Do redakcji napływają sygnały od producentów warzyw z różnych regionów kraju, że firmy skupowe nie wywiązują się z zawartych umów. Mimo podpisanych kontraktów i wcześniejszych ustaleń, odbiór marchwi, ziemniaków czy selera jest wstrzymywany albo całkowicie odwoływany. Towar zostaje w polu lub magazynie i zaczyna się psuć, a rolnicy tracą płynność finansową.

Warzywa nie trafiły do sprzedaży. Gospodarstwa ponoszą duże straty

Na przykład w Wielkopolsce rolnik obsiał 5 ha marchwi przemysłowej. Plon był bardzo dobry – nawet 90–100 ton z hektara. Marchew została jednak zebrana tylko z części areału. – Miałem podpisany kontrakt, jak co roku. Odbiorca sprawdzony. W końcu poinformowali mnie, że nie odbiorą marchwi, bo nie mają na nią klienta – relacjonuje.

Pozostałe 3,5 ha zostało w ziemi. W przypadku marchwi przemysłowej to szczególny problem – po zbiorze i ogławianiu nie nadaje się ona do przechowywania, więc rolnik musi mieć pewny odbiór.

Setki tysięcy złotych przepadły. Rolnik w trudnej sytuacji

Jeszcze trudniejsza sytuacja jest w gospodarstwie w woj. świętokrzyskim. Rolnik został z około 500 tonami warzyw – marchwi i selera. – 500 ton leży, które jest do wyrzucenia praktycznie w tym momencie – mówi.

Towar nie został odebrany mimo umowy kontraktacyjnej. Straty są bardzo duże. Według rolnika w polu zostało ok. 300 tys. zł, a koszty produkcji przekroczyły 140 tys. zł. Brak sprzedaży oznacza problemy ze spłatą zobowiązań i przygotowaniem się do kolejnego sezonu. Dodatkowym problemem jest utylizacja. Przy stawce ok. 300 zł za tonę, usunięcie 500 ton to wydatek rzędu 150 tys. zł.

Co mówi prawo o zerwanych kontraktach?

W sprawie zapytaliśmy Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Jak wskazuje urząd, możliwa jest interwencja, ale pod pewnymi warunkami. - W opisanej sprawie możliwa jest interwencja w przypadku wpłynięcia do Urzędu zawiadomień o podejrzeniu stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową - podkreśla UOKiK.

UOKiK przypomina, że zakazane są m.in.: „praktyki polegające na anulowaniu przez nabywcę zamówienia w terminie krótszym niż 30 dni przed przewidywanym terminem dostarczenia łatwo psujących się produktów rolnych lub spożywczych oraz jednostronnej zmianie przez nabywcę warunków umowy (…)”.

Kluczowe jest zawiadomienie rolnika

Aby urząd mógł zająć się sprawą, konieczne jest formalne zawiadomienie.

- Zawiadomienie powinno zawierać informacje jaki podmiot stosuje praktykę, opis stanu faktycznego, wskazanie dlaczego praktyka może zostać uznana za nieuczciwą (…) oraz dane zawiadamiającego - tłumaczy nam UOKiK.

Jednocześnie UOKiK zapewnia, że dane zawiadamiającego oraz wszystkie informacje mogące go ujawnić podlegają ustawowej ochronie i nie zostają upublicznione na żadnym etapie postępowania.

Nie każdy przypadek trafi do urzędu

Urząd podkreśla też, że działa w interesie publicznym. - Oznacza to, że sprawa musi dotyczyć pewnego modelu działania (…) i dotykać większej liczby poszkodowanych przedsiębiorców - zaznacza UOKiK.

W przypadku pojedynczych sporów rolnicy powinni dochodzić swoich praw w sądzie cywilnym.

- Dostawcy w sprawach indywidualnych powinni poszukiwać ochrony prawnej na drodze postępowania cywilnego - podkreśla urząd. 

Firmy już płaciły za nieuczciwe praktyki

UOKiK przypomina jednocześnie, że prowadzi działania na rynku skupu. - UOKiK wydawał już w przeszłości decyzje stwierdzające nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej (…) oraz nałożył kary (…) na spółkę Cefetra oraz Polish Agri. Obecnie prowadzone są postępowania względem spółek Bunge oraz Procam - czytamy w piśmie do nas przesłanym. 

System nie nadąża za rzeczywistością

Z relacji producentów wynika, że dziś największym problemem jest brak szybkich mechanizmów interwencji. Postępowania administracyjne i sądowe trwają miesiącami, a w tym czasie towar całkowicie się psuje. Mimo zawartych umów część gospodarstw zostaje bez przychodów i z długami.

Zapytaliśmy również ministerstwo rolnictwa, czy planowane są zmiany, które umożliwiłyby rolnikom szybsze dochodzenie swoich praw lub wprowadzenie skuteczniejszych narzędzi interwencji w takich sytuacjach. Na odpowiedź resortu czekamy.

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

Stanowisko pod ogórki – jaka gleba i warunki wpływają na plon?

System korzeniowy ogórka rozwija się głównie na głębokości 25-30 cm, rozrasta się szeroko, zwykle szerzej niż płożące się nad ziemią pędy. Oznacza to, że aby dobrze odżywić znacznie większą część nadziemną, ogórek musi rosnąć w dobrej glebie oraz mieć stały dostęp zarówno do wody, jak i do składników pokarmowych. Ze względu na płytki system korzeniowy i wielokrotność zbiorów należy do roślin wymagających intensywnego nawożenia.

PERAMITO F1

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

Aby umożliwić prawidłowy rozwój delikatnego systemu korzeniowego i zapewnić odpowiednie warunki cieplne, gleba pod uprawę ogórka nie powinna być ciężka ani zlewna. Najlepiej sprawdzają się gleby lżejsze, dobrze zdrenowane, zasobne w próchnicę, o pH 6,0–6,8. Znaczenie ma także kolor gleby – ciemna nagrzewa się szybciej. Ważne jest również, aby podłoże dobrze zatrzymywało wodę z opadów i składniki pokarmowe. Bezpośrednio przed siewem gleba powinna być starannie uprawiona: bez grud, wolna od chwastów, odpowiednio zaopatrzona w nawozy i wyrównana. Podstawą racjonalnego nawożenia jest analiza chemiczna gleby pod kątem zawartości składników pokarmowych. Bardzo istotna zasada brzmi: pod ogórka nie należy stosować nawozów potasowych w formie chlorkowej, ze względu na toksyczne działanie jonów chloru na rośliny. Trzeba też pamiętać, że ogórek jest gatunkiem bardzo wrażliwym na zachwaszczenie.

Dobrą uprawą poprzedzającą ogórka są gatunki, które wcześnie schodzą z pola i pozostawiają po sobie mniejsze zachwaszczenie, takie jak zboża, cebula, ziemniaki, pomidory, groch czy fasola. Ogórka nie należy uprawiać po sobie ani po innych roślinach z rodziny dyniowatych. Na to samo pole może wrócić dopiero po minimum 3 latach. Jest on również wrażliwy na pozostałości herbicydów, dlatego należy wykluczyć stanowiska po gatunkach, w których prowadzono intensywną ochronę herbicydową. Z tego względu do nieodpowiednich przedplonów często zalicza się burak cukrowy i kukurydzę, gdzie bywają stosowane substancje długo zalegające w glebie.

Ciepło i wilgoć – czego potrzebuje ogórek do wzrostu?

Jednym z czynników wpływających na powodzenie produkcji jest temperatura. Choć w uprawie gruntowej nie mamy na nią większego wpływu, warto pamiętać, że optimum dla wzrostu ogórka w czasie wegetacji mieści się w granicach 20–25°C. Minimalna temperatura kiełkowania nasion w glebie wynosi około 13–15°C. Nie należy oczekiwać wschodów w temperaturze poniżej 10°C.

TYMON F1

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

Przy 15°C wschody mogą trwać 9–16 dni, przy 21°C – 5–6 dni, a w temperaturze optymalnej dla kiełkowania, czyli około 28°C, już tylko 3 dni. Ogórek jest więc rośliną ciepłolubną, a zarazem bardzo wrażliwą na chłody i całkowicie nieodporną nawet na niewielkie przymrozki.

Wymagania wodne ogórka gruntowego są bardzo wysokie. Zapotrzebowanie na wodę w czasie wegetacji określa się na poziomie około 500 l/m², przy czym w danym roku zależy ono od ewapotranspiracji, czyli sumy wyparowania wody z gleby i transpiracji roślin na danym terenie.

Z nawadnianiem ściśle wiąże się również wilgotność powietrza, która także ma duże znaczenie dla powodzenia uprawy. Przyjmuje się, że optymalna wilgotność powietrza dla rozwoju ogórka powinna wynosić 85–95%.

W warunkach polowych trudno w pełni sprostać tak wysokim wymaganiom wilgotnościowym. Można jednak poprawić mikroklimat stanowiska przez odpowiednią lokalizację plantacji, na przykład na terenach naturalnie osłoniętych od wiatru, a także poprzez właściwe zaprojektowanie pasa roślin osłonowych, takich jak kukurydza czy słonecznik.

Trzeba przy tym zadbać, by nie stanowiły one konkurencji o wodę, światło i składniki pokarmowe. Takie rozwiązania mogą przynieść wyraźny efekt w postaci podniesienia wilgotności powietrza i temperatury na plantacji.

Czego oczekiwać od odmiany ogórka?

Samo dobre przygotowanie stanowiska nie gwarantuje jednak sukcesu. Równie ważny jest wybór odpowiedniej odmiany – takiej, która będzie dobrze dopasowana do warunków uprawy, a jednocześnie spełni oczekiwania rynku i przetwórstwa. Pomocne są tu zarówno rekomendacje firm nasiennych, jak i wyniki niezależnych badań prowadzonych m.in. przez COBORU oraz Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach, gdzie ocenie podlegają między innymi wielkość i jakość plonu, najważniejsze cechy użytkowe oraz podatność odmian na choroby.

W latach 2021–2023 w Instytucie Ogrodnictwa prowadzono badania siedmiu odmian ogórka pod kątem przydatności do upraw ekologicznych. Odmianą o najwyższej zdrowotności, szczególnie przydatną do tego typu produkcji, okazał się Starter F1. Oprócz wyników potwierdzonych badaniami odmiana ta zbiera bardzo dobre opinie zarówno wśród działkowców, jak i profesjonalnych producentów. To odmiana bardzo wczesna i wyjątkowo plenna, wyróżniająca się szeregiem cech, które przyniosły jej Złoty Medal targów GARDENIA oraz tytuł LIDER TRENDÓW 2025.

STARTER F1

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

Do najważniejszych zalet odmiany Starter F1 należy duża zdrowotność oraz całkowity brak goryczy w owocach. Ogórek zachowuje bardzo dobry smak niezależnie od temperatury czy przejściowych niedoborów wody. Warto podkreślić, że w warunkach stresu termicznego i wodnego ogórki często produkują więcej kukurbitacyny, zwłaszcza przy ogonku, co odpowiada za gorzki smak. W przypadku tej odmiany problem ten nie występuje. Na uwagę zasługuje również jasnozielona skórka oraz brak tendencji do przerastania owoców. Starter F1 to bardzo dobra propozycja zarówno do kiszenia i konserwowania, jak i do spożycia na świeżo, np. w sałatkach.

W polskiej uprawie ogórka od lat dominują odmiany przeznaczone do kiszenia. Coraz częściej spotyka się wprawdzie odmiany partenokarpiczne, jednak w przypadku kiszenia wciąż niezastąpione pod względem jakości uzyskiwanych przetworów pozostają ogórki klasyczne, typowo gruntowe, z przewagą kwiatów żeńskich. Dzięki dużej twardości i jędrności nadają się do długotrwałego kiszenia nawet w roztworze soli o niezbyt wysokim stężeniu, czego nie można powiedzieć o odmianach partenokarpicznych.

Prócz odmian znanych i sprawdzonych, takich jak Soplica F1, Śremianin F1, Tymon F1, Arko F1, Polan F1 czy uznanej odmiany Śremski F1 z nochowskiej hodowli, w sezonie 2026 warto zwrócić uwagę na kilka interesujących propozycji.

Odmiany polecane na sezon 2026

REMIZ F1

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

• REMIZ F1 to odmiana średnio wczesna, bardzo plenna. Owoce są smukłe, jasnozielone, bez tendencji do zniekształceń. Brodawki średniej wielkości, liczne. Stosunek długości do szerokości wynosi 3,2: 1. Odmiana wykazuje wysoką tolerancję wobec mącznika rzekomego. Zastosowanie: konserwowanie i kiszenie.
• HORIZON F1  to odmiana bardzo wczesna. Skórka jest intensywnie zielona z lekko rozjaśnionym końcem przykielichowym. Brodawka gruba, średniej wielkości, dość gęsta. Owoce są kształtne, wydłużone, nie wykazują tendencji do przerastania na grubość - stosunek dł. do szer. Wynosi 3,1: 1. Zastosowanie: konserwowanie i kiszenie.
• LIBERTY F1 to odmiana bardzo wczesna, wolna od goryczy. Owoce są kształtne o stosunku dł. do szer. 3,1-3,2: 1. Kolor skórki zielony, brodawka gruba, wyraźna, rozmieszczona niemal na całej powierzchni skórki. Zastosowanie: konserwowanie i kiszenie.

Warto również sprawdzić, jakie nowości pojawiły się na rynku nasiennym. Bardzo obiecująco prezentują się trzy nowe odmiany ogórka gruntowego, które zadebiutowały w tym roku. Są dostępne zarówno w wybranych sklepach ogrodniczych, jak i w sprzedaży internetowej.

• PERAMITO F1 to odmiana późna, bardzo plenna, o jasnozielonych, równomiernie wybarwionych owocach, bez tendencji do przerastania i zniekształceń. Brodawki duże, wypukłe, niezbyt gęsto rozmieszczone. Stosunek długości do szerokości 3,2: 1. Pokrój rośliny otwarty, ułatwiający zbiór kombajnowy. Zastosowanie: głównie kwaszenie; konserwowanie.
• KRAKUS F1 to odmiana wczesna, bardzo plenna, szczególnie polecana do kwaszenia. Owoce jasnozielone, z delikatnymi smugami na końcu przykielichowym, bez tendencji do zniekształceń. Brodawki średniej wielkości, wypukłe, dosyć gęsto usytuowane. Stosunek długości do szerokości 3,2:1. Pokrój roślin otwarty, ułatwiający zbiór kombajnowy. Zastosowanie: głównie kwaszenie; konserwowanie.
• JORAN F1 to odmiana średnio wczesna, bardzo plenna. Wytwarza owoce o ciemnej skórce, z jaśniejszymi smugami na końcu przykielichowym, pokryte średnio licznymi brodawkami średniej wielkości. Stosunek długości do szerokości owocu wynosi 2,8: 1. Odmiana tolerancyjna na mączniaka rzekomego, polecana do konserwowania i kwaszenia.

KRAKUS F1

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

JORAN F1

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

Dwie kolejne nowe odmiany, które po raz pierwszy na rynku ukazały się w zeszłym roku, to bardzo wczesne, plenne i odporne ogórki polecane do długiego kiszenia:

• BOND F1 (na rynku pojawił się w tym roku) odmiana pozbawiona goryczy o bardzo wysokiej tolerancji na mączniaka rzekomego. Owoce są bardzo smaczne, kształtne, bez tendencji do przerastania na grubość - stosunek dł/szer wynosi 3,1: 1. Barwa skórki jest zielona, brodawka gruba, średniej wielkości, dość rzadka. Wyróżnia się wysokim plonem, dobrą strukturą plonu oraz dobrymi parametrami w procesie zakiszania. Zastosowanie: kiszenie, konserwowanie, świeży rynek.
• LOKUS F1 (na rynku pokazał się w tym roku) niezwykle odporny i kształtny. Odmiana bardzo wczesna, bez tendencji do przerastania na grubość - stosunek dł. do szer. Wynosi 3,1–3,2: 1. Skórka zielona, brodawka średnia, wyraźna, rozmieszczona niemal na całej powierzchni owocu. Lokus F1 wyglądem przypomina odmiany partenokarpne ale w odróżnieniu od nich - bardzo dobrze się zakisza. Wyróżnia się bardzo wysoką tolerancją na mączniaka rzekomego oraz znakomitym kształtem i strukturą plonu. Zastosowanie: kwaszenie i konserwowanie.

BOND F1

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

LOKUS F1

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

Warto pamiętać, że na rynku dostępne są również odmiany partenokarpiczne, których najważniejszą zaletą jest zdolność do zawiązywania owoców bez udziału zapylenia przez owady. Dzięki temu można uzyskać wysoki plon nawet w warunkach niesprzyjających zapyleniu, np. podczas bardzo wysokich temperatur czy długotrwałych opadów. Odmiany te świetnie nadają się do konserwowania, natomiast do kiszenia sprawdzają się głównie krótkoterminowo, np. na ogórki małosolne.

LAZURYT F1

FOTO: Plantico Zielonki Sp. Z O.o.

Wśród partenokarpnych odmian grubobrodawkowych polecane są głównie: Brilant F1, Bursztyn F1 i Lazuryt F1. Wydają wysoki i stabilny plon, są pozbawione goryczy a uprawiać je można zarówno w gruncie jak i pod osłonami.

Dobrze prowadzona uprawa ogórka gruntowego zaczyna się od właściwego stanowiska, starannie przygotowanej gleby i racjonalnego nawożenia, ale o końcowym efekcie w dużej mierze decyduje także trafny dobór odmiany. To właśnie połączenie technologii uprawy z odpowiednim potencjałem genetycznym pozwala uzyskać wysoki, jakościowy plon – zarówno z myślą o świeżym rynku, jak i o przetwórstwie.

Tytan wpływa na rośliny znacznie szerzej niż tradycyjne nawożenie. Oddziałuje na kluczowe procesy metaboliczne, które bezpośrednio przekładają się na kondycję i produktywność roślin. Przede wszystkim stymuluje fotosyntezę – zwiększa zawartość chlorofilu i aktywność enzymów fotosyntetycznych, co wspomaga produkcję asymilatów i przyspiesza rozwój roślin. Jednocześnie wspiera gospodarkę żelazem (Fe), ułatwiając jego przyswajanie, co jest istotne w przypadku ograniczonej dostępności tego pierwiastka.

