy z firmy Procam, na plantacjach cebuli ozimej, która wymaga szybkiej interwencji można zastosować preparat np. Zorvec Endavia. W przypadku zabiegów zapobiegawczych można zastosować jednej z preparatów tj.: Altima 500 SC, Infinito 687,5 SC, Signum 33 WG. Warto do zabiegów fungicydowych dołączyć stymulator wzrostu imPROver+. 

W bobie i grochu na suche nasiona

W grochu Komiks 502,4 SL można stosować jeden raz po wschodach przy wysokości roślin 6–12 cm, tj. w momencie pojawienia się wąsów czepnych w dawce 1,25 l/ha z adiuwatnem Olbras 88 EC (1 l/ha). Zgodnie z zaleceniem podanym w etykiecie środek stosować można tylko na własną odpowiedzialność w uprawie bobu od fazy 2. liścia do fazy 5 pędów bocznych w dawce jednorazowej (1,25 l/ha) lub w dawce dzielonej – dwukrotnie po 0,625 l/ha z adiuwantem Dash HC. Odstęp między zabiegami powinien wynosić nie mniej niż 7 dni. Herbicyd ten zwalcza roczne chwasty po wschodach. Gatunkami wrażliwymi są: bodziszek drobny, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, jasnota różowa, komosa biała, przetacznik bluszczykowy, przetacznik rolny, samosiewy rzepaku, tasznik pospolity, żółtlica drobnokwiatowa; a średnio wrażliwymi: chaber bławatek, chwastnica jednostronna, fiołek polny, mak polny, maruna bezwonna, przetacznik perski, przytulia czepna, rdestówka powojowata, rumian polny, wilczomlecz obrotny. Środka nie stosować na rośliny zwiędnięte, chore lub uszkodzone przez szkodniki oraz bezpośrednio przed spodziewanym deszczem i po deszczu oraz w temperaturze powyżej 22ºC i poniżej 10ºC. Karencja dla grochu i bobu wynosi 35 dni.

W kapuście i kalafiorze

Herbicyd Monter 500 SC (s.cz. metazachlor 500g/l) otrzymał zezwolenie na stosowanie w kapuście głowiastej białej i kalafiorze. Środek zaleca się stosować 7–10 dni po wysadzeniu rozsady jednorazowo w dawce 2 l/ha. Działa doglebowo i nalistnie. Niszczy chwasty podczas kiełkowania i wchodów oraz wcześnie po wschodach do fazy pierwszej pary liści. Chwastami wrażliwymi są: chwastnica jednostronna, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa, jasnota różowa, komosa biała, rumian polny, tasznik pospolity, żółtlica drobnokwiatowa. Chwasty średnio wrażliwe to: fiołek polny, przytulia czepna, tobołki polne. Odpornymi są perz i dwuliścienne chwasty wieloletnie (np. ostrożeń polny). Najlepiej opryskiwać na glebę wilgotną po deszczu lub nawadnianiu. Herbicyd ten i inne środki wymienione w Programie, których substancją czynną jest metazachlor można stosować na tym samym polu nie częściej niż co trzy lata; w dawkach nieprzekraczających łącznie 1,0 kg substancji czynnej na ha. Ich częste stosowanie zwiększa ryzyko uodpornienia się chwastów.

