Gospodarstwo rodziny Kalinów w Jankowie Przygodzkim przez lata wyglądało podobnie jak wiele innych gospodarstw w regionie. Dominowała produkcja trzody chlewnej i utrzymywanie bydła, a areał stopniowo powiększano z kilku do około 15 hektarów. Historię rodziny i rozwój produkcji boczniaków pokazała w swoim materiale Magdalena Szymańska z Kanał Rolniczy PL.

Z czasem stało się jasne, że przy takiej powierzchni coraz trudniej będzie zapewnić rodzinie stabilne utrzymanie. Rosnące koszty produkcji, ograniczone możliwości rozwoju i niewielki areał sprawiały, że przyszłość gospodarstwa stawała się niepewna. 

– Na tak małym gospodarstwie nie było możliwości zarobienia takich środków, żeby można było utrzymać rodzinę – wspomina Zbigniew Kalina. Właśnie wtedy rodzina zaczęła szukać zupełnie nowego kierunku. Wybór padł na boczniaki – produkcję niszową, która w tamtym czasie wciąż była w Polsce mało popularna i dla wielu rolników wydawała się ryzykowna.

Początki były bardzo trudne i bardziej przypominały eksperyment

Rodzina próbowała samodzielnie produkować grzybnię, testowała różne rozwiązania i uczyła się technologii praktycznie od podstaw. Pierwsze partie produkcji były niewielkie, a zdobywanie odbiorców trwało latami.

Kalinowie podkreślają, że przez długi czas rozwijali gospodarstwo bardzo ostrożnie. Każda kolejna inwestycja była dokładnie przemyślana, bo przy niewielkim gospodarstwie trudno było pozwolić sobie na kosztowne błędy.

Przez 10 lat uczyli się wszystkiego sami

Rozwój gospodarstwa nie nastąpił nagle. Pierwsze lata były przede wszystkim okresem intensywnej nauki i zdobywania doświadczenia. Rodzina samodzielnie opracowywała technologię produkcji podłoża, sposób prowadzenia uprawy oraz organizację całego procesu. – Sami musieliśmy to opracować, wymyślić i udoskonalić – mówi właściciel gospodarstwa.

Produkcja boczniaków wymaga bardzo dużej precyzji i kontroli warunków. Znaczenie ma temperatura, wilgotność, jakość słomy oraz odpowiednie prowadzenie całego procesu technologicznego. Nawet niewielkie błędy mogą wpływać na wielkość i jakość plonu.

Dużą rolę odegrały również wyjazdy zagraniczne. Razem z córką Patrycją Zbigniew Kalina odwiedzał gospodarstwa w Europie Zachodniej i obserwował nowoczesne rozwiązania stosowane w produkcji boczniaków. Wiele z tych technologii udało się później dostosować do realiów polskiego gospodarstwa. – Patrzyliśmy, co dzieje się w Europie Zachodniej i w jaki sposób tam produkują. Później przełożyliśmy to na nasze możliwości – podkreśla właściciel.

Dziś każdy z członków rodziny odpowiada za inną część działalności. Zbigniew Kalina zajmuje się przygotowaniem podłoża i kontrolą parametrów produkcji. Jego żona odpowiada za zbiory, konfekcjonowanie i przygotowanie grzybów do sprzedaży. Córka prowadzi administrację, księgowość i rozwija systemy komputerowe wspierające zarządzanie produkcją.

Dziś ich gospodarstwo bardziej przypomina nowoczesną fabrykę

Nowoczesna boczniakarnia rodziny Kalinów dziś bardziej przypomina zaawansowany zakład produkcyjny niż tradycyjne gospodarstwo rolne. W halach przez całą dobę kontrolowane są temperatura, wilgotność oraz poziom dwutlenku węgla. Produkcja odbywa się praktycznie bez przerwy, a każdy etap wymaga bardzo dużej dokładności.

Jednym z najważniejszych filarów działalności gospodarstwa jest produkcja substratu, czyli podłoża do uprawy grzybów. Obecnie możliwości produkcyjne sięgają nawet 350–400 ton tygodniowo. Równolegle gospodarstwo produkuje również same boczniaki.

Cały proces rozpoczyna się od odpowiedniego przygotowania słomy. Musi ona zostać dokładnie pocięta, wymieszana i odpowiednio nawilżona. Następnie trafia do specjalnych tuneli, gdzie przez kilka dni przechodzi proces pasteryzacji i obróbki cieplnej.

Materiał do produkcji podłoża przechodzi najpierw przez wóz paszowy

FOTO: Magdalena Szymańska

Słoma przechodzi proces fermentacji w naturalnych warunkach

FOTO: Magdalena Szymańska

Słoma po procesie fermnentacji za pomocą specjalnej maszyny trfaia do dalszej obróbki

FOTO: Magdalena Szymańska

Rolnicy podkreślają, że przygotowanie dobrego podłoża jest jednym z kluczowych elementów całej produkcji. Od jakości substratu zależy późniejszy rozwój grzybni, wielkość plonu i jakość gotowych boczniaków.

W gospodarstwie dużą wagę przywiązuje się także do automatyzacji pracy. Właściciele stale inwestują w nowe rozwiązania technologiczne oraz systemy sterowania, które pomagają kontrolować produkcję i ograniczać straty.

„To jest nasze żniwo”

Choć gospodarstwo jest dziś mocno zautomatyzowane, wiele najważniejszych prac nadal wykonywanych jest ręcznie. Dotyczy to przede wszystkim zbioru oraz selekcji boczniaków. Właściciele podkreślają, że nawet najlepsze systemy sterowania nie są w stanie zastąpić doświadczenia człowieka. Kostki z podłożem ustawiane na wielopoziomowych regałach. Po pojawieniu się zawiązków boczniaki trafiają do odpowiednich hal, gdzie dojrzewają już w ściśle kontrolowanych warunkach.

Każdego dnia pracownicy przechodzą między regałami ustawionymi w halach produkcyjnych i oceniają stopień dojrzałości grzybów. Boczniaki muszą zostać zebrane dokładnie w odpowiednim momencie. Zbyt wczesny lub spóźniony zbiór może wpływać na ich wygląd, trwałość i wartość handlową. Po zerwaniu grzyby trafiają do chłodni oraz sortowni, gdzie są przygotowywane do sprzedaży. Cały proces musi przebiegać bardzo sprawnie, ponieważ boczniaki należą do produktów wyjątkowo delikatnych.

– Jak mam worki obsypane grzybami, to aż się serce raduje. To jest takie moje żniwo – słyszymy w gospodarstwie.

Właśnie takie podejście do pracy pozwoliło rolnikom przez lata rozwijać gospodarstwo i utrzymywać wysoką jakość. W ich opinii w produkcji boczniaków ogromne znaczenie mają codzienna obserwacja, doświadczenie i wyczucie odpowiedniego momentu zbioru.

Państwo Kalina mają zgrany i pełen zaangazowania zespół pracowników, z czego są bardzo dumni

FOTO: Magdalena Szymańska

W hali, gdzie inkubuja grzyby rzadzi pani Karolina

FOTO: Magdalena Szymańska

W tej produkcji nie marnuje się praktycznie nic

Rodzina Kalinów od początku stawiała na maksymalne wykorzystanie surowców i ograniczanie ilości odpadów. Zużyte podłoże po zakończeniu cyklu produkcyjnego trafia później na pola jako nawóz organiczny.

Rolnicy podkreślają, że regularne wykorzystywanie takiego materiału poprawiło strukturę gleby i zwiększyło zawartość materii organicznej. Dzięki temu pola utrzymują większą żyzność i lepiej zatrzymują wodę.

FOTO: Magdalena Szymańska

Wykorzystywane są także pozostałości po obróbce samych grzybów. Nawet korzenie boczniaków trafiają do zakładów przetwórczych przygotowujących farsze i produkty roślinne.

– Nawet są kiełbaski robione z korzenia – mówią właściciele gospodarstwa, podkreślając jednocześnie, że przez lata starali się stworzyć możliwie najbardziej zamknięty system produkcji, w którym straty są ograniczane do minimum.

„Takiej produkcji nie buduje się w kilka lat”

Przełomowym momentem dla gospodarstwa był rok 2014 i możliwość skorzystania ze środków unijnych. Dzięki temu udało się rozbudować hale, zwiększyć skalę działalności i wdrożyć nowoczesne rozwiązania technologiczne.

Gotowe kostki z podłożem robot umieszcza na paletcah

FOTO: Magdalena Szymańska

Na tym etapie przygotowania podłoża, robot miesza słomę z grzybnię

FOTO: Magdalena Szymańska

Dziś gospodarstwo rodziny Kalinów uznawane jest za jedną z najnowocześniejszych boczniakarni w Polsce, ale właściciele podkreślają, że zbudowanie takiej pozycji zajęło wiele lat pracy i zdobywania rynku.

– Taki rynek i taką produkcję buduje się stopniowo – mówi Zbigniew Kalina. Jak dodaje, najważniejsza jest jakość, powtarzalność produkcji i terminowość dostaw. Bez tego trudno utrzymać odbiorców i rozwijać sprzedaż.

Mimo dużej skali działalności rodzina nadal rozwija gospodarstwo i inwestuje w kolejne rozwiązania usprawniające produkcję. Właściciele nie ukrywają, że w tej branży nie można zatrzymać się w miejscu, bo rynek i technologia cały czas się zmieniają.

Materiał powstał na podstawie reportażu zrealizowanego przez Kanał Rolniczy PL.

Start z przeszkodami

Sezon 2024/2025 w uprawie pora rozpoczął się w wyjątkowo trudnych warunkach. Jak relacjonuje Robert Bartkowski z firmy Rijk Zwaan, liczne plantacje nie zostały obsadzone w planowanym terminie. Długotrwałe opady deszczu uniemożliwiały wjazd na pole, przez co rozsada musiała czekać nawet dwa tygodnie. To opóźnienie z góry przesądziło o przesuniętym dojrzewaniu roślin i zaburzyło harmonogram prac w wielu gospodarstwach.

FOTO:

Chłodne lato sprzyja porom, ale nie chroni przed wciornastkiem

Choć temperatury w sezonie okazały się dla porów idealne – chłodne lato stworzyło korzystne warunki wzrostu – producenci musieli zmierzyć się z wyjątkowo silną presją wciornastka. Szkodnik ten jest jednym z głównych zagrożeń w tej uprawie. Uszkodzenia liści często eliminują towar z rynku, ponieważ odbiorcy nie akceptują objawów żerowania.

– Pocięty liść to w wielu przypadkach dyskwalifikacja całej partii – podkreśla ekspert. – A jeśli towar nie zostanie przyjęty przez odbiorców, producenci stają przed poważnym problemem ze sprzedażą.

FOTO:

Rynek nie sprzyjał – niskie ceny i wstrzymywane zbiory

Sytuację pogorszyła niska cena porów pod koniec lata. Wielu plantatorów decydowało się więc na odsuwanie zbiorów w czasie, licząc na poprawę stawek. Ten ruch okazał się jednak ryzykowny.

Wiele wczesnych nasadzeń pozostawało na polu aż do końca września, a nawet października. Rośliny zaczynały przerastać, przez co część plonu, pierwotnie przygotowywanego na rynek świeży, trafiała ostatecznie do przetwórstwa.

Jakie odmiany dominują? Dwa strategiczne kierunki

Producenci, jak zauważa Bartkowski, skupiają się obecnie na dwóch głównych segmentach odmian. Pierwszy to pory wczesne, które pozwalają uzyskać towar już w sierpniu lub we wrześniu. Mają około 100 dni wegetacji i pozwalają otworzyć sezon z odpowiednio wczesną ofertą.

Drugim kluczowym segmentem są odmiany późnojesienne, często z możliwością przezimowania. To one zapewniają ciągłość podaży w okresie jesienno-zimowym, gdy rynek jest najbardziej wymagający.

Ciemny liść – cecha o rosnącym znaczeniu

Wybór odmian z przeznaczeniem na późniejszą sprzedaż coraz częściej opiera się na kryterium koloru liścia. Rośliny o ciemnym ulistnieniu są nie tylko atrakcyjniejsze wizualnie, ale również lepiej tolerują presję wciornastka, co ma bezpośrednie przełożenie na jakość handlową.

– Ciemny por w skrzynce wygląda zdecydowanie najlepiej i to właśnie taki produkt jest najchętniej wybierany przez odbiorców – zaznacza Bartkowski.

FOTO:

Mniej chętnych na bardzo późne zbiory

Choć nadal istnieje rynek na pory zbierane późną jesienią, zimą, a nawet wczesną wiosną, coraz mniej producentów decyduje się na pozostawianie plantacji aż do kwietnia czy początku maja. Wydłużony czas przetrzymywania roślin na polu wiąże się z rosnącym ryzykiem strat i niepewnością pogodową, dlatego wielu plantatorów skraca cykl produkcyjny.

Aby zapoznać się z casłym podsumowaniem sezonu zapraszamy do obejrzenia filmu

FOTO:

Naturalne pochodzenie – przewaga Dewonitu

Dewonit to wapno nawozowe wytwarzane z naturalnych, dewońskich złóż wapieni i dolomitów należących do Świętokrzyskiej Grupy Przemysłowej Industria – firmy o ponad 150-letniej tradycji w wydobyciu i przetwarzaniu surowców mineralnych. Surowiec pochodzi z kopalń: Jaźwica, Laskowa i Winna, których złoża wyróżniają się stabilnym składem mineralnym oraz naturalną obecnością wapnia i magnezu, kluczowych dla żyzności gleby. W zależności od kopalni Dewonit zawiera od 25 do 45% CaO oraz od 8 do 20% MgO, przy czym suma obu tlenków wynosi minimum 45%, a w przypadku kopalni Jaźwica – minimum 50%. Takie proporcje sprawiają, że jest to produkt pełnowartościowy, odpowiedni dla gospodarstw poszukujących jednoczesnego odkwaszania i uzupełniania magnezu. Dewonit dostępny jest luzem oraz w big-bagach 500 kg, dzięki czemu można go wygodnie stosować zarówno w produkcji wielkotowarowej, jak i w mniejszych gospodarstwach. Naturalne pochodzenie nawozu sprawia, że działa on równomiernie i długofalowo. Nie jest to produkt syntetyczny, lecz wynik naturalnych procesów geologicznych, co gwarantuje stabilność składu i przewidywalne działanie.

Wapń – fundament zdrowej gleby i trwałych plonów

Wapń jest pierwiastkiem decydującym o strukturze gleby, jej przewiewności i zdolności do zatrzymywania wody.

Procentowy udział gleb bardzo kwaśnych i kwaśnych w Polsce z podziałem na województwa

FOTO:

W roślinie wapń odpowiada za trwałość ścian komórkowych i integralność tkanek, a co w efekcie wpływa na zdrowotność roślin oraz jakość oraz trwałość przechowalniczą plonu. Dewonit, dzięki naturalnej zawartości CaO, podnosi pH gleby w sposób łagodny i równomierny, umożliwiając jej regenerację po sezonie oraz przygotowując ją do kolejnych upraw.

Magnez – pierwiastek, którego brakuje polskim glebom

Największą przewagą Dewonitu jest jego wysoka, naturalna zawartość magnezu. Polskie gleby są w niego ubogie, a intensywne użytkowanie i zakwaszenie powodują szybkie wymywanie tego składnika.

Niedobory magnezu często pozostają ukryte, lecz ich skutki są łatwo zauważalne w plonie i jakości roślin.

Niedobór magnezu prowadzi do:

• spowolnionego wzrostu i słabszego rozwoju korzeni,
• ograniczonego pobierania fosforu i potasu,
• mniejszej zawartości chlorofilu i słabszej fotosyntezy,
• obniżonej odporności na choroby i stres,
• spadku plonu oraz jego wartości biologicznej.

Magnez to centralny składnik chlorofilu, a więc pierwiastek decydujący o fotosyntezie i o tym, jak efektywnie roślina zamienia energię słoneczną w plon. Bierze udział w syntezie białek, tłuszczów i węglowodanów, aktywuje liczne enzymy i wspomaga transport asymilatów. Rośliny dobrze zaopatrzone w magnez budują silniejsze tkanki i wykazują lepszą odporność na stresy abiotyczne. 

Niedobory magnezu na kalafiorze, fot. A. Czerwińska-Nowak

FOTO:

Dlaczego warto wykonać wapnowanie właśnie teraz?

Jesienny okres po zbiorach stwarza wyjątkowo dobre warunki do stosowania wapna nawozowego. Gleba jest odsłonięta i dobrze nawodniona, co sprzyja równomiernemu przemieszczaniu się składników w głąb profilu. Zastosowanie Dewonitu w tym czasie pozwala przywrócić równowagę odczynu i poprawić strukturę gleby przed wiosennymi zasiewami. Wapnowanie warto traktować jako element rotacji zmianowania, a nie jednorazowy zabieg pod konkretną roślinę, dzięki czemu gleba pozostaje w dobrej kondycji w długim okresie. 

DEWONIT – zwiększa plony. Naturalnie

Dewonit to nawóz wapniowo-magnezowy łączący naturalne pochodzenie, stabilny skład i wysoką skuteczność. Jego działanie potwierdzają praktyczne efekty w polu. Nie bez powodu marka podkreśla swoją przewagę hasłem: „DEWONIT… i wszystko rośnie!”

Świętokrzyska Grupa Przemysłowa Industria rozwija ofertę, przygotowując m.in. granulat Dewonit GRAN oraz wersję Premium z dodatkiem humusu, alg i siarki. Jednak fundamentem pozostaje Dewonit – naturalne wapno z polskich kopalni, które łączy tradycję, jakość i przewidywalne działanie w każdym gospodarstwie.  

Kapusta późna wymaga gleby żyznej, głębokiej, o strukturze gruzełkowatej, o wysokiej zawartości próchnicy. W praktyce dobrze sprawdzają się gleby Iii klasy bonitacyjnej i lepsze. Na glebach cięższych i zlewnych niezbędna jest orka głęboka z rozbiciem podeszwy płużnej – np. głęboszowanie jesienne na 35–40 cm – w celu uniknięcia zalegania wody w strefie korzeniowej. Przy zbyt zwięzłej strukturze dochodzi do słabego rozwoju korzeni i zwiększa się ryzyko chorób fizjologicznych główek (m.in. zamierania brzegów liści i zgnilizn bakteryjnych). Z kolei na glebach lekkich – np. piaskach gliniastych – priorytetem jest zatrzymanie wilgoci. Tu doskonale sprawdzają się międzyplony jako forma naturalnej osłony gleby zimą oraz zastosowanie nawozów organicznych, które poprawiają pojemność wodną i buforową stanowiska.

Pod uprawę kapusty najleppsze są gleby żyzne, zasobne o gruzełkowatej strukturze,

FOTO:

Zapotrzebowanie kapusty na wodę

Kapusta o długim okresie wegetacji ma wysokie wymagania wodne, od 360 do nawet 600 mm na sezon, co w warunkach większości rejonów naszego kraju przekracza sumę opadów deszczu występujących podczas uprawy. Kluczowy jest okres zawiązywania i wzrostu główek, kiedy niedobory wody najsilniej ograniczają rozwój roślin. W tym czasie wilgotność gleby powinna wynosić 70–80% polowej pojemności wodnej (ppw), przy czym potencjał wodny gleby nie powinien spaść poniżej -50 kPa. Jednorazowa dawka wody dostarczana w tym okresie za pomocą deszczowni powinna mieścić się w przedziale 15–25 mm (w zależności od zwięzłości gleby). Zarówno niedobór, jak i nadmiar wody są niepożądane. Szczególnie niebezpieczne jest zalewanie upraw w efekcie obfitych i długotrwałych opadów, prowadzące do występowania zastoisk wody na polach, co skutkuje deficytem tlenu w glebie i zamieraniem systemu korzeniowego.

Spulchnianie gleby sprzyja wzrostowi kapusty, fot. A. Czerwińska-Nowak

FOTO:

Dla uniknięcia stresów wodnych konieczne jest efektywne gospodarowanie wodą. Systemy melioracyjne, zarówno nawadniające, jak i odwadniające, pozwalają na regulację stosunków wodnych. Niestety, w wielu rejonach Polski systemy drenarskie są zdewastowane lub nie istnieją, często niszczone podczas inwestycji drogowych i budowlanych. W sytuacji potęgującej się suszy większość plantatorów kapusty inwestuje nowoczesne instalacje nawadniające, ponieważ bez podlewania trudno mówić o efektywnej uprawie kapusty.

Kapusta późna ma sysokie wymagania wodne,

FOTO:

Zrównoważone nawożenie i znaczenie mikroelementów

Kapusta, jako roślina o wysokiej masie wegetatywnej, ma duże zapotrzebowanie na składniki pokarmowe. Dlatego nieodzowne jest łączenie nawożenia organicznego z nawozami mineralnymi. Ich stosowanie powinno być poprzedzone analizą chemiczną gleby, co pozwala określić zawartość makro- i mikroelementów oraz dobrać odpowiednie dawki. Optymalna zawartość makroskładników w uprawie późnej kapusty wynosi (w mg /dm³ gleby): 120–135 N, 60–70 P, 180–200 K, 1000–1500 Ca i 65–75 Mg. Układając program nawożenia plantacji oprócz wyników analizy ogrodniczej gleby warto uwzględnić również przewidywaną wielkość plonu. Szacuje się, że do uzyskania plonu na poziomie 100 t/ha potrzeba 350 kg N, 130 kg P₂O₅, 430 kg K₂O, 500 kg CaO oraz 25 kg MgO. Warto jednak pamiętać, że dokładne wartości zależą od odmiany. Im jest ona późniejsza, tym więcej składników odżywczych potrzebuje.

Kapusta jest szczególnie wrażliwa na niedobór boru i manganu, które są dla tej uprawy składnikami krytycznymi. Zbyt mała dostępność tych mikroelementów skutkuje problemami z zawiązywaniem główek. Regularne stosowanie nawozów organicznych zmniejsza ryzyko ich deficytu, jednak w przypadku stwierdzenia braków niezbędne jest ich uzupełnienie poprzez nawozy dolistne lub doglebowe. Należy także zwracać uwagę na formę przyswajalności pierwiastków – składniki mineralne w glebie mogą występować w formach nieprzyswajalnych, zwłaszcza przy nieprawidłowym odczynie.