FOTO: Agrosimex

Tytan zwiększa też efektywność stosowanych nawozów, umożliwiając roślinom lepsze wykorzystanie makro- i mikroelementów, takich jak azot, fosfor, potas, wapń czy magnez. W efekcie rośliny wykazują większy wigor i dynamiczniejszy rozwój zarówno nadziemnych części, jak i systemu korzeniowego.

Tytan w okresie przesadzania rozsady

Przesadzanie rozsady to moment szczególnie stresujący w cyklu produkcyjnym. Uszkodzenia korzeni, zmiana środowiska oraz wahania temperatur mogą ograniczać przyjęcie się roślin i spowalniać rozwój.

Stosowanie ASX Tytan Plus w tym czasie przynosi wymierne korzyści. Przyspiesza ukorzenienie, stymuluje regenerację systemu korzeniowego i redukuje stres związany z przesadzaniem. Rośliny szybciej adaptują się do nowych warunków i zachowują równomierny wzrost. Preparat wspomaga też start wegetacji dzięki intensyfikacji fotosyntezy i pobierania składników pokarmowych, co pozwala szybciej wejść w fazę dynamicznego wzrostu. Dodatkowo zwiększa odporność na niskie temperatury – kluczowe w uprawach wczesnowiosennych.

FOTO: Agrosimex

Wpływ tytanu na odporność roślin

Regularne stosowanie ASX Tytan Plus wzmacnia naturalne mechanizmy obronne roślin, poprawiając ich zdolność do radzenia sobie z niekorzystnymi warunkami środowiskowymi. Rośliny lepiej znoszą stres termiczny, zarówno podczas chłodów, jak i upałów, a także okresowe niedobory wody.

Preparat zwiększa także odporność na nadmiar wilgoci oraz ograniczone nasłonecznienie. Poprawia przyswajanie składników odżywczych z gleby, co zwiększa efektywność nawożenia mineralnego i pozwala w pełni wykorzystać dostępne zasoby. W praktyce prowadzi to do stabilniejszego plonowania i mniejszego ryzyka strat.

FOTO: Agrosimex

Efekty w uprawach warzyw

ASX Tytan Plus przynosi wymierne korzyści w wielu gatunkach warzyw. W uprawach pomidora i papryki obserwuje się intensywniejsze kwitnienie, lepsze zapylenie oraz wzrost masy i jakości owoców. W przypadku ogórków rośliny rosną szybciej, a plony są bardziej wyrównane.

Najbardziej widoczny efekt uzyskuje się w warzywach kapustnych, takich jak kalafior, gdzie preparat wspomaga przyjęcie się rozsady nawet w trudnych warunkach. Dawka 0,2 l/ha aktywuje fotosyntezę i przyspiesza wzrost roślin, nawet przy ograniczonym świetle i niskich temperaturach. Korzyści obserwuje się również w warzywach korzeniowych i cebulowych, gdzie poprawia się zarówno plon, jak i zdolność do gromadzenia substancji zapasowych.

Tytan staje się więc istotnym elementem nowoczesnej technologii uprawy warzyw, zwłaszcza w obliczu zmienności warunków środowiskowych. Jego zastosowanie po przesadzeniu rozsady wspomaga regenerację, rozwój i odporność roślin. ASX Tytan Plus pozwala ograniczyć stres, zwiększyć efektywność nawożenia i uzyskać wyższe, lepszej jakości plony – co przekłada się na stabilniejsze i bardziej opłacalne zbiory.

Przed rozpoczęciem sezonu sadzenia ziemniaków prowadzone są kontrole jakości materiału sadzeniakowego. Tyczy się to również aktualnego roku. W jednym z gospodarstw, jak informuje WIORiN w Opolu, przeprowadzono ocenę cech zewnętrznych sadzeniaków ziemniaka, której celem było sprawdzenie jakości partii oraz potwierdzenie spełnienia obowiązujących wymagań.

Ocena cech zewnętrznych sadzeniaków, jak zaznaczają inspektorzy, pozostaje jednym z kluczowych elementów nadzoru nad materiałem sadzeniakowym. Wynik kontroli decyduje o możliwości wprowadzenia partii do obrotu i wykorzystania jej w produkcji.

Dwa etapy oceny jakości sadzeniaków

Ocena cech zewnętrznych sadzeniaków składa się z dwóch etapów. Pierwszy obejmuje ocenę ogólną, podczas której inspektorzy sprawdzają dokumentację, oznaczenia partii oraz ogólny stan bulw. Drugi etap to ocena szczegółowa. W jej trakcie analizowany jest stopień porażenia bulw przez choroby, obecność uszkodzeń mechanicznych i fizjologicznych oraz występowanie zanieczyszczeń. Inspektorzy zwracają także uwagę na bulwy nietypowe dla odmiany, które mogą świadczyć o obniżonej jakości materiału.

W omawianym gospodarstwie ocenę cech zewnętrznych sadzeniaków przeprowadzono w magazynie wyposażonym w wagę, kosze, stół sortowniczy, termometr oraz pełną dokumentację dotyczącą ocenianej partii sadzeniaków ziemniaka.

- Ocenie podlegały bulwy ziemniaka posortowane wg kalibrażu i podzielone na partie ilościowe, zgodnie z wymaganiami szczegółowymi, opakowane i zaopatrzone w etykietę /paszport – dowiadujemy się z komunikatu WIORiN w Opolu.

Pozytywna ocena lub dyskwalifikacja partii

Po zakończeniu kontroli wydawana jest ocena partii.

W przypadku pozytywnego wyniku wystawiane jest świadectwo oceny cech zewnętrznych sadzeniaków ziemniaka, które umożliwia wprowadzenie materiału do obrotu. Jeśli natomiast inspektorzy stwierdzą nieprawidłowości, partia może zostać zdyskwalifikowana.

Algi morskie jako naturalne źródło biostymulacji

W tej sytuacji coraz większego znaczenia nabierają nawozy organiczne o działaniu biostymulującym, takie jak Algasoil. Jest to granulowany nawóz oparty na algach z rodzaju Sargassum spp., który łączy funkcję odżywczą z poprawą właściwości fizycznych i biologicznych gleby.

FOTO: Agrosimex

Algi morskie od wieków wykorzystywane były w rolnictwie regionów nadmorskich jako naturalny czynnik plonotwórczy. Ich szczególne właściwości wynikają z warunków środowiskowych, w jakich funkcjonują – w strefie pływów, gdzie są okresowo poddawane działaniu wody morskiej, intensywnego promieniowania słonecznego, wahań temperatury oraz zmian zasolenia.

W odpowiedzi na te zmienne czynniki środowiskowe algi wytwarzają liczne związki ochronne i stymulujące, które po zastosowaniu w uprawie roślin wspierają ich rozwój oraz zwiększają tolerancję na stres.

Skład i działanie nawozu Algasoil

Algasoil dostarcza roślinom podstawowych składników pokarmowych, takich jak azot, potas i magnez, a także jod oraz materię organiczną bogatą w kwasy humusowe i fulwowe. Jednocześnie zawiera szereg substancji biologicznie czynnych, w tym kwas alginowy, aminokwasy, mannitol, laminarynę oraz naturalne oligosacharydy.

Związki te stymulują rozwój pożytecznych mikroorganizmów glebowych oraz sprzyjają aktywności dżdżownic, co przekłada się na poprawę struktury gruzełkowatej gleby. W efekcie zwiększa się ilość frakcji koloidalnych odpowiedzialnych za wiązanie wody i składników pokarmowych. Ograniczeniu ulegają również straty wynikające z wymywania azotu, potasu, magnezu czy wapnia, a składniki odżywcze pozostają dłużej dostępne w strefie korzeniowej roślin.

Potwierdzony efekt plonotwórczy

Wykres 1. Wpływ nawozu Algasoil na plonowanie kapusty białej. Fertico, 2018 r.

FOTO: Agrosimex

Badania przeprowadzone przez Instytut Agronomiczny Fertico wykazały wyraźny i mierzalny efekt produkcyjny zastosowania nawozu Algasoil w uprawie kapusty białej.

W porównaniu z obiektem kontrolnym, w którym plon wynosił 124,14 t/ha, plantacja nawożona Algasoil osiągnęła plon na poziomie 133,74 t/ha. Oznacza to wzrost o 9,6 t/ha, czyli blisko 8% więcej plonu z hektara.

Wpływ na rozwój systemu korzeniowego

Jednym z istotnych efektów stosowania Algasoil jest intensyfikacja rozwoju systemu korzeniowego. Silniejszy i bardziej rozbudowany system korzeniowy pozwala roślinom efektywniej pobierać wodę i składniki pokarmowe, nawet w warunkach okresowego niedoboru wody czy stresu termicznego.

Dzięki temu rośliny szybciej startują po siewie lub posadzeniu rozsady, rosną bardziej równomiernie i lepiej znoszą niekorzystne warunki środowiskowe. W praktyce przekłada się to na wyższy oraz bardziej wyrównany plon o lepszych parametrach jakościowych.

Zaleca się stosowanie nawozu Algasoil w dawce 50–100 kg/ha przed siewem nasion lub sadzeniem warzyw, najlepiej łącznie z nawozami mineralnymi NPK przy użyciu standardowych rozsiewaczy.

W przypadku aplikacji powierzchniowej produkt powinien zostać wymieszany z glebą podczas uprawek przedsiewnych. Takie rozwiązanie zwiększa efektywność całego programu nawożenia i pozwala lepiej wykorzystać potencjał stanowiska.

Element technologii zrównoważonej produkcji

W warunkach rosnących kosztów produkcji oraz coraz częstszych anomalii pogodowych inwestycja w poprawę żyzności gleby staje się jednym z kluczowych elementów technologii uprawy warzyw. Algasoil, poprzez jednoczesne odżywianie roślin i stymulację biologicznej aktywności gleby, może stanowić narzędzie wspierające stabilność plonowania.

Algi morskie

FOTO: Agrosimex

Co istotne, produkt dobrze wpisuje się również w założenia rolnictwa zrównoważonego, w którym szczególny nacisk kładzie się na naturalne metody poprawy żyzności gleby oraz ograniczenie strat składników pokarmowych.

Współczesne warzywnictwo wymaga nie tylko dostarczania roślinom składników mineralnych, lecz także świadomego zarządzania żyznością gleby.

Algasoil jest przykładem rozwiązania, które odpowiada na oba te wyzwania, łącząc biostymulację roślin z długofalową poprawą jakości stanowiska.

Nietypowe warunki pogodowe, jak informuje portal Ekathimerini, spowodowały poważne szkody w uprawach ziemniaka we wschodniej części Cypru. Silne podmuchy wiatru przenosiły sól znad morza, która osadzała się na roślinach.

Najbardziej ucierpiały rejony Ormidii, Xylofagou, Liopetri i Sotiry, uznawane za główne obszary produkcji ziemniaka na wyspie. Właśnie tam odnotowano największą skalę zniszczeń w uprawach wczesnych ziemniaków. Zjawisko doprowadziło do uszkodzenia roślin znajdujących się w końcowej fazie wzrostu, co w praktyce oznacza utratę znacznej części plonu.

Sól nie zniszczyła roślin mechanicznie – wniknęła w tkanki, powodując ich wysychanie i obumieranie.

Straty w uprawach wczesnych ziemniaków

Z dostępnych informacji wynika, że szkody dotyczą przede wszystkim wczesnych odmian ziemniaka, które miały trafić na rynek w najbliższym czasie. Segment jest szczególnie istotny dla tamtejszych producentów ze względu na termin sprzedaży.

Plantatorzy wskazują, że rośliny zostały uszkodzone przez działanie soli, co doprowadziło do pogorszenia ich kondycji i jakości plonu. W wielu przypadkach jest to równoznaczne z brakiem możliwości wprowadzenia towaru na rynek.

Skala zniszczeń jest obecnie przedmiotem oceny odpowiednich służb.

Trwa szacowanie szkód w gospodarstwach

Obecnie prowadzone są działania mające na celu określenie dokładnej skali strat, co jest niezbędne do ewentualnego uruchomienia mechanizmów wsparcia dla poszkodowanych producentów. Rolnicy oczekują na wyniki szacowania, które pozwolą określić dalsze kroki w zakresie produkcji po wystąpieniu szkód. Warto jednak zauważyć, że na ten moment w wielu gospodarstwach – jak relacjonują producenci – „nie ma już czego oceniać”, bo plony zostały praktycznie całkowicie zniszczone.

W tym roku szeroka oferta firmy ICL została rozszerzona o preparaty o działaniu biostymulacyjnym. Wspólną cechą wszystkich produktów należących do tej grupy jest obecność Metabolite Technology – technologii metabolitów mikrobiologicznych. Metabolite Technology to nic innego jak substancje produkowane przez mikroorganizmy, które wspierają efektywny wzrost roślin oraz poprawiają różne aspekty ich fizjologii takie jak: przyswajanie składników odżywczych oraz tolerancja na niekorzystne warunki środowiska. W ICL zidentyfikowaliśmy te substancje i opracowaliśmy technologię ich produkcji i separacji. Dla każdego produktu biostymulującego stworzyliśmy unikalną frakcję metabolitów mikrobiologicznych – Metabolite Technology. Ta unikatowa technologia umożliwia rozwój biostymulatorów trzeciej generacji, znacznie poprawiając ich efektywność.

Jedną z nowości wprowadzonych na rynek jest BEOZ ADAMITE - nowoczesny biostymulator oparty na ekstraktach z alg morskich, aminokwasach i ekstraktach metabolicznych mikroorganizmów. BEOZ ADAMITE został opracowany w celu wspierania wzrostu wegetatywnego i zwiększenia plonów. Dzięki technologii metabolitów mikrobiologicznych aktywuje kluczowe szlaki metaboliczne roślin, optymalizując ich wydajność, działając w synergii z naturalnymi związkami z Ascophyllum nodosum oraz aminokwasami. Ta unikalna kombinacja poprawia pobieranie składników odżywczych, wspiera syntezę białek i stymuluje produkcję związków bioaktywnych, co ostatecznie podnosi jakość plonów i zapewnia wyższe zbiory.

Biostymulator poprawia gospodarkę hormonalną poprzez dostarczenie zawartych w ekstraktach z alg oligosacharydów i fitohormonów (auksyny, cytokininy i gibereliny) – substancje te sprzyjają lepszemu wzrostowi roślin, wspomagają proces fotosyntezy, odpowiadają za zawiązywanie i rozwój owoców. BEOZ ADAMITE poprawia odporność na stres abiotyczny poprzez zwiększenie ISR (Indukowanej Odporności Systemicznej) dzięki obecności wolnych aminokwasów, umożliwiających roślinie tworzenie niezbędnych białek bez dodatkowego wydatku energetycznego. Najbardziej odpowiedni moment na stosowanie BEOZ ADAMITE to: okres pojawienia się liści (rośliny wieloletnie wiosną) — celem jest zwiększenie powierzchni liści, ich liczby oraz aktywności fotosyntetycznej, od wczesnego do środkowego etapu rozwoju owoców na drzewach owocowych — celem jest zwiększenie wielkości owoców, wczesny do środkowego etap wzrostu wegetatywnego w uprawach polowych i warzywnych — celem jest zwiększenie powierzchni liści, ich liczby oraz aktywności fotosyntetycznej.

Skład

FOTO: Icl

Uprawy i sposób stosowania 

Produkt przeznaczony do stosowania w rolnictwie i ogrodnictwie.

Zaleca się aplikację o zmierzchu lub w okresach mniejszego nasłonecznienia, przy temperaturze od 10 do 30°C.

FOTO: Icl

Wyniki doświadczeń z ADAMITE

Doświadczenie w kukurydzy prowadzone w stacji doświadczalnej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Bałcynach z użyciem produktu BEOZ ADAMITE w fazie 4-6 liści. Biostymulator zastosowany został jeden raz w trakcie sezonu wegetacyjnego. Testowano dwie dawki 1 l/ha i 2 l/ha. Kontrolę stanowiły rośliny nie opryskiwane preperatami biostymulującymi.

Wpływ biostymulatora BEOZ Adamite na plonowanie kukurydzy

FOTO: Icl

Doświadczenie w winorośli odmiany ‘Trebbiano Romagnolo’ prowadzone we Włoszech w regionie Emilia-Romagna. W doświadczeniu BEOZ ADAMITE został użyty czterokrotnie podczas sezonu wegetacyjnego (formowanie liści, przed kwitnieniem, przed zawiązywaniem gron, dojrzewanie) całkowita ilość biostymulatora na ha wynosiła 6,15 l. Na roślinach na których użyto BEOZ ADAMITE zaobserwowano mniej małych jagód, grona były bardziej rozgałęzione i pełniejsze.

Kontrola

FOTO: Icl

BEOZ Adamite

FOTO: Icl

Doświadczenie w zielonej fasolce szparagowej prowadzono w prywatnym gospodarstwie rolnym w Złotnikach Kujawskich, woj. kujawsko-pomorskie. W doświadczeniu testowano wpływ BEOZ ADAMITE na zawiązywanie strąków, nasion w strąku oraz plon fasoli. Biostymulator zastosowano w dawce 1 l/ha w fazie rozwoju pędów bocznych.

Rośliny opryskane BEOZ ADAMITE wykształciły więcej strąków o większej masie, były bardziej żywo zielone niż rośliny na części kontrolnej oraz wykształciły liście o większej powierzchni blaszki liściowej.

Kontrola

FOTO: Icl

BEOZ Adamite

FOTO: Icl

Reasumując BEOZ ADAMITE to doskonały produkt, który pozwala w pełni wykorzystać potencjał roślin do zwiększenia wielkości owoców i poprawy cech jakościowych, dostarcza dodatkowej energii uprawom o osłabionym tempie wzrostu, maksymalizuje produkcję energii i zwiększa potencjał plonowania, pobudza wzrost w intensywnych systemach rolniczych nastawionych na wysokie plony.

Organizacja producentów ziemniaków w Europie Północno-Zachodniej (NEPG) apeluje o zmniejszenie powierzchni upraw ziemniaka w najbliższych latach. Dalsze utrzymywanie obecnego poziomu produkcji, zdaniem ekspertów, może doprowadzić do sytuacji, w której rolnicy stale będą zmuszeni sprzedawać plony poniżej kosztów wytworzenia. Problem jest szczególnie widoczny pod koniec sezonu 2025/2026. Wiele gospodarstw przechowuje duże ilości ziemniaków, a przy tym nie ma pewności, czy znajdzie się na nie nabywca. Brak jasnych sygnałów ze strony zakładów przetwórczych zwiększa ryzyko strat finansowych.