W strączkowych i nie tylko

Herbicyd Hlomaz-Life (s.cz. chlomazon 360 g/l) otrzymał zezwolenie na stosowanie bezpośrednio, a najpóźniej do 2 dni po siewie w fasoli szparagowej i na suche nasiona w dawce 0,15 l/ha oraz w bobie, grochu na suche nasiona, grochu zielonym cukrowym i łuskowym, ogórku, marchwi, rzepie i brukwi jadalnej w dawce 0,25 l/ha na dobrze uprawioną i wilgotną glebę. W tej dawce może być aplikowany jednorazowo 7 do 10 dni po sadzeniu rozsady w brokule, jarmużu, kalafiorze, kapuście głowiastej białej i czerwonej, kapuście włoskiej, pekińskiej i brukselskiej oraz w chrzanie do 2 dni po sadzeniu w uprawie płaskiej, a w uprawie na redlinach po uformowaniu redlin przed wschodami chwastów. Chwastami wrażliwymi są: bodziszek drobny, chwastnica jednostronna, gwiazdnica pospolita, jasnota różowa i purpurowa, krzywoszyj polny, poziewnik szorstki, przytulia czepna, tasznik pospolity, tobołki polne, a średnio wrażliwymi: komosa biała, szarłat szorstki, rdest powojowy, rdest ptasi, pokrzywa żegawka, dymnica pospolita, rumian polny, psianka czarna, maruna bezwonna. Gatunkiem średnio odpornym jest żółtlica drobnokwiatowa. Chwastami odpornymi są: fiołek polny i rdest plamisty.

Na jednoliścienne

Graminicyd Alive (s.cz. propachizafop 100 g/l), czyli środek zwalczający tylko chwasty jednoliścienne, został dopuszczony do stosowania w cebuli z siewu i cebuli nasiennej, cebuli szalotce, czosnku, kapuście głowiastej, marchwi, pietruszce korzeniowej, selerze korzeniowym, pasternaku, brukwi, buraku ćwikłowym, chrzanie, rzodkwi, rzodkiewce, salsefii, rzepie. Gatunkami wrażliwymi są roczne chwasty: chwastnica jednostronna, miotła zbożowa, owies głuchy, palusznik krwawy, włośnica sina i zielona oraz samosiewy zbóż. Wrażliwy jest też perz właściwy. W warzywach uprawianych z siewu stosuje się go po wschodach, a uprawianych z rozsady po sadzeniu i przyjęciu się roślin, po wschodach chwastów w dawkach 0,6–1,5 l/ha. W cebuli z siewu, cebuli szalotce i czosnku środek można stosować nie wcześniej niż w fazie 1–2 liści, a w innych roślinach od fazy 2 liści właściwych. Cebulę nasienną można opryskiwać po wschodach, gdy pędy nasienne osiągną wysokość 10–15 cm. Do zwalczania chwastów rocznych zalecany jest w dawce 0,6 l/ha jednorazowo, a samosiewów zbóż w dawce 0,5–0,7 l/ha od fazy 3 liści do końca krzewienia chwastów. Perz można zwalczać, gdy rośliny wykształcą 3–6 liści, dawką jednorazową 1,5 l/ha lub w dawce dzielonej aplikowanej dwukrotnie po 0,6 l/ha w odstępach 12 dni. Po tych zabiegach należy unikać mechanicznej uprawy gleby przez 30 dni. Chwasty dwuliścienne można zwalczać na co najmniej trzy dni przed lub w trzy dni po zastosowaniu środka.

Rozporządzeniem Komisji Unii Europejskiej z 20 stycznia 2023 r. herbicydy, zawierające substancję czynną benfluralina (Balan 180 EC, Bonalan 180 EC) mogą być stosowane do 12 maja 2024 r. W tym roku środki te są zalecane w bobie, brokule, cykorii sałatowej, endywii, fasoli, grochu na suche nasiona i świeże (zielone) nasiona, kalarepie, kapuście brukselskiej, kapuście głowiastej białej i czerwonej, kapuście włoskiej, kapuście pekińskiej i chińskiej, sałacie. Usunięcie tych środków po tym terminie spowoduje problemy ze zwalczaniem chwastów w tych uprawach i zwiększy koszty produkcji. Do zwalczania chwastów w Polsce jest zarejestrowanych kilka herbicydów, których substancją czynną jest bentazon. Z tej grupy środków tylko Basagran 480 SL można stosować w cebuli zwyczajnej uprawianej z siewu oraz cebuli szalotce. Na inne herbicydy z tej grupy chwasty i rośliny uprawne mogą reagować podobnie, ale nie można ich stosować nawet na własną odpowiedzialność.