Znaczenie wapnowania i regulacji pH

Warzywa kapustne są wrażliwe na zakwaszenie gleby. Optymalne pH dla gleb lekkich wynosi 6,0–6,5, dla zwięzłych 6,0–7,5. Zbyt niskie pH ogranicza wzrost, obniża plonowanie oraz zwiększa podatność na kiłę kapusty. Kapustę można sadzić nawet na polach świeżo zwapnowanych, jeśli zabieg wykonano odpowiednio wcześnie, np. na wiosnę przed sadzeniem w maju lub czerwcu.

Wapń wpływa także na ograniczenie występowania wewnętrznego zbrunatnienia główek, którego przyczyną jest deficyt wapnia w najmłodszych tkankach liści. Choroba ta nasila się przy niekorzystnych warunkach pogodowych: niedoborach wody, wysokiej temperaturze, przenawożeniu azotem i potasem, jak również w przypadku zbyt późnego zbioru czy zbyt dużego zagęszczenia roślin.

W warunkach podwyższonego ryzyka zaleca się dolistne nawożenie saletrą wapniową, co pozwala szybko uzupełnić braki tego pierwiastka.

Kiła kapusty – przeciwdziałanie przez agrotechnikę

Kiła kapusty (Plasmodiophora brassicae) pozostaje jedną z najgroźniejszych chorób kapustowatych. Niestety, obecnie nie ma środków ochrony roślin zarejestrowanych do bezpośredniego zwalczania tej choroby. Dlatego najważniejsza jest profilaktyka i odpowiednia agrotechnika.

Podstawową zasadą jest stosowanie płodozmianu z co najmniej 4-letnią przerwą w uprawie kapustowatych na tym samym polu. Unikać należy także występowania dziko rosnących chwastów z tej samej rodziny, które mogą być rezerwuarem zarodników.

[caption id="attachment_36408" align="aligncenter" width="459"]

FOTO:

Na polach skażonych zaleca się wprowadzenie roślin o działaniu fitosanitarnym, takich jak por, pomidor, fasola, ogórek czy zboża (zwłaszcza owies), które redukują liczebność zarodników w glebie. W uprawach profesjonalnych warto rozważyć stosowanie nawozów azotowo-wapniowych (np. Perlka), których produkty rozkładu działają odkażająco na glebę.

Najskuteczniejszym podejściem jest łączenie kilku metod profilaktycznych z wyborem odmian kapusty wykazujących odporność lub tolerancję na kiłę. Takie zintegrowane działania są obecnie najefektywniejszą strategia w ograniczaniu strat powodowanych przez tę chorobę.

Rozstawa – zależna od kierunku zbytu

Rozstawa zależy bezpośrednio od przeznaczenia towaru. Dla kapusty na rynek świeży, gdzie liczy się wyrównanie i niezbyt duża wielkość główki, najczęściej stosuje się zagęszczenie od 35 do 50 tys. roślin na hektar. Im mniejsza ma być masa główek, tym więcej roślin należy posadzić na hektar, należy jednak pamiętać, że nie wszystkie odmiany nadają się do uprawy w bardzo wysokim zagęszczeniu. W produkcji przemysłowej (do szatkowania, kiszenia, pakowania próżniowego), gdzie ważniejszy jest ogólny plon, pożądane są większe główki, dlatego rozstawa musi być większa. W uprawie dla przetwórstwa zaleca się zależnie od odmiany zagęszczenie od 22 do 35 tys. roślin na ha.

Chronione od startu

W gospodarstwach, które wcześniej notowały uszkodzenia powodowane przez śmietkę kapuścianą, rutynowo stosuje się insektycyd aplikowany do bryły korzeniowej rozsady. Alternatywą są biologiczne preparaty zawierające pożyteczne nicienie entomopatogenicznych. Młode rośliny należy zabezpieczyć także przed chorobami. Już na rozsadniku stosuje się w tym celu Previcur Energy 840 SL do ochrony przed zgorzelą siewek, można też zapobiegawczo chronić rośliny przed alternariozą, mączniakiem prawdziwym, szarą pleśnią i czarną zgnilizną wykorzystując bakterie Bacillus subtillis na etapie produkcji rozsady lub bezpośrednio po posadzeniu roślin.

Ochronę roślin przed śmietką warto rozpocząć już na etapie produkcji rozsady, fot. A. Czerwińska-Nowak

FOTO:

Przygotowanie stanowiska pod kapustę późną to dziś proces bardziej przypominający zarządzanie systemem produkcyjnym niż tradycyjne „uprawienie pola”. Precyzyjne nawożenie, prawidłowe rozplanowanie rozstawy, dostosowanie technologii uprawy do gleby i zastosowanie efektywnych metod ochrony decydują o tym, czy gospodarstwo osiągnie nie tylko wysoki plon, ale i jakość.

Dzień Arbuza i Melona 2025. Kiedy i gdzie odbędą się warsztaty?

Termin zbliża się wielkimi krokami. Spotkanie podsumowujące projekt odbędzie się już 10 sierpnia 2025 roku (niedziela). Rozpoczęcie wydarzenia zostało zaplanowane na godzinę 12:00. Gdzie należy się zjawić? Spotkanie odbędzie się na polu produkcyjnym pod adresem Mokrzec 47 (26-414).

Czego można się spodziewać po projekcie?

Zagadką dla wielu producentów nadal może być dobór odpowiednich odmian melonów i arbuzów, które sprawdzą się w lokalnych warunkach klimatycznych. Wskazaną kwestię omówią eksperci z firmy Argenta Seeds, którzy zaprezentują sprawdzone rozwiązania. Uczestnicy będą mogli także posłuchać, które cechy odmianowe są najważniejsze i na czym się skupić rozpoczynając uprawę melonów w gruncie.

Na tym jednak się nie zakończy. Eksperci z firmy ICL Speciality Fertilizers Polska omówią sposób nawożenia melonów i arbuzów. Specjaliści wskażą, które składniki pokarmowe są najważniejsze w poszczególnych fazach rozwojowych melona i arbuza. Zaprezentowany zostanie również skrupulatny plan nawożeniowy, na którym opierali się gospodarze.

Warto podkreślić, że aktualny rok nie sprzyjał uprawie roślin dyniowatych. Jak poradziły sobie z tym polskie melony i arbuzy? W tej kwestii głos zabiorą eksperci z firm Biocont Polska oraz Koppert Polska, którzy nieustannie lustrowali plantację pod kątem zagrożeń ze strony chorób i szkodników. Specjaliści na bieżąco wprowadzali biologiczne systemy ochrony, o których dowiecie się na spotkaniu.

Nie zabraknie wskazówek i rad w kontekście przygotowania stanowiska pod uprawę melonów. W gospodarstwie została wykorzystana folia biodegradowalna firmy Agrimpex. Skutecznie ochroniła ona rośliny przed chwastami, a także ograniczyła nadmierne odparowywanie wody z gleby. To jednak nie wszystkie zalety tego rozwiązania.

Dzień Arbuza i Melona 2025. Spotykamy się już 10 sierpnia!

Spotkaj się z nami i dowiedź więcej:

• Data i godzina rozpoczęcia - 10 sierpnia, 12:00
• Lokalizacja - Gospodarstwo Karoliny i Artura Sowińskich Mokrzec 47 (26-414) 

Do zobaczenia!

Sprawcą zarazy ziemniaka jest organizm grzybopodobny P. infestans. Zwykle pierwsze objawy choroby na pomidorach sporadycznie ujawniają się już na etapie produkcji rozsady, ponieważ źródłem pierwotnej infekcji mogą być oospory występujące w glebie, produkowane przez dwa typy kojarzeniowe sprawcy: A1 i A2. Teoretycznie ma to miejsce w gospodarstwach specjalizujących się w produkcji pomidorów pod osłonami lub w polu.

Rozsada zakażona zarazą ziemniaka

FOTO:

Oospora Phytophthora infestans, fot.: J. Sobolewski

FOTO:

Powszechniejsze jest pojawianie się choroby na polu już pod koniec lipca, bądź w sierpniu. Zaraza ziemniaka występująca na plantacjach ziemniaków (źródłem choroby jest zimująca grzybnia w bulwach) rozprzestrzenia się na pomidory za pomocą zarodni pływkowych, bądź zarodników pływkowych. Gdy temperatura spadnie poniżej 15°C, zarodniki pływkowe kiełkują w ciągu 2–3 godzin. Dlatego też chłodna pogoda sprzyja rozwojowi choroby. Infekcja roślin następuje w krótkim czasie, co stanowi sygnał do niezwłocznego podjęcia ochrony pomidorów przez plantatora.

Zaraza ziemniaka na liściu pomidora, fot.: J. Sobolewski

FOTO:

Zaraza ziemniaka na pomidorze polowym

FOTO:

Początkowe objawy choroby występują w postaci stalowoszarych, potem zielonobrunatnych nekrotycznych plam na liściach. Podczas rutynowej lustracji plantacji pomidorów sugeruje się, aby bardziej wnikliwie oglądać rośliny w miejscach zacienionych, podmokłych. Często się zdarza, że system irygacyjny (nawodnieniowy) powoduje nadmierne nawilgocenie grupy roślin w ograniczonym obszarze pola. Tam też jest duża szansa wystąpienia pierwszych objawów choroby. W miarę rozwoju roślin symptomy zarazy ziemniaka mogą pojawiać się na ogonkach liściowych i łodygach, które brązowieją, ulegając nekrozie. Na zawiązkach owoców pomidora powstają charakterystyczne szarozielone i szybko brązowiejące plamy o wzniosłej powierzchni.

Zaraza ziemniaka na owocu

FOTO:

Alternarioza

Druga choroba pomidora, alternarioza stanowi zagrożenie na początku lipca. Wywołuje ją grzyb Alternaria solani, który zimuje w postaci grzybni i zarodników na resztkach roślinnych i może bytować na powierzchni nasion, powodując infekcje pierwotne. Infekcje wtórne na plantacjach zachodzą za sprawą zarodników konidialnych grzyba rozwlekanych przez wiatr i deszcze. Infekcja roślin jest intensywna w warunkach kilkugodzinnego zwilżenia powierzchni liści i dużej wilgotności powietrza przy temperaturze ponad 25°C. Okres inkubacji choroby wynosi tylko 5–6 dni. Typowymi symptomami alternariozy są koncentryczne i strefowo ułożone pierścienie na liściach, pędach i ogonkach liściowych. Na owocach objawy choroby widoczne są w okolicach szypułki w postaci plam z aksamitnym nalotem trzonków i zarodników. Choroba powoduje mumifikację owoców na skutek szybkiej utraty wody w procesie intensywnego parowania.

Alternarioza na liściu pomidora, fot.: J. Sobolewski

FOTO:

Zwalczanie omawianych chorób polega przede wszystkim na profilaktyce. Większość fungicydów stosowanych do zwalczania zarazy ziemniaka również jest zarejestrowana do ochrony pomidora przed alternariozą, a więc rutynowa aplikacja tych fungicydów zwalcza obydwie choroby. Należy rozpocząć zabiegi, gdy na pobliskich ziemniakach pojawi się zaraza ziemniaka. Także te rośliny są żywicielami sprawcy alternariozy.

Zróżnicowane czy podobne czynności chroniące pomidory przed tymi dwiema chorobami, zestawiono w tabeli.

Różnice i podobieństwa w zabiegach ochronnych pomidorów polowych przed zarazą ziemniaka i alternariozą

Uwaga: pogrubioną czcionką zaznaczono takie same zabiegi i takie same grupy środków w zwalczaniu zarazy ziemniaka i alternariozy. Sugeruje się każdorazowo przed stosowaniem zabiegów opryskiwania roślin, wnikliwe zapoznanie się z poszczególnymi etykietami środków. Konieczne jest również przeczytanie aktualnego programu ochrony pomidora celem zastosowania właściwego fungicydu.

Autor: dr Jan Sobolewski, Skierniewice

Artykuł pochodzi z numeru 6/2025 czasopisma "Warzywa"

Niezależnie od tego, czy masz duży ogród, czy niewielki kawałek ziemi przy domu, warto dobrze rozplanować przestrzeń. Uprawa warzyw wymaga nasłonecznionego miejsca, ochrony przed wiatrem i odpowiedniej gleby bogatej w składniki pokarmowe. W organizacji przestrzeni pomocne będą palisady, obrzeża i płotki dostępne w ofercie Media Expert, które znajdziesz na stronie: https://www.mediaexpert.pl/dom-i-ogrod/architektura-ogrodowa/palisady-obrzeza-plotki. Nie tylko ułatwią one wyznaczenie grządek, ale też nadadzą ogrodowi uporządkowany wygląd.

Warto wydzielić osobne miejsca na rośliny ozdobne i poszczególne warzywa, żeby uniknąć konkurencji o wodę i światło. Takie obrzeża są też świetną barierą ograniczającą usuwanie chwastów, które mogą zabierać Twoim roślinom cenne substancje z gleby.

Kiedy siać i sadzić warzywa w ogrodzie?

W naszym klimacie sianie warzyw najlepiej rozpocząć wczesną wiosną, gdy minie ryzyko przymrozków i niskich temperatur. Jednak niektóre warzywa, takie jak pomidory czy papryka, wymagają dłuższego okresu wegetacji - dlatego warto zacząć ich uprawę wcześniej, w domu lub szklarni, przygotowując rozsadę warzyw. To prosty sposób, żeby przyspieszyć zbiory i cieszyć się plonami znacznie szybciej.

Szklarnie ogrodowe pozwalają nie tylko przyspieszyć wzrost roślin, ale też chronią je przed chorobami grzybowymi i niespodziewanymi zmianami pogody. Szeroką ofertę szklarni znajdziesz w Media Expert na stronie: https://www.mediaexpert.pl/dom-i-ogrod/architektura-ogrodowa/szklarnie. Dzięki szklarniom możesz cieszyć się własną uprawą nawet wtedy, gdy aura za oknem nie sprzyja ogrodnictwu.

Wybór warzyw - co warto posadzić?

Jeśli dopiero zaczynasz, wybierz łatwe w uprawie gatunki. Marchew, sałata, rzodkiewka, buraki, cukinia i fasola szparagowa to dobry wybór na początek. Wybierając warzywa, weź pod uwagę warunki w Twoim ogrodzie oraz to, co najczęściej gości na Twoim stole.

W ogrodzie warzywnym warto zastosować nawozy organiczne, które poprawią strukturę gleby i zwiększą zawartość potrzebnych składników pokarmowych. Dzięki temu Twoje plony będą nie tylko bardziej obfite, ale i zdrowsze.

Systematyczna pielęgnacja - klucz do sukcesu

Pielęgnacja ogrodu przydomowego to nie tylko podlewanie. Regularne usuwanie chwastów, kontrola szkodników, a także odpowiednie przycinanie roślin mają ogromny wpływ na jakość i ilość plonów. Zadbaj też o naprzemienną uprawę - nie sadź tych samych warzyw w jednym miejscu przez kilka lat z rzędu, aby nie wyjałowić gleby i nie zwiększać ryzyka chorób.

Szybka reakcja na niepokojące symptomy to często kluczowy czynnik, który przesądza o powodzeniu własnej uprawy i jakości plonów. Dzięki uważnej pielęgnacji możesz zapobiec poważniejszym problemom i cieszyć się zdrowym, bujnie rosnącym ogrodem warzywnym przez cały sezon.

Podsumowanie

Własny ogródek warzywny to nie tylko sposób na świeże i smaczne warzywa, ale też okazja do relaksu i kontaktu z naturą. Dobrze zaplanowana przestrzeń, pomocne akcesoria jak obrzeża i szklarnie, a także znajomość podstawowych zasad pielęgnacji sprawią, że uprawa warzyw stanie się prawdziwą przyjemnością.

Rolnicy w całej Unii Europejskiej zastanawiają się, co przyniosą najbliższe lata. Czy produkcja warzyw pozostanie opłacalna? Jak zmienią się koszty upraw? Czy zmiany klimatu wpłyną na plony? Komisja Europejska w swoim raporcie „Perspektywy dla rolnictwa w UE na lata 2024-2035” podaje konkretne prognozy i analizuje kluczowe czynniki, które będą kształtować ten rynek. Jakie wyzwania i szanse czekają polskich rolników? O tym w naszym artykule.

Klimat i susze – największe zagrożenie dla plonów

Zmiany klimatyczne nie są już odległą wizją – rolnicy odczuwają je na własnej skórze. Coraz częstsze susze, przesuwanie się stref klimatycznych i ekstremalne zjawiska pogodowe mogą mieć duży wpływ na dostępność wody i jakość gleb. Jak ostrzegają eksperci Komisji Europejskiej, problemy z dostępem do wody mogą ograniczyć plony, szczególnie w rejonach południowej Europy.

Zmiany klimatu sprawiają, że w południowej Europie rolnicy coraz częściej zmagają się z suszami i upałami, które utrudniają uprawę warzyw. W związku z tym mogą pojawiać się zmiany w rozmieszczeniu produkcji – więcej warzyw może być uprawianych w regionach, gdzie klimat jest bardziej stabilny i dostęp do wody lepszy. Nie oznacza to jednak, że uprawy po prostu „przeniosą się” na północ. Raczej wymusi to dostosowanie metod produkcji w nowych warunkach. Rolnicy będą musieli wybierać odmiany bardziej odporne na suszę, zmieniać techniki nawadniania i inwestować w rozwój upraw szklarniowych w cieplejszych rejonach, które pomogą w utrzymaniu plonów na odpowiednim poziomie. Adoptacja do nowych warunków stanie się kluczowym wyzwaniem dla całego sektora.

Jednocześnie większa zmienność temperatur może wpłynąć na cykle wegetacyjne warzyw, powodując wcześniejsze kwitnienie lub skrócenie okresu dojrzewania. To z kolei może mieć wpływ na jakość i ilość plonów, co wpłynie na ich jakość handlową. Eksperci KE wskazują również na rosnące ryzyko chorób roślin i inwazji szkodników, które mogą osłabić niektóre uprawy i zwiększyć zapotrzebowanie na skuteczniejsze metody ochrony roślin.

Stabilizacja produkcji, ale rosnące koszty

Według analiz KE powierzchnia upraw warzyw w UE nie ulegnie dużym zmianom, ale struktura produkcji będzie się przekształcać. Jak wskazują eksperci, produkcja świeżych pomidorów może się zmniejszyć, natomiast wzrośnie znaczenie warzyw przeznaczonych do przetwórstwa. Sosy, koncentraty i mrożonki będą cieszyć się rosnącym popytem, a unijni producenci dostosują swoją ofertę do nowych trendów.

Równocześnie rolnicy będą zmagać się z rosnącymi kosztami. Ceny nawozów, środków ochrony roślin i energii pozostaną wysokie, co wpłynie na rentowność upraw. W szczególnie trudnej sytuacji mogą znaleźć się mniejsze gospodarstwa, które nie mają takiej skali produkcji jak duże firmy.

Dodatkowo rosnące wymagania związane z regulacjami środowiskowymi i normami unijnymi mogą wymusić na rolnikach konieczność inwestowania w bardziej zrównoważone metody uprawy, co również zwiększy koszty. Nowe przepisy dotyczące stosowania środków ochrony roślin oraz nawozów mogą ograniczyć dostępność niektórych produktów, co wymusi poszukiwanie alternatyw i bardziej efektywnych technologii.

Konsumpcja warzyw – większa świadomość, ale różnice między krajami

Dobre wieści dla rolników? Spożycie warzyw w UE prawdopodobnie wzrośnie. Jak wynika z raportu, coraz więcej osób zwraca uwagę na zdrową dietę, co może zwiększyć popyt na świeże warzywa. Jednak nie wszystkie segmenty rynku będą się rozwijać w takim samym tempie.

Tradycyjne odmiany pomidorów mogą tracić na popularności, podczas gdy małe odmiany typu koktajlowego zyskują uznanie konsumentów. Co więcej, większa część spożycia warzyw może przenosić się do sektora przetwórczego – rosnąć będzie sprzedaż gotowych dań warzywnych, mrożonek i sosów.

Konsumenci coraz częściej wybierają warzywa ekologiczne, co oznacza, że rolnikom warto uwzględniać taką tendencję w strategii rozwoju swoich gospodarstw, dostosowując się do nowych oczekiwań rynku.

Import i eksport – rosnąca konkurencja spoza UE

Europejscy rolnicy muszą się przygotować na coraz silniejszą konkurencję z krajów spoza Unii. W ostatnim czasie dużo mówiło się o zagrożeniu ze strony państw Mercosur, które mogą zalewać unijny rynek tańszymi produktami rolnymi, zwłaszcza zbożami i mięsem. Jednak dla producentów warzyw poważniejsze wyzwanie znajduje się nie za oceanem, lecz znacznie bliżej – po drugiej stronie Morza Śródziemnego. Maroko i inne kraje Afryki Północnej systematycznie zwiększają eksport świeżych pomidorów do UE, co stanowi rosnące zagrożenie dla konkurencyjności europejskich rolników. Ta bliskość geograficzna sprawia, że warzywa z tamtych rejonów mogą szybko i tanio trafiać na unijny rynek, co dodatkowo może utrudnić sytuację unijnych producentów.

Z drugiej strony eksport warzyw z UE także przejdzie zmiany, choć nie będą one znaczące. Komisja Europejska prognozuje, że sprzedaż produktów rolnych z Unii będzie rosła, choć wolniej niż w latach poprzednich. W przypadku warzyw ich eksport za granicę utrzyma się na stabilnym poziomie lub nieznacznie wzrośnie.

KE przewiduje, że sprzedaż przetworzonych pomidorów za granicę pozostanie na podobnym poziomie, ponieważ popyt na tego typu produkty jest stale wysoki. Natomiast import przetworzonych pomidorów do UE może wzrosnąć o 1,3% rocznie, ponieważ ich produkcja rośnie w krajach spoza Unii. Oznacza to, że unijni rolnicy powinni skupić się na jakości swoich produktów i dostosowaniu oferty do oczekiwań rynku, aby utrzymać swoją pozycję w międzynarodowym handlu warzywami.