Przetwórcy powinni szybciej informować o zapotrzebowaniu. Czemu?

Producenci – na co zwraca uwagę NEPG – potrzebują potrzebują wcześniejszych i bardziej przejrzystych informacji o potrzebach rynku. Bez takiej wiedzy rolnicy podejmują decyzje w ciemno – przechowują ziemniaki w magazynach i planują nowe nasadzenia, nie mając gwarancji sprzedaży. Przetrzymywanie dużych zapasów przy braku zainteresowania ze strony nabywców jest z kolei ekonomicznie ryzykowne. Jasne sygnały ze strony zakładów przetwórczych z pewnością pomogłyby lepiej planować produkcję oraz okres przechowalniczy. Krótko mówiąc, równowaga między producentami a przetwórcami jest kluczowa dla stabilności rynku.

Kontrakty pod lupą. Rolnicy powinni zachować ostrożność

Organizacja ostrzega również plantatorów przed podpisywaniem niekorzystnych umów.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• dokładnie określoną cenę w kontrakcie,
• wymagania jakościowe i odmianowe,
• realne możliwości sprzedaży całego plonu.

Oferty zakupu bez jasno określonej ceny – jak podkreślają eksperci – powinny być zdecydowanie odrzucane.

Rosnące koszty produkcji dodatkowym zagrożeniem

Sytuację producentów komplikują także rosnące koszt produkcji. Choć ceny sadzeniaków nieco spadły, sektor spodziewa się wzrostu wydatków na energię, nawozy czy paliwo. Jeżeli napięcia geopolityczne na świecie będą się utrzymywać, koszty mogą okazać się jeszcze bardziej znaczące. Rentowność uprawy w najbliższych latach będzie zależała od skali produkcji i efektywności gospodarstw.

Przyszłość branży zależy od równowagi

Przyszłość sektora ziemniaczanego w Europie będzie zależeć od lepszej współpracy między wszystkimi ogniwami łańcucha dostaw.

Kluczowe działania to:

• ograniczenie nadmiernego areału,
• rozwój bardziej odpornych odmian,
• inwestycje w zrównoważoną produkcję,
• przejrzyste relacje kontraktowe między rolnikami a przetwórcami.

Bez takich zmian producenci mogą mieć trudności z utrzymaniem konkurencyjności na globalnym rynku.

Niesprzedane ziemniaki mogą wrócić na pola

Aktualnie jednym z poważniejszych problemów są ziemniaki, które nie spełniają wymagań jakościowych lub nie są objęte kontraktem. W takiej sytuacji plony mogą pozostać niesprzedane. Warto jednak pamiętać, że ich utylizacja – np. poprzez rozrzucenie na polach – może powodować konsekwencje. Dlatego rolnikom rekomenduje się rozważenie alternatywnych kierunków zagospodarowania, takich jak pasza dla zwierząt, produkcja biogazu czy przekazanie żywności organizacjom charytatywnym.

– Zebraliśmy ziemniaki jadalne z 5 ha, a nie sprzedaliśmy nawet jednego worka.

Ponieśliśmy konkretne koszty, bo na same opryski w kierunku zwalczania zarazy, stonki, chwastów oraz nawozy wydałem 30 tys. zł, nie liczę tu nawet paliwa oraz kosztów pracy, którą wykonaliśmy we własnym zakresie – ja, żona i syn. Jeszcze gorzej sytuacja wygląda u sąsiada, który zebrał 25 ha ziemniaków, zatem poniósł znacznie wyższe nakłady, a zwłaszcza koszty pracy, bowiem przy takiej ilości musiał posiłkować się pracownikami najemnymi, i również nic nie sprzedał. Najlepiej chyba i tak w takiej sytuacji wyszli rolnicy, którzy w ogóle nie zbierali ziemniaków, a przeznaczyli je na darmowy samozbiór – stwierdził Mariusz Cywiński.

Jak przyznaje rozmówca, on sam nie doświadczył tak trudnego roku dla rolnictwa jak rok 2025, bo problem tkwi nie tylko w ziemniakach, ale również ceny innych płodów rolnych są poniżej opłacalności, w tym także ziarna kukurydzy i zbóż, jakie on uprawia.

Rodzinne 31 hektarów

Mariusz Cywiński ze wsi Korytowo (pow. płoński, gm. Dzierzążnia) gospodaruje z żoną i synem. Łącznie uprawiają 31 ha, w tym ziemniaki, truskawki, kukurydzę i zboża. Mariusz Cywiński pełni funkcję członka Rady Powiatowej Mazowieckiej Izby Rolniczej Powiatu Płońskiego, jest również sołtysem wsi Korytowo, prowadzi także firmę usługową.

– W rolnictwie pracuję od 1995 roku, a gospodarstwo na własny rachunek prowadzę od roku 2007 i tak ciężkiego roku nie było od kiedy sięgam pamięcią. Zawsze jak dołożyliśmy do jednego kierunku produkcji, to na innym coś się zarobiło, a teraz do wszystkiego dokładamy. To już nawet nie chodzi o niskie ceny płodów roślinnych, ale produkcja zwierzęca też zniżkuje jeśli chodzi o opłacalność. Ceny tuczników szorują po dnie, spadły też ceny mleka.

Rolnicy między Mercosur a Ukrainą – nierówna konkurencja

Nie ma gałęzi produkcji w rolnictwie, która dawałaby godziwy dochód, może poza produkcją żywca wołowego, ale tu widzę ogromne zagrożenie ze strony krajów Mercosur, z którymi UE podpisała umowę o wolnym handlu. Niby uspokaja się rolników, że to nie są duże ilości tej wołowiny, oczywiście jeśli mówimy o całych tuszach, ale przecież to nie będą importowane całe tusze, tylko najwartościowsze wyręby typu polędwica, rostbef czy antrykot, a to zmienia zupełnie postać rzeczy.

Jeszcze większym zagrożeniem dla polskiego rolnictwa niż Mercosur jest rolnictwo ukraińskie. Ukraina może nas zalać płodami rolnymi, zresztą to już się dzieje, nie wytrzymamy z nimi konkurencji na żadnym polu. Są to gospodarstwa ogromne, o znacznie niższych kosztach produkcji, niespełniające żadnych standardów jakościowych, jakie my spełniamy, stosowane są tam środki ochrony roślin zakazane w UE jako szkodliwe, notabene te środki produkują i sprzedają na Ukrainę niemieckie firmy. Podam przykład jaka jest różnica skali polskiego i ukraińskiego rolnictwa, ja zastanawiam się czy kupić 3 ha ziemi, a jeden z ukraińskich oligarchów zakupił w ostatnim czasie 40 tys. ha – powiedział rolnik.

Poza rolnictwem, by ratować rolnictwo

Jeszcze nie tak dawno Mariusz Cywiński uprawiał warzywa, ale dziś i ta gałąź nie przynosi oczekiwanego dochodu.

– Zeszliśmy z warzyw ze względu na bardzo duże koszty pracy, a wiadomo, że warzyw nie da się produkować bez pracowników najemnych, gdyż jest tu bardzo duża pracochłonność, podobnie jak przy truskawkach, których uprawiamy jeszcze 2 ha. Ponadto z warzywami np. brokułami czy ogórkami, jakie uprawialiśmy zrobił się taki problem, że odbiorcy skupujący te warzywa zaczęli płacić faktury po terminie pół roku. Pół roku czekania na pieniądze, po poniesieniu ogromnych kosztów to zbyt długo, dla takiego niedużego gospodarstwa jak nasze, tym bardziej, że pracownikom trzeba zapłacić od razu, nikt nie przyjdzie zbierać ogórków z zapłatą po pół roku. Dlatego, aby utrzymać nasze gospodarstwo musieliśmy się nico przebranżowić i chcąc nie chcąc weszliśmy w usługi. Świadczymy usługi dla rolników, dla gminy czy też dla spółek wodnych. Trzeba kombinować, żeby dziś rodzinne gospodarstwo mogło przetrwać, ale przecież nie na tym to powinno polegać, że zarabiamy poza rolnictwem i dokładamy do gospodarstwa, aby je ratować. Jednak tak właśnie jest, bo uwarunkowania rynkowe oraz polityka jest taka, że gospodarstwa stają się nierentowne – zaznaczył Mariusz Cywiński.

Kto naprawdę skorzystał na unijnym wsparciu?

Rolnik zwrócił również uwagę na to, kto tak naprawdę skorzystał na dopłatach, które oficjalnie trafiały do rolników.

– Mój kolega kupił przyczepę Pronar o ładowności 6 ton tuż przed wejściem do UE, a następnie po roku, kiedy już byliśmy w UE, kupił drugą taką samą przyczepę z dofinansowaniem w wysokości 50% i ta druga przyczepa finalnie wyszła go drożej. Tak w tym czasie w górę poszły ceny sprzętu rolniczego. Dopłaty do maszyn tak naprawdę spożytkowali ich producenci oraz banki udzielające kredytów a nie rolnicy. Chodziło o to, aby stworzyć system, w którym rolnikowi wydaje się, że ma pół maszyny za darmo (a i tak płacił drożej niż wcześniej), co napędzało sprzedaż maszyn oraz sprzedaż kredytów. Dziś kiedy doposażyliśmy nasze gospodarstwa w nowoczesne maszyny mówi się nam, że właściwie to już nie jesteśmy potrzebni, bo UE sprowadza żywność, oczywiście znacznie gorszej jakości, z Ukrainy czy też krajów Mercosur, a przed nami na horyzoncie kolejne umowy o wolnym handlu i jak tu optymistycznie patrzeć w przyszłość. Miasto jeszcze zapłacze za polskimi rolnikami, ale wtedy gdy już ich nie będzie i nie będzie polskiej żywności, a polską ziemię przejmą potentaci tacy jak dzisiaj działają w rolnictwie na Ukrainie – zakończył Mariusz Cywiński.

Andrzej Rutkowski

Uprawa ziemniaka wymaga profesjonalizmu oraz ciągłego rozwoju. Okazją do zgłębienia wiedzy jest seminarium ziemniaczane, które odbyło się w Bagatelce koło Wrześni w Wielkopolsce.

Zaraza ziemniaka i odporność patogenów

Grzyby chorobotwórcze, aby wniknąć do liścia, wymagają dużo siły. Ciśnienie dla większości z nich wynosi aż 8 atmosfer. Sprawca zarazy wypracował metodę wnikania strzępki pod kątem i dzięki temu wnika w tkanki roślin już przy ciśnieniu zaledwie 0,3 atmosfery. Tłumaczy to, dlaczego choroba ta rozwija się na plantacji błyskawicznie – powiedział dr Jerzy Osowski z IHAR, oddział w Boninie.

Jednak błyskawiczny rozwój zarazy na polu to jedno. Ekspert z Bonina omówił także zagadnienie odporności szczepów patogenu na różne substancje czynne. Przedstawił wyniki badań Fungicide Resistance Action Committee nad tym zagadnieniem.

– Jeszcze kilkanaście lat temu zalecano stosowanie dawek zmniejszonych fungicydów i ich pojedyncze aplikowanie. Obecnie zostało to całkowicie odwrócone. Teraz każdy zabieg powinien być wykonywany mieszaniną substancji, a przy tym trzeba stosować duże ilości wody, aby np. substancje powierzchniowe dobrze pokryły roślinę – dodał dr Osowski.

Według zaleceń brytyjskich pierwszy zabieg na zarazę wykonuje się w fazie BBCH 15, kiedy rośliny są jeszcze małe. Z jednej strony zabezpieczy to liście, ale także doprowadzi do powierzchniowej dezynfekcji gleby, w której są zoospory sprawcy zarazy – mówił dr Osowski.

DR JERZY OSOWSKI, IHAR o. Bonin
Seminarium ziemniaczane w Bagatelce

FOTO: Czubiński

MARIAN KRAŚNER
Corteva Agriscience Poland
Doradca ds. Środków Ochrony Roślin

FOTO: Czubiński

Rotacja substancji czynnych i walka ze stonką

Temat odporności patogenów poruszył także Marcin Kraśner z firmy Corteva. Fungicydy według niego powinny być stosowane nie tylko zapobiegawczo, ale także koniecznie trzeba zmieniać używane substancje czynne. Wspomniał także o problemie stonki ziemniaczanej.

– Do zwalczania szkodników mamy jeszcze mniej możliwości niż w ochronie przed grzybami. Dlatego dostępne insektycydy powinny być z jeszcze większą uwagą stosowane rotacyjnie, aby nie stymulować odporności owadów – mówił Marcin Kraśner.

Alternarioza – drugie najważniejsze zagrożenie

Przemysław Kostrzewski z BASF wspomniał nie tylko o konieczności zapobiegania zarazie, ale także o chorobie nr 2 w ziemniaku, czyli o alternariozie. – Choroba ta lubi zestresowane rośliny. Znosi bardzo dobrze przemienną pogodę, wytrzymuje okresy bez deszczu, a nawet znosi wyższe temperatury. Ponadto choroba ta w Polsce powodowana jest przez dwa różne patogeny o różnych wymaganiach. Przykładowo Alternaria alternata pojawia się wcześniej, a A.solani później. Dlatego w zabiegach fungicydowych powinniśmy dodawać środki na tych sprawców bardzo wcześnie – mówił.

Seminarium ziemniaczane w Bagatelce

FOTO: Czubiński

Dr Aneta Chałańska z NEFScience

FOTO: Tomasz Czubiński

Dr Aneta Chałańska z NEFScience mówiła o nicieniach,  które są dużym zagrożeniem dla ziemniaka. Wyróżniła m.in. guzaki czy korzeniaki, które przenosić mogą groźne dla ziemniaka wirusy. Podkreśliła, że niektóre gatunki nicieni można ograniczać np. roślinami miedzyplonowymi.

Krzysztof Sułkowski, ekspert z firmy Agrosimex zauważył, że rośliny słabo odżywione i w kiepskiej kondycji szybciej są atakowane przez alternariozę. Dlatego też oprócz precyzyjniej ochrony ziemniaka ważne​wazne jest też jego nawożenie i biostymulacja.

Krzysztof Sułkowski, Agrosimex

FOTO: Tomasz Czubiński

Radosław Wilk Intermag

FOTO: Tomasz Czubiński

- Rizoktonioza może zabierać nawet 30 proc. plonu ziemniaka.  Z drugiej strony stosowane środki chemiczne z czasem tracą skuteczność.  Dlatego warto zastanowić się nad stosowaniem środków biologicznych, na które nie powstaje odporność. Środek Proradix służy do zaprawiania sadzeniaków i zawierające go bakterie zasiedlają ryzosferę i zapobiegają rozwojowi patogenów. Poza tym bakterie indukują maturalną odporność roślin - mówił Radosław Wilk z Intermagu.

O odchwaszczaniu ziemniaka mówił Radosław Suchorzewski z firmy Bayer. Zauważył, że nie mamy już metrybuzyny do odchwaszczania ziemniaków. Mamy do dyspozycji kilka innych skutecznych substancji, np. aklonifen czy prosulfokarb.

Radosław Suchorzewski, Bayer

FOTO: Tomasz Czubiński

Waldemar Gaca, ADOB

FOTO: Tomasz Czubiński

- Na rynku jest ponad 1000 nawozów dolistnych. Wybierać trzeba jednak te, z których rośliny pobiorą jak najwięcej składników. Ich przyswajalność z nawozów jest kluczowa - zauważył Waldemar Gaca z firmy ADOB.

- Warto podawać nawozy naturalne w uprawie ziemniaka. Jednak muszą one być stosowane w racjonalnych dawkach. Ale obliczenie skutecznej dawki wymaga znajomości składu takiego nawozu naturalnego. Tymczasem rzadko kiedy skład z książki odpowiada rzeczywistemu - powiedział prof. Witold Szczepaniak z UP w Poznaniu.

prof. Witold Szczepaniak z UP w Poznaniu

FOTO: Tomasz Czubiński

Seminarium ziemniaczane w Bagatelce

FOTO: Czubiński

W ostatnich tygodniach warunki pogodowe nie sprzyjały pracom polowym. Część gospodarstw nie zrealizowała planów sadzenia w optymalnym terminie, a decyzje o zwiększeniu powierzchni upraw zostały odłożone. Każde opóźnienie w tych regionach może mieć bezpośredni wpływ na dostępność towaru wiosną i na początku lata, kiedy rynek jest szczególnie wrażliwy.

Problemy, jak przekazuje FreshPlaza, dotyczą przede wszystkim regionów położonych na południu Włoch, które dotychczas były znane z wczesnej produkcji. Mowa o Sycylii, Apulii oraz Kampanii, gdzie koncentruje się produkcja wczesnych ziemniaków, które trafiają do sprzedaży na początku sezonu. Zbliżona sytuacja jest też obserwowana w niektórych regionach Grecji, Hiszpanii i Portugalii.

Spowolnienie na rynku europejskim

Warto przypomnieć, że rynek ziemniaka w Europie wyraźnie wyhamował. Zapasy z poprzednich zbiorów są stopniowo wyprzedawane, jednak proces przebiega wolniej niż oczekiwano. Presja cenowa i umiarkowany popyt – zarówno w segmencie świeżym, jak i przetwórczym – powodują, że producenci z większą ostrożnością planują nasadzenia na nowy sezon.

Mniejsze zainteresowanie zakupem sadzeniaków jest jednym z najbardziej czytelnych sygnałów. Areał wczesnych ziemniaków, jak szacują eksperci z Włoch, może zostać ograniczony nawet o około 10% w porównaniu z poprzednim rokiem. Niemniej nasadzenia wciąż trwają.

Kluczowe będą najbliższe tygodnie

Sytuacja pozostaje dynamiczna, ponieważ w części regionów termin sadzenia jeszcze nie upłynął. Ewentualna poprawa warunków atmosferycznych może umożliwić częściowe nadrobienie opóźnień. Jednocześnie producenci muszą ocenić opłacalność inwestycji przy wciąż niepewnej sytuacji na rynku.

Oczywiście, poza samą agrotechniką na producentów ziemniaka czyha niepewny rynek. Nie tylko w Polsce ziemniaki obrodziły, a więc towaru jest dużo, co oznacza, że ceny absolutnie nie można być pewnym. Postaramy się jednak odpowiedzieć na pytania dotyczące przyszłości rynku ziemniaka. W tym celu zapraszamy na kolejne już nasze seminarium ziemniaczane 26 lutego 2026 r. do Miłosławia (woj. wielkopolskie, Centrum Rekreacyjne Bagatelka).