„Program Ochrony Roślin Warzywnych” tworzony jest w oparciu o wykaz środków zarejestrowanych i dopuszczonych do obrotu handlowego w Polsce. Nie znaczy to, że wszystkie znajdują się w handlu. Decyzja o tym, czy dany środek będzie dostępny, zależy od producentów środków ochrony roślin i firm zajmujących się ich dystrybucją.

Autor: prof. dr hab. Adam Dobrzański, Skierniewice

„Program Ochrony Roślin Warzywnych” to cenne źródło informacji o aktualnych środkach ochrony roślin.

Przejdź do sklepu internetowego, by zakupić "Program Ochrony Roślin Warzywnych": www.plantpress.pl

[caption id="attachment_50171" align="alignnone" width="577"]

FOTO:

Stosowanie integrowanej ochrony roślin!

Użytkownicy profesjonalni, stosujący środki ochrony roślin są zobligowani do uwzględniania wymogów integrowanej ochrony roślin określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 kwietnia 2013 r. w sprawie wymagań integrowanej ochrony roślin. Według wymienionego rozporządzenia producent rolny powinien przed zastosowaniem chemicznej ochrony roślin wykorzystać wszelkie dostępne działania i metody ochrony przed agrofagami aby ograniczyć stosowanie pestycydów. Stosowanie środków ochrony roślin powinno być również poprzedzone działaniami monitoringowymi w uprawie oraz podparte odpowiednimi instrumentami naukowymi i doradztwem. Jednym z podstawowych wymogów integrowanej ochrony roślin jest również ochrona organizmów pożytecznych oraz stwarzanie warunków sprzyjających ich występowaniu. W szczególności dotyczy to pszczół i innych owadów zapylających oraz naturalnych wrogów organizmów szkodliwych.

Używanie tylko legalnych środków ochrony roślin!

Do ochrony upraw można stosować wyłącznie środki ochrony roślin dopuszczone do obrotu i stosowania na podstawie wydanych przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zezwoleń lub pozwoleń na handel równoległy. Ich wykaz znajduje się w rejestrze udostępnionym na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Kupowanie środków ochrony roślin wyłącznie od zarejestrowanych sprzedawców!

Środki ochrony roślin należy nabywać wyłącznie od przedsiębiorców uprawnionych do prowadzenia takiej działalności i nadzorowanych przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Rejestr przedsiębiorców wykonujących działalność w zakresie wprowadzania środków ochrony roślin do obrotu lub konfekcjonowania udostępniony jest na stronie internetowej PIORIN. Środków ochrony roślin nigdy nie należy kupować np.: na straganie, z bagażnika samochodu, z zagranicy oraz z nieznanych źródeł w Internecie. Oferowane do sprzedaży preparaty muszą być w oryginalnych i szczelnie zamkniętych opakowaniach, a dołączona do nich etykieta w języku polskim.

Informowanie o planowanych zabiegach środkami ochrony roślin!

W większości etykiet środków ochrony roślin znajduje się zapis „Przed zastosowaniem środka należy poinformować o tym fakcie wszystkie zainteresowane strony, które mogą być narażone na znoszenie cieczy roboczej i które zwróciły się o taką informację”. Przedmiotowy zapis nakłada na stosującego pestycydy obowiązek informowania o planowanych zabiegach osoby bezpośrednio narażone na oddziaływanie środków ochrony roślin pod warunkiem, że zwróciły się do niego z takim wnioskiem.

Aplikowanie środków ochrony roślin tylko zgodnie z etykietą!