Nowe technologie i innowacje szansą dla rolników

Czy rolnicy mogą jakoś przeciwstawić się rosnącym kosztom i zagrożeniom klimatycznym? Eksperci KE wskazują, że kluczową rolę odegrają innowacje. Wg autorów raportu nowoczesne technologie mogą pomóc w oszczędności wody i nawozów oraz poprawie plonów. Rozwiązania takie jak nawadnianie kropelkowe, inteligentne systemy zarządzania uprawami czy robotyzacja mogą pomóc zwiększyć efektywność gospodarstw.

Problemem może być jednak dostępność środków na inwestycje, ponieważ nowoczesne rozwiązania są kosztowne. W tej sytuacji kluczowe mogą być programy unijne wspierające modernizację rolnictwa.

Jakie wnioski możemy wyciągnąć dla polskich rolników?

Dla polskich producentów warzyw najbliższe lata, jak wynika z raportu, mogą przynieść zarówno nowe szanse, jak i duże wyzwania. Coraz większa konkurencja ze strony importowanych produktów oraz rosnące koszty produkcji mogą szczególnie obniżyć mniejsze gospodarstwa. Jednak z drugiej strony rosnąca popularność zdrowej diety i większej możliwości sprzedaży za granicę stwarzają szansę na rozwój.

Aby pozostać konkurencyjnym, warto inwestować w nowoczesne technologie, które pomagają oszczędzać wodę i nawozy oraz zwiększają efektywność upraw (zwłaszcza w kontekście zmian klimatycznych). Na przykład systemy precyzyjnego nawadniania pozwalają zmniejszyć zużycie wody, co przekłada się na niższe koszty i lepsze plony. Dywersyfikacja upraw oraz dostosowanie oferty do zmieniających się preferencji konsumentów również może zwiększyć stabilność finansową gospodarstw.

Warto też na bieżąco śledzić decyzje Unii Europejskiej dotyczące polityki rolnej, ponieważ nowe regulacje i programy wsparcia mogą pomóc w dostosowaniu się do zmieniających się warunków rynkowych. Jednak nie można wykluczyć, że niektóre decyzje unijnych urzędników mogą utrudnić działalność rolnikom, np. poprzez zaostrzenie norm środowiskowych, ograniczenie dostępu do środków ochrony roślin czy kolejne wymogi biurokratyczne. Dlatego rolnicy powinni być na bieżąco z polityką UE, aby odpowiednio wcześnie przygotować się na zmiany, które mogą wpłynąć na ich działalność.

Jedno jest pewne – rynek warzyw w UE nie będzie stał w miejscu. Ci, którzy potrafią dostosować się do nowych realiów, mają szansę nie tylko przetrwać, ale także rozwijać swoje gospodarstwa i budować silniejszą pozycję na rynku.

Oprac. Maryia Khamiuk na podst. Komisji Europejskiej

Choć większość rolników już zaopatrzyła się w sadzeniaki, nadal warto sprawdzić ich cechy. Jeśli na twoim polu znajduje się odmiana o niskiej odporności na zarazę ziemniaka, lepiej od razu wdrożyć odpowiednie działania ochronne. Porównywarka odmian pomoże Ci lepiej zarządzać uprawą i uniknąć strat. 

Sprawdź porównywarkę pod tym linkiem: https://www.topagrar.pl/porownywarki/porownywarka-odmian-zboz-jarych-2025-aplikacja-pokaze-liste-dla-twojego-wojewodztwa-2526125 

Na szczypior

Siedmiolatka jest to warzywo wieloletnie, które w przeciwieństwie do cebuli zwyczajnej (Allium cepa) nie tworzy zgrubienia cebulowego. Częścią jadalną jest zarówno szczypior, jak i okrągła na przekroju łodyga rzekoma. Warzywo to znane jest w Polsce powszechnie z upraw amatorskich, w których wykorzystywane jest jako gatunek wieloletni, głównie do pozyskiwania szczypioru - szczególnie wczesną wiosną, ponieważ rozpoczyna wegetację bardzo wcześnie. W produkcji komercyjnej również wykorzystuje się uprawiane było je do tego celu. Najodpowiedniejsze do takiego kierunku użytkowania są odmiany o obfitym, sztywnym ulistnieniu i szybkim odroście po zbiorze, bez tendencji do zasychania wierzchołków szczypioru, np. Entita, Parade, Performer, Kroll, Robben F1. Do zbioru na szczypior rośliny wysiewa się bardzo gęsto, dlatego ważna jest ich odporność na choroby, które mają ułatwiony rozwój w gęstym łanie.

FOTO:

Na zbiór w pęczki całych roślin

Od pewnego czasu w produkcji profesjonalnej spotyka się również siedmiolatkę uprawianą do zbioru pęczkowego całych roślin. Wówczas prowadzi się uprawę w cyklu jednorocznym z wysiewów od połowy marca do połowy sierpnia, na zbiory od czerwca do połowy listopada. Możliwa jest również uprawa przyspieszona tego gatunku pod osłonami lub uprawa ozima. Odmiany na zbiór pęczkowy całych roślin powinny odznaczać się długą, łatwą w czyszczeniu łodygą rzekomą, wzniesionym pokrojem, intensywnym wzrostem oraz wysoką wartością biologiczną.

W produkcji profesjonalnej prowadzi się uprawę siedmiolatki z siewu nasion wprost do gruntu, choć cebulę szczypiorową uprawiać można także z rozsady. Dla uzyskania dłuższej części wybielonej łodygi rzekomej można stosować obsypywanie roślin. Zbiór i pęczkowanie cebuli szczypiorowej prowadzone są w całości ręcznie, dlatego szybkość zbioru i obierania z zaschniętych łusek oraz wyrównanie roślin to podstawowe czynniki brane pod uwagę przy wyborze odmiany, ponieważ decydują o opłacalności produkcji. W przypadku zbioru pęczkowego należy również zwracać uwagę na to, czy cebula tworzy pożądany w tym kierunku uprawy sztywny, mocny szczypior o wzniesionym pokroju. W przypadku uprawy ozimej i wczesnowiosennej liczy się ponadto brak skłonności do wybijania w pędy kwiatostanowe.

W sprzedaży można znaleźć sporo odmian cebuli siedmiolatki przeznaczonej do zbioru całych roślin, są wśród nich tradycyjne odmiany ustalone, jak i mieszańcowe. Do ustalonych należą: Carel, Savel, Kaigaro, Feast, Entita, Marjolina, Tonda Musona, Totem, Performer, Park, Ishikura Long White. W ofercie odmian mieszańcowych o dużym wyrównaniu są m.in.: Buzi F1, Yoda F1, Ramos F1, Robben F1, Ribery F1, Rubery F1, Rooney F1, Estafette F1, Tycoon F1, Interstellar F1.

W sprzedaży dostępne są również odmiany typu cross, będące skrzyżowaniem A. cepa i A. fistulosum, które w przeciwieństwie do typowej cebuli szczypiorowej tworzą niewielkie zgrubienia cebulowe. Są to często odmiany szybkorosnące na pierwsze zbiory i można je oferować przez cały sezon jako produkt znany na rynku detalicznym pod nazwą dymka. Przykłady takich odmian dostępnych w handlu to np. Maradona i Suarez.

Do największych wyzwań w uprawie cebuli szczypiorowej należy zwalczanie chwastów oraz presja wciornastka tytoniowca, który szczególnie po żniwach atakuje plantacje cebuli.

Gdzie znaleść więcej informacji o uprawie warzyw?

Szczegółowych informacji o uprawie pietruszki, ale także innych warzyw, szukać można w czasopiśmie WARZYWA. Prenumerata dostępna jest w naszym sklepie internetowym – KLIKNIJ TUTAJ.

Ojciec przekazał mi gospodarstwo i dał wolną rękę

Mariusz Augustyniak jako student wtedy jeszcze Akademii Rolniczej w Lublinie rozpoczął gospodarowanie na własny rachunek od 7 ha. Pełną parą ruszył w 2013 r., po przejęciu całego gospodarstwa. – Tu należą się podziękowania mojemu ojcu, który zdecydował się je przekazać i dać mi wolną rękę, choć z uwagi na wiek nie musiał tego robić – zaznacza rolnik.

24 ha tymianku to mnóstwo poświęconego czasu i ciężkiej pracy. Począwszy od upraw przedsiewnych, po wyjazd gotowego produktu z gospodarstwa. Zaczyna się od stanowiska, zwykle po zbożach, które powinno być starannie przygotowane i możliwie dokładnie wyrównane. To głównie z myślą o zbiorze, chodzi o unikniecie strat podczas żniw.

Siew za pomocą siewnika własnej konstrukcji

Siew odbywa się przy pomocy podwieszanego pod ciągnik siewnika własnej konstrukcji. Ma sześć sekcji zbudowanych z wykorzystaniem ręcznych siewników ogrodowych. – Obszar przeznaczany pod zioła w gospodarstwie się zwiększa, co w niedalekiej przyszłości wymusi zakup siewnika do warzyw pozwalającego na siew precyzyjny i przede wszystkim szybszy, pozwalający oszczędzić czas – tłumaczy Mariusz Augustyniak.

Dotychczas rolnik ruszał z siewem tymianku w połowie kwietnia. Ale pan Mariusz na podstawie tegorocznych doświadczeń zamierza siać od przyszłego roku wcześniej. W końcu marca lub początku kwietnia, w zależności od warunków. – Wcześniejszy siew da roślinie czas, aby była gotowa do zbioru już w sierpniu – mówi rolnik. – Dzięki temu można będzie przeprowadzić zbiór wcześniej, nie tracąc na plonie i parametrach oraz, co najważniejsze, wysuszyć zioło na polu.

Zbiór, plonowanie, ochrona i nawożenie tymianku

Te informacje znajdziesz na stronie: Tygodnik-rolniczy.pl

Wielkość produkcji warzyw na Ukrainie, biorąc pod uwagę migrację rolników z południowych regionów kraju oraz zainteresowanie nowymi uprawami, powoli powraca do pierwotnych rozmiarów. W 2023 roku, jak informuje AgroPortal, uprawy udało się zrekompensować nawet o 10%, a w 2024 roku o kolejne 6%.

Rosnące ceny warzyw na Ukrainie

Zainteresowanie uprawą warzyw wynikać może z rosnących cen tych produktów. Mogą one skłonić producentów do zwiększenia produkcji w bieżącym roku. Przykładowo, jak informowaliśmy 20.12.2024, cena kapusty na Ukrainie była średnio 3 razy wyższa niż w 2023 roku. Podobnie było w przypadku marchwi - stawki uzyskiwane za wysokiej jakości produkt były wówczas wyższe średnio o 83% porównując z analogicznym okresem 2023 roku. Rekordowo wysokie pozostają ponadto ceny ziemniaków, których dostępność okazała się stosunkowo niska.

O ile zwiększy się powierzchnia upraw?

Regionalnie, biorąc pod uwagę potrzebę zapewnienia wymaganych wielkości produkcji w przedziale 1,8-2 mln ton na potrzeby krajowe w bieżącym roku, planuje się zwiększenie powierzchni upraw:

• do 37-40 tys. ha - warzyw głównie należących do tzw. zestawu barszczowego obejmującego ziemniaki, cebulę, kapustę głowiastą białą, marchew i buraka ćwikłowego (w Winnicy, Chmielnickim, Tarnopolu, Wołyniu, Równem, Zakarpaciu, Czernihowie, Odessie, Połtawie i innych regionach);
• do 25,0-26,5 tys. ha - warzyw ciepłolubnych, takich jak papryka, bakłażany, pomidory, arbuzy i melony (w obwodach Dniepropietrowska, Odessy, Nikołajewa, Kirowogradu, Czerkasów).

Co ze zniszczonymi przechowalniami?

W wyniku działań wojennych Rosja zniszczyła na terytorium Ukrainy magazyny warzyw i ziemniaków o pojemności niemal 150 tys. ton. Aktualnie trwają prace nad stworzeniem nowych obiektów.

Ile udało się odbudować do tej pory? W 2023 roku wybudowano około 15 magazynów warzyw o pojemności 20 tys. ton. W 2024 roku rozpoczęła się ponadto budowa kolejnych 22 obiektów magazynowych o pojemności około 25 tys. ton, które będą przeznaczone przede wszystkim do przechowywania cebuli i warzyw korzeniowych.

Na czym polegało badanie?

Poprzez połączenie metod biotechnologicznych (technik molekularnych) i zabiegów o wysokiej intensywności światła udało się skutecznie wytworzyć i zgromadzić beta-karoten w przedziałach komórkowych, w których standardowo nie występuje. Przy wykorzystaniu tytoniu, jako modelu laboratoryjnego i sałaty, jako modelu uprawowego zwiększono zawartość beta-karotenu w liściach.

Warto podkreślić, że działanie nie miało negatywnego wpływu na przeprowadzane w roślinie procesy życiowe (np. fotosyntezę), a połączenie obu strategii doprowadziło do aż 30-krotnego wzrostu dostępnych poziomów beta-karotenu. Stymulacja formowania i rozwoju plastoglobul zwiększyła akumulację beta-karotenu i jego biodostępność.

Czym jest beta-karoten i dlaczego warto go spożywać?

Beta-karoten jest jednym z głównych karotenoidów (barwników występujących w roślinach). Odpowiada za szczególną złotą barwę nowej sałaty. Jednak jest także głównym prekursorem retinoidów, czyli związków chemicznych, które są istotne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Związki te wpływają korzystnie na wzrok, wykazują także właściwości antyoksydacyjne i immunostymulujące (układ odpornościowy). Znanym związkiem z tej grupy jest witamina A.

Co z innymi gatunkami?

Biofortyfikacja warzyw w przypadku innych gatunków również jest możliwa. Według badaczy odkrycie, że beta-karoten może być wytwarzany i przechowywany w bardzo dużych ilościach i w bardziej biodostępnej formie (poza miejscami, w których zwykle występuje w liściach) stanowi bardzo znaczący postęp. Biofortyfikacja warzyw, takich jak sałata, boćwina czy szpinak, bez utraty charakterystycznego zapachu i smaku, znacząco poprawi zawartość korzystnych dla człowieka substancji.

Źródła: Universitat Politècnica de València

Jak działa?

Technologia składa się z systemu czujników Digital Nose (firmy AC) wspomaganych sztuczną inteligencją. Naśladuje ona ludzkie zmysły w celu identyfikacji potencjalnych problemów, nie tylko w i na roślinie, ale także w jej środowisku, jakim jest gleba. Wykorzystuje układ czujników do wychwytywania określonych pierwiastków gazowych i oparów (lotnych związków organicznych uwalnianych przez rośliny poddane stresowi), pełniąc funkcję wczesnego systemu ostrzegawczego w celu identyfikacji zmian środowiskowych, które wskazują na zbliżające się wyzwania uprawowe.

Zrównoważone rolnictwo coraz łatwiejsze. Jak czujnik może pomóc producentom?

Użycie czujnika ma pomóc we wczesnym wykrywaniu zagrożeń, pozwolić na zmniejszenie stosowania pestycydów, zniwelowanie utraty plonów oraz bardziej zrównoważoną i ekonomiczną produkcję. Firma AC odpowiedzialna za czujniki ma na celu także zmniejszenie śladu węglowego poprzez wykrywanie sygnałów pozwalających na dokładne dostrojenie ogrzewania, wilgotności i wentylacji szklarni.

Dla plantatora wczesne wykrycie zagrożeń obniżyłoby stale rosnące koszty wynikające z niepotrzebnego stosowania pestycydów poprzez ukierunkowanie działań na obszary wymagające zabiegów, optymalizację wymagań odżywczych upraw i utrzymanie wysokiej jakości i wydajności produktu. W efekcie pomoże to w bardziej zrównoważonej produkcji.

AI pomoże w zwalczaniu przędziorków w pomidorach

Partnerzy projektu postanowili pracować obecnie nad jednym problemem dotyczącym pomidorów i ogólnym wykrywaniem anomalii. Aktualnie będzie to ukierunkowane na przędziorki. Chociaż istnieją biologiczne metody zwalczania, organizatorzy projektu twierdzą, że ich skuteczność znacznie wzrośnie dzięki wczesnej identyfikacji.

Co z pozostałymi uprawami?

Początkowo projekt skupi się na uprawie pomidorów, a wynika to z ekonomicznego znaczenia uprawy. Jednak technologia jest zaprojektowana tak, aby była wszechstronna i stosowana w uprawie różnych gatunków, także przy uprawach wertykalnych.

Próby rozpoczęły się już w szklarniach i komorach kontrolowanych w Rothamsted Research, są one przeprowadzone przez ATC, a dalsze prace w większej szklarni w Stockbridge Technology Centre zaplanowano na wiosnę 2025 r. Podczas projektu APS Produce wykorzysta czujniki w komercyjnych warunkach szklarniowych.

Gigantyczny wzrost kosztów produkcji

- Średnie koszty produkcji wzrosły w bieżącym roku, przekraczając poziomy z 2023 roku o 1000 EUR/ha - podaje Mintec by Expana. Według NEPG (North-Western European Potato Growers) niektórzy producenci ponieśli jeszcze wyższe wydatki. Wpływ na taki poziom nakładów miały wyższe koszty związane z obróbką sadzeniaków, koszty dotyczące stosowania środków ochrony roślin ograniczających zarazę ziemniaka, rosnące koszty magazynowania wynikające z wyższych cen energii, paliw, ale także wyższych kosztów budowy i maszyn. Taka sytuacja może być dotkliwa szczególnie dla małych gospodarstw, co potwierdzają dane zebrane przez Mintec by Expana.

Małe, a większe przedsiębiorstwa

Rosnące ryzyko i poniesione nakłady mogą zniechęcić mniejszych producentów do prowadzenia produkcji w kolejnych sezonach. Potencjalnie może to prowadzić do spadku ogólnej uprawy. - Rosną obawy dotyczące zrównoważonego rozwoju uprawy ziemniaków w UE - podaje Mintec by Expana. Źródła, na które powołują się eksperci, wskazują na tendencję do konsolidacji. Uprawa ziemniaków jest coraz bardziej skoncentrowana w mniejszej liczbie, większych i lepiej wyposażonych przedsiębiorstw. Mogą oni z większą łatwością sprostać wyzwaniom związanym z produkcją ziemniaków. Wynika to także z zaopatrzenia w nowoczesne technologie i możliwość wprowadzenia metod rolnictwa precyzyjnego pozwalającego na większą kontrolę zużycia wody, nawozów i środków ochrony.

Spadek ceny

Jak podaje Mintec by Expana, cena referencyjna Expana (EBP) dla holenderskich ziemniaków do przetwórstwa wzrosła o 18% w ujęciu miesięcznym (3 grudnia 2024 roku). To typowy trend związany z przechowywaniem ziemniaków przez producentów. Obecna cena jest jednak o 20% niższa w porównaniu z poprzednim sezonem, który charakteryzował się dużymi problemami związanymi z wysoką wilgotnością podczas zbiorów.

Średni plon we wszystkich czterech krajach NEPG (Belgia, Niemcy, Francja, Holandia) w bieżącym roku wyniósł 43,8 t/ha, niewiele poniżej 5-letniej średniej wynoszącej 44,4 t/ha i ubiegłorocznego plonu o tej samej wartości. Ogólna jakość ziemniaków została opisana przez NEPG jako „dobra”. Z kolei całkowita powierzchnia uprawy w regionie UE-4 wzrosła o 37 700 ha (+7,2%). Produkcja zwiększyła się o 6,9% r/r do 24,6 mln ton (+1,6 mln ton).

Zapraszamy na film!

Powierzchnia uprawy pora w Polsce w latach 2021-2024 (źródło ARiMR)

FOTO:

Eksperci zaopatrujący producentów pora w rozsadę, wskazują na kilka aspektów, które przyczyniły się do obniżania areału produkcji tego warzywa.

1. Wysoki koszt założenia plantacji i długi okres zwrotu zainwestowanych środków

Biorąc pod uwagę wszystkie nakłady: zakup rozsady, nawożenie, nawadnianie, ochronę, koszty pracy, amortyzację specjalistycznych maszyn do pora, koszty ponoszone przez plantatorów w przeliczeniu na 1 ha wynoszą 45 tys. zł.

Plantacja pora zimowego, kilka tygodni po posadzeniu

FOTO:

Dodatkowo okres produkcji pora jest długi – szczególnie w przypadku uprawy pora zimowego – dlatego pieniądze za sprzedany towar wpływają do gospodarstwa nierzadko nawet rok po rozpoczęciu uprawy (pora zimowego sadzi się w czerwcu, kopie w marcu/kwietniu a sieci handlowe regulują należność po 60–90 dniach od dostawy).

W tym samym czasie w przypadku uprawy np. rzodkiewki, sałaty, szpinaku, koperku, czy innych natek przeprowadza się kilka cykli, co sumarycznie zapewnia większy zysk.

2. Brak ludzi do pracy

W produkcji pora jest wiele etapów wymagających sporej liczby pracowników. Pierwszym z nich jest sadzenie, które nadal czasami przeprowadza się ręcznie, w dołki. Nawet jeśli wykonuje się je sadzarką to do obsługi maszyny potrzeba aż 6–7 osób. Zbiory prowadzone są zazwyczaj w okresie jesienno-zimowym, gdy jest zimno, mokro i ciemno – nie są to komfortowe warunki dla pracowników, którzy wolą zajęcie pod dachem. Obecnie w specjalistycznych gospodarstwach zbiory wykonuje się kombajnowo, jednak wymaga to zakupu drogiej maszyny, która w trudnych, jesiennych warunkach narażona jest na awarie.

Zbiór kombajnowy pora

FOTO:

Kolejnym istotnym etapem produkcji jest mycie i pakowanie pora. Do obsługi linii do mycia potrzeba nawet 10–12 osób, które również muszą być gotowe na pracę w niezbyt przyjemnych warunkach.

Linia do mycia pora

FOTO:

3. Brak stałej, stabilnej ceny

Por w sieciach handlowych nierzadko kosztuje 8-10 zł/kg, podczas gdy cena uzyskiwana przez producenta to 1,8–2,5 zł. Tylko w niektórych miesiącach udaje się zarobić więcej, kiedy brakuje towaru z Belgii czy Holandii (zazwyczaj jest to styczeń lub wczesna wiosna).