Program seminarium ziemniaczanego

• Choroby bakteryjne – nowe wyzwanie oraz zalecenia fungicydowe w ochronie ziemniaka – nie tylko przed zarazą – dr Jerzy Osowski, IHAR.
• Ochrona ziemniaka przed nicieniami – zalecenia praktyczne – dr Aneta Chałańska, NEFScience.
• Jakie problemy mają producenci ziemniaka w Holandii? – Henk Van De Westeringh, rolnik z Holandii, producent ziemniaków i tulipanów
• Jak poprawić efektywność odżywienia ziemniak – zwiększ plon i jakość. Pierwiastki nieoczywiste w ziemniaku - dr hab. Witold Szczepaniak, prof. UP w Poznaniu
• Debata: Rynek i bakterioza – jaka przyszłość czeka producentów ziemniaka?

Uczestnicy debaty

• Małgorzata Gromadzka: sekretarz stanu MRiRW
• Kamil Maniak – prezes Stowarzyszenia Polski Ziemniak
• Jarosław Wańkowicz – Farm Frites Poland
• Szymon Cegłowski – członek zarządu PPZ Trzemeszno

Partnerami wydarzenia są firmy ADOB, Agrosimex, BASF, Bayer, Corteva i Intermag.

Partner instytucjonalny: Stowarzyszenie Polski Ziemniak

Zapisy na Seminarium Ziemniaczane

Wszelkie szczegóły, w tym możliwość rejestracji, znajdują się TUTAJ.

FOTO:

Maria Walerowska

W tym roku szeroka oferta firmy ICL została rozszerzona o preparaty o działaniu biostymulacyjnym. Wspólną cechą wszystkich produktów należących do tej grupy jest obecność Metabolite Technology – technologii metabolitów mikrobiologicznych. Metabolite Technology to nic innego jak substancje produkowane przez mikroorganizmy, które wspierają efektywny wzrost roślin oraz poprawiają różne aspekty ich fizjologii takie jak: przyswajanie składników odżywczych oraz tolerancja na niekorzystne warunki środowiska. W ICL zidentyfikowaliśmy te substancje i opracowaliśmy technologię ich produkcji i separacji. Dla każdego produktu biostymulującego stworzyliśmy unikalną frakcję metabolitów mikrobiologicznych – Metabolite Technology. Ta unikatowa technologia umożliwia rozwój biostymulatorów trzeciej generacji, znacznie poprawiając ich efektywność.

FOTO: ICL Growing Solutions

Jedną z nowości wprowadzonych na rynek jest BEOZ SARD - biostymulator nowej generacji opracowany na bazie aminokwasów pochodzenia roślinnego, mikroelementów oraz ekstraktów metabolicznych mikroorganizmów, który stymuluje wzrost roślin, szczególnie w warunkach stresu abiotycznego (zimno, upał, uszkodzenia herbicydowe itp.). BEOZ SARD został zaprojektowany, aby wspierać uprawy rosnące w najtrudniejszych warunkach. Technologia metabolitów mikrobiologicznych aktywuje kluczowe szlaki metaboliczne i fizjologiczne w roślinie. Zaawansowana formulacja, bogata w wolne aminokwasy, peptydy i dipeptydy, indukuje nadekspresję genów odporności na stres, chroniąc rośliny przed wysoką temperaturą, suszą, zimnem, fitotoksycznością pestycydów oraz uszkodzeniami mechanicznymi. BEOZ SARD aktywuje system obrony przed stresem oksydacyjnym na trzy sposoby:

• pobudza aktywność enzymów układu wychwytującego reaktywne formy tlenu (ROS). Produkcja reaktywnych form tlenu (ROS) jest naturalnym procesem w roślinach i pełni funkcję sygnalizacyjną w odpowiedzi roślin na bodźce. W warunkach stresowych ROS są jednak produkowane w nadmiarze, co prowadzi do uszkodzenia błon komórkowych i śmierci komórek.
• dostarcza aminokwasy niezbędne do szybkiej syntezy enzymów antyoksydacyjnych.
• dostarcza kluczowe mikroelementy będące aktywatorami enzymów antyoksydacyjnych.

BEOZ SARD należy stosować w każdej sytuacji wywołującej stres u roślin:

• wraz z herbicydami lub po ich zastosowaniu,
• w celu regeneracji po uszkodzeniach mechanicznych,
• dla szybszej regeneracji po stresie cieplnym i suszy.

Skład BEOZ SARD

Wolne aminokwasy: Glutamina (34%), Glicyna (33%), Lizyna (23%), Prolina, Alanina, Kwas asparginowy

Uprawy i sposób stosowania

Produkt przeznaczony do stosowania w rolnictwie i ogrodnictwie.

Wyniki doświadczeń z BEOZ SARD

Doświadczenie w zielonej fasolce szparagowej prowadzone w prywatnym gospodarstwie rolnym w Złotnikach Kujawskich, woj. kujawsko-pomorskie. W doświadczeniu testowano wpływ BEOZ SARD na zawiązywanie strąków, nasion w strąku oraz plon fasoli. Biostymulator zastosowano w dawce 1 l/ha w okresie rozwoju liści. Rośliny opryskane BEOZ SARD wykształciły więcej strąków o większej masie. Zarazem, były bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne.

FOTO: ICL Growing Solutions

FOTO: ICL Growing Solutions

Kolejne doświadczenie z BEOZ SARD zostało przeprowadzone w stacji doświadczalnej w Słupi. Plantacja buraka cukrowego została uszkodzona przez silny grad. Po tygodniu od zdarzenia zastosowano dolistnie 2,5 l biostymulatora BEOZ SARD. Na zdjęciach widać efekt działania preparatu – rośliny zregenerowały liście. Finalnie udało się osiągnąć zadowalające plony buraka cukrowego.

Bezpośrednio po uszkodzeniu przez grad, 16.07.2024

FOTO: ICL Growing Solutions

Tydzień po zabiegu BEOZ SARD, 01.08.2024

FOTO: ICL Growing Solutions

Reasumując, BEOZ SARD to doskonały produkt, który sprzyja szybkiej regeneracji roślin po uszkodzeniach mechanicznych takich jak grad czy uszkodzenia roślin wieloletnich po zbiorach mechanicznych, dostarcza dodatkowej energii uprawom o osłabionym tempie wzrostu, silnie stymuluje rośliny w warunkach stresu suszy, wysokich lub niskich temperatur.

Polska z powierzchnią 213,88 tys. ha była drugim największym producentem pod względem areału, ustępując jedynie producentom z Niemiec (301,80 tys. ha). Tuż za nami znalazły się Francja (206,51 tys. ha), Holandia (164,42 tys. ha) oraz Belgia (107,68 tys. ha). Te pięć państw odpowiadało za blisko 69% wszystkich nasadzeń w UE, co pokazuje, jak silnie skoncentrowana jest europejska produkcja.

Wydajność – wyraźna przewaga Zachodu

Choć Polska może pochwalić się dużą skalą upraw, sezon 2025 pokazał wyraźne różnice w poziomie plonowania. Średni wynik w naszym kraju wyniósł 31,84 t/ha. Tymczasem w Belgii było to 41,40 t/ha, we Francji 42,81 t/ha, a w Niemczech 44,33 t/ha. Najlepszy rezultat osiągnęła Holandia – 48,05 t/ha.

Warto przy tym wyszczególnić, że różnica kilkunastu ton z hektara przekłada się bezpośrednio na konkurencyjność kosztową. W realiach rosnących kosztów środków produkcji i energii każda dodatkowa tona z hektara ma kluczowe znaczenie dla rentowności gospodarstwa.

Zbiory wysokie, ale rynek trudny

Pod względem wolumenu zbiorów dominowały Niemcy z wynikiem 13 378,7 tys. ton. Francja zakończyła sezon ze zbiorami na poziomie 8 840,47 tys. ton, Holandia – 7 900,23 tys. ton, a Polska – 6 810,25 tys. ton. Producenci z Belgii zdołali natomiast uzyskać 4 457,63 tys. ton.

Zbiory nie przełożyły się automatycznie na satysfakcjonujące wyniki finansowe. W całej Unii Europejskiej producenci do tej pory zmagają się z ograniczonym popytem, zarówno na rynku świeżym, jak i w sektorze przetwórczym. Nadpodaż i ostrożność zakupowa odbiorców skutkują niskimi cenami skupu. W efekcie wielu plantatorów funkcjonuje w warunkach silnej presji.

Skala to za mało – liczy się efektywność i rynek

Sama powierzchnia upraw nie gwarantuje przewagi rynkowej. Polska pozostaje jednym z filarów produkcji ziemniaka w Unii Europejskiej, jednak różnice w plonowaniu oraz trudna sytuacja sprzedażowa uwidaczniają potrzebę dalszej poprawy efektywności i reagowania na zmiany rynkowe.

W najbliższych latach kluczowe będzie nie tylko zwiększenie wydajności, lecz także lepsze dopasowanie produkcji do zapotrzebowania. Sezon 2025 był bowiem dowodem na to, że nawet przy dużej skali i wysokich zbiorach ostateczny wynik ekonomiczny zależy przede wszystkim od popytu.

Artykuł został sporządzony na podstawie informacji udostępnionych przez Eurostat.

Skrobia tanieje. Rolnicy alarmują przed 2026 rokiem

Patryk Orzeł jest rolnikiem z woj. dolnośląskiego. W swoim gospodarstwie uprawia 10 ha ziemniaka skrobiowego. Jak przyznaje, zarówno on, jak i znani mu plantatorzy nie kryją obaw wobec prognozowanych cen za skrobię w roku 2026.

– Zakłady nie mają popytu na mąkę ziemniaczaną, a cena ziemniaków skrobiowych na giełdzie światowej spadła. W 2025 roku producenci podpisywali kontrakty powyżej 2,20–2,50 zł za kilogram czystej skrobi, co dawało minimalny zysk nawet przy trudnych warunkach, takich jak susza. Gdyby plon wyniósł 30 ton z hektara to i tak byśmy zarobili – mówi Orzeł. Dziś prognozowana cena skrobi to ok. 1,35 zł/kg, co oznacza spadek o niemal złotówkę w porównaniu z poprzednim rokiem.

– To jest bardzo duży skok cenowy. Zakłady tłumaczą, że koszty produkcji skrobi wynoszą ok. 1,20 zł/kg, a nadpodaż w Europie wymusza niskie stawki – komentuje rolnik.

Wysokie koszty nasadzeń. Plantatorzy myślą o rezygnacji z uprawy

Do trudnej sytuacji plantatorów odnosi się także Ryszard Szaroleta, prezes Zrzeszenia Plantatorów i Producentów Ziemniaków w Luboniu. – Obniżono cenę skupu w stosunku do zeszłego roku o 42%, a cena mączki skrobiowej spadła o ok. 30% – wylicza Szaroleta.

W ocenie prezesa ZPPZ Luboń, największy problem stanowią koszty sadzeniaka kwalifikowanego, które przy proponowanej cenie za skrobię są niewspółmiernie wysokie.

– W 2025 roku zakłady podpisały z hodowlami kontrakty na dwa lata do przodu po cenie ok. 2,5 tys. zł/ha. Dziś koszt nasadzeń może sięgnąć nawet 5 tys. zł/ha – tłumaczy Szaroleta.

W efekcie wielu plantatorów myśli o ograniczeniu lub rezygnacji z plantacji ziemniaków i zmianie uprawy na mniej ryzykowne, takie jak zboże czy kukurydza, choć mniej opłacalne, ale przynajmniej nie przynoszące tak dotkliwych strat.

Wsparcie dla przetwórni zamiast dopłat?

Zdaniem Patryka Orła Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi powinno wesprzeć zakłady, a nie bezpośrednio rolników, umożliwiając im zaoferowanie wyższej ceny za skrobię.

– Nam nie chodzi o jałmużnę, tylko o godną zapłatę za naszą pracę. Jeśli minister zaproponuje dodatkowe dopłaty rolnikom, powstanie nagonka w internecie, że my liczymy tylko na wsparcie, a nie na własne zarobki – tłumaczy Orzeł.

Według niego uczciwą ceną za skrobię byłoby 2,00 zł/kg i choć przyznaje, że jest to stawka na pograniczu opłacalności, to wystarczyłaby, by przetrwać sezon.

– W zeszłym roku wychodziło ok. 2,45 zł/kg, a teraz będzie ok. 1,35 zł/kg. To różnica rzędu 1 zł/kg i realny problem ekonomiczny – podsumowuje.

Jak dodaje Ryszard Szaroleta, właściwym rozwiązaniem byłoby również umożliwienie rolnikom skorzystania w większym stopniu z własnego materiału nasadzeniowego.

– W sytuacji spadku sprzedaży i nadprodukcji ziemniaków wielu rolników wolałoby wykorzystać w większym stopniu własny materiał sadzeniowy, co obniżyłoby koszty na 1ha. Hodowcy nie chcą obniżyć cen mimo pogorszenia warunków rynkowych, przez co przy obecnych stawkach skupu i przeciętnych plonach uprawa staje się nieopłacalna i grozi stratą – mówi Szaroleta.

Dla plantatorów ziemniaków problemem są też koszty nawadniania.

– Przy obecnej cenie 1,40 zł/kg skrobi i plonach do 35 ton, koszt nawadniania w przeliczeniu na jednostkę rośnie, a przy spadającej cenie skrobi inwestycja przestaje mieć sens – dodaje.

Jak wyjść z kryzysu? Rolnicy wskazują konkretne scenariusze

Patryk Orzeł i Ryszard Szaroleta wskazują różne ścieżki wyjścia z kryzysu. Orzeł oczekuje, że ministerstwo zapewni wsparcie zakładom przetwórczym, tak aby mogły zaoferować wyższą cenę rolnikom. Szaroleta postuluje natomiast zwiększenie kwoty koperty finansowej związanej z dopłatą do produkcji ziemniaków skrobiowych oraz większą elastyczność w kosztach sadzeniaka – możliwość wykorzystania w większym stopniu własnego materiału lub obniżenie ceny kwalifikatu hodowlanego.

– To pozwoliłoby gospodarstwom utrzymać produkcję bez ryzyka strat – podkreśla.

Nadprodukcja w UE. Skąd to tąpnięcie?

Z perspektywy Wiesława Dzwonkowskiego, głównego specjalisty inżynieryjno-technicznego w Zakładzie Rynków Rolnych i Metod Ilościowych IERiGŻ, problem wynika z nadwyżek strukturalnych na rynku skrobi ziemniaczanej.

– W 2024 roku światowa produkcja skrobi szacowana była na 4,6–4,8 mln ton, przy czym UE i Chiny odpowiadały za ok. 75% podaży – wyjaśnia.

Wysoka koncentracja produkcji w Unii Europejskiej, głównie w Danii, Niemczech i Niderlandach, a także nadwyżka produkcji w Polsce wymuszały dalszy eksport. W 2025 roku nadwyżki się pogłębiły. Większe plony i rozszerzenie areału ziemniaków skrobiowych w UE doprowadziły do wzrostu zapasów i gwałtownego spadku cen zarówno na rynkach krajowych, jak i w eksporcie.

– Konkurencja ze strony tańszej skrobi zbożowej dodatkowo zwiększa presję na obniżkę cen skrobi ziemniaczanej – dodaje Dzwonkowski.

Zakłady tłumaczą obniżki. Rekordowe zbiory i pełne magazyny

O to, dlaczego zakłady obniżają ceny skrobi zapytaliśmy Przedsiębiorstwo Przemysłu Ziemniaczanego Trzemeszno. W odpowiedzi członek Zarządu PPZ Trzemeszno Szymon Cegłowski wyjaśnił, że obniżenie minimalnej ceny podstawowej w kontraktach na 2026 rok wynika przede wszystkim z drastycznego załamania rynku w Polsce i na świecie.

– Rekordowe zbiory i zwiększony areał upraw w całej Europie wygenerowały nadpodaż surowca. Zakłady posiadają ogromne zapasy wyrobów gotowych, dlatego prowadzą agresywną politykę cenową, aby sprzedać produkcję, utrzymać płynność finansową i przygotować się do kolejnej kampanii produkcyjnej – przyznaje Cegłowski.

Sytuacja plantatorów ziemniaka pokazuje, że rynek skrobi ziemniaczanej w Polsce stoi w obliczu strukturalnych wyzwań. Nadprodukcja, wysokie koszty materiału kwalifikowanego i spadające ceny skrobi sprawiają, że konieczne są elastyczne rozwiązania, zarówno ze strony zakładów, jak i polityki państwa, aby rolnicy mogli utrzymać opłacalność produkcji. Jak podkreślają sami rolnicy, chodzi nie o dopłaty, lecz o godną zapłatę za ciężką pracę i możliwość przetrwania w trudnych warunkach rynkowych.

To nie pierwszy raz, kiedy rolnicy informują o tym, że uprawiane przez nich miesiącami warzywa wraz z nadejściem sezonu nie zostały sprzątnięte z pól, lecz pozostawione na zmarznięcie lub zwyczajnie zlikwidowane talerzówkami. Jak informuje Marcin Wroński z ZZR Samoobrona, skala dramatu polskich plantatorów warzyw jest szczególnie widoczna w woj. kujawsko-pomorskim i pomorskim.

– W ostatnich latach wielu rolników, wyspecjalizowało się w produkcji warzyw i zainwestowało niemałe środki w maszyny oraz infrastrukturę do ich zbioru. Była to na pewno alternatywa dla produkcji zbóż, których ceny nie są zadowalające. Przy mniejszym areale można było funkcjonować. Tak też zrobiło wielu rolników chociażby w powiecie inowrocławskim będącym zagłębiem produkcji warzyw – komentuje Wroński.

Z relacji Wrońskiego wynika, że problemy producentów warzyw biorą się z sytuacji rynkowej. W jego ocenie rynek jest zalewany warzywami importowanymi z zagranicy, co powoduje coraz większe problemy z cenami skupu i sprzedażą.