Przed każdorazową aplikacją należy obowiązkowo zapoznać się z zapisami etykiety środka ochrony roślin i tych zapisów należy bezwzględnie przestrzegać. W żadnym wypadku nie można stosować środków ochrony roślin na rośliny oraz agrofagi, które nie zostały wyszczególnione w etykiecie. Nie wolno również przekraczać wskazanych dawek i liczby dopuszczonych zabiegów. Jedną z ważniejszych części etykiety, z którą należ się również zapoznać jest rozdział „Warunki bezpiecznego stosowania środka” zawierający wytyczne dotyczące m.in. środków ostrożności, a w tym obowiązku wyznaczania stref ochronnych od zbiorników i cieków wodnych, czy zalecenia w zakresie ochrony pszczół i innych owadów zapylających. Etykiety środków ochrony roślin udostępnione są na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Zachowywanie warunków prawidłowego stosowania środków ochrony roślin!

Użytkownicy profesjonalni muszą przestrzegać wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie warunków stosowania środków ochrony roślin tj. m.in. zachowywać minimalne odległości od określonych miejsc lub obiektów (np. 20 metrów od pasiek). Na terenie otwartym środki ochrony roślin można stosować, jeżeli prędkość wiatru nie przekracza 4 m/s.

Ukończenie szkolenia!

Osoby stosujące środki ochrony roślin muszą posiadać odpowiednie kwalifikacje potwierdzone zaświadczeniem o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin lub doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin, lub integrowanej produkcji roślin, lub innego dokumentu potwierdzającego uprawnienia do stosowania pestycydów.

Badanie i kalibracja sprzętu do stosowania środków ochrony roślin!

Na posiadaczach sprzętu do stosowania środków ochrony roślin ciąży obowiązek przeprowadzania okresowych badań potwierdzających sprawność techniczną. Pierwsze badanie nowego sprzętu przeprowadza się nie później niż po upływie 5 lat od dnia jego nabycia. Badania techniczne i kalibracja zapewniają prawidłową aplikację środków ochrony roślin. Potwierdzanie sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin wykonują jednostki do tych czynności uprawnione.

Użytkownik profesjonalny środków ochrony roślin w przypadku braku ważnego szkolenia i/lub przebadanego sprzętu do stosowania środków ochrony roślin przed rozpoczęciem chemicznej ochrony roślin powinien uzupełnić kwalifikacje i/lub poddać badaniom sprzęt w jednostkach do tego uprawnionych.

Rejestry przedsiębiorców i podmiotów prowadzących działalność w zakresie prowadzenia szkoleń w zakresie środków ochrony roślin oraz potwierdzania sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin udostępniane są przez wojewódzkich inspektorów ochrony roślin i nasiennictwa pod adresem.

Dokumentowanie wykonanych zabiegów środkami ochrony roślin!

Użytkownik profesjonalny jest zobligowany również do prowadzenia i przechowywania przez 3 lata dokumentacji dotyczącej stosowanych środków ochrony roślin. W dokumentacji należy zanotować nazwę środka ochrony roślin, czas zastosowania i zastosowaną dawkę, obszar i uprawy, na których zastosowano środek ochrony roślin oraz wskazać sposób realizacji wymagań integrowanej ochrony roślin poprzez podanie co najmniej przyczyny wykonania zabiegu środkiem ochrony roślin.

Sankcje karne!

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa w przypadkach stwierdzenia nieprawidłowości w zakresie stosowania środków ochrony roślin stosuje sankcje karne wynikające z ustawy z dnia 8 marca 2013 r o środkach ochrony roślin, tj. nakłada mandaty, a w przypadku stwierdzenia rażącego naruszenia przepisów może zostać wydana np. decyzja zakazująca stosowania środków ochrony roślin do czasu ukończenia szkolenia podstawowego. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w stosowaniu środków ochrony roślin, które mogą mieć wpływ na przekroczenia norm pozostałości środków ochrony roślin PIORiN informuje Państwową Inspekcję Sanitarną. Inspekcja prowadzi również współpracę z ARiMR i stwierdzone nieprawidłowości mogą mieć duży wpływ na wysokość wsparcia wypłacanego przez Agencję.

Źródło: PIORiN