Problemem bywa również polityka prowadzona przez największe firmy zaopatrujące sieci handlowe. Gdy podaż pora jest duża zdarza się, że ściągają towar z zagranicy, aby maksymalnie obniżyć cenę w Polsce.

4. Rosnące koszty produkcji

Dodatkowo rosną koszty energii, wody, nasion i ochrony. Presja wciornastka jest ogromna, ponieważ szkodnik szybciej rozmnaża w wysokiej temperaturze - to wszystko również nie pomaga krajowym producentom porów.

Wciornastek tytoniowiec

FOTO:

Zimą w uprawie pora Belgowie i Holendrzy stosują  grube włókniny do okrywania roślin. Dzięki łagodniejszym zimom mogą prowadzić zbiory cały czas. W Polsce popularniejsze od włóknin są siatki do zabezpieczania upraw zimą, ale ich koszt to ponad 12 tys. zł/ha. Jednak przy dużych mrozach, kopanie roślin nawet spod okryć nie jest możliwe. Co istotne, por kopany zimą, może stracić do 30–40% masy, dlatego celowe jest czekanie w naszych warunkach do marca, kwietnia, aby ruszyła wegetacja i por nabrał masy.

Zdjęcia: A. Czerwińska-Nowak

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

FOTO:

Takie wydarzenia pokazują jak wielki postęp nastąpił w ostatnich latach w technice rolniczej. Zwłaszcza w naszym kraju to dopiero po transformacji ustrojowej rolnicy mieli dostęp do nowoczesnego sprzętu. Inną kwestią jest to, że był on często nieosiągalny finansowo. Do dziś ceny zagranicznych maszyn są dla nas wysokie, ale nie jest to aż tak duża dysproporcja jak to było kiedyś. Trzeba też podkreślić, że są polscy producenci maszyn, którzy rozwijają i unowocześniają stale swoją ofertę. Na przykład wśród maszyn do mycia, sortowania, ważenia i pakowania warzyw jest kilku producentów oferujących wysokiej jakości sprzęt do przygotowania warzyw do sprzedaży.

Tego typu wydarzenia są dobrą okazją do poznania historii rolnictwa i tego jak dawniej wyglądała praca na roli.

Tymoteusz Bera

Papryka polowa kolejny rok utrzymuje się na wysokiej pozycji wśród popularnych gatunków do uprawy w polu. Na przestrzeni ostatnich lat powierzchnia uprawy znacząco wzrosła. Lubelszczyzna to główny region specjalizujący się w produkcji tego gatunku. Przetwórstwo w dalszym ciągu jest zainteresowane kupnem papryki, a plany zakupowe zakładów rosną wraz ze wzrostem powierzchni uprawy. Zainteresowanie produkcja papryki polowej w ostatnich latach przeniosło się również w rejon Kujaw. Gospodarstwa odważniej inwestują w ten gatunek, tym bardziej że największy zakład przetwórczy w tym rejonie planuje w niedługim czasie poszerzyć swoją ofertę o paprykę polową. W rejonie Radomia, gdzie króluje produkcja papryki tunelowej, popularność zyskuje papryka polowa zrywana na zielono z przeznaczeniem na świeży rynek lub eksport.

Relacje ceny do jakości

Cena na końcu tego sezonu w okolicach 3,50zł/kg krojonej papryki jest opłacalna dla ogrodników. Początek kampanii w niektórych zakładach zapowiadał się bardzo obiecująco ze względu na atrakcyjną cenę. Niektóre zakłady zaczynały sezon z cena 4,20zł/kg krojonej papryki. Średnia cena w sezonie 3,30zł/kg krojonej.Średni plon w zależności od warunków uprawowych i pogodowych waha się pomiędzy 20t/40t. Wzorcewe gospodarstwo z lubelszczyżny stawiające od lat na Aristotle odnotowało 1,5kg krojonej papryki z jednego krzaka, co przy obsadzie 40tys roślin na ha dało 60t z hektara. Playmaker u najlepszych producentów nie odbiegał plonem od Aristotle.

Klucz do Sukcesu: Jak Zwiększyć Wydajność i Opłacalność Uprawy Papryki Polowej?

Najważniejszym czynnikiem warunkującym plon i jakość jest dostęp do wody. Papryce trzeba zapewnić możliwość regularnego podlewania. Bez takiej możliwości uprawa papryki to wielkie ryzyko.

W tym roku czynnikiem dyskwalifikującym produkcję papryki była zawartość kadmu, która została zaostrzona w tym roku z 0,05mg/kg na 0,02 mg/kg.

Dla wielu producentów wysoka zawartość kadmu stanowi spory problem, ponieważ od lat borykają się z jego wysoką zawartością w glebie a tegoroczny przebieg pogody w niektórych regionach nie ułatwiał zbijania zawartości tego pierwiastka. Długotrwałe susze i brak możliwości nawadniania pola ograniczały możliwość zwiększenia turgoru w roślinie, a tym samym kumulowały zawartość szkodliwego pierwiastka.

Mechanizacja produkcji ogranicza zależność od pracowników sezonowych. Inwestycja w taśmowe maszyny do krojenia papryki usprawniające pracę.

Odmiany przystosowane do zmiennych warunków klimatycznych, sprawdzone na różnych glebach przy zmiennych na przełomie sierpnia i września temperaturach na przestrzeni lat.

Od dwóch lat w Polsce notuje się wzrosty temperatur. W ubiegłym roku odnotowano średnią roczna temperaturę na poziomie 10 stopni C. Był to wynik o 1,3 stopnia wyższy od średniej rocznej wieloletniej. Ubiegły rok jak również obecny zalicza się do ekstremalnie ciepłych. Tegoroczny najwyższy pomiar temperatury zanotowano w lipcu na poziomie 36,5 stopnia C.

Wpływ pogody w 2024r na produkcję

Papryka polowa jest gatunkiem ciepłolubnym i wymagającym dużego nasłonecznienia. Duża dostępność słońca sprzyja wybarwianiu się owoców na czerwono.

Tegoroczny sezon okazał się ponownie sprzyjający pod tym względem. Papryka w 90% wybarwiała się na czerwono a pierwsze wczesne odmiany jak Red Mountain czy King Arthur można było zbierać na początku drugiej połowy sierpnia. W zależności od pogody, na wielu różnych odmianach, skrajnie wysokie temperatury w momencie pojawiania się pierwszych zawiązków, dały efekt efektem różnego rodzaju zniekształceń. Duże owoce, wielokomorowe ze spłaszczonym dnem owocni są efektem zawiązania owoców w temperaturze poza zakresem optymalnym.

Anomalie pogodowe kolejny rok przyspieszyły wegetację. Zawiązki owoców pojawiły się już na początku lipca a pełnowymiarowe owoce z pierwszymi smugami świadczącymi o rozpoczęciu procesu wybarwiania w pierwszych dniach sierpnia.

FOTO:

FOTO:

Pomimo dużej dostępności słońca, producenci borykali się z niedoborem opadów. Gospodarstwa w większości prowadzone są bez możliwości nawadniania dlatego często produkcja cierpiała z powodu braku wody. Tym samym nie osiągając pełnego potencjały plonotwórczego.

Choroby i szkodniki w produkcji papryki

Pod względem presji chorób ten rok był również wymagający. Oprócz suchej zgnilizny wierzchołkowej owoców, zgnilizny twardzikowej czy szarej pleśni ten rok obfitował w presję wciornastków, z którymi producenci nie mogli się uporać ze względu na ograniczone możliwości ochrony.

FOTO:

FOTO:

Ten rok pomimo wysokich temperatur przypominających niekiedy hiszpański klimat czy rejony Ameryki Południowej, z której pochodzi ten gatunek, pod wieloma względami był wymagający. Dlatego jak co roku należy zwrócić szczególna uwagę na mocne odmiany które poradzą sobie w skrajnych dla polskiego klimatu warunkach.

Aristotle – papryka polowa, której możesz zaufać!

• Sprawdzona i niezawodna, wyróżnia się mocnym systemem korzeniowym, który zapewnia stabilny plon niezależnie od warunków pogodowych i rodzaju gleby.
• Jej ciężkie owoce o grubej, soczystej ściance to wyznacznik wysokiej jakości i zysków.
• Aristotle to odmiana która nie zawiedzie, nawet w trudnych sezonach.

Playmaker to siła korzeni, moc owoców!

• Kompaktowa roślina o mocnym wigorze
• Mocny system korzeniowy
• Zbalansowany wzrost
• Wysoki pakiet odporności
• Duże i ciężkie owoce o grubej ściance
• Owoce lekko wydłużone w kolorze ciemnoczerwonym
• Wysoki potencjał plonotwórczy – niezawodny wybór na każde pole.

MOCNY SYSTEM KORZENIOWY

FOTO:

FOTO:

DOBRE OKRYCIE OWOCÓW

FOTO:

FOTO:

DUŻY I CIĘŻKI OWOC

FOTO:

FOTO:

GRUBA ŚCIANKA

FOTO:

FOTO:

Odmiany które wyróżniają się wczesnym wybarwianiem owoców to King Arthur i Red Mountain. W drugiej połowie sierpnia nawet w chłodniejszych warunkach pogodowych owoce są gotowe do zbioru na czerwono.

FOTO:

FOTO:

• Wczesność wczesność
• Generatywność duży owoc
• Szybkie wybarwianie na czerwono mocna roślina

Mając w asortymencie odmiany o różnej wczesności można doskonale zaplanować swoja produkcje tak aby zapewnić ciągłość zbiorów zaczynając już od drugiej połowy sierpnia.

Dlatego ekonomiczne podejście to nie tylko bilans kosztów produkcji i zysków a dobrze zaplanowana obsada pod kątem wczesności oraz dobrze dobrane odmiany które swoją niezawodnością pozwolą na zakończenie sezonu sukcesem.

Chcesz wiedzieć więcej? Zadzwoń do mnie:

• Magdalena Wyganowska
• +48 885 954 880
• magdalena.wyganowska@bayer.com
• Regionalny Menedżer Handlowy - Polska Wschodnia

• Baranów: w miejscowościach: Baranów, Holendry Baranowskie, Stanisławów, Buszyce, Osiny, Stara Pułapina, Nowa Pułapina, Wyczółki, Gole, Basin, Drybus, 

• Teresin: Pawłówek, Strumiany Górne, Strumiany Dolne, Maurycew, Podoryszew, Szymanów, Skrzelew, Aleksandrów,
• Wiskitki: Podbuszyce, Cyganka, Nowy Drzewicz, Nowy Oryszew, Janówek, Oryszew Osada, Duninopol, Stary Drzewicz.

Na jak długo można będzie podpisać umowę?

Indywidualne odpłatne umowy zawierane będą na przełomie 2024 i 2025 r., spółka CPK umożliwia wydzierżawienie działki albo jej części, która na razie nie jest niezbędna do realizacji inwestycji. Umowy będą obowiązywały maksymalnie do 31.12.2025 r. Osoby zainteresowane dzierżawą mogą zgłaszać się do spółki CPK (dzierzawy2025@cpk.pl).

Dlaczego nie wszystkie działki oferowane są do dzierżawy w całości?

Nie wszystkie działki oferowane są do dzierżawy w całości ze względu na planowane na rok 2025 prace przygotowawcze i budowlane. Lista działek możliwych do dzierżawy będzie na bieżąco aktualizowana, a szczegóły dostępne będą na stronie Biuletynu Informacji Publicznej. Działki, które nie znalazły się na liście, nie mogą być dzierżawione. 

Źródło: cpk.pl

Wysokie ceny energii dotykają nie tylko polskich producentów

- Spadek produkcji wynika głównie z wysokich cen energii - podaje Statistics Netherlands (CBS). Niektórzy producenci pomidorów przekierowali swoją produkcję w kierunku uprawy ogórków. Częściowo wynika to właśnie z mniejszego zapotrzebowania na energię przy produkcji tego gatunku. Plony ogórków wzrosły więc o 7% w porównaniu z rokiem 2022.

Mniejsza ilość plantatorów zajmujących się uprawą szklarniową

Według raportu opublikowanego na stronie CBS w 2023 r. w Holandii istniało 625 gospodarstw zajmujących się uprawą warzyw szklarniowych. Wynika z tego, że liczba plantatorów zmniejszyła się w ciągu ostatniej dekady aż o 29%. Największy spadek dotyczył gospodarstw uprawiających pomidory - liczba osób uprawiających pomidory gałązkowe zmniejszyła się o prawie 50%. Zwiększyła się natomiast liczba uprawiających pomidory koktajlowe. W tym przypadku wzrost wyniósł aż 150%.

Większość gospodarstw uprawiających warzywa szklarniowe nadal skupia swoją produkcję na uprawie pomidorów - dotyczy to aż 35%. 30% to producenci uprawiający paprykę, natomiast 29% to osoby uprawiające ogórki.

Źródło: cbs.nl

Postępuje specjalizacja eksportowa Francji. W ostatnim sezonie eksport francuskich ziemniaków i sadzeniaków osiągnął rekordowy poziom. W ciągu 12 miesięcy - do końca czerwca br. - wyeksportowano 2,666 mln t ziemniaków jadalnych, co oznacza wzrost o 8,7% w stosunku do sezonu 2022/2023. Dobre wyniki oznaczają, że Francja pozostaje największym na świecie eksporterem świeżych ziemniaków, wyprzedzając Niemcy o ok. 300 tys. t. Wartość handlu sezonowego po raz pierwszy w historii przekroczyła 1 miliard euro i wzrosła o 26,8% w stosunku do roku ubiegłego. Średnia cena w eksporcie w całym sezonie wyniosła 378 euro/t, przewyższając rekordowy jej poziom z poprzedniego sezonu o prawie 17%. Ceny w czerwcu wyniosły średnio 410 euro/t i były o 28,4% wyższe niż w czerwcu 2023 r.

Belgia pozostała największym rynkiem zbytu dla francuskich ziemniaków z ilością 828 tys. t, co oznacza jednak spadek o 1,5% w porównaniu z sezonem 2022/2023. Wzrósł eksport do Hiszpanii, Portugalii i Włoch (o kilkanaście procent), a do Holandii aż o 74%. Eksport francuskich sadzeniaków zwiększył się wartościowo o 46% , a ilościowo o 19%, do 247 tys. t. Największymi odbiorcami były Belgia i Holandia. Średnia cena sadzeniaków francuskich w sezonie 2023/2024 wzrosła o 22,3% do średnio 611 euro/t. Wartość obrotów handlowych w sezonie osiągnęła rekordową kwotę 151 mln euro.

Ceny wczesnych ziemniaków na rynku francuskim w dalszym ciągu spadają wraz ze wzrostem dostaw oraz perspektywą osiągnięcia dobrych plonów i zbiorów. Cena hurtowa odmiany Agata spadła na początku trzeciej dekady do 1,00 euro/kg. To wciąż trochę więcej niż było rok temu, ale można spodziewać się spadku cen w nadchodzących tygodniach poniżej poziomu sprzed roku.

Spadają również ceny na rynku niemieckim, ze względu na dużą podaż wczesnych ziemniaków. Średnia cena ziemniaków do przetwórstwa w Nadrenii wg organizacji REKA spadła w połowie sierpnia do 155 euro/t. To mniej niż rok temu, a ceny mogą spaść nawet poniżej 100 euro/t. Obecne ceny stanowią zaledwie jedną czwartą tego, co było w szczytowym okresie dwóch poprzednich sezonów. Plony późniejszych odmian nie zostały jeszcze zebrane, ale w miarę korzystna dla wegetacji pogoda sprawia, że ziemniaki nadrabiają zaległości spowodowane opóźnionym sadzeniem.

Obniżają się również ceny w Belgii, gdyż pojawienie się większej podaży wywiera silną presję na ich spadek. Według Belgapom średnia cena ziemniaków do przetwórstwa spożywczego w obrocie wolnorynkowym w połowie sierpnia była na poziomie 150 euro/t, a już kilka dni później (ok. 20 sierpnia), według organizacji Fiwap i Viaverda, ceny spadły do 125 euro/t. W Belgii plantacje potrzebują jeszcze dużo opadów by zakumulować wysoki plon, gdyż relatywnie niewiele plantacji jest nawadnianych.

Pełną treść artykułu można znaleźć w Warzywa 9/2024

mgr Wiesław Dzwonkowski

IERiGŻ-PIB w Warszawie

Václav Bajko, menedżer techniczny w firmie Bylinky s.r.o. jest jednak spokojny: Odkąd używamy osuszaczy powietrza DryGair, nie mamy problemów z bazylią, która jest naszym głównym produktem. Jeśli grzyb na liściach bazylii się rozprzestrzeni to straty są ogromne. Rośliny są uprawiane ciasno, więc choroba rozprzestrzenia się błyskawicznie. Z taką sytuacją gospodarstwo zmagało się w 2020 roku, kiedy to mączniak rzekomy zdziesiątkował uprawę. Objawy mączniaka na liściach bazylii nie były zauważalne na pierwszy rzut oka, jednak przed transportem liście stawały się czarne i roślina nie nadawała się do sprzedaży. - dodaje Václav Bajko.

Kluczowym czynnikiem sprzyjającym rozwojowi choroby była wysoka wilgotność w szklarni, szczególnie latem, kiedy tradycyjne metody, takie jak ogrzewanie i wietrzenie, okazywały się niewystarczające. W 2020 roku firma zdecydowała się na zainstalowanie nowoczesnych osuszaczy powietrza DryGair, co okazało się przełomowym krokiem. Od tego czasu nie mamy żadnych problemów z bazylią, która jest naszym numerem 1 wśród uprawianych ziół - mówi Václav Bajko, menadżer techniczny w Bylinky s.r.o. Dzięki DryGairowi, wilgotność w szklarni jest skutecznie kontrolowana niezależnie od warunków pogodowych, a klimat w całym obiekcie jest jednorodny, co sprzyja zdrowemu rozwojowi roślin.

DryGair to nowoczesna alternatywa dla tradycyjnej metody zmniejszania wilgotności w szklarni poprzez ogrzewanie i wietrzenie, która niesie ze sobą ogromne koszty. DryGair pozwala na znaczne ich obniżenie – dzięki zastosowaniu urządzenia szklarnia może być zamknięta. Nie ma już potrzeby ponoszenia wysokich nakładów na ogrzewanie, a następnie - wypuszczania ogrzanego powietrza przez otwarte okna. W gospodarstwie Bylinky s.r.o. można przekonać się o tym mierząc temperaturę na rurach grzewczych. W nawach wyposażonych w DryGairy jest ona średnio o 10°C niższa niż w pozostałych częściach szklarni. Dodatkowo, osuszacze generują skroploną wodę, która może być wykorzystana do podlewania roślin, co przyczynia się do jeszcze większych oszczędności.

Bylinky Czechy

FOTO:

DryGair

FOTO:

Jeśli chodzi o wprowadzenie jednostek DryGair w Spisa Group, jako Bylinky s. r. o. byliśmy pionierem w naszej grupie. Ponieważ pracujemy razem i dzielimy się know-how, oraz nowymi technologiami, które nabywamy dla poszczególnych szklarni zarekomendowaliśmy zakup jednostek DryGair do naszych spółek siostrzanych - podkreśla Václav Bajko. W oparciu o rekomendację Bylinky s.r.o, na zakup urządzeń DryGair zdecydowały się również inne spółki Spisa Group - portugalska oraz polska (firma Baziółka pod Warszawą).

Plantacja pomidorów w połowie maja

FOTO:

- Na tę chwilę trudno jest cokolwiek powiedzieć, ponieważ w ostatnim czasie mamy bardzo częste opady, które wpłyną na pewno na przebieg wegetacji. Obecnie plantacje są mocno zaawansowane. W dalszym ciagu aktualny jest problem zarazowy, który występuje w całej Polsce. Pojawiła sie również alternarioza, dlatego plantacje wymagają intensywnej ochrony.

Nocne zabiegi na pomidorze

FOTO:

Czy wcześniej zaczniemy zbiory? Na podstawie sytuacji jaką obserwuję teraz na polach przewiduję, że do zbioru najwcześniejszych odmian pierwsze kroki poczynimy ok. 10-15 sierpnia - przekazuje nam jeden z plantatorów z okolic Pudliszek.

Tomasz Gondek prowadzi gospodarstwo w rejonie grudziądzkim, gdzie uprawia ogórki sałatkowe w tunelach foliowych na powierzchni ok. 1 ha. W tym sezonie rozsada, którą ogrodnik produkuje we własnym zakresie, trafiła na maty z wełny mineralnej w terminie od 5 do 8 marca. Drugie nasadzenie planowane jest po 25 lipca. W gospodarstwie pana Tomasza rośliny prowadzone są w systemie na parasol. Plantator zdecydował się na odmianę Grummel F₁. Dlaczego?

– Grummel F₁ jest plenny, wybacza błędy i nie jest trudny w uprawie. Istotną cechą, z mojego punktu widzenia, jest mała wrażliwość odmiany na stresowe warunki uprawy, co wpływa na stabilność plonowania przez cały sezon. Grummel F₁ ma opinię rośliny, która pędzi po sznurku i wymaga ciągłej pielęgnacji, jednak nie podzielam tego zdania. Uprawiałem już odmiany, które wymagały zdecydowanie więcej pracy – przekazywał T. Gondek.

Według producenta początek tego sezonu był dobry. Etap produkcji rozsady przebiegł bez większych problemów. – Po posadzeniu roślin na miejsce stałe było dosyć dużo słońca, nie wystąpiły drastyczne spadki temperatury i po 4 tygodniach od postawienia roślin na matach zaczęliśmy regularne zbiory, które do tej pory (koniec maja) utrzymują się na w pełni zadowalającym poziomie. Rośliny dobrze się regenerują i kwitną, więc nie widać na horyzoncie przerw w owocowaniu. Staramy się utrzymać rośliny w dobrej kondycji, spełniać ich wymagania i utrzymać w ten sposób ciągłość plonowania, co w przypadku Grummela F₁ nie jest trudne, szczególnie jeśli ktoś wcześniej uprawiał odmianę Melen F₁ – podkreślał T. Gondek.  