–  Dochodzi do sytuacji takich jak w tym roku, że nikt nie chce kupić warzyw lub koszt zbioru przewyższa cenę oferowaną w skupie. Na Kujawach, ale i w innych częściach kraju, bo piszą do mnie rolnicy z Pomorza, czy Wielkopolski, duża część warzyw właśnie dlatego została na polach, a równie duża część została w grudniu zlikwidowana talerzówką lub zaorana. Jeden z moich kolegów zaorał pole marchwi, a drugi talerzówką zlikwidował 5 ha kapusty. To są ogromne straty, aż się płakać chce jak się na to patrzy – dodaje Wroński.

60 ton pietruszki zostało w ziemi. Nie opłacało się zbierać

Andrzej Lipiński jest rolnikiem prowadzącym gospodarstwo w Mikołajach Pomorskich (woj. pomorskie). Rolnik zajmuje się uprawą warzyw, ale by ta była możliwa, poza sezonem dorabia pracując w Anglii.

– 20 lat jeździłem między Anglią a Polską i nasze gospodarstwo nadal nie przynosi zysku. Coś jest chyba nie tak z tym państwem. Nas się niszczy – mówi rolnik.

Jak przyznaje Lipiński, w roku 2025 został zmuszony do pozostawienia na polu ok. 60 t. niewykopanej pietruszki, bo zwyczajnie nie było go stać na to, by wydobyć ją z ziemi. Powód? Dramatycznie niska cena skupu i przede wszystkim niechęć pośredników do zakupu warzyw od rolnika.

– Mogliśmy wykopać tę pietruszkę, ale się nie opłaciło. Nie stać mnie, żeby zainwestować 5-10 tys., żeby ją wykopać, bo nie mam tych pieniędzy fizycznie. Jesienią muszę część sprzedać, żeby resztę wykopać. Ale system jest tak zrobiony, że masz człowieku zasiać, wykopać, przechować i cały czas inwestować, tylko skąd? – pyta Lipiński.

Rolnik: 1,20 zł za kg. W sklepie ta sama pietruszka po 8 zł

Pietruszka w gospodarstwie Lipińskich od zawsze jest wykopywana ręcznie w trosce o zachowanie jakości korzenia. Niestety, zdaniem rolnika, nawet to nie pomaga w przekonaniu dużych sieci handlowych do zakupu towaru od lokalnego rolnika.

– Polityka jest rasistowska, bo tak trzeba to nazwać, jeżeli ktoś mi mówi, że ja nawet złotówki nie dostanę za moją pracę przy pietruszce. Dzisiaj w lokalnych sklepach i marketach zachodnich korporacji pietruszka korzeniowa kosztuje ok. 8,00 - 9,00 zł/kg – komentuje Lipiński.

Jak opowiada plantator, problem ze sprzedażą pietruszki był niesamowity, a zachowanie pośredników szokujące. – Jeden rolnik z woj. kujawsko-pomorskiego ma wyłączność na sprzedaż warzyw do marketów znanych, zagranicznych sieci na naszym terenie. Ten rolnik ma przede wszystkim kontakty, ode mnie żadna z tych sieci warzyw by nie kupiła. Poszedłem do niego jako pośrednika, zawiozłem moją pietruszkę, chciałem się dogadać, ale go nie było. Zostawiłem skrzynkę jego żonie, a potem dostałem telefon, że mam ją, delikatnie mówiąc, zabierać – wspomina Lipiński.

Z relacji rolnika wynika, że część pietruszki udało mu się sprzedać do pośrednika w woj. łódzkim, który za kg płacił mu ok. 1,20 zł. Niestety, po tym jak Lipiński nie odwiózł mu wypożyczonej maszyny do ogławiania pietruszki „na zawołanie” współpraca się skończyła.

– Drugi rok z rzędu odstawiałem tam pietruszkę. Kiedy pojechałem tam zawieźć tonę na próbę, wypożyczyłem maszynę do ogławiania pietruszki, taką prostej budowy, zapinaną do ciągnika, żeby praca szybciej szła. W środku nocy dostałem telefon, że mam odwieźć maszynę, bo sąsiadowi popsuł się kombajn i ten pośrednik musi mu pożyczyć. Nie zrobiłem tego, bo musiałem wyczyścić maszynę, przygotować do transportu i jeszcze załadować trochę pietruszki, żeby na pusto nie jechać. Maszynę odwiozłem na drugi dzień, zapłacili mi i na tym współpraca się skończyła. Nagle moja pietruszka przestała im się podobać – taki znaleźli sobie powód, żeby jej nie kupować – opowiada rolnik.

Jeździ od domu do domu. Tak próbuje ratować gospodarstwo

Jak mówi Lipiński, w związku z brakiem zainteresowania zakupem pietruszki wśród pośredników, wystawił ogłoszenia na internetowej giełdzie, ale nie ma odzewu. Nie brakuje za to ogłoszeń dotyczących sprowadzenia warzyw z zagranicy.

W związku z trudnościami występującymi ze sprzedażą warzyw, rolnik prowadzi Rolniczy Handel Detaliczny na terenie Trójmiasta. – Jeżdżę busikiem od domu do domu jak domokrążca, żona mi pomaga i tak reklamujemy nasze gospodarstwo Miko Farm. Sprzedajemy tam śladowe ilości towaru. Nie można powiedzieć, bo ludzie są chętni i płacą wtedy już lepsze pieniądze. Mają otwarte umysły, pytają o mięso. Ludzie płacą po 3,00 zł/kg, jak widzą, że warzywa są dobrej jakości. Sprzedawaliśmy też swojską mąkę z naszego zboża, ale zarobiliśmy tyle, co na przetrwanie dla nas i na opłaty. W ten sposób 100 t warzyw się nie sprzeda – przyznaje Lipiński.

Polacy miesięcznie przepłacają tysiące złotych

Zdaniem Lipińskiego polscy konsumenci, robiąc zakupy w sieciach handlowych, zdecydowanie przepłacają. – Polacy chcą mieć zdrową i tanią żywność, a miesięcznie przepłacają tysiące złotych, które robiąc zakupy wysyłają na Wyspy Galapagos albo Majorkę, gdzie bogate firmy mają swoje siedziby i liczą kasę z Polski, nakładając marże do 1 000% – twierdzi Lipiński.

Dla rolnika z Pomorza niezrozumiałe jest to, dlaczego jego warzywa nie mogą znaleźć się na sklepowych półkach, choć chce je sprzedać, a wciąż importowany jest towar z zagranicy.

– Czuję, że w moim własnym państwie dotyka mnie rasizm i apartheid, bo jak można inaczej nazwać sytuację, w której moja pietruszka nie może się znaleźć na półkach sklepowych chociażby tylko w moim powiecie, a jest importowana pietruszka z Serbii, Ukrainy czy Kazachstanu. Kto tym rządzi? – pyta zdenerwowany rolnik.

Sytuacja jest kuriozalna

Jak twierdzi Lipiński, sytuacja, w której znaleźli się polscy producenci warzyw, jest kuriozalna. W jego ocenie niesprawiedliwe jest to, że na Polskę wciąż jest nałożone rosyjskie embargo na eksport owoców i warzyw, a ogórki z Rosji wciąż są importowane na polski rynek.

– Ma się nas za kretynów. Dlaczego ogórki z Rosji są importowane? Od 2007 do 2015 r. produkowałem kukurydzę cukrową. Miałem klientów, można powiedzieć pośredników, handel szedł przez Bronisze. Mój towar był eksportowany do Rosji czy Norwegii. Miałem zbyt i pieniądze w dzień dostawy. Zacząłem kupować maszyny, chciałem się rozwijać i wyspecjalizować w produkcji kukurydzy cukrowej. I co? Dzięki naszym politykom od 2014 r. do dzisiaj mamy embargo rosyjskie, a z Rosji dalej wjeżdżają ogórki czy marchewki – komentuje rolnik.

Import tańszych warzyw zalewa rynek. Rolnicy przegrywają

W opinii Wrońskiego polscy plantatorzy warzyw znaleźli się w tak trudnej sytuacji z powodu nieszczelności przepisów prawa, które jego zdaniem dopuszczają niekontrolowany import towaru z zagranicy.

– Trudna sytuacja producentów warzyw nikogo nie obchodzi. Mamy problem z niekontrolowanym importem warzyw z zagranicy. Niektóre kraje pośrednio dopłacają do eksportu, a później ląduje to u nas i destabilizuje rynek. Dopłacają również do transportu i utylizacji warzyw, a te, zamiast zostać zutylizowane, są przywożone do Polski i tu przebierane. Temat jest znany od lat i dotyczy chociażby cebuli z Holandii. Takie praktyki są niedozwolone i powinny być zgłaszane przez ministerstwo rolnictwa do Komisji Europejskiej i Światowej Organizacji Handlu. Mamy nieszczelne przepisy i bardzo łatwo jest zmienić kraj pochodzenia. Mandaty dla sieci handlowych to żaden wydatek. Mam nadzieję, że w końcu minister rolnictwa lub ktoś ze służb jemu podległych przyjrzy się tej sprawie i coś zmieni – podsumowuje Wroński.

Jak wykorzystać potencjał gleby i roślin?

Pan Wojciech Szyszkowski z firmy BioLider w swoim wystąpieniu omówił istotną rolę preparatów o działaniu stymulującym w produkcji warzywniczej. Jednym z nich jest imPROver+, który zawiera związki fenolowe. Jego rola polega na stymulacji rośliny do szybkiego wzrostu oraz zwiększenia tolerancji na czynniki stresowe. Prelegent, rozmawiając z producentami, zwrócił ponadto uwagę na ważną rolę preparatów bakteryjnych w udostępnianiu składników pokarmowych z gleby – takim produktem jest FosfoPower, zawierający 2 szczepy bakterii Pseudomonas oraz 5 szczepów bakterii Bacillus. Stosowanie produktu pozwala roślinom na korzystanie z niedostępnych form fosforu zawartych w glebie i zwiększa efektywność mineralnego nawożenia fosforowego.

Kolejnym produktem bakteryjnym z oferty BioLider jest AzotoPower. Zawiera dwa szczepy bakterii Azotobacter i 2 szczepy bakterii Arthrobacter. Produkt sprzyja biologicznemu wiązaniu azotu przez bakterie i tym sposobem umożliwia wprowadzenie od 30 do 50 kg N do gleby.

Prelegent zwrócił także uwagę na ważną rolę gleby w produkcji rolniczej. Podkreślił, że jej nadmierna eksploatacja prowadzi do wyczerpania i spadków plonów. Jako receptę na takie działanie zaprezentował produkt RewitalPro+, który skutecznie poprawia strukturę gleby i przyśpiesza rozkład resztek pożniwnych. W ostatniej części wystąpienia Wojciech Szyszkowski omówił dwa produkty do odbudowy mikroflory bakteryjnej i poprawy jakości warzyw: BaktoTarcza – preparat biologiczny indukujący naturalną odporność roślin w stosunku do niektórych chorób, a także Nematado – preparat mikrobiologiczny do higienizacji środowiska korzeni roślin, które są narażone na żerowanie nicieni.

W trudnych warunkach tylko sprawdzone odmiany

Dorota Burdek z firmy Argenta Seeds omówiła szeroką ofertę odmian. Przedstawiła ofertę kapust, spośród których na szczególną uwagę zasługuje odmiana kapusty głowiastej białej  Donatrix F1. Jest to odmiana odporna na Fusarium i choroby odglebowe, nadająca się do przetwórstwa oraz na  świeży rynek. Bardzo dużym zainteresowaniem, ale także uznaniem ze strony producentów, cieszyła się również odmiana kapusty pekińskiej Veraflex 2121 F1. Jest to odmiana dedykowana do nasadzeń letnich, odporna na  tipburn, zagniwanie główek, nadaje się do długiego przechowywania.

Prelegentka zaprezentowała ponadto nową odmianę buraka ćwikłowego – Red Dawn (BIE 1779) F1, która charakteryzuje się przede wszystkim dobrym smakiem i okrągłymi, ciemnymi bulwami. Rekomendowana jest zarówno na świeży rynek, jak i do przechowywania.

W swoim wystąpieniu Dorota Burdek szczególną uwagę zwróciła na nasiona dyni, których oferta jest najszersza spośród wszystkich firm oferujących nasiona na polskim rynku. Dostępne są dynie w typie Hallowen i Hokkaido, a także dynie piżmowe, kulinarne oraz ozdobne. Duża część omawianych odmian dyni była testowana na lokalnych polach i prezentowana w ubiegłym roku podczas spotkania dyniowego w miejscowości Więckowice (powiat proszowicki).

Jednym z ciekawszych rozwiązań są odmiany: Racer F1 (odmiana dyni w typie Halloween), Amoro F1 (odmiana w typie Hokkaido) oraz Waldo F1 (dynia piżmowa). Firma Argenta Seeds ma w swojej  ofercie również nasiona warzyw pęczkowych: kopru, pietruszki naciowej oraz cebuli szczypiorkowej.

Przemyślane podejście do nawożenia

Diana Wieczorek, agronomka z firmy ICL, przypomniała uczestnikom, jak duże znaczenie ma regularne wykonywanie analiz gleby i dobór dawek nawozów do wyników, ale także potrzeb roślin i prognozowanego plonu. W swoim wystąpieniu prelegentka zwróciła uwagę na nadrzędną rolę wapnia w prowadzeniu produkcji warzyw o wysokiej jakości. Podkreśliła, że ilość wapnia dostępnego dla roślin nie ma nic wspólnego z prawidłowym pH. W uprawie warzyw, jak dodała, jego poziom powinien kształtować się przynajmniej na poziomie 1000-1500 mg/dm³.

Co istotne, specjalistka zaprezentowała sprawdzony produkt, który znacznie poprawia parametry jakościowe warzyw, mianowicie Polysulphate, a także nawóz o kontrolowanym uwalnianiu azotu - Agromaster. Agromaster można aplikować także do podsiewacza sadzarki lub pielnika.

W trakcie wykładu ekspertka poruszyła także problem kadmu w uprawach warzywniczych i omówiła główne czynniki (niskie pH gleby, mała zawartość fosforu, wapnia oraz cynku), które przyczyniają się do pobierania tego metalu ciężkiego. W dalszej części prezentacji skupiła się na znaczeniu nawożenia dolistnego przy udziale nawozów Agroleaf Power w zapobieganiu deficytom składników pokarmowych.

Warto dodać, że w swoim wystąpieniu Diana Wieczorek szeroko omówiła nową grupę produktów o działaniu biostymulacyjnym BEOZ, wprowadzaną przez firmę ICL. Biostymulatory od ICL są biostymulatorami trzeciej generacji. Oprócz powszechnie znanych aminokwasów, kwasów humusowych i fulwowych oraz wyciągów z alg zawierają także ekstrakty metabolitów bakteryjnych, zwane Metabolite Technology. Technologia metabolitów została dobrana do każdego z 8 preparatów oddzielnie i jest ukierunkowana na konkretne działanie w roślinie.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Jak skutecznie ochraniać plantację warzyw?

Andrzej Słaboń, doradca techniczny z firmy Certis Belchim, prezentował rozwiązania do skutecznej walki z agrofagami. Rozpoczął od preparatu Lentem 45 WP, który jest przeznaczony do zwalczania chwastów dwuliściennych w uprawie kapusty głowiastej, cebuli, porów czy kalafiora. Następnie skupił się na insektycydzie, a konkretnie produkcie Teppeki 50 WG, który działa systemicznie. Zawarta w nim substancja przeznaczona jest do zwalczania mszyc w uprawach warzywnych, sadowniczych i rolnych.

Dodatkowo Andrzej Słaboń prezentował preparaty "zero pozostałości". W grupie insektycydów i akarycydów wyróżnił produkt Eradicoat Max (preparat oparty o maltodekstrynę), Spruzit (preparat zawierający perytrynę i olej rzepakowy) oraz Neudosan, czyli sól potasową kwasów tłuszczowych.

W segmencie preparatów fungicydowych specjalista prezentował z kolei produkt Kenja 400 SC do zwalczania szarej pleśni oraz zgnilizny twardzikowej w uprawie sałaty, kopru ogrodowego, pietruszki naciowej i szczypiorku, a także środek Karbicure SP, oparty o wodorowęglan potasu, do zwalczania mączniaka prawdziwego w uprawach ogórków, cukinii, dyni, pomidorów i papryki.

Czy ochrona biologiczna jest efektywna?

Na to pytanie odpowiedział podczas swojego wystąpienia Łukasz Kutermach z firmy Koppert. Dużą część swojej prezentacji prelegent poświęcił biologicznemu fungicydowi Trianum, opartemu na wyselekcjonowanym szczepie Trichoderma harzianum T-22. Produkt jest dostępny w dwóch formulacjach (proszek i granulat) i wykazuje bardzo wysoką skuteczność w ograniczeniu porażenia przez Rhizoctonia, Fusarium, Pythium, Sclerotinia, potwierdzoną wynikami doświadczeń.

Łukasz Kutermach zwrócił też uwagę na znaczenie nicieni entomopatogenicznych w ograniczeniu problemu szkodników glebowych. Podkreślił, że nicienie entomopatogeniczne (EPN) nie mają nic wspólnego z niszczycielskimi nicieniami, takimi jak niszczyk zjadliwy czy mątwik ziemniaczany. Nicienie entomopatogeniczne to specjalnie wyselekcjonowane gatunki pożytecznych nicieni, które do swojego rozwoju potrzebują żywicieli - stadiów larwalnych owadów. Nicienie aktywnie szukają ofiary (szkodnika), następnie namnażają się w ciele owada, niszczą szkodnika, a po jego zlikwidowaniu nowe pokolenie nicienia działa dalej. Preparaty Entonem, Larvanem, Capsanem, Capirel, Casea, Capyphor są skuteczne w zwalczaniu muchówek, gąsienic oraz chrząszczy.

Na zakończenie swojej prelekcji Łukasz Kutermach wspomniał o nowościach w 2026 roku, takich jak Natupol Booster – ul z trzmielami do zadań specjalnych (wcześniejszy zbiór, wyższy plon) oraz bioaktywatorze na bazie wodorostów Ascophyllum nodosum – Stingray 25.

Agrowłókniny i folie – materiały do wielu zadań

Andrzej Karwat z firmy Agrimpex przedstawił szereg zalet wynikających ze stosowania agrowłóknin w uprawie warzyw: ochrona w okresie przymrozków, kumulacja ciepła, efekt igloo, ochrona przed szkodnikami, silnym deszczem (częściowo przed gradobiciem), ograniczenie strat wody, ochrona przed nadmiernym słońcem (rozprasza promieniowanie słoneczne), niwelacja dobowych wahań temperatury.

Prelegent zaprezentował dwie agrowłókniny - 19 g do okrywy wiosennej oraz 23 g do okrywy całorocznej. Wykonane są w technologii Agro Marina, która gwarantuje odpowiednią przepuszczalność wody bez efektu przygniatania roślin. Andrzej Karwat zwrócił także uwagę na unikatową technologię AGROFLEX, która łączy w sobie dwa materiały - polipropylenowy rdzeń oraz polietylenowe osnowy. Rozwiązanie zapewnia wysoką wytrzymałość, elastyczność i odporność na promieniowanie UV.

Ważnymi cechami, jakimi powinna charakteryzować się agrowłóknina, pozostają stabilizacja na promieniowanie UV, elastyczność oraz odporność na rozerwanie. Specjalista podkreślił przy tym, że te cechy determinują jakość produktów. Warto zaznaczyć, że na rynku jest wiele rozwiązań wątpliwej jakości i dlatego warto kupować agrowłókniny od sprawdzonego producenta.

W końcowej części prezentacji prelegent skupił się na omówieniu folii do okrywania rzędów warzyw oraz tunelów foliowych. Agrimpex ma w swojej ofercie folie biodegradowalne, które po zlikwidowaniu plantacji i zabiegach agrotechnicznych rozłożą się w glebie i nie ma konieczności ich usuwania z pola.

W obliczu narastających problemów z presją patogenów, producenci warzyw poszukują coraz skuteczniejszych, a zarazem bezpiecznych rozwiązań. Odpowiedzią na te wyzwania ma być konferencja pt. „Wyzwania w produkcji kapust – skuteczne zwalczanie kiły kapustnych oraz fuzarium”, która odbędzie się w Hotelu Restauracja PLANETA w Charsznicy.

Nowa era w ochronie i biostymulacji

Głównym tematem spotkania będą innowacyjne technologie zwalczania najtrudniejszych chorób płodozmianowych, takich jak kiła kapusty oraz fuzarium. Organizatorzy stawiają na konkretne rozwiązania „na cel”, odchodząc od ogólników. Uczestnicy dowiedzą się, jak wykorzystać:

• Metabolity bakteryjne nowej generacji (AMP) – jako precyzyjne narzędzie w walce z patogenami grzybowymi.
• Kwas PGA (polipeptydy) – dynamicznie rozwijający się na świecie metabolit, który rewolucjonizuje podejście do biostymulacji i łagodzenia stresu suszy.

Co ważne, konferencja to nie tylko teoria. Zaplanowano unikalny komponent laboratoryjny, podczas którego plantatorzy będą mogli na żywo, na płytkach Petriego, zobaczyć reakcję patogenów na zastosowane metabolity.

Wiedza

Kluczowym punktem programu i gościem specjalnym wydarzenia będzie Prof. Tomasz Skalski – Chief Scientist Office w PeptechLab. To wybitny biotechnolog, profesor pracujący naukowo zarówno w USA, jak i w Polsce, uhonorowany prestiżowym tytułem Innowatora Roku.

Prof. Skalski podzieli się swoją wiedzą na temat projektowania rozwiązań mikrobiologicznych, łącząc świat zaawansowanej nauki z realiami polskiego pola.

Praktyka i technika

W programie nie zabraknie również tematów technicznych. O mechanizacji w uprawie kapust opowie Łukasz Pudo z firmy AGROJUREK, a Piotr Różański z firmy Hazera Poland przedstawi nowości i trendy w uprawi kapust. Całość zakończy panel dyskusyjny, będący okazją do wymiany doświadczeń między naukowcami a praktykami. Program konferencji dostępny jest TUTAJ.

Termin i miejsce spotkania

Wydarzenie odbędzie się 28 stycznia 2026 roku (start rejestracji od godz. 9:30). Lokalizacja: Hotel Restauracja PLANETA, ul. Żarnowiecka 45A, Charsznica.

Liczba miejsc jest ograniczona, dlatego organizatorzy zachęcają do szybkiej rejestracji. Szczegółowa agenda oraz formularz rejestracyjny dostępne są na STRONIE.

Dwie z nowo zarejestrowanych to odmiany skrobiowe, które mają wzmocnić potencjał polskiego przemysłu ziemniaczanego. Pierwszą z nich jest Batalion, czyli średnio wczesna odmiana wyróżniająca się niezwykle dużym plonem ogólnym oraz wysoką zawartością skrobi na poziomie średnio 18,6%. Cechuje się dużą odpornością na wirusa Y, co jest kluczowe dla stabilności upraw.

Batalion (nazwa hodowlana - STB 27123):

• Odmiana skrobiowa średnio wczesna
• Plon ogólny bulw i plon skrobi bardzo duży
• Zawartość skrobi średnio 18,6%
• Odporność na wirusa Y duża
• Odporność na zarazę ziemniaka średnia
• Zgłaszający: Pomorsko-Mazurska Hodowla Ziemniaka Sp. z o. o. z siedzibą w Strzekęcinie

Drugim zawodnikiem w tej kategorii jest Merkawa – wczesna odmiana, która osiąga jeszcze wyższe parametry w kontekście uzysku skrobi. Zawartość surowca w tym przypadku wynosi średnio 19,8%.

Zarazem, Merkawa wykazuje bardzo duży plon skrobi, przewyższając pod tym względem popularne odmiany wzorcowe (Fala). Zachowuje jednocześnie dużą odporność na wirusa Y.

Merkawa (nazwa hodowlana - ZAH 27720):

• Odmiana skrobiowa wczesna
• W porównaniu do wczesnej odmiany wzorcowej Fala plon ogólny bulw duży
• Plon skrobi bardzo duży
• Zawartość skrobi średnio 19,8%
• Odporność na wirusa Y duża
• Odporność na zarazę ziemniaka mała do średniej
• Zgłaszający: "Hodowla Ziemniaka Zamarte" Sp. z o. o. - Grupa IHAR

Nowe odmiany jadalne na 2026 rok

W 2026 roku w rejestrze pojawiły się dwie nowe odmiany jadalne, które cechują się typem konsumpcyjnym od ogólnoużytkowego do lekko mączystego. Polka to wczesna odmiana o bardzo dobrym smaku, która gwarantuje rolnikom duży plon handlowy i wysoką odporność na wirusa Y.

Polka (nazwa hodowlana - STB 27623):

• Odmiana jadalna wczesna
• Typ konsumpcyjny ogólnoużytkowy do lekko mączystego, o dobrym smaku
• Plon ogólny i handlowy bulw duży
• Duża odporność na wirusa Y
• Odporność na zarazę ziemniaka mała
• Zgłaszający: Pomorsko-Mazurska Hodowla Ziemniaka Sp. z o.o. z siedzibą w Strzekęcinie

Telimena jest propozycją średnio wczesną, która również zachwyca smakiem i obfitością plonów, choć wymaga większej uwagi plantatorów ze względu na małą odporność na zarazę ziemniaka i wirusa Y.

Telimena (nazwa hodowlana - ZAH 30323):

• Odmiana jadalna średnio wczesna
• Typ konsumpcyjny ogólnoużytkowy do lekko mączystego, o dobrym smaku
• Plon ogólny i handlowy bulw duży
• Mała odporność na wirusa Y
• Odporność na zarazę ziemniaka mała
• Zgłaszający: "Hodowla Ziemniaka Zamarte" Sp. z o. o. - Grupa IHAR

Wpisanie do rejestru czterech nowych odmian, podczas inauguracyjnego posiedzenia Komisji ds. Rejestracji Odmian Ziemniaka, pozytywnie zaopiniował nowo powołany zespół ekspertów pod przewodnictwem prof. dr hab. Jadwigi Śliwki. Wybór jest efektem skrupulatnych badań Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU) oraz ścisłej współpracy z polskimi hodowcami.

Odmiany skrobiowe wczesne i średniowczesne – jaki plon?

W grupie odmian wczesnych i średniowczesnych poprzeczka została zawieszona wysoko. Wzorzec plonu ogólnego bulw wyniósł 43,6 t/ha, a wzorzec czystej skrobi ustalono na poziomie 8,26 t/ha. Prawdziwym liderem wydajności w tym segmencie okazał się polski Jubilat, który zdeklasował konkurencję, osiągając aż 116% wzorca plonu skrobi przy jej zawartości na poziomie 20,3%.

Czołowe odmiany:

1. Jubilat (PL): ok. 9,58 t skrobi z hektara (116% wzorca).
2. Zuzanna (DE): ok. 9,50 t skrobi z hektara (115% wzorca).
3. Karat (PL): ok. 9,00 t skrobi z hektara (109% wzorca).

Odmiany skrobiowe średniopóźne i późne – które się sprawdziły?

W wielu gospodarstwach, produkujących dla dużych zakładów przetwórczych, kluczowe są również odmiany o dłuższym okresie wegetacji. W tej kategorii średni plon skrobi był jeszcze wyższy i wyniósł 8,74 t/ha (87,4 dt/ha), przy średniej zawartości surowca w bulwach na poziomie 20,7%.

W tym segmencie na podium stanęły:

1. Amarant (PL): Bezapelacyjny zwycięzca, który osiągnął 105% wzorca plonu skrobi, co daje rolnikowi ok. 9,18 t czystego surowca z hektara. Co ważne, odmiana ta wykazała się też świetnym plonem ogólnym bulw (109% wzorca).
2. Skawa (PL): Uzyskała 98% wzorca, czyli ok. 8,57 t skrobi z hektara.
3. Hinga (PL): Zamknęła stawkę z wynikiem 97% wzorca, dostarczając ok. 8,48 t skrobi z hektara.

Na co zwrócić uwagę?

Należy pamiętać, że zaprezentowane wyniki mają charakter wstępny. Warto również mieć na uwadze, że ostateczny sukces w gospodarstwie zależy nie tylko od potencjału odmiany, ale w dużej mierze od lokalnego mikroklimatu oraz precyzyjnie dobranego nawożenia, dostosowanego do zasobności gleby.

Źródło: COBORU

Najwcześniejsze ziemniaki jadalne. Plon po 40 dniach od wschodów

W przypadku gospodarstw, które są nastawione na najwcześniejsze dostawy ziemniaków jadalnych, szczególnie ważny jest potencjał plonotwórczy odmian. W 2025 roku, biorąc pod uwagę odmiany uwzględnione w doświadczeniach przez COBORU, rolnicy zdołali zebrać średnio 23,9 t/ha (239 dt/ha).

W tej kategorii bezkonkurencyjna okazała się pochodząca z Holandii odmiana Colomba, która osiągnęła 119% tego wzorca. Na podium znalazła się również Riviera, notująca wynik na poziomie 108% wzorca, czyli około 25,8 t/ha. Warto zwrócić uwagę na polski akcent – odmiana Piwonia wypracowała solidne 103% plonu wzorcowego, co potwierdza jej konkurencyjność.

• Colomba (NL) – 119% wzorca, co daje orientacyjnie 28,4 t/ha.
• Riviera (NL) – 108% wzorca, czyli ok. 25,8 t/ha.
• Piwonia (PL) – 103% wzorca, ok. 24,6 t/ha.

Odmiany jadalne bardzo wczesne. Zbiór po zakończeniu wegetacji

Przy zbiorze po zakończonej wegetacji bardzo wczesne odmiany znacząco zwiększyły plon bulw. W 2025 roku wzorzec plonu ogólnego dla tej grupy wyniósł 45,0 t/ha (450 dt/ha). Impresja wyróżnia się wysoką masą bulw, ale trzeba uwzględnić niższą zawartość skrobi – ok. 10,6% przy średniej 11,1%.

• Impresja (PL) – 131% wzorca, blisko 59 t/ha.
• Colomba (NL) – 109%, czyli ok. 49,1 t/ha
• Pogoria (PL) – 109%, a więc ok. 49,1 t/ha

Odmiany jadalne wczesne - ile ton z hektara?

W grupie odmian jadalnych wczesnych polscy producenci mogli liczyć na wysokie plony, przy czym wzorzec dla tej kategorii osiągnął poziom 48,9 t/ha (489 dt/ha). Rodzima odmiana Gwiazda z plonem na poziomie 112% wzorca (ok. 54,7 t/ha) dominuje w tej grupie. Tuż za nią plasuje się Ignacy z wynikiem 108% wzorca, charakteryzujący się dobrą powtarzalnością plonowania.

• Gwiazda (PL) – 112% wzorca, ok. 54,7 t/ha.
• Ignacy (PL) – 108% wzorca, ok. 52,8 t/ha, bardzo dobra powtarzalność plonowania.
• Lawenda (PL) - 106% wzorca, czyli ok. 51,8 t/ha.

Rolnicy poszukujący odmian o specyficznych cechach, jak Magnolia, muszą liczyć się z niższym plonem ogólnym (88% wzorca), ale w zamian otrzymują surowiec o bardzo wysokiej zawartości skrobi. W 2025 roku sięgała 15,5% i była najwyższa spośród odmian, na których skupił się COBORU.

Wydajność odmian średniowczesnych i średniopóźnych

Wśród odmian o najdłuższym okresie wegetacji notuje się najwyższą wydajność. Wzorzec plonu ogólnego dla grupy średniowczesnej i średniopóźnej wyniósł w 2025 roku 52,4 t/ha (524 dt/ha).

Z odmian zagranicznych prym wiedzie niemiecka Jelly, stabilnie plonująca na poziomie 111% wzorca. Polska Meluzyna z wynikiem 110% (ok. 57,6 t/ha) depcze jej po piętach, wykazując się dużym wzrostem w porównaniu do 2022 i 2023 roku, a podium zamyka Jurek - 105% wzorca (55 t/ha).

• Jelly (DE) – 111% wzorca, ok. 58,2 t/ha, wysoka stabilność w wieloleciu.
• Meluzyna (PL) – 110% wzorca, ok. 57,6 t/ha, wyraźna poprawa wyników względem lat 2022-2023.
• Jurek (PL) - 105% wzorca, ok. 55 t/ha.

Teoria a praktyka. Jak interpretować wyniki?

Przywołane dane mają charakter wstępny i po pełnej weryfikacji mogą ulec nieznacznym korektom. Warto pamiętać, że wyniki doświadczeń pokazują potencjał odmiany w uśrednionych warunkach, ale realny plon w gospodarstwie zależy dodatkowo od:

• lokalnego mikroklimatu,
• klasy i zasobności gleby,
• poziomu i precyzji nawożenia,
• ochrony przed zarazą ziemniaka i innymi chorobami,
• technologii nawadniania i terminu zbioru.

Z tego też względu przy wyborze odmian na sezon 2026 i kolejne lata warto łączyć oficjalne wyniki COBORU z własnymi doświadczeniami polowymi oraz zaleceniami doradców, dopasowując strukturę odmianową do specyfiki gospodarstwa i wymagań poszczególnych odbiorców.

Źródło: COBORU

W 2025 roku harmonogram prac polowych został mocno zaburzony przez warunki pogodowe, które na przełomie marca i kwietnia cechowały się dotkliwym deficytem opadów. Brak wody w glebie spowodował odczuwalne spowolnienie wschodów oraz ogólne osłabienie rozwoju młodych roślin.

Sytuacja uległa jednak wyraźnej zmianie od drugiej połowy maja, kiedy to powracające deszcze zaczęły systematycznie poprawiać bilans wodny w większości regionów kraju. Opady, trwające aż do sierpnia, stały się kluczowym czynnikiem stymulującym przyrost plonów, co było szczególnie widoczne w przypadku gatunków korzeniowych. Zarazem, wilgotne lato przyniosło ze sobą wyzwania w postaci zwiększonej presji chorób, co negatywnie odbiło się na kondycji niektórych upraw, chociażby ogórków.

Korzeniowa ofensywa. Zbiory warzyw w 2025 roku

W grupie warzyw korzeniowych zaobserwowano duże zmiany. Zbiory marchwi osiągnęły poziom 611,3 tysięcy ton, co stanowi wzrost o 9,3% względem roku 2024, natomiast produkcja buraków ćwikłowych zwiększyła się o 11,1%. Największą dynamikę wzrostu w tej kategorii odnotowano w przypadku selera korzeniowego, którego zebrano o 14,8% więcej, co przełożyło się na niemal 115 tysięcy ton.

Z kolei produkcja kapusty przekroczyła 600 tysięcy ton, rosnąc o 5,5%. W segmencie warzyw dyniowatych, takich jak dynie, kabaczki i cukinie, również zaobserwowano tendencję wzrostową na poziomie 12,3%, co pozwoliło uzyskać łącznie ponad 477 tysięcy ton tych produktów.

Nie wszystkie gatunki podążyły za ogólnym trendem wzrostowym, co najlepiej widzimy w przypadku cebuli i ogórków. Produkcja cebuli spadła o 6,4% do poziomu 632,2 tysięcy ton, co wynikało bezpośrednio ze zmniejszenia powierzchni jej uprawy. Zbiory ogórków również uległy redukcji (-7,1%), osiągając niespełna 105 tysięcy ton, na co wpływ miały trudne warunki pogodowe, przez które zdrowotność plantacji w okresie deszczowego lata znacząco się pogorszyła.

Całkowitym przeciwieństwem tych spadków jest kukurydza cukrowa, której produkcja wystrzeliła w górę o 22,6%. Tak duży przyrost, skutkujący zbiorem ponad 196 tysięcy ton, był możliwy dzięki istotnemu zwiększeniu areału przeznaczonego pod tę konkretną uprawę w skali całego kraju.

Ziemniaczany fundament - ile ton zebrali rolnicy?

Ziemniaki pozostają jednym z najważniejszych elementów polskiego rolnictwa, a ich tegoroczna produkcja, obejmująca także ogrody przydomowe, została oszacowana na 7 milionów ton. Jest to ilość o 18,4% większa niż w roku poprzednim, co wiąże się zarówno ze zwiększeniem powierzchni uprawy o 9,2%, jak i wyższymi plonami z hektara, które wyniosły średnio 32,7 ton.

Mimo że jakość bulw określa się jako przeciętną, a zmienna pogoda we wrześniu i październiku utrudniała prace zbiorcze, ostateczny bilans tonażowy jest znacznie wyższy od ubiegłorocznego.

Artykuł na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego.