FOTO:

W tym samym rejonie swoje gospodarstwo prowadzi Roman Rapicki. Ogrodnik uprawia warzywa w ogrzewanych tunelach foliowych. W cyklu wiosennym sadzi ogórki, z kolei w jesiennym – pomidory. Do uprawy w cyklu wiosennym wytypował dwie odmiany ogórka: Grummel F₁ i Sultanit F₁. Rozsadę ogrodnik produkuje we własnym zakresie. W tym sezonie nasiona wysiano 2 marca, a sadzenie na miejsce stałe wykonano na początku kwietnia. Rośliny prowadzone są metodą na parasol. Podłoże do uprawy stanowią trociny umieszczone w rękawach foliowych. Pierwsze zbiory odmiany Grummel F₁ w obiekcie z ogrzewaniem podłogowym rozpoczęły się już po 18 dniach od posadzenia.

– Zawdzięczamy to pogodzie i wyjątkowym warunkom w tunelu z ogrzewaną podłogą betonową. Nie da się ich porównać z warunkami w obiektach z nadmuchem czy ciągami grzewczymi – zaznaczał R. Rapicki. – Grummela F₁ sadzę od około czterech sezonów. Zdecydowałem się na niego poszukując smacznego ogórka na potrzeby hurtowni, ponieważ sprawdzona odmiana, którą wcześniej uprawiałem przez wiele lat „wyrodziła” się i nie dawała już satysfakcjonujących plonów. Grummel F₁ spełnił oczekiwania naszego odbiorcy co do smaku i jakości owoców oraz moje pod względem wielkości plonu. Kiedy klient przełamuje przywieziony do hurtowni owoc, jego świeży zapach od razu czuć w całym pomieszczeniu, a w smaku nie ma śladu goryczki, co zdarzało się u innych odmian. Dlatego Grummel F₁ pozostaje numerem 1 w moim gospodarstwie. W tym sezonie mam także na próbę odmianę Sultanit F₁. Ma ona nieco silniejszy wigor od Grummela F₁ i daje w moich warunkach produkcyjnych nieznacznie wyższy plon. Co istotne wykazuje także odporność na wirusa zielonej mozaiki ogórka. Jednak pod względem walorów wizualnych owoców preferuję Grummela F₁, ponieważ odznacza się ładniejszym żebrowaniem oraz bardzie jednolitą barwą na całej długości owoców – dodał plantator.

FOTO:

Robert Stefański prowadzi wraz z rodziną gospodarstwo w miejscowości Sitno k. Wąbrzeźna. Uprawia w nim głównie pomidory w szklarniach i tunelach foliowych starego typu oraz w nowoczesnym ogrzewanym bloku z podwójną pompowaną folią. Na mniejszą skalę w gospodarstwie sadzi się również ogórki. Nasiona pomidorów wysiewane są na początku stycznia, a pod koniec lutego rośliny trafiają na miejsce stałe w zagęszczeniu 3,5 wierzchołka/m². W gospodarstwie prowadzona jest uprawa w glebie z fertygacją.

– Uprawiamy zarówno pomidory mięsiste malinowe, jak i wielko- oraz drobnoowocowe specjały. Z oferty firmy Enza Zaden miejsce w naszych obiektach znalazły pomidory: Cubalibre F₁ o czekoladowych 200-gramowych owocach i Mamipink F₁ o dużych, malinowych owocach w kształcie sakiewki. Swoje produkty sprzedajemy w znakomitej większości z gospodarstwa w ramach rolniczego handlu detalicznego, a obydwie odmiany stanowią doskonałe urozmaicenie naszej oferty, uzupełniając ją pod względem koloru i wyjątkowego kształtu owoców – tę różnorodność bardzo cenią sobie nasi klienci i za taki wyjątkowy towar są skłonni zapłacić więcej. Naszym odbiorcom oferujemy również ogórki sałatkowe. W tym segmencie niezastąpiony jest Grummel F₁, który bardzo nam zasmakował. Okazało się że jest również plenny, łatwy w uprawie i niezawodny. Wiąże bardzo równomiernie i nie zrzuca zawiązków, co jest najważniejsze w przypadku ogórków. Nie mamy też problemów ze zdrowotnością roślin, mimo iż w gospodarstwie nie stosujemy chemicznych środków ochrony roślin. – przekazywał R. Stefański

FOTO:

Uprawa cebuli cieszy się niezwykle wysoką popularnością wśród polskich producentów. Wielu z nich zajmuje się produkcją od lat, ale wysokie ceny warzywa notowane w ostatnich latach nie pozostały niezauważone przez pozostałych gospodarzy. Warto jednak zauważyć, że uprawa cebuli nie należy do łatwych. Wręcz przeciwnie. Osiągnięcie zadowalającego plonu, który zachowa swoje właściwości podczas przechowywania, okazuje się niezwykle trudne. Od czego więc zacząć? Na początek warto rozważyć ZESZYT UPRAWOWY "CEBULA".

ZESZYT UPRAWOWY "CEBULA" to publikacja dotycząca nowości w uprawie cebuli. Przedstawiliśmy w niej najnowsze odmiany, kluczowe zabiegi agrotechniczne, choroby, szkodniki i chwasty oraz sposoby ich zwalczania, a także systemy zbioru i przechowywania. Warto przy tym wyszczególnić, że publikacja ta jest przeznaczona zarówno dla producentów, którzy mają doświadczenie w uprawie cebuli, jak i dla gospodarzy, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z tym właśnie gatunkiem. Dostęp do szczegółowego opisu zagrożeń, porad dotyczących uprawy, zbioru i przechowywania to duże ułatwienie. Dodatkowo warto zwrócić uwagę na ZESZYT OCHRONY CEBULI.

W przypadku, w którym przewidywania tyczące się wzrostu areału cebuli w Polsce okażą się prawdą, niezwykle istotna będzie wysoka jakość wyprodukowanego warzywa. Tylko to zapewni producentom większe możliwości negocjacji cen. Warto również zauważyć, że konkurencja na rynku stale się zwiększa, a do kraju sprowadzane są coraz większe ilości cebuli, szczególnie ze wschodu. Towar nieco niższej jakości nie zdoła się obronić. Warto więc skupić swoją uwagę na najmniejszych detalach i w porę niwelować zagrożenia.

Które województwa królują w uprawie cebuli?

Powierzchnia uprawy cebuli w całej Polsce w 2023 roku oscyluje na poziomie 22,13 tys. ha. Niepodważalnym liderem w tym zakresie jest województwo kujawsko-pomorskie, gdzie areał uprawy wynosi 8,19 tys. ha. Na drugim miejscu znajduje się rzecz jasna województwo wielkopolskie. W tamtejszych regionach cebulę uprawia się na 4,85 tys. ha. Podium zamyka natomiast województwo mazowieckie z wynikiem 2,05 tys. ha.

Najwyższymi plonami, według danych GUS, mogą szczycić się producenci z województwa wielkopolskiego. Uzyskują bowiem 32,5 t/ha. Wydajność jest niewiele mniejsza w województwie kujawsko-pomorskim, gdyż wynosi 31,0 t/ha. Trzecie miejsce zajmuje z kolei województwo lubelskie. Tamtejsi producenci otrzymują średnio 28,5 t/ha.

Źródło: GUS

Stosowanie preparatów mikoryzowych zyskuje na popularności w nowoczesnym rolnictwie. Jest to innowacyjne podejście wykorzystujące pomysły zaczerpnięte prosto z natury, w celu poprawy zdrowotności roślin i wydajności upraw. Preparatami mikoryzowymi idealnie sprawdzającymi się w uprawach warzywniczych są BACTIM^® VIGOR oraz BACTIM^® RADINET.

BACTIM^® VIGOR zawiera grzyby mikoryzowe. Poprawia zaopatrzenie roślin w składniki odżywcze i zapewnia lepsze wykorzystanie wody. Ogranicza możliwość zasiedlania ryzosfery roślin przez patogeny odglebowe oraz ich szkodliwość, uniemożliwiając im rozwój i dostęp do składników odżywczych. BACTIM^® VIGOR przeznaczony jest w szczególności do stosowania w uprawach warzyw w gruncie. Wyjątkiem są rośliny kapustowate, u których nie jest powszechne tworzenie mikoryzy.

Bactim Vigor

FOTO:

Kontrola

FOTO:

BACTIM^® RADINET jest również produktem zawierającym grzyby mikoryzowe, ale zaprojektowanym z myślą o stosowaniu w produkcji rozsad. Przeznaczony jest do podlewania rozsad warzywnych (wyjątek: kapustowate) po pikowaniu do multiplatów i doniczek. Zastosowanie biopreparatu skraca czas produkcji rozsady, pobudza wzrost korzeni, ogranicza stres i poprawia zaopatrzenie roślin w składniki pokarmowe i wodę.

Bactim Vigor

FOTO:

Kontrola

FOTO:

BACTIM^® VIGOR oraz BACTIM^® RADINET idealnie uzupełniają podstawowe nawożenie upraw. Dzięki zauważeniu i wykorzystaniu potencjału mikoryzy przyczyniamy się do ograniczenia zużycia nawozów i środków ochrony roślin, co jest istotnym krokiem w kierunku zrównoważonego rolnictwa. Mikoryza kształtuje przyszłość upraw!

Kapusta płaska na 20 ha

Kapusta płaska dobrze sprawdza się u Krystiana Matusiaka prowadzącego gospodarstwo rolne w okolicach Sieradza. Uprawia ją już od trzech sezonów – w minionym roku na powierzchni 20 ha. Plantator produkuje także ziemniaki i kapustę pekińską, pod której uprawę w tym roku przeznaczył ok. 6 ha. W doborze odmian pekinki znalazły się Preduro F₁, Mirako F₁, Bilko F₁. Jednak od nowego sezonu ogrodnik planuje wycofać się całkowicie z uprawy tego gatunku pozostając jedynie przy kapuście płaskiej. W jego ocenie gleby są już zmęczone wieloletnią produkcją kapusty pekińskiej, dlatego nie jest ona już wystarczająco efektywna.

Uprawę kapusty płaskiej prowadzi się w gospodarstwie w dwóch cyklach – wiosennym i jesiennym. Kapusta z pierwszego cyklu sprzedawana jest bezpośrednio po wycięciu i obróbce. Nasadzenia te rozpoczęto w minionym sezonie pod koniec marca i kontynuowano partiami po ok. 30 tys. roślin co 2 tygodnie. Sadzenie rozsady na cykl jesienny wykonano w połowie lipca. Rośliny sadzone były w zagęszczeniu ok. 37 tys. szt./ha. W tym roku postawiono wyłącznie na jedną odmianę kapusty płaskiej – Green Lunar F₁. Plantator wytypował ją spośród dwóch testowanych w poprzednich sezonach. Decydującą, z jego punktu widzenia, cechą była kompaktowość główek, które mimo niezbyt dużej objętości sporo ważą. Przekłada się to na mniejszą objętość komór zajmowaną przez towar – czyli tańsze przechowywanie, ale także tańsze pakowanie – mniej skrzynek i kartonów lub mniejsze opakowania. – Kiedy w zeszłym roku szykowaliśmy do sprzedaży kapustę płaską w opakowaniach typu „karton box” mieściło się w nie tyle samo kilogramów kapusty Green Lunar F₁, co standardowej białej kapusty. Druga z odmian, którą mieliśmy wówczas w produkcji była zdecydowanie lżejsza, choć jej zaletą był krótszy okres wegetacji – przekazywał K. Matusiak. Co istotne z punktu widzenia producenta, w gospodarstwie nie zdarzyły się dotąd przypadki inicjowania przez odmianę Green Lunar F₁ pędów kwiatostanowych w uprawie z marcowych nasadzeń, co miało miejsce przy drugiej odmianie.

Zdaniem ogrodnika ważne jest, aby w trakcie zbioru kapusty płaskiej zostawiać ok. 1-, 2-centymetrowy głąb zewnętrzny, szczególnie jeśli wycina się towar po deszczach. Jeśli cięcie wykonuje się gładko pod główką, to w przypadku pęknięcia głąba kapusta traci zwykle wartość handlową. Wycinając kapustę z fragmentem głąba zewnętrznego usuwa się znaczną część uszkodzonej tkanki w trakcie przygotowania kapusty do sprzedaży.

Nawożenie pod płaską kapustę wykonywane jest w oparciu o wyniki analizy ogrodniczej gleby. W zakresie ochrony wyzwaniem w minionym sezonie były mszyce oraz bakteriozy. Mimo, iż kapusty płaskie mają cienkie i delikatne liście, bez bardzo grubego nalotu woskowego, nie są bardzo podatne na żerowanie wciornastków.

Pierwsze zbiory z najwcześniejszych nasadzeń wykonano w gospodarstwie na początku czerwca i kolejne sukcesywnie w miarę dorastania główek do zbioru. Z kolei zbiory kapusty płaskiej przeznaczonej do przechowywania rozpoczęto pod koniec października. Przed sprzedażą kapusta jest oczyszczana i owijana w folię. W zależności od sieci, do której jest kierowana, pakuje się ją w kartony po 8 lub 10 kg – co oznacza w przypadku odmiany Green Lunar F₁ 4 do 5 główek na karton. Na cenę kapusty płaskiej w tym sezonie plantator nie narzeka. Przed świętami Bożego Narodzenia dochodziła ona nawet do 2,7 zł/kg. W styczniu popyt ze strony sieci handlowych osłabł, ale pozostały w chłodniach towar znajdował nadal nabywców za granicą, chociaż już za niższą cenę.

Ze względu na problemy związane z wieloletnią uprawą kapusty plantator myśli o dywersyfikacji asortymentu warzyw. W sezonie 2024 planuje wprowadzić do uprawy również cebulę. Jest to warzywo, którego uprawę w znacznym stopniu można zmechanizować, co było istotnym argumentem przy jego wyborze.

Płaska zamiast pekińskiej

W gospodarstwie Sławomira, Wojciecha i Daniela Płatków z Chociszewa k. Sieradza również zdecydowano się na kapustę płaską do zaopatrzenia sieci handlowych. Pod jej uprawę przeznacza się obecnie 7 ha. Również w Chociszewie kapustę płaską zastąpiono pracochłonniejszą i bardziej chimeryczną w uprawie kapustą pekińską. W gospodarstwie sadzona jest również standardowa kapusta biała – głównie do przetwórstwa, ale także na świeży rynek oraz kapusta czerwona. Łącznie uprawa kapusty prowadzona jest na blisko 25 ha.

Z odmian płaskich w asortymencie gospodarstwa znalazły się w minionym sezonie mieszańce: Autumn Quinn F₁ (na zbiory w lipcu) oraz Green Stellar F₁, Green Lunar F₁ i  Nokta F₁ (na zbiory jesienne). Przy wyborze odmiany dla plantatorów istotne jest, aby nie wykazywała ona skłonności do szybkiego pękania główek po osiągnięciu dojrzałości zbiorczej i dobrze się przechowywała. Istotny jest także brak podatności na choroby i dobra masa główek przy jednoczesnej ich kompaktowości. Uprawa kapusty płaskiej prowadzona jest w gospodarstwie w zagęszczeniu 37 tys. szt./ha. Rozsady kapust pochodzą w 80% z własnej produkcji, natomiast pozostałe 20% dostarcza Grupa Producentów Rozsad Krasoń. W drugim cyklu produkcyjnym rozsadę sadzono w minionym roku ok. 10 lipca. Wtedy w okolicach Sieradza panowała już susza, dalsza wegetacja również przebiegała w warunkach deficytu wody, ponieważ deszczownie nie nadążały z jej dostarczaniem, natomiast zbiory prowadzone były w błocie. ‒ Przez całe lato wzrost kapust był spowolniony, nie przyspieszył nawet we wrześniu, kiedy zwyczajowo przyrost główek „na mgłach” jest bardzo intensywny. Trudne warunki sprawiły, że obserwowaliśmy różnice w wielkości główek. Wszystkie problemy stanowiskowe – słabsze fragmenty pola, miejsca z ugniecioną glebą itp. – znalazły swoje odzwierciedlenie w zbieranym plonie – wyjaśniał D. Płatek. Obfite deszcze w okresie jesiennym stworzyły warunki do rozwoju szarej pleśni i chorób bakteryjnych, przed którymi trzeba było rośliny zabezpieczać. Na szczęście kapustę z wszystkich pół w gospodarstwie udało się zebrać przed nadejściem listopadowych mrozów. Niesprzyjające warunki wzrostu bardzo silnie wpłynęły na trwałość przechowalniczą kapust. – Zwykle ostatnie partie towaru z przechowalni sprzedawaliśmy do kiszenia na początku lipca. W tym roku zapowiada się, że kapustę przetrzymamy najdalej do maja – mówił D. Płatek.

W minionym sezonie zainteresowanie kapustą płaską było bardzo duże, chociaż początki sprzedaży tego nie zapowiadały. – Latem i na początku jesieni sprzedawaliśmy umiarkowane ilości towaru, jednak gdy zrobiło się chłodniej – rynek ruszył. W listopadzie i grudniu popyt był tak duży, że trudno było nadążyć z szykowaniem kapusty. Kapustę płaską przechowujemy zwykle do końca stycznia, ponieważ w późniejszym okresie sieci handlowe ograniczają jej odbiór. Zależy nam więc, żeby do tego czasu wyprzedać towar – relacjonował D. Płatek.

Kapusta premium do kiszenia

W gospodarstwie w Chociszewie uprawia się bardzo dużo standardowej kapusty białej do kiszenia, ale także odmiany na świeży rynek, do zaopatrzenia sieci handlowych. Z kapust do przechowywania w minionym roku uprawiano kilka odmian. Były wśród nich sprawdzone mieszańce Strukta F₁ i Adelco F₁, sprzedawane do przetwórstwa w grudniu. Strukta F₁ była chętnie odbierana przez zakład przetwórczy, ponieważ bardzo dobrze kisi się zimą i po zasoleniu nie „siada” w basenie. Również Adelko F₁ to wysokiej jakości surowiec do kiszenia. ‒ Od grudnia rynek wymaga do przetwórstwa dużych, białych główek. O ile wcześniej akceptowane są kapusty o zielonych liściach zewnętrznych, o tyle w grudniu odbiorcy oczekują towaru wybielonego, z którego mogą zyskać długą krajankę. W styczniu podawaliśmy dla przetwórstwa odmianę Kronos F₁ oraz partię odmiany Coronation F₁, której główki już zdążyły się rozjaśnić – reszta tej odmiany przechowywana jest dłużej – wyjaśniał D. Płatek. Z odmian świeżorynkowych w grudniu do sieci handlowych trafiła Storka F₁. W styczniu w przechowalniach z kapust świeżorynkowych były jeszcze odmiany: Ramenos F₁, Storidor F₁.

‒ Zdarza się, że dziennie musimy przygotować do sprzedaży nawet 40 ton kapusty. Żeby temu sprostać musimy mieć towar wysokiej jakości, bo tylko taki jesteśmy w stanie przed wysyłką do klienta obrać szybko i wydajnie, czyli bez zbędnego odpadu, który przekłada się na mniejszy przychód. Dlatego bez względu na to, czy uprawiamy kapustę z myślą o świeżym rynku, czy do przetwórstwa, nie odpuszczamy żadnych zabiegów z zakresu nawożenia, pielęgnacji i ochrony. Uprawa, przechowywanie i przygotowanie do sprzedaży kapusty kosztują za dużo, aby ryzykować straty próbując zaoszczędzić relatywnie niewielkie kwoty. Do kiszenia dostarczamy towar o jakości marketowej, ale w większym gabarycie. Dbanie o jakość się opłaca, chociaż w minionym sezonie nawet sumienne wykonywanie zabiegów nie wystarczyło – kapusta w naszym gospodarstwie i w całym rejonie była mniej wyrównana, pojawiały się też problemy ze zdrowotnością, a co za tym idzie z gorszym przechowywaniem towaru – wyjaśniał D. Płatek.

Uprawa kapusty odznacza się dużą pracochłonnością, dlatego uwagę plantatorów przyciągają wszelkie rozwiązania umożliwiające choćby częściową mechanizację niektórych prac. Standardową praktyką jest wykorzystywanie taśm podających wycięte główki na przyczepę. Etap przygotowania kapusty do sprzedaży również udało się usprawnić dzięki niedawnej inwestycji ‒ maszynie do pneumatycznego obierania liści, która stanowi element linii do przygotowania główek do sprzedaży. ‒ Linia wymaga jeszcze doposażenia w taśmę odbierającą obrane liście spod maszyny i transportującą je do skrzyniopalet. Na razie pracę taśmociągu wykonuję ja – przekazywał z uśmiechem W. Płatek.

Krystian Matusiak uprawia kapustę płaską na powierzchni 20 ha

FOTO:

Daniel Płatek z gospodarstwa rodzinnego w Chociszewie

FOTO:

Kapusta płaska wyjęta z przechowalni

FOTO:

Wewnętrzna struktura kapusty Green Lunar po wyjęciu z przechowalni

FOTO:

Kapusta Green Lunar F1 w połowie stycznia

FOTO:

Kapusta Green Lunar F1 w połowie stycznia

FOTO:

Początek linii do przygotowania kapusty do sprzedaży

FOTO:

Pneumatyczna maszyna do oczyszczania kapusty

FOTO:

Pneumatyczna maszyna do oczyszczania kapusty

FOTO:

Ręczne doczyszczanie obranej kapusty

FOTO:

Autor: dr inż. Aleksandra Czerwińska-Nowak

Zdjęcia: dr inż. Aleksandra Czerwińska-Nowak

• Skontrolować jakość nasion, które powinny być kwalifikowane

Kwalifikowany materiał siewny ma certyfikaty i dokumenty potwierdzające jego cechy, tożsamość i jakość. Brak w nim zanieczyszczeń, nasion chwastów. Nasiona kwalifikowane są zdrowe, mają właściwy poziom zdolności i siły kiełkowania nasion.

• Zaprawiać nasiona

Zgorzel siewek powoduje nierównomierne wschody, a także zamieranie roślin w najmłodszym stadium wzrostu. Jednym ze źródeł choroby są skażone nasiona. Do zabezpieczenia nasion przed ich porażeniem stosuje się zaprawianie fungicydem Maxim 480 FS. Oprócz grzybów z rodzaju Alternaria niszczy on również inne patogeny. W ten sposób ograniczamy nie tylko zgorzel siewek, ale też choroby, w okresie wegetacji. Zaprawianie nasion ma też na celu zniszczenie patogenów występujące w glebie a stanowiące zagrożenie dla kiełkujących nasion.

• Odpowiednio przygotować pole

Najlepszym systemem uprawy marchwi jest siew na redlinach (18–20 cm wysokości), na której wysiewa się dwa rzędy marchwi, ewentualnie również na podwyższonych zagonach. Bardzo ważną zasadą jest, aby redliny wykonać bezpośrednio przed siewem nasion i najlepiej jeszcze tego samego dnia dokonać siewu. Plantatorom znane są konsekwencje ulewnych deszczy, po których woda opadowa może zalegać na plantacjach, sprzyjając rozwojowi chorób infekcyjnych, ale także nieinfekcyjnych. Dlatego wybór lokalizacji pod uprawę marchwi jest istotny. Gleba o odpowiednich parametrach powietrzno-wodnych gwarantuje dobrą kondycję roślin, eliminując gnicie systemu korzeniowego.

[caption id="attachment_35832" align="aligncenter" width="473"]

FOTO:

Uprawa marchwi na zagonach

FOTO:

• Odkażać podłoże na plantacji

Zgnilizna twardzikowa jest znaną chorobą atakującą od gleby wiele gatunków roślin, w tym marchew. Typowe objawy choroby to obfity, puszysty biały nalot grzybni na porażonych korzeniach marchwi. Grzybni towarzyszą czarne sklerocja grzyba, wielkości ziaren pszenicy. Ich żywotność wynosi kilku do kilkunastu lat, co stwarza znaczne zagrożenie dla marchwi. Zanim przystąpi się do siewu na polu gdzie wystąpiła choroba w latach poprzednich, warto zastosować Contans. Jest to środek zawierający grzyb Coniothyrium minitans, który jest antagonistyczny w stosunku do Sclerotinia sclerotiorum. Stosuje się ten fungicyd na 10–30 dni przed planowanym siewem marchwi w dawce 8,0 kg/ha. Po opryskaniu podłoża należy środek wymieszać na głębokość około 10 cm.

W wyjątkowych przypadkach nagromadzenia się wszystkich patogenów glebowych można przed siewem zdecydować się na użycie środka Basamid. Mogą go stosować tylko profesjonalni użytkownicy, którzy ukończyli szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji. Konieczne jest przy tym zapoznanie się z etykietą środka.

• Zwrócić uwagę na bakteriozę marchwi – chorobę odmiennego charakteru

W przypadku choroby powodowanej przez bakterię Petrobacterium carotovorum subsp. carotovorum brakuje środków ochrony roślin do stosowania w okresie wegetacji. Dlatego też niezbędne jest wcześniejsze opracowanie strategii zapobiegania chorobie. Podstawę tego stanowi wysiew zdrowych nasion. Także wybór gleb lżejszych, przepuszczalnych, z uprawą na podwyższonych zagonach ogranicza chorobę. Wskazana jest uprawa marchwi po przedplonach, takich, jak zboże jare, kukurydza, trawa, koniczyna, fasola, lucerna.

• Przewidzieć, jakie zabiegi opryskiwania roślin fungicydami będą realizowane na polu.

Ogrodnik powinien mieć wiedzę, jakie choroby mogą pojawić się w okresie wegetacji na marchwi. Odpowiednio wcześniej powinien zapełnić magazyn ze środkami ochrony roślin niezbędnymi fungicydami, które użyje w czasie uprawy marchwi. Na polu można się spodziewać wystąpienia alternariozy, zgnilizny twardzikowej czy szarej pleśni a na jesieni mączniaka prawdziwego.

dr Jan Sobolewski

Skierniewice

FOTO:

W początkowym okresie wzrostu i rozwoju cebuli oprócz azotu  ważne jest również zapewnienie odpowiedniej ilości fosforu. Pierwiastek ten jest niezbędny do prawidłowego wykształcenia korzeni. Należy pamiętać że niewystarczające odżywienie cebuli fosforem może zmniejszyć przyrost  systemu korzeniowego, a tym samym ograniczyć wzrost i rozwój liści, co skutkować będzie zmniejszeniem plonu.

Po  ruszeniu wegetacji poza nawożeniem posypowym, cebulę warto dokarmić dolistnie nawozami zawierającymi makro- i mikroskładniki. W ofertach firm nawozowych dostępne są szczegółowe schematy dożywiania cebuli. Warto skorzystać z pomocy doradców w celu ustalenia właściwych zabiegów.

Gospodarze z Chociszewa przykładają dużą wagę do jakości produkowanych warzyw, bez względu na to, czy przeznaczone są do zaopatrzenia sieci handlowych, czy do przetwórstwa, gdyż ich zdaniem dbanie o jakość się opłaca.

Ten sezon zaliczają do trudniejszych jeśli chodzi o wielkość plonów i walkę o jakość kapusty - tak było w całym rejonie sieradzkim. Pod koniec stycznia, kiedy odwiedziliśmy gospodarstwo trwało przygotowywanie odmiany Coronation F1 do sprzedaży.

Po azocie fosfor jest drugim najważniejszym składnikiem pokarmowym dla roślin. Jednak zwykle jest najmniej mobilny i nawet w nawozach występuje w formie stosunkowo niedostępnej do pobrania przez rośliny. Dlatego rośliny zużywają tylko niewielką ilość fosforu z dostarczanych im nawozów. Ponadto, aż 70–90% wprowadzonego do gleby fosforu wiąże się z kationami metali i przechodzi w formy niedostępne dla roślin. Szacuje się, że globalna dostępność fosforytów w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat znacznie się zmniejszy.

Warto podkreślić, że całkowita ilość fosforu w glebie jest dość wysoka (400–1200 mg/kg), ale z reguły występuje on w formie niedostępnej dla roślin, w postaci nierozpuszczalnych, nieorganicznych minerałów lub w postaci związków organicznych, takich jak: fosforany inozytolu (fityniany glebowe), fosforano-monoetery i fosforano-trietery. W wymienionych związkach może być zawarte od 20 do 80% tego pierwiastka.

Jak więc zapewnić najbardziej efektywne wykorzystanie drogich nawozów fosforowych i uniknąć przyszłych niedoborów fosforu w glebie? Można w tym celu zastosować mikroorganizmy mobilizujące fosforany!

Mikroorganizmy glebowe, które uwalniają fosforany ze źródeł organicznych i nieorganicznych, mogą znacznie ograniczyć potrzebę stosowania nawozów fosforowych. Zwiększone plony dzięki zastosowaniu organizmów mobilizujących fosforany zaobserwowano w przypadku użycia bakterii z rodzaju Bacillus i grzybów z rodzaju Penicillium. W Kanadzie średni wzrost plonu pszenicy po zastosowaniu mobilizatorów fosforanów wyniósł ~6%, a w niektórych regionach odnotowano wzrost plonów nawet o 66%, chociaż wielu rolników wskazywało na znacznie mniejszy przyrost plonów, bo wynoszący około 2–3%. Niemniej wyniki te przekonująco wskazują na istotny pozytywny wpływ na wysokość plonów mikroorganizmów mobilizujących fosfor.

FOTO:

Inną grupą mikroorganizmów mobilizujących fosforany są grzyby endomikoryzowe, zdolne do tworzenia sieci strzępek, które w interakcji z korzeniami roślin poprawiają transport składników odżywczych i chronią rośliny przed patogenami oraz niektórymi stresami abiotycznymi. Spośród grzybów endomikoryzowych najszerzej stosowane w rolnictwie są grzyby kłębiakowe, ponieważ najskuteczniej mobilizują fosforany.

FOTO:

Preparaty oparte na mikroorganizmach mobilizujących fosfor są coraz częściej dostępne na światowych rynkach, a tempo wzrostu ich produkcji w ciągu najbliższych lat będzie najprawdopodobniej nadal się zwiększać. Na krajowym rynku również dostępne są produkty mikrobiologiczne fosfor m.in. Microfosfat, SUPRAZA^NPK czy Megafos.

Mikroorganizmy mobilizujące potas

Po azocie i fosforze potas jest trzecim najważniejszym składnikiem pokarmowym roślin. Forma potasu występująca w roślinach jest jednak znacznie bardziej specyficzna. Zarówno azot, jak i fosfor są składnikami związków organicznych często nierozpuszczalnych i wytrącających się w wodzie, natomiast potas ma postać jonową i nie wchodzi w skład związków organicznych budujących komórki. Potas jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych składników skorupy ziemskiej. Zawartość potasu (K₂O) w glebach jest stosunkowo wysoka i sięga 2,5% (wagowo), czyli 10–15 razy więcej niż azotu i fosforu. Jednak pomimo stosunkowo wysokiej zawartości potasu w glebie, jego większa część jest nierozpuszczalna, a więc niedostępna dla roślin. Istnieje pewna równowaga między wymiennymi i niewymiennymi formami potasu znajdującymi się w glebie. Podczas zużywania potasu wymiennego, jego rezerwy są uzupełniane przez potas niewymienny. W glebach następuje ciągłe przejście od jednej formy chemicznej potasu do drugiej, poprzez nieustannie zachodzące procesy mobilizacji, jak i immobilizacji tego pierwiastka. Taka systemowa organizacja puli potasu glebowego reguluje jego dostępność dla roślin, ponieważ wprost zależy ona od szybkości przejścia z form niedostępnych w przyswajalne. Jeżeli równowaga w układzie potasowym jest zaburzona z powodu jego intensywnego biologicznego wykorzystania lub dostarczenia do gleby w postaci nawozów mineralnych, w celu przywrócenia pierwotnej równowagi dynamicznej, następuje naturalna redystrybucja jonów potasu w środowisku naturalnym. Najszybciej przywrócona zostaje równowaga pomiędzy formami rozpuszczalnymi i wymiennymi, natomiast pomiędzy formami niewymiennymi a rozpuszczalnymi w wodzie może to trwać tygodnie, a nawet miesiące. Niedobory potasu w glebie rekompensuje się zazwyczaj mineralnymi nawozami potasowymi. Od 2011 r. światowa produkcja nawozów potasowych wzrosła do 37 mln ton, a ich cena ‒ do 470 USD/tonę i z roku na rok nadal rośnie. Sytuacja ta zmusza więc producentów rolnych do poszukiwania alternatywnych sposobów dostarczania roślinom tego pierwiastka, w szczególności poprzez zwiększenie dostępności jego naturalnych form.

FOTO:

Na dostępność potasu w układzie gleba–rośliny, istotny wpływ mają procesy jego biologicznego rozpuszczania. Mikroorganizmy mobilizujące potas, w odpowiednich warunkach mogą przekształcać formy nierozpuszczalne w rozpuszczalne, dostępne dla roślin. Do takich mikroorganizmów należy znaczna liczba bakterii saprotroficznych należących do rodzajów: Bacillus, Paenibacillus, Acidothiobacillus, Pseudomonas, Burkholderia oraz grzybów z rodzajów Aspergillus i Penicillium. Ponadto stwierdzono, że wymienione bakterie mogą uwalniać z nierozpuszczalnych minerałów również krzem i glin. Stwierdzono także, że bakterie mobilizujące potas promują wzrost roślin, poprzez tłumienie fitopatogenów i poprawę dostępności dla roślin innych składników pokarmowych. Na przykład niektóre bakterie mogą nie tylko utleniać minerały krzemianowe, aby uwolnić potas, krzem i glin, ale są również zdolne do wytwarzania: hormonów wzrostu roślin, amoniaku, sideroforów (organiczne związki chemiczne chelatujące jony żelaza), a także rozpuszczania i przekształcania fosforu i innych trudno dostępnych pierwiastków w formy przyswajalne dla roślin. Dlatego takie bakterie są szeroko stosowane w bionawozach. Przykładami produktów dostępnych na polskim rynku są: Bacillus VIP, Bacto-K, SUPRAZA^NPK.

Zaprawianie nasion i traktowanie sadzonek biologicznymi preparatami zawierającymi mobilizatory potasu, doprowadziło do znacznego wzrostu plonów wielu roślin uprawnych, w tym: pszenicy, kukurydzy, trawy sudańskiej, sorgo, chili, bawełny, pomidorów, soi, orzeszków ziemnych, ryżu, pomarańczy, czarnej papryki, ziemniaków, tymianku i bakłażana. Badania wykazały również, że stosowanie mikroorganizmów mobilizujących potas pomaga znacznie ograniczyć stosowanie nawozów chemicznych oraz organicznych.

prof. dr hab. Lidia Sas-Paszt

Instytut Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach

Buraki ćwikłowe z roku na roku zyskują popularność. Polscy producenci przeznaczają coraz większą powierzchnię pod uprawę tego właśnie warzywa. W 2023 roku, biorąc pod uwagę lata 2020-2023, areał przedstawiał się na najwyższym poziomie i wynosił 7 090,63 ha.

Warto zauważyć, że w przypadku wielu innych gatunków warzyw możemy zaobserwować zupełnie odwrotne zjawisko. Powierzchnia uprawy kieruje się w dół lub występują znaczące wahania. Buraki ćwikłowe z roku na rok obejmują natomiast coraz większy obszar.

Które województwa królowały w 2023 roku?

Niekwestionowanym liderem, jeśli chodzi o powierzchnię uprawy buraków ćwikłowych w 2023 roku, pozostaje województwo łódzkie. W tamtych regionach producenci przeznaczyli 1 478,67 ha pod produkcję. Na drugim miejscu plasuje się województwo wielkopolskie (1 096,43 ha). Podium zamyka natomiast województwo kujawsko-pomorskie (907,24 ha).

Warto jednak wskazać, że uprawa buraków ćwikłowych nie zyskuje na popularności tylko we wskazanych regionach Polski. Znaczący areał, przeznaczony pod produkcję tego gatunku warzywa, widzimy również w województwie małopolskim (857,23 ha), lubelskim (717,18 ha), świętokrzyskim (634,43 ha), a także mazowieckim (584,87 ha).

Wyżej wskazane dane pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zostały obliczone na podstawie deklaracji producentów we wnioskach o płatności bezpośrednie.

FOTO:

POBIERZ ULOTKĘ I DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ – KLIKNIJ!

Wiele pytań, sezon już pełni. Producenci doświadczeni ubiegłym rokiem, wrócili do wczesnych nasadzeń. Nie chcą stracić cennych pierwszych tygodni, podczas których zbiory ogórka Pacto czy Quintus przynoszą zysk. Dla nich sezon ogórkowy wiemy co może oznaczać…

Zanim przejdziemy dalej sprawdźmy jak wygląda sytuacja na świecie i jak może wpływać na strategie uprawy ogórka w naszym kraju.

Zaczniemy od rynku w Europie

Ogórek to 4 najczęściej uprawiane warzywo na świecie, tuż za pomidorem, kapustą i cebulą.

Sezon ogórkowy dla każdego oznacza co innego. Z pewnością dla producentów tego warzywa, zwłaszcza dla producentów szklarniowych, wiąże się on z ciężką pracą i niepewnością co do rentowności. Zwłaszcza w okresie ostatnich kilku lat, kiedy zauważalne były pewne zmiany w podejściu do biznesu, zmiany terminów nasadzeń oraz opóźnianie produkcji, co nie zawsze wpływało na rentowność. Przykładem tego był miniony sezon i jego początek. Rok 2023 rozpoczął się wyjątkowo wysokimi cenami ogórka, ze względu na redukcję upraw między innymi w Holandii i Hiszpanii oraz jej opóźnienie.

Ogólna sytuacja produkcji ogórka w 2023

Jak wygląda sytuacja w Polsce, jeśli chodzi o import i eksport ogórków? Najwięcej importowanego ogórka jest z: Hiszpanii, Holandii, Turcji.

• Hiszpania: powierzchnia uprawy ogórka to 7600ha – 69% upraw to ogórek w typie long dutch, 5% szklarniowy midi, 12% to ogórek brodawkowy. 70-80% produkcji jest dedykowana pod eksport. Poprzez redukcję powierzchni upraw, do kwietnia uprawy przynosiły bardzo dobre dochody.
• W roku 2023 producenci zmagali się z bardzo wysokimi temperaturami, problemami z dostępnością pracowników. Mieli problemy w produkcji spowodowane wysoką presją mszyc oraz natężeniem wirusów CGMMV, ToLCNDV, CABYV. Wpłynęło to na zmianę trendów w uprawie. Aktualnie ogrodnicy poszukują odmian do uprawy w trzech szybkich cyklach na pęd główny, zwłaszcza w ekologicznych farmach.
• Holandia: w tym kraju około 60% produkcji rozpoczęła się dopiero w lutym lub nawet marcu 2023, całościowo mniej uprawy ogórka o około 10%, co wiąże się z bardzo wysoką presją wirusa CABYV, CGMMV oraz tym, że ogórek jest gatunkiem wymagającym i pracochłonnym, a problem z pracownikami w Holandii od kilku lat stanowi prawdziwe wyzwanie.
• Turcja: powierzchnia uprawy to około 7500ha głównie bez osłon i bezpośrednio w ziemi. W produkcji najpopularniejszy jest ogórek gładki oraz brodawkowy (uprawiany tylko na eksport). Turcja zmagała się z wysoką presja mączniaka, problemami z jakością owoców oraz jak wszędzie z pracownikami, ponadto poprzez bardzo wysoką inflację i koszty produkcji, opłacalność była na bardzo niskim poziomie. Główny sezon uprawy ogórka to sezon jesienno-zimowy, a więc od września do maja.

W Polsce, producenci, którzy zdecydowali się iść utartym szlakiem i postawili na wczesność, wiele na tym zyskali. Nasza rodzima produkcja w niektórych przypadkach była opóźniona od około 2-3 tygodni do nawet 1,5 miesiąca w skrajnych przypadkach. Związane to było oczywiście z wysokimi kosztami ogrzewania, ale także z niskim natężeniem światła, które od kilku lat nam doskwiera i znacząco wpływa na wydajność w początkowym okresie produkcji. Dlatego też, Ci, którzy posadzili wcześnie, to co pewne i sprawdzone plus opóźnienia pozostałych ogrodników w Polsce trafili na piękne okno cenowe podczas sprzedaży swoich plonów.

A jakie to pewne i sprawdzone odmiany?

Najpierw nowość, gdyż sezon już trwa, a poszukiwana jest odmiana która wejdzie po wczesnych i wytrzyma w ciągłym plonowaniu do jesieni.

DELICTO – sprawdzony po trzech latach ciężkich testów, na prośbę testujących go rolników i ogrodników jest wreszcie w większej dostępności nasion, a dodatkowo, już w sprzedaży.

DELICTO to nowa, wysokoplonująca odmiana, rekomendowana do nasadzeń od połowy lutego.

POBIERZ ULOTKĘ I DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ – KLIKNIJ!

Zanim dostała się w ręce szerszej publiczności była testowana przez 3 lata i wykazywała się:

• stabilnym plonowaniem;
• wysoką jakością owoców,
• wysokimi zdolnościami regeneracji, co stanowi o unikalności tej odmiany.

Delicto sprawdza się w obiektach szklarniowych, w tunelach foliowych i mniej zaawansowanych technologicznie uprawach.

Jest to mocna roślina o silnych przyrostach dająca wysoki i stały plon. Doskonałe zdolności regeneracyjne powodują, że odmiana lepiej sobie radzi z czynnikami stresowymi podczas produkcji, oraz sprawdza się w cyklu przedłużonym, co znacząco może wpłynąć na ograniczenie kosztów związanych z kolejnym cyklem nasadzeniowym. Aby w pełni cieszyć się z potencjału odmiany rekomendowane jest prowadzenie na pęd główny, nie jest to jednak konieczne. Owoce dorastają do 23-24cm, są cylindryczne, żebrowane i ciemnozielone. Z naszych badań przeprowadzonych w holenderskim laboratorium wynika również, że odmiana posiada małą komorę nasienną dzięki czemu zachowuje dłużej świeżość w okresie pozbiorczym.

Na czym zyskują producenci od lat?

Pacto w segmencie odmian najwcześniejszych nie ma sobie równych od lat. Odmiana sprawdzona i pewna od niemal 20 lat. Dająca wysoki plon wczesny, trzymająca jakość owoców i utrzymująca wydajność, co jest kluczowe przy wyborze odmian na najwcześniejszy cykl.

Tolerancja na deficyt światła to coś czego teraz bardzo potrzebujemy, bo nawet przesuwając termin siewu, natężenie światła nadal jest stosunkowo niskie. Pacto to mocna roślina o umiarkowanym wigorze. W roku 2023 pierwsze zbiory odbyły się już początkiem lutego, o czym informowali nas zadowoleni klienci.

Dla tych, którzy szukają nie tylko jakości i wczesności, ale myślą również o zrównoważonym rozwoju i przyszłości, dobrym wyborem okaże się Quintus, który łączy w sobie wszystkie te cechy. Możemy mieć wysokiej jakości produkt a jednocześnie pozytywnie wpływać na środowisko zmniejszając nawożenie, ponieważ odmiana ta najlepiej sprawdza się przy niższym EC.

Quintus jest uniwersalny, sprawdza się w uprawie zarówno na pęd główny jak i parasol. Mocny stożek wzrostu pozwala na uprawianie tej odmiany również w mniej zaawansowanych produkcjach, gdzie mogą występować problemy z utrzymaniem stałego klimatu i wilgotnością.

Aby móc w pełni korzystać z potencjału tej odmiany zalecamy usunięcie na samym początku 7-9 zawiązków. Pozwoli to roślinie zbudować silny system korzeniowy. Należy pamiętać, że korzeń ogórka to  tylko około 20% powierzchni rośliny, dlatego tak ważne jest zainwestowanie w rozbudowanie go na samym starcie produkcji. Quintus to stabilne plonowanie przez cały cykl produkcyjny, dający owoce wysokiej klasy, spełniające wymagania polskiego rynku. W naszych kilkuletnich obserwacjach Quintus to nieodzowna gwiazda i numer jeden w plonowaniu.