Na początku hiszpańskiego sezonu producenci i dystrybutorzy zwykle obserwują pewną niepewność związaną z momentem zmiany źródeł dostaw. Przewiduje się jednak, że w połowie listopada większość europejskich sprzedawców detalicznych będzie już w pełni korzystać z hiszpańskiej produkcji, która dzięki korzystniejszym warunkom klimatycznym ma w tym okresie wyższą jakość w porównaniu z towarem z końcówki sezonu w regionach północnych.

Wraz z rozpoczęciem sezonu planowane jest również zwiększenie dostępnych wolumenów niektórych odmian, w odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie ze strony sieci handlowych w całej Europie.

źródło: Freshplaza

Skala strat różni się rzecz jasna w zależności od gospodarstwa, jednak w niektórych przypadkach zniszczenia sięgają nawet 100%. Większość plantacji była położona głównie w gminie Czermin. Komisje przystąpiły wprawdzie do szacowania szkód, ale nie mogły sporządzić protokołów. Z jakiego powodu? Ustawa nie przewiduje bowiem wariantu „jesiennych przymrozków”.

Straty finansowe dla rolników

Nie jest tajemnicą, że skala zjawiska przyczyni się do pogorszenia sytuacji wielu gospodarstw rolnych, dla których wsparcia nie przewidziano. - Rolnikom, a w szczególności producentom warzyw, firmy skupujące narzucają coraz większe obowiązki w zakresie skali produkcji i wydłużenia terminu zbiorów. Takie przypadki mają odniesienie do sytuacji pomidorów gruntowych, których zbiór jeszcze się nie zakończył, a część plantacji została zniszczona przez lokalne przymrozki, co dla rolnika oznacza bardzo duże straty finansowe - wyszczególnia Wielkopolska Izba Rolnicza.

- W dobie zmian klimatycznych oraz wzrostu skali i produkcji, który skutkuje wydłużeniem terminów zbiorów, takie ryzyko powinno być włączone do katalogu zjawisk objętych ustawą - dodaje WIR.

Zbiory i ciągła niepewność

W przypadku pomidorów gruntowych produkcja odbywa się zwykle w oparciu o zawarte kontrakty. Plantatorzy nie mają jednak pewności, że towar zostanie odebrany w terminie.

- Rolnicy z gminy Czermin zgłaszają, iż posiadają umowy kontraktacyjne z zakładami przetwórczymi, w których zawarte są adnotacje dotyczące dostaw pomidora gruntowego w okresie od 15 sierpnia przez kolejne 10 tygodni - twierdzi WIR, jednocześnie dodając, że zbiory tego surowca często są przesuwane z przyczyn niezależnych od rolnika. Czym tłumaczą się zakłady przetwórcze?

Opóźnienia dostaw, jak tłumaczy WIR, powodują zwykle postoje zakładów przetwórczych, awarie czy konserwacje urządzeń i maszyn wykorzystywanych w przetwórstwie. Zarazem pomidory zalegają na polach czekając na wskazanie terminu dostawy. Narażone są wówczas na niekorzystne warunki.

Rolnik w sytuacji wystąpienia nieprzewidzianych i nagłych zjawisk atmosferycznych, którymi są przymrozki występujące na początku października, powinien czuć się bezpiecznie, jeśli ma ponownie zdecydować się na produkcję pomidorów i innych warzyw pod kątem przetwórstwa.

Konieczna pilna interwencja MRiRW

Rolnicy, którzy ponieśli straty w swoich gospodarstwach, niewątpliwie potrzebują wsparcia. W związku z tym do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi niebawem trafi wniosek o podjęcie prac legislacyjnych w kierunku nowelizacji ustawy o ubezpieczeniu upraw rolnych i zwierząt gospodarskich.

- Samorząd rolniczy wnioskuje o dopisanie w ustawie nowego zjawiska, tj. „przymrozki jesienne”, określającego szkody spowodowane przez obniżenie się temperatury poniżej 0° C w okresie od 15 września do 15 października, polegającego na całkowitym lub częściowym zniszczeniu roślin lub całkowitej utracie plonu lub jej części – czytamy w oświadczeniu WIR.

Jak wyjaśnia Katarzyna Radziejewska, kierownik Działu Nadzoru Fitosanitarnego w PIORiN w Poznaniu, kwestia paszportów roślin w przypadku ziemniaka nie jest jednolita.

• Sadzeniaki wymagają etykiety - paszportu.
• Ziemniaki towarowe, jeżeli mają być przemieszczane do innych krajów Unii Europejskiej, muszą posiadać paszport roślin.
• Eksport do państw trzecich wiąże się dodatkowo z koniecznością uzyskania świadectwa fitosanitarnego, a procedura jest zależna od wymogów kraju odbiorcy.

Każda z tych sytuacji to osobne procedury, różniące się szczegółami i wymaganiami formalnymi.

Kontrole w trakcie zbiorów

Jak co roku, w okresie wegetacji i zbiorów prowadzone są urzędowe kontrole upraw ziemniaków - zarówno nasiennych, jak i towarowych. Ich celem jest sprawdzenie obecności najgroźniejszych bakterii:

• bakteriozy pierścieniowej ziemniaka oraz
• śluzaka ziemniaka.

Kontrole obejmują gospodarstwa:

• zgłaszające plantacje do urzędowej kwalifikacji (w celu wydania paszportów),
• objęte kwarantanną po wcześniejszych interwencjach,
• wytypowane do monitoringu krajowego prowadzonego w ramach unijnego programu Single Market Programme.

Ile trwają badania?

Podczas kontroli pobierane są próby do badań laboratoryjnych, a także oceniane są objawy występowania innych agrofagów kwarantannowych. Termin poboru prób wynika z biologii bakterii i jest określony w unijnych rozporządzeniach wykonawczych 2022/1194 i 2022/1193.

Czas trwania badań zależy od rodzaju gospodarstwa i jego historii:

• w gospodarstwach z wcześniejszą historią badań lub kwarantanną wyniki mogą być znane w ciągu kilku dni,
• w przypadku plantacji nasiennych lub gospodarstw badanych po raz pierwszy - badania mogą potrwać nawet 6-8 tygodni.

Kontrole w Wielkopolsce

W samej Wielkopolsce jesienią i po zakończeniu zbiorów przeprowadzanych jest ponad 1000 kontroli. Liczba ta zależy od liczby gospodarstw i prób do pobrania. Trudniejsze są próby pobierane bezpośrednio z pola - wówczas inspektorzy w ciągu dnia mogą pobrać tylko kilka. Łatwiejsze i szybsze są kontrole w magazynach.

WIORiN podkreśla, że samo przeprowadzenie badań w gospodarstwie nie jest równoznaczne z możliwością sprzedaży ziemniaków na rynki zagraniczne. W tym przypadku konieczne jest spełnienie dodatkowych wymogów paszportowych lub uzyskanie świadectwa fitosanitarnego, zależnie od tego, czy ziemniaki mają trafić do UE czy poza jej granice.

Zbiory ziemniaków w 2025 roku (wliczając produkcję w ogrodach przydomowych), według najnowszych szacunków Głównego Urzędu Statystycznego, wyniosą około 6,8 mln ton. W ramach przypomnienia, zbiory w 2024 roku pozostawały znacznie niższe. Plon wzrósł obecnie o 15%.

Na wyższy wolumen zbiorów składa się kilka czynników, chociażby większa wydajność upraw. Plony, według szacunków, mają oscylować w aktualnym sezonie na poziomie 318 dt/ha, czyli zwiększą się o około 5% względem minionego roku. Co więcej, wzrosła powierzchnia upraw ziemniaków. Areał, według wyliczeń Głównego Urzędu Statystycznego, przekroczył 0,2 mln ha.

Czemu tak wielu rolników postawiło na ziemniaki?

Wzrost powierzchni upraw ziemniaków jest związany z korzystną koniunkturą rynkową, jaką notowano w ubiegłych latach. Rolnicy, spoglądając na wysokie ceny ziemniaków w 2024 roku, zdecydowali się przeznaczyć nieco więcej areału na uprawę w sezonie 2025. Wszystko wynikało rzecz jasna z niskiej opłacalności uprawy zbóż, przez co rolnicy szukali alternatyw.

Jaki scenariusz napisała pogoda?

Tegoroczny sezon, zwłaszcza okres wiosenny, pozostawiał wiele do życzenia, jeśli chodzi o warunki pogodowe. Nie należały one do optymalnych. Ostatecznie rok sprzyjał jednak plonowaniu ziemniaków.

Początkowy okres wegetacji, tak jak wspominaliśmy, okazał się bardzo trudny. Niskie temperatury wiosną, a także licznie występujące przymrozki i niedobór opadów, spowolniły wzrost i rozwój roślin.

Poprawa warunków nastąpiła w drugiej połowie maja. Opady deszczu znacząco poprawiły kondycję plantacji. Sprzyjające warunki atmosferyczne w czerwcu przyczyniły się do przyspieszenia wzrostu. Najważniejszy okazał się z kolei lipiec, kiedy występowały częste opady deszczu. Sprzyjały one gromadzeniu plonu, szczególnie w przypadku odmian późniejszych.

Warto oczywiście pamiętać, że warunki pogodowe w trakcie aktualnego sezonu były zróżnicowane regionalnie. Z tego względu w poszczególnych gospodarstwach sytuacja może okazać się znacząco odmienna. Nie zmienia to jednak faktu, że plony są zauważalnie wyższe względem poprzedniego roku.

Artykuł na podstawie raportu Głównego Urzędu Statystycznego.

Wiosenny deficyt i letnia rekompensata

Sezon wegetacyjny w 2025 roku nie rozpoczął się optymistycznie dla producentów, którzy specjalizują się w uprawie warzyw gruntowych. Chłodna pogoda oraz towarzyszące jej przymrozki w kwietniu i maju, a także utrzymujący się deficyt opadów deszczu (szczególnie w kwietniu i pierwszej połowie maja) spowodowały spowolnienie wschodów i osłabiły rozwój roślin. Zdarzyło się nawet, że warunki te doprowadzały do powstania lokalnych strat w uprawach. Zarazem, jak podaje Główny Urząd Statystyczny, efektywność zabiegów agrotechnicznych pozostawała ograniczona.

Sytuacja uległa poprawie dzięki zmianie warunków pogodowych. Opady deszczu, które pojawiły się w drugiej połowie maja, a następnie w czerwcu i lipcu, przyczyniły się do poprawy bilansu wodnego w glebie. To z kolei korzystnie wpłynęło na przyrost plonów, szczególnie w przypadku warzyw korzeniowych. Niemniej jednak, wilgoć sprzyjała również wzrostowi presji ze strony chorób grzybowych i bakteryjnych, co obserwowano między innymi na plantacjach ogórków.

- Warunki pogodowe w sierpniu i w pierwszej połowie września na przeważającym obszarze kraju były korzystne dla dojrzewających w tym okresie warzyw i sprzyjały prowadzonym zbiorom. W rejonach kraju ze znacznym niedoborem opadów, plon warzyw (cebulowych i korzeniowych) był mniejszy, a okres wegetacji z powodu przesuszenia gleby uległ skróceniu – relacjonuje GUS.

Warzywny ranking 2025

Liderem, biorąc pod uwagę szacunkowe zbiory warzyw, pozostaje cebula. W tym przypadku produkcję przewidziano na około 630 tys. ton. Niewiele mniejsza jest produkcja kapusty, oszacowana na około 606 tys. ton, przy czym finalna wielkość zbiorów będzie ściśle zależała od plonowania odmian późnych. Na trzecim miejscu podium plasuje się marchew. Zbiory mają wynieść 599 tys. ton.

Znaczące okazują się również warzywa dyniowate (dynia, kabaczek i cukinia), których łączna produkcja jest szacowana na 455 tys. ton. Wśród innych warzyw warto wymienić buraki ćwikłowe, których zbiory mają wynieść około 257 tys. ton, oraz pomidory gruntowe, których produkcja osiągnie około 228 tys. ton, co jest rezultatem wzrostu powierzchni upraw.

Kukurydza cukrowa została oszacowana na 194 tys. ton. W przypadku warzyw korzeniowych przewiduje się, że pietruszka korzeniowa osiągnie około 165 tys. ton, a selery korzeniowe około 113 tys. ton. Zbiory kalafiorów oszacowano na 120 tys. ton, zaś ogórków na około 105 tys. ton. Łączna produkcja pozostałych gatunków warzyw wyniesie natomiast około 519 tys. ton.

Artykuł na podstawie raportu Głównego Urzędu Statystycznego.

Niewątpliwie dodatkowe wyzwanie stanowiła uprawa pomidorów w systemie ekologicznym, szczególnie w kontekście ochrony przed chorobami, ponieważ pomidor jest jednym z najbardziej wymagających gatunków warzyw pod tym względem. Warto jednak zauważyć, że tego typu produkcja jest jak najbardziej możliwa. Warunki pogodowe nie pozwoliły wprawdzie na osiągnięcie rekordowego plonu, jednak zbiory trwają, a dzienna wydajność przekracza 200 ton.

Wskaźnik BRIX i dopracowywanie technologii

Mimo trudności pogodowych, gospodarstwo osiągnęło znaczący postęp technologiczny. Jest to wprawdzie pierwszy rok ekologicznej uprawy pomidora gruntowego na tak dużą skalę, a technologia jest nieustannie dopracowywana, jednak producent już w tym momencie jest usatysfakcjonowany przebiegiem produkcji. Kluczowym sukcesem, który ma również bezpośrednie przełożenie na cenę, okazało się podniesienie poziomu BRIX (zawartości cukrów).

W obecnym sezonie wartość BRIX utrzymuje się na poziomie 7, a w niektórych odmianach jest to nawet wyższy pułap. W poprzednim sezonie wartości te wahały się w przedziale 5,5-6.

Wysokie wartości BRIX, jak podkreśla Katarzyna Woszczyk, pozostają rezultatem zastosowania rozwiązań firmy Biocont Polska. Skuteczne okazały się mikrobiologiczne produkty, takie jak Rizocore®, RhizoVital® C5 czy VermiFit A, które przyniosły oczekiwane efekty.

Wybarwianie owoców. Jakie plany na przyszłość?

Największym wyzwaniem zastosowanej technologii jest poziom wybarwienia owoców, który na ten moment nie jest w pełni satysfakcjonujący. Oczywiście na problem z wybarwianiem mogły nałożyć się niekorzystne warunki pogodowe, gdyż trudności występują również w produkcji konwencjonalnej.

W zakresie wybarwiania owoców na plantacji testowano nawozy potasowe, które są dozwolone w produkcji ekologicznej. Rozwiązanie nie przyniosło jednak pożądanego efektu. Niemniej, zespół planuje dalsze poszukiwanie rozwiązań, które mogłyby zminimalizować problem w przyszłości.

Niedostateczne wybarwienie w aktualnym sezonie wpłynęło przede wszystkim na wydajność. Przy pełnej dojrzałości, jak szacuje producent, plon oscylowałby w granicach 90 t/ha. Aktualne szacunki wskazują natomiast na około 60 t/ha. Niemniej, biorąc pod uwagę warunki, plon jest satysfakcjonujący. Zarazem, producent planuje zwiększyć skalę produkcji w nadchodzącym sezonie.

Wyższych cen mogą oczekiwać jedynie plantatorzy, którzy prowadzą produkcję ekologiczną. Aktualne ceny za ekologiczną, czerwoną, krojoną paprykę dochodzą do 3,00 zł/kg. Warto jednak pamiętać, że produkcja ekologiczna wiąże się z wieloma wyzwaniami, które nierzadko generują dodatkowe koszty.

W skupach i przetwórniach drzwi zamknięte. Czemu?

Największym problemem dla plantatorów jest w tym wszystkim brak zainteresowania. Skupy na Lubelszczyźnie czy Zamojszczyźnie nie chcą przyjmować towaru. Zbliżona sytuacja jest obserwowana w województwie mazowieckim, a konkretnie w centrum produkcji w okolicach Radomia.

Warto przypomnieć, że w poprzednim sezonie podmioty skupujące aktywnie współpracowały z producentami. W tym roku nikt nie chce słyszeć o papryce gruntowej. Z jakiego powodu? Przetwórnie tłumaczą swoją niechęć do zakupu dużymi zapasami z poprzednich lat oraz brakiem bieżącego zapotrzebowania. Wyjątkiem pozostają jedynie niewielkie partie zielonej papryki.

Sytuację dodatkowo komplikują problemy z realizacją umów. Niektóre podmioty, pomimo podpisanych kontraktów, otwarcie sygnalizują problemy finansowe. Zarazem, zachęcają producentów do sprzedaży w innych punktach, gwarantując jednocześnie brak konsekwencji za niewywiązanie się z kontraktu. Lokali pośrednicy starają się wprawdzie odbierać zakontraktowany towar, ale mają narzucone limity, co również stawia ich w niekorzystnej sytuacji.

Bardzo rygorystycznie traktowane są również uchybienia w zakresie metali ciężkich, takich jak ołów czy nikiel. Z uwagi na wysoką dostępność towaru producenci, którzy nie spełnili obowiązujących restrykcji, muszą się liczyć z potencjalnym odrzuceniem określonych partii towaru.

Niskie plony, a koszty bardzo wysokie. Sytuacja bez wyjścia?

Sytuacja jest tym bardziej dramatyczna, że tegoroczne plony papryki gruntowej są znacznie niższe niż w latach ubiegłych. W przypadku wyspecjalizowanych gospodarstw, w których producenci nieustannie dbają o jakość, spadek plonu szacuje się na ten moment na 10-15%. Na plantacjach nienawadnianych może on sięgać nawet 30%. Mimo mniejszych zbiorów, plantatorzy i tak nie mogą sprzedać dostępnego towaru. Nie wspominając przy tym o opłacalnej cenie.

Warto dodać, że koszty w przypadku produkcji papryki gruntowej są bardzo wysokie. Plantatorzy ponieśli olbrzymie nakłady, a teraz nie mają gwarancji, że odzyskają nawet niewielką część. W ramach przykładu, rozsada papryki gruntowej w 2025 roku (odmiana Chouca F1) kosztowała 15 tys. zł/ha.

Obecny sezon charakteryzuje się ponadto znacznym opóźnieniem. W ubiegłym roku pełnia zbiorów przypadała na koniec sierpnia, podczas gdy w tym roku zbiory w powiecie tomaszowskim ruszyły dopiero około 10 września. Długoterminowe prognozy pogody na koniec września nie są optymistyczne, co dodatkowo komplikuje sytuację, choć wielu rolników wciąż żywi nadzieję, że październik pozwoli im na dokończenie prac i zebranie plonu.