FOTO:

Kilka praktycznych podstawowych porad uprawowych na koniec

Chcesz cieszyć się wydajnością i opłacalnością produkcji? Oprócz wybrania odpowiedniej odmiany pamiętaj o kilku podstawowych zasadach.

– DEZYNFEKCJA – najważniejsze jest to, aby produkcję rozpocząć w zdezynfekowanych, czystych obiektach. Odkażanie szklarni, systemów nawodnienia, rynien, powinien być standardem w każdej uprawie.

– SILNY SYSTEM KORZENIOWY to jest to czego nie widać, a jest podstawą każdego sukcesu w uprawie nie tylko ogórków. Jak o niego zadbać? Najprościej i najszybciej poprzez usunięcie kilku pierwszych zawiązków, w zależności od terminu produkcji. Im wcześniej startujemy, tym więcej musimy usunąć – w okresie zimowym 5-7 zawiązków, a w okresie wiosennym 3-5. Optymalna temperatura jaka powinna być w macie do prawidłowego rozwoju systemu korzeniowego to 22-25°C.

– TEMPERATURA, ogórek to roślina ciepłolubna. Ważne jest utrzymanie odpowiedniej temperatury, zwłaszcza w początkowej fazie wzrostu oraz podczas całego wczesnowiosennego cyklu produkcyjnego. W okresie najintensywniejszego wzrostu temperatura w nocy nie powinna spadać poniżej 18°C.

– DOKARMIANIE ROŚLIN CO2 jest bardzo ważnym elementem. Jego obecność wpływa na proces fotosyntezy. Należy jednak wiedzieć jak nim sterować. Nie wskazane jest utrzymywanie zbyt wysokiego stężenia CO2 w powietrzu na początku upraw wiosennych. Przy braku światła mamy zmniejszoną intensywność transpiracji, przez co blaszki liściowe są wrażliwsze i mogą ulegać uszkodzeniu. Przy zbyt wysokim stężeniu CO2 zauważymy zwiędnięte i wysychające liście. Również w pochmurne dni należy monitorować stężenie CO2 w swoich obiektach.

– UTRZYMANIE ODPOWIEDNIEJ WILGOTNOŚCI wpływa na zawiązywanie i jakość owoców, przy zbyt dużych wahaniach wilgotności na owocach pojawią się podłużne brązowe smugi. Przy zbyt dużej wilgotności może dojść do zanikania stożka wzrostu roślin ogórka. Bardzo ważne jest wietrzenie – ale też unikanie przeciągów. Optymalna wilgotność powietrza to 80%, we wczesnych uprawach około 70%.

– ZAGĘSZCZENIE – w okresie najwcześniejszych produkcji ze względu na ilość światła zalecane jest sadzenie max 2 rośliny na 1m2, w późniejszych terminach 2,4 rośliny na 1m2.

BĄDŹ NA BIEŻĄCO I ŚLEDŹ INFORMACJE O WYDARZENIACH I NASZYCH ODMIANACH NA FACEBOOKU

FOTO:

Czas pełen wyzwań

Początki naszego czasopisma przypadły w czasie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Wielu z nas wiązało z tym nadzieje na poprawę funkcjonowania krajowych gospodarstw. Nie wszystkie życzenia się spełniły, ale warto podkreślić fakt, że sporo trudnych wyzwań dzięki akcesji do Wspólnoty udało się przezwyciężyć. Polscy producenci wykorzystali unijne dotacje, które pozwoliły im unowocześnić gospodarstwa. 20 lat temu występowały duże nierówności między polskimi gospodarstwami, a farmami z zachodniej Europy, w wielu przypadkach udało się znacznie a w niektórych całkowicie zniwelować. Pamiętam pierwsze wyjazdy do gospodarstw w Niemczech i Holandii, w których zachwycaliśmy się uprawami i maszynami. Dziś w polskich gospodarstwach warzywniczych wykorzystywany jest najnowocześniejszy sprzęt. Po akcesji Polski do Unii Europejskiej dużo mówiło się o potrzebie integracji producentów. W tamtym czasie powstawały grupy producentów warzyw. Część z nich do dzisiaj funkcjonuje bardzo dobrze. Niestety nie wszyscy odpowiednio zainwestowali pozyskane środki i zmuszeni byli do rezygnacji z działalności. Dzięki pracy redakcyjnej mieliśmy okazję odwiedzać nowo powstałe, nowoczesne obiekty, które były wyposażone w profesjonalny sprzęt. Obserwowaliśmy jak zmieniało się to na przestrzeni lat. Początkowo sprzęt pochodził głównie zza granicy, natomiast obecnie coraz więcej rozwiązań pochodzi od krajowych producentów maszyn.

FOTO:

Przeglądając archiwalne wydania czasopisma „Warzywa” widzimy skalę postępu w produkcji warzyw. Najbardziej zmieniło się zaplecze maszynowe, ale znacznym zmianom uległo także podejście do ochrony roślin. Powodem tych zmian były przepisy unijne, do których polscy plantatorzy musieli się dostosować. Wycofywano wiele substancji aktywnych co znacznie utrudniało produkcję warzyw. Jednak dzięki wytrwałości i determinacji, większość tych problemów udało się rozwiązać. Plantatorzy warzyw zaczęli coraz częściej z powodzeniem wykorzystywać alternatywne środki ochrony roślin. Nie straszne im było zaostrzenie norm dotyczących pozostałości pestycydów w warzywach wprowadzone przez sieci handlowe. Nowe podejście do ochrony roślin spowodowało, że produkowane w Polsce warzywa są wysokiej jakości.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Na przestrzeni lat niestety nie zmieniły się problemy rynków zbytu. W ostatnich latach szczególnie mocno uwidoczniły się różnice między ceną jaką otrzymuje plantator, a ceną warzyw na rynku. Mimo różnych prób wpłynięcia na tę sytuację, nadal utrzymuje się ta niesprawiedliwa różnica.

Polskim producentom warzyw nadal nie udało się zaistnieć szerzej na zagranicznych rynkach. Problemem jest jeszcze to, że na nasz krajowy rynek ciągle docierają warzywa z importu, nawet wtedy kiedy krajowych warzyw jest pod dostatkiem. Sytuację pogorszyło wprowadzenie rosyjskiego embargo. Nie muszę dodawać, że od rosyjskiej inwazji na Ukrainę sprawa jeszcze bardziej się komplikuje. Na łamach „Warzyw” często zwracamy uwagę na potrzeby promocji i ochrony polskiego producenta. Bez systemowych rozwiązań indywidualni plantatorzy nie poradzą sobie z tym problemem.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Odwiedzając gospodarstwa warzywnicze widzimy, że wielu producentów znalazło stałe rynki zbytu zarówno krajowe, jak i zagraniczne. Rozwinęła się również sprzedaż bezpośrednia z gospodarstw lub przez internet. Ta ostatnia forma rozwinęła się szczególnie mocno podczas pandemii. W tym też okresie coraz więcej konsumentów zaczęło zwracać uwagę na pochodzenie i jakość warzyw.

Intensywnie rozwijają się też gospodarstwa prowadzące uprawy ekologiczne, co jest zgodne z trendem światowym. Obserwując rozwój polskiego warzywnictwa na przestrzeni ostatnich 20 lat widać duży postęp. Cieszymy się, że jako zespół redakcyjny „Warzyw” możemy w tym procesie uczestniczyć i przekazywać Czytelnikom nowe rozwiązania.

Chcemy też podkreślić, że oprócz tradycyjnego czasopisma jesteśmy również obecni w sieci. Nasz portal warzywa.pl stanowi dobre uzupełnienie miesięcznika „Warzywa”. Publikujemy tam wszystkie bieżące informacje branżowe oraz relacje ze spotkań. Na naszym kanele YouTube dostępne są ciekawe filmy prezentujące maszyny i nowe rozwiązania technologiczne.

- wzniesionym ciemnym liściem

- długą łodygą

- najdłuższym oknem zbiorczym

- odpornością na choroby grzybowe, jarowizację oraz wciornastka.

Zapraszamy na film

FOTO:

W Europie największym producentem roszponki jest Francja, a drugie miejsce zajmują Włochy. Pozostałe kraje, w których uprawia się roszponkę to Hiszpania, Niemcy, Wielka Brytania, Holandia oraz Szwajcaria. W Polsce produkcja tego warzywa nadal prowadzona jest na niewielką skalę.

FOTO:

We Francji główny sezon uprawy roszponki przypada na okres zimowy. Do zimowego siewu używa się odmian szybkorosnących o okresie wegetacji wynoszącym w tym terminie ok. 90 dni (Odeon, Bison). Czas najintensywniejszych siewów przypada od 40 do 43 tygodnia roku (trzy pierwsze tygodnie października). We Francji zagęszczenie uprawy wynosi 1000 nasiona na m², co daje średni plon od 700 g do 1200 g z m², uzyskując produkt klasy od 1 (najniższa klasa) do 4 (najwyższa klasa).

FOTO:

Przed siewem do gruntu stosuje się nawóz długodziałający NPK 14-7-17 w dawce 600 kg/ha. Siew zimowy trwa od 1 października do 30 marca do gruntu, w niskie plastikowe tunele (70% całej uprawy zimowej). W folii okrywającej tunele plantatorzy wycinają otwory, które mają za zadanie odprowadzać nadmiar wilgoci spod osłony. W głównym rejonie uprawy roszponki, tj. w północno zachodniej Francji, nie ma opadów śniegu, a temperatura rzadko spada poniżej 0℃. Po osiągnięciu odpowiedniej wielkości przez roszponkę, folia zostaję zdjęta.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Roszponka wysiewana jest na zagonach o szerokości na 1,3 m, wcześniej uformowanych i pokrytych piaskiem. W uprawie w wysokich tunelach, podłoże przed siewem poddawane jest sterylizacji parowej. Ma ona na celu wyeliminowanie chwastów oraz drobnoustrojów, jednakże w związku z rosnącymi cenami prądu, odchodzi się od tej metody. We Francji, do walki z chwastami w uprawie roszponki, zarejestrowane są dwie substancje aktywne metobromuron oraz napropamid. Do zaprawy nasion zarejestrowane są metalaksyl-M oraz fludioksonil.

Do letniej uprawy wykorzystuje się wolno rosnące odmiany. W tym okresie roku ich okres wegetacji wynosi ok. 30 dni (Canyon, Vision). Produkt uzyskany z produkcji letniej w wysokich tunelach, jest głównie klasy 4 (najlepszej jakości). Plon uzyskany z letniej uprawy tunelowej wynosi od 800 do 1500 g z m². 80% letniej uprawy to uprawa w wysokich tunelach, a 20% to uprawa w wysokich obiektach osłoniętych drobną siatką. W celu zabezpieczenia roślin przed poparzeniem słonecznym, obiekty są cieniowane białą farbą. Wysokie tunele wyposażone są w systemy nawodnieniowe oraz wentylatory.

FOTO:

Główną zasadą w uprawie roszponki jest nawodnienie tuż po siewie, a później jak najrzadsze podlewanie plantacji. Dużym problemem dla plantatorów tego warzywa są nie tylko chwasty ale również choroby bakteryjne i grzybowe wynikające z nadmiaru wilgoci i często zbyt małej dostępności światła. Głównym patogenem w uprawie jest grzyb z rodzaju Thielaviopsis powodujący zamieranie korzeni.

FOTO:

Roszponka jest rośliną, której nie sprzyja wysoka temperatura, jest wrażliwa na poparzenia słoneczne oraz na ulewne deszcze. Ma wysoką odporność na niskie temperatury, więc jej uprawa w naszych warunkach klimatycznych jest najwydajniejsza wiosną oraz jesienią.

Katarzyna Zasowska

Nunhems Poland

Wśród dominujących gatunków warzyw w tamtejszych regionach możemy wyróżnić szparagi, cebulę, sałatę oraz marchew. Wymienione pozycje stanowią bowiem ponad połowę produkcji w Niemczech.

Notowane jest ponadto wysokie zróżnicowanie, jeśli chodzi o uprawy prowadzone metodami ekologicznymi. W ramach przykładu, udział upraw ekologicznych w przypadku marchwi wynosi 22%, czyli około trzykrotnie więcej niż w przypadku sałaty lub szparagów.

Warto zauważyć, biorąc pod uwagę całokształt, iż w 2022 roku prawie jedna siódma powierzchni upraw warzyw w Niemczech była prowadzona metodami ekologicznymi.

Źródło: ble.de

Mobilna zaraza 

Choroba posiada kilka ważnych cech, które pozwalają zaliczyć ją do chorób o znaczeniu gospodarczym. Do najważniejszych oprócz jej policykliczności, czyli możliwości przechodzenia wielu cykli chorobowych w trakcie jednego sezonu zaliczyć można także jej mobilność, czyli możliwość przenoszenia się zarodników sprawcy na bardzo duże odległości od źródła infekcji (nawet do 80 km). Kolejnym czynnikiem wpływającym na znaczenie tej choroby są źródła materiału infekcyjnego, do których zaliczyć można porażone bulwy (w niektórych krajach są one uważane za najgroźniejsze źródło materiału infekcyjnego), oospory (zarodniki przetrwalnikowe), sterty odpadowe oraz sąsiednie niechronione plantacje i samosiewy, czyli rośliny rozwijające się z bulw, które pozostały po zbiorze w glebie, i które przezimowały. Postępująca mechanizacja zbioru ziemniaków ma oprócz ułatwienia pracy także negatywny aspekt, który polega na pozostawianiu na polu bulw, które przeleciały przez przerwy na taśmociągach, i które mogą przezimować w glebie na skutek coraz częściej występujących łagodnych zim. 

Warunki dla zarazy 

Możliwość pojawienia się materiału infekcyjnego pochodzącego z różnych źródeł oraz wystąpienie korzystnych warunków do rozwoju choroby sprawia, że ochrona plantacji przed zarazą ziemniaka jest złożona i wymaga wykorzystania wszystkich dostępnych metod. Dodatkowym elementem zwiększającym ryzyko rozwoju choroby jest wystąpienie korzystnych do jej rozwoju warunków. Zarodnikowanie sprawcy odbywa się w warunkach podwyższonej wilgotności oraz temperaturach od 3 do 27°C dla tzw. nowej populacji w porównaniu z populacją sprzed pojawienia się typu kojarzeniowego A2, dla której zakres ten wahał się w granicach od 8 do 23°C. W niższych temperaturach (optymalnie między 10 a 15°C) następuje uwalnianie zoospor (10 do 12 z jednej zarodni), które są bardzo ruchliwe i mogą się swobodnie przemieszczać w warstwie wodnej zwiększając obszar infekcji. Po wniknięciu do liścia lub łodygi następuje tzw. okres utajonego rozwoju choroby (w sprzyjających warunkach może trwać około 2 dni), po którym wytwarzane są sporangiofory, na których powstają zarodnie, których liczba jest różnie określana na 300 000 dookoła jednej zmiany nekrotycznej lub na 20 000 na cm2 grzybni dziennie. 

Ważna profilaktyka 

Duża agresywność sprawcy i wysoka zdolność do infekowania roślin (każdy zarodnik pływkowy może dokonać infekcji) sprawia, że w technologii ochrony plantacji trzeba uwzględnić oprócz właściwości sprawcy choroby także fazy rozwoju roślin. Cykl rozwoju roślin można podzielić na kilka etapów i do tego dostosować program ochrony. Pierwszy etap obejmuje rozwój roślin od momentu wysadzenia bulw do końca fazy szybkiego wzrostu. Zadaniem ochrony na tym etapie będzie więc niedopuszczenie do infekcji roślin oraz eliminacja źródeł materiału infekcyjnego. 

https://www.plantpress.pl/produkt/ziemniak-jadalny-zeszyt-uprawowy/

Jednym z ważniejszych momentów skutecznego zapobiegania na tym etapie ochrony jest termin rozpoczynania zabiegów. Duże znaczenie mają zabiegi profilaktyczne, których zadaniem jest niedopuszczenie do infekcji oraz eliminacja materiału infekcyjnego. Dotychczas zalecenia wykonywania zabiegów profilaktycznych, a więc tym samym rozpoczynanie ochrony chemicznej przeciwko zarazie ziemniaka, jako korzystny termin wskazywały zwieranie się w rzędach, kiedy zaczynał powstawać specyficzny mikroklimat sprzyjający infekowaniu roślin i dalszemu rozwojowi choroby. Obecnie, kiedy stwierdzono, że nowe populacje zarazy mogą być aktywne w temperaturach poniżej 10°C, termin rozpoczęcia zabiegów może być wcześniejszy. Dodatkowe ryzyko może także stanowić obecność na plantacji porażonych bulw oraz oospor, form przetrwalnikowych sprawcy, które mogą przetrwać w glebie kilka sezonów nie tracąc swojej agresywności. Dlatego zadaniem ochrony na tym etapie rozwoju roślin jest  niedopuszczenie do ich infekowania oraz eliminacja materiału infekcyjnego. 

FOTO:

Wykonanie pierwszych zabiegów w momencie, kiedy rośliny są jeszcze małe pozwoli na pełne ich pokrycie cieczą roboczą i wykorzystanie w pierwszym rzędzie fungicydów o działaniu powierzchniowym, np. cyjazofamid, amisulbrom, które nie mają możliwości przemieszczania się na i w roślinie. Należy jednak pamiętać, że odstępy pomiędzy zabiegami nie powinny przekraczać 7 dni ze względu na tempo rozwoju roślin. Jeśli jednak warunki pogodowe na plantacji będą sprzyjały rozwojowi choroby lub podejrzewa się, że w wysadzonym materiale znajdowały się porażone bulwy, albo co gorsze istnieje możliwość występowania oospor to do zabiegów profilaktycznych wskazane jest wykorzystanie fungicydów o szerszym zakresie działania, tzn. mających właściwości przemieszczania się na i w roślinie oraz hamujących wytwarzanie i kiełkowanie zarodników, np. propamokarb-HCl lub oksatiapiprolina. Zastosowanie tych substancji czynnych w mieszaninie z innymi fungicydami zwiększy dodatkowo zakres ich działania oraz skuteczność. Oksatiapiprolina to najnowsza z substancji czynnych zarejestrowana do zwalczania zarazy w uprawach ziemniaka. Substancja ta charakteryzuje się szerokim zakresem działania na sprawcę choroby (tabela) oraz pełnym zakresem ochrony wszystkich części roślin ziemniaka. Dodatkową zaletą jest połączenie tej substancji z innymi, które dodatkowo podnoszą skuteczność fungicydu. Najnowszą mieszaniną będzie połączenie z amisulbromem co sprawia, że według ocen Euroblight fungicyd ten otrzymał najwyższe notowania jeśli chodzi o skuteczność ochrony bulw i liści. Dodatkową zaletą tego środka jest doskonała odporność na zmywanie przez deszcz, który występując krótko po zabiegu jest często przyczyną spadku skuteczności przez jego rozmycie. 

Ochrona plantacji w pierwszym etapie rozwoju roślin ma bardzo duże znaczenie dla prowadzenia ochrony na dalszych etapach rozwoju roślin. Niedopuszczenie do infekcji roślin i eliminacja źródeł materiału infekcyjnego pozwoli na pełny rozwój części nadziemnej roślin i stworzy korzystne warunki do zawiązywania bulw i ich dalszego rozwoju. Dlatego warto ochronę przeciwko zarazie rozpoczynać od zabiegów profilaktycznych i kontynuować ją przez cały sezon wegetacyjny właściwie dobierając substancje czynne z uwzględnieniem ich mobilności, zakresu ochrony roślin (liście, łodygi bulwy) oraz sposobu działania na sprawcę choroby. 

Cały artykuł przeczytacie w majowym wydaniu czasopisma "Warzywa" 5/2023.

Autor: dr inż. Jerzy Osowski 

Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – PIB w Radzikowie, oddział w Boninie 

Ochrona ziemniaka - aktualna lista środków ochrony znajdziesz w PROGRAMIE OCHRONY ZIEMNIAKA. Zakupu dokonasz tutaj: www.plantpress.pl

[caption id="attachment_50357" align="alignnone" width="566"]

FOTO:

Wizyty w uprawach

Wszystkie osoby odwiedzające uprawę stanowią potencjalne źródło zakażenia, dlatego najlepiej, aby nie umożliwiać wstępu do obiektów odwiedzających, którzy nie muszą oglądać uprawy. Pracownicy, doradcy ds. biologicznej kontroli szkodników, doradcy uprawowi, przedstawiciele firm nasiennych oraz inni producenci ogórków mają dostęp do zakażonych upraw i mogą przenosić wirusa. Wszyscy wizytatorzy, powinni być zaopatrzeni w jednorazowe kombinezony, nakrycia na buty i rękawice. Odwiedzający powinni dokładnie umyć ręce w gorącej wodzie z mydłem lub skorzystać z preparatów dezynfekujących, umieszczonych przed wejściem do części uprawowej. Wszyscy powinni przestrzegać tej samej procedury, w szczególności jeśli wcześniej odwiedzili inną uprawę. Rośliny nie wykazują objawów wirusa jeszcze wiele dni od momentu zainfekowania, dlatego każdą uprawę należy traktować jak potencjalnie porażoną i zachować stosowne środki ostrożności. Stosowanie mat dezynfekcyjnych jest również bardzo dobrym pomysłem. Muszą one być usytuowane w taki sposób, aby nie można było ich ominąć. Zaleca się regularną wymianę środków dezynfekcyjne, ponieważ jest to lepsze niż uzupełnianie ich.

Postępowanie z podejrzaną rośliną

Ważne jest, aby podejrzane rośliny zostały szybko zidentyfikowane. Najlepszym działaniem jest pobranie próbki każdej podejrzanej rośliny poprzez usunięcie jej górnego fragmentu do analizy, a następnie usunięcie pozostałych części roślin z uprawy, aby ograniczyć rozprzestrzenianie się wirusa. Podczas usuwania roślin należy pamiętać, aby usunąć również kostkę i matę na której rosła. Najpierw wyciągamy kroplowniki, a następnie pozostawiamy rośliny do zwiędnięcia przez kilka godzin - pomaga to wysuszyć matę i tym samym zapobiega wyciekowi zainfekowanego roztworu. Pod koniec dnia usuwamy podejrzane rośliny, kroplowniki i matę, na której rosły potencjalnie zainfekowane rośliny, unikając kontaktu z innymi roślinami. Następnie dokładnie myjemy ręce i zmieniamy ubranie przed powrotem do uprawy.

[gallery ids="51817,51818,51819,51820,51821,51822,51823,51824,51825,51826,51827,51828"]

Objawy wirusa zielonej mozaiki ogórka

Rozprzestrzenianie się wirusa

Kiedy choroba została zidentyfikowana w szklarni, kluczowe jest ograniczenie lub spowolnienie rozprzestrzeniania się wirusa. Najlepszym działaniem jest wcześniejsze usuwanie roślin, ponieważ zmniejsza to presję choroby i spowalnia jej rozprzestrzenianie się. Istotne jest wykrycie i usunięcie zainfekowanych roślin na najwcześniejszym etapie. Jest to bardzo istotne ze względu na wirusa w soku roślinnym na długo przed pojawieniem się objawów na liściach, co stwarza możliwość rozprzestrzenienia się wirusa w całej uprawie. Producenci powinni oznaczać każdy rząd, w którym podejrzewane jest zakażenie wirusem i wykonywać wszelkie prace związane z uprawą w tym rzędzie na końcu dnia, najlepiej używając osobnych narzędzi do pracy w tym rzędzie.

Zasady dotyczące narzędzi do pracy

W wielu gospodarstwach w Holandii, gdzie CGMMV jest również problemem, przyjęto politykę stosowania innych narzędzi (np. noża) dla każdej ścieżki. Oznacza to, że każda infekcja jest ograniczona do jednego rzędu - przynajmniej w krótkim okresie. Aby uniknąć nieporozumień i zapobiec pomyłkom, każdy rząd i każdy nóż jest oznaczony numerem. Szybkość rozprzestrzeniania się jest dodatkowo zmniejszona, jeśli pracownicy zanurzają ręce w środku dezynfekcyjnym przed wejściem do kolejnego rzędu. Narzędzie i wózki do pracy powinny być regularnie zbierane i czyszczone w środku dezynfekującym.

Odmiany tolerancyjne

W kwestii kontroli CGMMV optymistyczne jest wprowadzenie do uprawy odmian tolerancyjnych na tego wirusa. Nie wykazują one pełnej odporności na patogen, ale ograniczają jego rozprzestrzenianie i namnażanie w roślinie, co prowadzi do zmniejszonego nasilenia objawów. Dzięki temu rośliny są wydajniejsze w porównaniu do zainfekowanych, nietolerancyjnych odmian. Należy jednak pamiętać, że odmiany tolerancyjne mogą nadal być zainfekowane wirusem i należy zachować ostrożność w celu ograniczenia rozprzestrzeniania się CGMMV szczególnie na inne, nietolerancyjne odmiany w okresie uprawy jak i podczas czyszczenia po zakończeniu sezonu.

Zakończenie uprawy

Wszystkie części zainfekowanych roślin są źródłem wirusa i może on zostać w ten sposób przeniesiony na uprawę w kolejnym roku. Wszystkie części roślin należy usunąć z obiektu uprawowego. Jeżeli rośliny są uprawiane w glebie, producenci powinni usunąć jak najwięcej systemu korzeniowego wraz z całym pozostałym materiałem roślinnym, a następnie poddać glebę dezynfekcji parowej. Pozostałości roślinne należy usunąć ze szklarni i wywieźć poza teren gospodarstwa. Wirus może pozostawać aktywny przez ponad rok w pozostałościach roślinnych, dlatego nie powinno się składować roślin w sąsiedztwie gospodarstwa. Ważne jest usunięcie resztek roślin, gdy zaczynają więdnąć, a nie gdy całkowicie zaschną, ponieważ wówczas są bardzo kruche i łamią się na drobne kawałki które trudno usunąć. Dlatego ważne jest dokładne czyszczenie i usunięcie całego materiału roślinnego.

Dezynfekcja

Przed przystąpieniem do mycia i dezynfekcji szklarni, konieczne jest przeanalizowanie historii uprawy, a także zidentyfikowanie lokalizacji w których wystąpiły choroby lub pojawiły się szkodniki. W przypadku tych miejsc, szczególnie ważne jest dokładne posprzątanie i zdezynfekowanie ich. W pierwszej kolejności, należy usunąć wszelkie pozostałości roślinne i niepotrzebne narzędzia z szklarni. Środki dezynfekcyjne dobrze działają na czystych powierzchniach a mniej skutecznie na zabrudzonych. Konstrukcja powinna być najpierw umyta wodą ze środkiem czyszczącym przy użyciu wysokociśnieniowej myjki, a następnie pokryta środkami dezynfekującymi. Trzeba również pamiętać, aby umyć wszystkie urządzenia, łącznie z kapilarami oraz instalacją nawadniającą, a także betonowe posadzki. Dopiero po dokładnym oczyszczeniu, można przystąpić do właściwej dezynfekcji, wykorzystując odpowiedni środek. Przed użyciem, należy dokładnie zapoznać się z charakterystyką środka dezynfekcyjnego, a także zaleceniami dotyczącymi stosowania.

Mateusz Janas

Enza Zaden

Artykuł pochodzi z czasopisma "Szklarnie Tunele Osłony" 1/2023

Podstawą wszystkich działań z zakresu ochrony roślin jest monitoring. Niebieskie tablice lepowe przeznaczone są do monitoringu i odławiania wciornastków. Na żółte tablice lepowe odławiają się z kolei wciornastki, mączliki, ziemiórki i zmieniki. W trakcie lustracji upraw konieczna jest również lupa do monitoringu przędziorków.

Zobacz także: Zeszyt Uprawowy Papryka

Wciornastki

Największym zagrożeniem w uprawie papryki są obecnie wciornastki. Są to szkodniki, które żerują na bardzo wielu gatunkach warzyw i roślin dziko rosnących, niezwykle trudno jest je wyeliminować, ponieważ są stale obecne w okolicach tuneli. Ponadto cykl rozwojowy wciornastków utrudnia ich zwalczanie – jest krótki, w sprzyjających warunkach wynosi 10–12 dni, w mniej sprzyjających do 30 dni (szybkość rozwoju uzależniona jest od temperatury). Jaja szkodnika zagłębione są w liście papryki, dlatego nie ma możliwości zwalczania wciornastków na tym etapie cyklu rozwojowego. Kolejną trudnością w walce, szczególnie z wciornastkiem zachodnim, jest jego odporność na wiele substancji chemicznych. Problem ten będzie się nasilał ponieważ szkodnik zaczyna zimować w naszym klimacie. Nie należy zapominać, że wciornastki są też wektorami wirusów, m.in. TSWV.

FOTO:

     Najskuteczniejszym sposobem zwalczania wciornastków na papryce, ale także na ogórkach, jest introdukcja drapieżnego roztocza Amblyseius swirskii. Wysoką skutecznością w zwalczaniu tych szkodników odznacza się również Amblyseius limonicus, który żywi się zarówno pierwszym, jak i drugim stadium larwalnym i ma mniejsze wymagania termiczne w porównaniu z A. swirskii.

     Do zwalczania wciornastków stosuje się także dziubałeczka wielożernego (Orius laevigatus), który żywi się również pyłkiem papryki, dlatego można zbudować jego populację zanim na uprawie pojawią się wciornastki.

     Przy wykonywaniu chemicznych zabiegów ochrony roślin przeciwko wciornastkom T. Domański poleca dodawanie produktu Attracker. Jest to mieszanina wielocukrów zwiększająca skuteczność środków ochrony roślin dzięki wywabianiu wciornastków z miejsc trudno dostępnych. Produkt dobrze miesza się ze wszystkimi insektycydami i adiuwantami.

Przędziorki

     Kolejnymi co do znaczenia szkodnikami w uprawach papryki są przędziorki. Rozwój jednego pokolenia w sprzyjających warunkach trwa bardzo krótko – 6–7 dni. Zimują dorosłe samice, dlatego, im lepiej zwalczy się szkodniki jesienią tym mniej będzie ognisk przędziorka w kolejnym sezonie. Prewencyjnie do ochrony przed przędziorkami stosuje się saszetki z dobroczynkiem kalifornijskim Neoseiulus californicus, które aplikuje się w momencie, kiedy rośliny zaczynają się stykać liśćmi. Cykl rozwojowy dobroczynka kalifornijskiego jest bardzo krótki – w sprzyjających warunkach jedno pokolenie rozwija się w pięć dni tj. o 1,5 dnia szybciej niż przędziorek co daje mu przewagę nad szkodnikiem. Ochrona interwencyjna polega na miejscowym stosowaniu w ogniska występowania przędziorka materiału sypkiego z butelek zawierającego dobroczynka kalifornijskiego i dobroczynka szklarniowego (Phytoseiulus persimilis). Ten ostatni entomofag żywi się wyłącznie przędziorkami – nie jest w stanie odżywiać się spadziami i pyłkiem, dlatego przeznaczony jest wyłącznie do stosowania po pojawieniu się ognisk szkodnika.

Mszyce

     W uprawie papryki dużym problemem bywają również mszyce. Zwalczanie mszycy jest trudne ponieważ na papryce może występować wiele gatunków tego szkodnika, a entomofagi często są wyspecjalizowane w zjadaniu tylko jednego gatunku mszycy. – Jesteśmy w stanie chronić efektywnie paprykę przed mszycami metodami biologicznymi bez szkody dla innych organizmów pożytecznych. Jednym z proponowanych przez nas produktów jest Aphiscout, który zawiera aż pięć gatunków owadów pożytecznych zwalczających odmienne gatunki mszycy. Podstawową strategią ochrony upraw przed mszycami jest wykorzystywanie tzw. roślin bankowych. Są to wybrane rośliny jednoliścienne, na których doskonale rozwijają się introdukowane na nie gatunki mszyc, które nie atakują uprawianych w obiekcie warzyw. Mszyce te stanowią rezerwuar pokarmu do namnażania owadów pożytecznych, które w przypadku nalotu mszyc szkodliwych dla uprawy atakują je i niszczą – mówi Tomasz Domański (Koppert).

FOTO:

     Na uprawach papryki występują również gąsienice motyli, które są powszechnie spotykane, ale ogranicza się ich występowanie przy okazji wykonywania zabiegów chemicznych na mszyce. Jednak nie zawsze rozwiązania konwencjonalne dają zadowalające efekty. W ofercie firmy Koppert znajdują się skuteczne rozwiązania w postaci produktów DiPel WG i XenTari WG. DiPel WG to biologiczny insektycyd zawierający Bacillus thuringiensis var. kurstaki szczep ABTS 351, który selektywnie zwalcza gąsienice. Po naniesieniu preparatu w formie oprysku gąsienice zjadają go razem z masą roślinną podczas żerowania. Bakterie produkują w organizmie szkodnika toksyny, które likwidują je po 24-72 godzinach od spożycia produktu. Młode osobniki są bardziej wrażliwe na działanie środka niż starsze. Z kolei XenTari WG zawiera Bacillus thuringiensis var. aizawai szczep ABTS 1857 i działa w ten sam sposób co DiPel WG.

     Spośród szkodników glebowych najczęściej spotyka się w tunelach paprykowych turkucia podjadka i drutowce. W zwalczaniu szkodników glebowych przydatne, zdaniem T. Domańskiego, są produkty zawierające pożyteczne nicienie.

Artykuł pochodzi z czasopisma "Szklarnie Tunele Osłony" 1/2023.

[caption id="attachment_51746" align="alignnone" width="500"]

FOTO:

Agnieszka i Zbigniew Braun z miejscowości Majków-Folwark, podobnie jak wielu ogrodników z okolic Piotrkowa Trybunalskiego wiele lat temu postawili na uprawę sałaty i innych warzyw o krótkim okresie wegetacji nazywanych często nowalijkami. Obecnie powierzchnia ich produkcji obejmuje 2 ha tuneli foliowych oraz ok. 40 ha upraw gruntowych. W gospodarstwie zdecydowanie dominują sałaty m.in.: lodowa, masłowa, rzymska, endywia, batawska. Poza sałatami do uprawy wprowadzono również rzodkiewkę, kalarepę, botwinę, pak choi, szpinak – głównie ze względów fitosanitarnych, aby zapewnić choćby w ograniczonym zakresie płodozmian.

FOTO:

Rozpoczęcie uprawy

Jesienią gleba w tunelach jest wapnowana. Przed sadzeniem stosowane są nawozy wielkoskładnikowe firmy Timac Agro, w których składzie oprócz składników odżywczych znajdują się związki biostymulujące. Rozsada w kostkach o wymiarach 4 x 4 cm dostarczana jest przez Grupę Producentów Rozsad Krasoń. Rośliny sadzi się średnio w rozstawie 25 x 25 cm. Odległość ta jest modyfikowana w zależności od siły wzrostu odmiany i pory roku. W tym sezonie pierwsze nasadzenia sałaty wykonano 1 lutego. W lutym wysiana została również wysiana pierwsza rzodkiewka – ogrodnicy wybrali odmianę Dzoura F₁.

FOTO:

Wieloletnia uprawa sałaty w tunelach na tych samych stanowiskach stwarza zagrożenie ze strony chorób odglebowych. Z tego względu w sezonie 2022 plantatorzy zdecydowali się na wypróbowanie odmian z odpornością na Fusarium oxysporum f. sp. lactucae. – Jesienią posadziliśmy w tunelach na próbę cztery odmiany sałaty masłowej, z których dwie: Jones i Fusandra nie wykazały objawów chorób odglebowych. Brązowoczerwonych nekroz na przekroju korzeni, zgnilizn i więdnięcia, dlatego postawiliśmy na te odmiany w bieżącym sezonie – informowała A. Braun.

FOTO:

Jones tworzy bardziej kompaktowe główki o ciemnych, elastycznych liściach, które nie ulegają łatwo uszkodzeniom mechanicznym. Główki są dobrze wypełnione i osiągają dużą masę. Zdaniem hodowcy odmiana sprawdza się w uprawach tunelowych i szklarniowych. Z kolei Fusandra nadaje się do upraw tunelowych, jak i polowych. Jej główka ma luźny pokrój, jest otwarta o dość jasnych, lekko postrzępionych liściach. Odmiana Jones ma wysoką odporność na F. oxysporum rasy 1 i 4, natomiast Fusandra wykazuje średnią odporność na rasę 1. Jak do tej pory ich zmniejszona podatność na patogeny odglebowe potwierdza się całkowicie w gospodarstwie państwa Braun.

Stawiają na biologię

Dobór odmian o podwyższonej odporności na fuzariozy i wprowadzanie zmianowania upraw nie są jedynymi działaniami na rzecz ograniczania presji chorób odglebowych podejmowanymi w gospodarstwie. Stosuje się w nim również produkt biologiczny Trianum zawierający żywotne zarodniki Trichoderma harzianum. Grzyb ten rozwija się na powierzchni korzeni szybciej niż patogeny glebowe, przez co nie mogą one zasiedlić roślin. T. harzianum konkuruje z innymi grzybami glebowymi zarówno o miejsce i składniki odżywcze, ponadto jego grzybnia pasożytuje na patogenach, co ogranicza ich występowanie.

Również w walce ze szkodnikami w uprawach ogrodnicy w jak największym stopniu korzystają z metod biologicznych i agrotechnicznych. Siatki w wietrznikach ograniczają nalatywanie owadów z zewnątrz w uprawach tunelowych. W redukcji liczebności szkodników w obiektach i w uprawach polowych pomagają produkty biologiczne dobierane w oparciu o bieżącą sytuację. Stosuje się w tym celu m.in. Spin Tor. 240 SC. Państwo Braun duży nacisk kładą również na ograniczanie zużycia herbicydów w uprawie warzyw. Od przyszłego sezonu przechodzą na system Integrowanej Produkcji, wówczas całkowicie zrezygnują z ich stosowania na rzecz mechanicznej walki z chwastami. Na wyposażeniu gospodarstwa jest już czterorzędowy pielnik H4 z przystosowaniem do pracy w sałacie dostarczony przez firmę Hortech. Maszyna wyposażona jest dodatkowo w szczotki z napędem hydraulicznym, które mogą prowadzić odchwaszczanie w rzędach, w których rozwinięte są taśmy nawadniające. Ogrodnicy mają już w planach zakup do tego celu kolejnej maszyny – pielnika optycznego marki Ferrari.

Artykuł pochodzi z czasopisma "Szklarnie Tunele Osłony" 1/2023.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Rośliny uprawiane do bezpośredniego spożycia (tzw. baby leaf) mają okres wegetacji wynoszący ok. 30–40 dni, a przeznaczone do przetwórstwa (np. na mrożenie) – 40–60 dni. Z tego względu szpinak idealnie nadaje się do uprawy jako przedplon lub poplon, dlatego można go uprawiać w trzech terminach: 

? wiosennym – od połowy marca do połowy kwietnia (na zbiór w końcu maja), 

? jesiennym – od początku do drugiej dekady sierpnia (na zbiór jesienny we wrześniu i październiku), 

? ozimym – w cieplejszych rejonach kraju można próbować uprawy szpinaku zostawianego na zimowanie w polu. Wówczas nasiona wysiewa się w końcu sierpnia i na początku września na zbiór w kwietniu lub maju następnego roku. Termin siewu należy dobrać tak, aby rośliny zdążyły wytworzyć 3–4 liści przed nadejściem mrozów. Przy tej uprawie należy wybierać odmiany wytrzymałe na mróz lub okrywać uprawę włókninami. 

UWAGA: Latem, gdy długość dnia przekracza 14 godzin (szpinak jest rośliną dnia długiego), a także przy braku wody i w zbyt wysokiej temperaturze, rośliny szpinaku przechodzą szybko w fazę generatywną, tworząc pędy kwiatostanowe.  

W przypadku uprawy wiosennej najlepsze dla szpinaku będzie stanowisko słoneczne, z szybko nagrzewającą się glebą. W zmianowaniu szpinak powinien być uprawiany po roślinach głębiej korzeniących się, zostawiających stanowisko wolne od chwastów. Obecnie do uprawy szpinaku nie ma zarejestrowanych żadnych herbicydów, dlatego niezachwaszczone stanowisko będzie podstawą sukcesu w uprawie tego warzywa. Szpinak na tym samym stanowisku powinno się uprawiać nie częściej niż co 3 lata. Niekorzystnym przedplonem będą należące do tej samej rodziny buraki lub płytko korzeniąca się cebula. 

Ostrożnie z nawożeniem 

Nawożenie mineralne powinno być prowadzone na podstawie wyników analizy chemicznej gleby. Zalecane zawartości składników pokarmowych wynoszą: 50 mg N, 50–70 mg P i 175–200 mg K w 1 litrze gleby. Jeśli zachodzi konieczność nawożenia mineralnego, to pełne dawki nawozów mineralnych najlepiej stosować przed siewem, aby uniknąć konieczności nawożenia pogłównego. Ze względu na łatwość kumulowania się azotanów w roślinach, nie powinno się podawać nadmiernych dawek azotu, ponieważ azotany dodatkowo zwiększają zawartość niekorzystnego dla organizmu człowieka kwasu szczawiowego. Do uzupełniania azotu poleca się go stosować w formie siarczanu amonu. Szpinak jest warzywem chlorkolubnym, więc w przypadku potasu lepiej stosować go w formie chlorkowej. Dobrze reaguje też na uzupełnianie zawartości manganu i molibdenu. 

Szpinak wysiewa się bezpośrednio do gruntu. Najlepiej wysiewać go w rzędy co 15–20 cm na głębokość 2–3 cm. Gęstszy siew należy wykonać przy uprawie do bezpośredniego użycia. Zagęszczenie roślin powoduje bardziej pionowe ustawienie rozet liściowych. Dzięki temu liście są mniej narażone na brudzenie się ziemią i łatwiejsze do zbioru maszynowego. Gęsty wysiew uniemożliwia też rozwój chwastów.  

Szpinak jest bardzo wrażliwy na niedobory wody. Wymaga częstego nawadniania praktycznie od kiełkowania aż do fazy intensywnego wzrostu, kiedy wytwarza masę w postaci mięsistych i soczystych liści. Przy niedoborze wody liście są małe, skórzaste i niesmaczne. Zbyt mała ilość wody przyspiesza również strzelanie w pędy kwiatowe.  

Autor: dr Robert Wrzodak, Skierniewice 

Fragment artykuł pochodzi z archiwalnego wydania czasopisma "Warzywa" 5/2019 str. 25-27.

Zapraszamy do prenumeraty jedynego w Polsce czasopisma o tematyce warzywniczej - Link do sklepu internetowego: www.plantpress.pl. Prenumeratę możesz zamówić również telefonicznie: ☎️ +48 600 489 547

FOTO:

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo. 

W gospodarstwie Piotra Pudo uprawa pietruszki zajmuje 10 ha. Jak informuje producent w trudnych warunkach uprawy nasiona mogą mieć utrudniony start. Wybierając hybrydową odmianę Arctica F1 od Bejo, w innowacyjnej technologii B-MOX, nasiona równomiernie kiełkują, a rośliny są mniej wrażliwe na warunki stresowe.

Nasiona pietruszki wysiewane są w zagęszczeniu ok. 700 tys. szt/ha i głębokości 2 cm oraz odległości 3,5-3,8 cm. W dniu siewu warunki były sprzyjające. Do siewu pietruszki wybieram odmianę Arctica F1, w technologii B-MOX. Dlaczego? Mam pewność wschodu nasion. Rośliny są tolerancyjne na spadki temperatury. Ponadto nowoczesna technologia B-MOX stymuluje młodą siewkę w początkowej fazie wzrostu, o czym mogłem się przekonać kolejny sezon.

[gallery ids="51652,51657,51655,51653,51658,51659"]

Nowoczesna formuła B-MOX® wzmacnia energię kiełkowania nasiona, stymuluje wzrost w najwcześniejszej fazie oraz poprawia wigor roślin. Podczas całego okresu wzrostu rośliny wykazują się lepszą tolerancją na stres i lepszą zdrowotnością ogólną, co jest spowodowane lepiej rozwiniętym systemem korzeniowym.