Gnijąca papryka w polu. Brak alternatyw

Brak możliwości sprzedaży papryki doprowadzi do tego, że towar pozostanie na polach. W większości przypadków gospodarstwa nie są wyposażone w odpowiednie przechowalnie, w których zebrane warzywa mogłyby „przeczekać” do momentu aż sytuacja się wyjaśni. W zwykłych magazynach papryka w bardzo szybkim tempie utraci natomiast swoje parametry jakościowe.

Kryzys dotyka wszystkich warzyw. Co dzieje się na rynku?

Niestety, obecne problemy nie ograniczają się wyłącznie do papryki gruntowej. Marchew, ziemniaki, kapusta, buraki ćwikłowe, cebula – wszyscy producenci borykają się z podobnymi kłopotami, czyli nadprodukcją, brakiem możliwości sprzedaży, a także niskimi cenami.

Sezon w Świniokierzu Dworskim, który rozpoczął się od nasadzeń na przełomie maja i czerwca, okazał się wyjątkowo trudny. Plantacja borykała się z szeregiem problemów od samego początku.

Aktualny rok charakteryzował się przede wszystkim niesprzyjającą pogodą – maj był zimny, przeplatany przymrozkami, a w czerwcu i lipcu producent notował niskie temperatury. Trudne warunki pogodowe, w tym chłody i nadmierne ilości deszczu, utrudniały również ochronę plantacji.

Piotr Zieliński, mimo wielu wyzwań, ocenia jednak stan plantacji jako bardzo dobry, a prognozowany plon jest w pełni satysfakcjonujący. Co prawda intensywne zbiory powinny już trwać, ale z powodu wspominanych warunków pogodowych są opóźnione. Przeszkodą, nad którą obecnie plantator pracuje wraz z Katarzyną Woszczyk, pozostaje nierównomierne dojrzewanie owoców. Niewątpliwie podjęcie wyzwania ekologicznej uprawy pomidorów na tak dużą skalę było trudną decyzją.

Konkurs na najcięższą główkę kapusty. Kto wygrał?

Na Małopolskich Dniach Kapusty w Charsznicy rozstrzygnięty został konkurs na najcięższą główkę kapusty. W trakcie tegorocznej edycji pierwsze miejsce zajął Michał Galon z Jelczy, którego kapusta ważyła 20,80 kg. Gospodarz postawił na odmianę Kilaplon. Drugie miejsce przypadło Mateuszowi Nowakowi, również z Jelczy, który wyprodukował kapustę o wadze 19,00 kg. W tym przypadku była to odmiana Report. Na trzecim miejscu znaleźli się z kolei Ewa i Jacek Kustalik z Białej (woj. łódzkie), którzy zdecydowali się na odmianę Novoton. Kapusta ważyła 18,75 kg.

Kapusta odmiana Kilaplon

FOTO:

Kapusta odmiana Report

FOTO:

Kapusta odmiana Novoton

FOTO:

Wśród pozostałych uczestników, którzy osiągnęli znaczące wyniki, znaleźli się Joanna Nowak z Jelczy (18,15 kg, odmiana Report), Wojciech Nowak z Jelczy (17,05 kg, odmiana Report) oraz Kinga Nowicka z Sobótki (województwo dolnośląskie) z kapustą Novoton o wadze 16,85 kg. Michał Raj z Uniejowa Kolonii zaprezentował natomiast główkę (odmiana Kilaplon) ważącą 16,50 kg.

Następne miejsce objął Tomasz Janus z Tczycy z kapustą o wadze 16,40 kg (odmiana Report) i Tomasz Stachowicz z Jelczy, który wyprodukował nieco lżejszą główkę - 16,30 kg (odmiana Novoton). Piotr Niedbalski z Tczycy zaprezentował z kolei odmianę Kilabaron, ważącą 16,00 kg. Mateusz Burda z Łąkty Dolnej (powiat bocheński) uzyskał natomiast kapustę o wadze 15,30 kg (odmiana Kilaplon), a Tomasz Michta z Ciszowic – 15,25 kg (odmiana Report).

W konkursie wyróżnili się także Henryk Raj z Uniejowa Kolonii (14,85 kg, odmiana Kilaplon), Włodzimierz Barszczewski z Czarnej (14,70 kg, odmiana Novoton), Jerzy Peroń i Przemysław Peroń z Charsznicy (14,35 kg, odmiana Report), Mateusz Szczepka z Chodowa (13,00 kg, odmiana Ambrosia), Ewelina Szwaczka z Chodowa (12,80 kg, odmiana Ambrosia) oraz Kamil Ciępka z Dąbrowca (12,25 kg, odmiana Kilabaron). Grzegorz Janus z Ciszowic (11,90 kg, odmiana Ambrosia), Dorota Szczepka z Chodowa (11,35 kg, odmiana Ambrosia), Tomasz Mazur z Chliny (11,35 kg, odmiana Ambrosia), Krzysztof Pokosiński z Łyszkowic (10,65 kg, odmiana Novoton) i Rafał Piątkowski z Chliny (10,55 kg, odmiana Ambrosia) także zaprezentowali imponujące okazy polskiej kapusty.

Początkowo wszystkie działania prowadzone przez Katarzynę Woszczyk (Biocont Polska), która nadzoruje plantację pomidorów gruntowych w gospodarstwie Piotra Zielińskiego (Gruppa Organic), były ukierunkowane na zabezpieczenie roślin przed patogenami pochodzenia bakteryjnego i grzybowego. W tym aspekcie można mówić o 100% powodzeniu. Na ostatniej prostej przed zbiorami jest jeszcze kilka wyzwań – uzyskanie odpowiedniego wybarwienia. Zagrożeniem jest też antraknoza. Szczegóły zdradza Katarzyna Woszczyk w powyższym materiale filmowym.

Powierzchnia uprawy papryki w Polsce

W 2025 roku krajowi producenci zdecydowali się obsadzić niższy areał względem minionego sezonu. Powierzchnia upraw papryki w 2025 roku wynosi bowiem 2 710,80 ha. Spadek, tak jak wspominaliśmy, oscyluje na poziomie 29,13 ha - w 2024 roku paprykę uprawiano na 2 739,93 ha.

A jak sytuacja przedstawiała się w poprzednich latach? W ramach przypomnienia, powierzchnia upraw papryki w 2023 roku oscylowała na poziomie 2 585,97 ha, a więc była niższa o 153,96 ha, jeśli spojrzymy na dane z 2024 roku. Co więcej, jeszcze niższy areał notowano w 2022 roku. Wówczas krajowi plantatorzy posadzili paprykę na 2 300,43 ha, czyli o 285,54 ha mniejszym obszarze.

Rok 2021 stanowi wyjątek. We wskazanym okresie powierzchnia utrzymywała się bowiem na poziomie 2 545,67 ha. Niemniej, spoglądając na 2020 rok, zaobserwować można dużą różnicę. Powierzchnia upraw wynosiła wówczas 1 555,74 ha. To o 1 155,06 ha mniej względem 2025 roku.

Warto podkreślić, że wszystkie przedstawione powyżej dane, dotyczące powierzchni upraw papryki w Polsce w latach 2020-2025, pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Oparte są na deklaracjach składanych przez producentów rolnych we wnioskach o płatności bezpośrednie.

Aktualny sezon w gospodarstwie Global Plants przedstawia się nadzwyczaj dobrze. Producenci już pięciokrotnie podchodzili do zbioru papryki, a perspektywy wciąż pozostają bardzo obiecujące.

Sukces nie byłby możliwy bez konsekwentnej strategii, która od samego początku skupiała się na budowaniu silnego systemu korzeniowego. Jak podkreśla Karol Wieczorek, system korzeniowy jest podstawowym i najważniejszym elementem w kontekście wzrostu roślin i plonowania.

Zaczęło się skromnie

W 2020 roku powierzchnia, którą polscy producenci przeznaczyli do uprawy fasoli, kształtowała się na dość skromnym poziomie, jeśli uwzględnimy zmiany, które nastąpiły w kolejnych latach. Areał wynosił wówczas 22 846,22 ha. Warto jednak zauważyć, że w 2021 roku obszar produkcji znacząco się zwiększył, mianowicie aż o 12 820,45 ha. Fasola obejmowała łącznie rekordowe 35 666,67 ha.

Krajowi producenci nie utrzymali jednak areału na wskazanym poziomie, a w 2022 roku notowano trend spadkowy. Powierzchnia wynosiła w tym okresie 30 571,65 ha, a więc była niższa o 5 095,02 ha. Spadki zaobserwowano ponadto w 2023 roku. Tym razem areał obniżył się do 27 274,83 ha.

Ile hektarów obejmuje fasola w 2025 roku?

W ostatnich dwóch latach strategia krajowych producentów zauważalnie się zmieniła. Trudno wprawdzie doszukiwać się rekordowo wysokiego areału, jednak już w 2024 roku mogliśmy zaobserwować dodatkowe 5 813,19 ha. Powierzchnia wzrosła bowiem do 33 088,02 ha. W bieżącym sezonie, a więc w 2025 roku, notowane są niewielkie spadki, jednak wartości pozostają zbliżone.

Powierzchnia uprawy fasoli w 2025 roku wynosi 32 960,60 ha. Względem poprzedniego roku areał obniżył się o 127,42 ha. W ramach przypomnienia, wyższą powierzchnię notowano też w 2021 roku.

Warto zauważyć, że przedstawione dane pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zostały one oparte na deklaracjach samych producentów we wnioskach o płatności bezpośrednie.

Powierzchnia upraw buraka ćwikłowego, cofając się do 2020 roku, przedstawiała się na stosunkowo niskim poziomie. Krajowi plantatorzy zdecydowali się wówczas przeznaczyć do produkcji obszar rzędu 5 793,24 ha. Niemniej, tak jak wspominaliśmy, gatunek wyróżnia się dużym zainteresowaniem.

Z tego względu już w kolejnym sezonie, a więc w 2021 roku, powierzchnia upraw wzrosła. Areał zwiększył się o 363,34 ha. Polscy producenci prowadzili więc produkcję na 6 156,58 ha. Na tym się nie zakończyło. W 2022 roku obszar zwiększył się o dodatkowe 142,57 ha do poziomu 6 299,15 ha.

Stosunkowo ważnym, jeśli mówimy o powierzchni upraw buraka ćwikłowego, okazał się w szczególności 2023 rok. Krajowi plantatorzy, specjalizujący się w uprawie, ponownie stwierdzili, że przeznaczą do produkcji większy obszar, a konkretnie 7 072,60 ha, czyli dodatkowe 773,45 ha.

Powierzchnia upraw buraków ćwikłowych w 2024 i 2025 roku

Wzrost notowano również w poprzednim sezonie, a więc w 2024 roku. Wówczas areał zwiększył się o 167,36 ha. Nie jest to wprawdzie spektakularna zmiana, jednak wciąż ma dość duże znaczenie. Co więcej, producenci na tym nie poprzestali, gdyż w 2025 roku buraki ćwikłowe zostały wysiane na 7 867,90 ha. Powierzchnia ponownie więc wzrosła, tym razem o 627,94 ha.

Warto dodać, że przedstawione dane dotyczące powierzchni upraw buraków ćwikłowych w Polsce pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zostały opracowane na podstawie deklaracji składanych przez samych producentów we wnioskach o płatności bezpośrednie.

Platformą do poznania innowacyjnych rozwiązań okazały się w bieżącym roku III Ogólnopolskie Targi Ziemniaczane, które zorganizowane zostały przez Stowarzyszenie Polski Ziemniak. Frekwencja na tego typu wydarzeniach rośnie z roku na rok, jednak organizatorzy kładą nacisk nie na ilość, lecz na jakość. Impreza od samego początku była tworzona z myślą o fachowcach.

Wśród największych wyzwań, z którymi mierzą się producenci w Polsce, wyróżnić należy bez wątpienia komplikacje związane z bakteriozą pierścieniową ziemniaka. Plantatorzy napotykają ponadto problemy tyczące się eksportu bulw. Proces, zdaniem Stowarzyszenia Polski Ziemniak, powinien zostać zoptymalizowany, aby lokalni gospodarze mogli zachować konkurencyjność.

Ziemniak a przemysłowa transformacja. Jakie szanse i zagrożenia?

Potencjał gospodarstw, które zajmują się produkcją ziemniaków, pozostaje wysoki. Sektor, a w tym międzynarodowe koncerny czy lokalne firmy, stale się rozwija. Przedsiębiorstwa przetwarzające ziemniaki na frytki czy chipsy budują nowe linie produkcyjne i fabryki, co prowadzi do znacznego wzrostu popytu na ziemniaka. Tyczy się to jednak towaru wysokiej jakości.

Pierwsze sygnały świadczące o stabilizacji widoczne są też w segmencie ziemniaków konsumpcyjnych, gdzie kontrakty stają się coraz bardziej powszechne. Warto jednak zauważyć, że mniejszym producentom, zdanym na koniunkturę rynkową, może być trudniej się utrzymać. Rynek będzie sprzyjający dla profesjonalistów, zdolnych do produkcji i przechowywania wysokiej jakości towaru.

Na świecie, mówiąc o przyszłości uprawy ziemniaków, prognozy pozostają bardzo optymistyczne. Czemu? Mówiąc krótko, ziemniak ma wiele zalet. Rozwój rynku będzie jednak w dużym stopniu uzależniony od kosztów produkcji – zarówno w zakładach przetwórczych, jak i gospodarstwach.

Walka o zdrowy plon

Ziemniak jest rośliną szczególnie narażoną na ataki patogenów – około 160 różnych chorób w okresie wegetacji i przechowywania. Spośród chorób, które mają największe znaczenie, wyróżnić możemy przede wszystkim zarazę, alternariozę, czarną nóżkę, a także morką czy suchą zgniliznę ziemniaka.

Warto ponadto zauważyć, biorąc pod uwagę wzrost temperatury czy długie okresy suszy, że coraz większą rolę odgrywają czynniki abiotyczne, które prowadzą do znaczących strat. Co więcej, rośnie zagrożenie ze strony antraknozy czy werticiliozy - chorób, dla których warunki są sprzyjające.

Kluczowa staje się profilaktyka, szczególnie w walce z zarazą ziemniaka. W ramach przypomnienia, długie okresy wilgoci i liczne opady na początku czerwca w 2014 roku doprowadziły do silnego porażenia plantacji, natomiast producenci, którzy nie wykonali zabiegów profilaktycznych, nie byli w stanie uratować upraw. Wczesne zabiegi, jeszcze zanim rośliny zakryją glebę, zapewniają odpowiednią ochronę i dodatkowo dezynfekują glebę, eliminując zarodniki i przesuwając w czasie możliwość wczesnych infekcji. Daje to roślinom czas na rozwój, zwiększając szanse na udany zbiór.

W aktualnym sezonie dużym zagrożeniem okazała się szara pleśń, która coraz częściej występuje w uprawie ziemniaków. Nasilenie następuje po kwitnieniu, gdy porażone kwiaty opadają na niżej położone liście. Powstała nekrotyczna plama jest bardzo podobna do objawów zarazy czy alternariozy, co prowadzi do pomyłek w identyfikacji. Przypomnijmy, charakterystyczną cechą szarej pleśni jest zarodnikowanie tylko na spodniej stronie liścia. Szara pleśń nie ma wprawdzie dużego znaczenia gospodarczego w przypadku ziemniaka, jednak powoduje trudności w rozpoznaniu i doborze odpowiedniej ochrony. Więcej szczegółów znajdziecie w zamieszczonym powyżej materiale filmowym.

Niemniej, wzrost areału obserwujemy od 2023 roku. Początkowo zwiększył się on o 1175,4 ha, osiągając 6 122,28 ha. Prawdziwa ekspansja miała miejsce w 2024 roku, gdy polscy producenci posadzili pomidory na 8 350,44 ha, co stanowiło wzrost o 2228,16 ha względem 2023 roku. Trend kontynuowany jest również w 2025 roku. Powierzchnia zwiększyła się do 8 600,32 ha (+249,88 ha).

Które województwa dominują w uprawie pomidorów?

W 2024 roku największe areał upraw znajdował się w województwie wielkopolskim (3 147,93), kujawsko-pomorskim (1 316,65), lubelskim (1 232,83), łódzkim (917,94) i mazowieckim (714,47).

W 2025 roku liderzy pozostali podobni. Niemniej, wystąpiły zmiany w powierzchni upraw. Najwięcej pomidorów w aktualnym sezonie uprawia się w województwie wielkopolskim (3 155,88), lubelskim (1 424,39), kujawsko-pomorskim (1 139,31), łódzkim (977,72) i mazowieckim (681,05).

Warto przy tym zauważyć, że województwo wielkopolskie konsekwentnie utrzymuje pozycję lidera. Zarówno w 2024, jak i w 2025 roku areał w tamtejszych stronach przekraczał 3000 hektarów.

Jakie zmiany pomiędzy 2024 i 2025 rokiem?

Między 2024 a 2025 rokiem nastąpiły znaczące zmiany w poszczególnych województwach. Warto zaznaczyć, że tylko w 7 przypadkach nastąpił wzrost areału. Z kolei w 9 powierzchnia spadła.

Województwa z odnotowanym wzrostem areału

• Opolskie - wzrost o 215,94 ha (+88,93%) (z 242,81 ha w 2024 do 458,75 ha w 2025)
• Lubelskie - wzrost o 191,56 ha (+15,54%) (z 1232,83 ha w 2024 do 1424,39 ha w 2025)
• Śląskie - wzrost o 74,42 ha (+74,04%) (z 100,52 ha w 2024 do 174,94 ha w 2025)
• Łódzkie - wzrost o 59,78 ha (+6,51%) (z 917,94 ha w 2024 do 977,72 ha w 2025)
• Zachodniopomorskie - wzrost o 0,48 ha (+13,56%) (z 3,54 ha w 2024 do 4,02 ha w 2025)
• Wielkopolskie - wzrost o 7,95 ha (+0,25%) (z 3147,93 ha w 2024 do 3155,88 ha w 2025)
• Podkarpackie - wzrost o 0,21 ha (+0,18%) (z 116,14 ha w 2024 do 116,35 ha w 2025)

Województwa z odnotowanym spadkiem areału

• Małopolskie - spadek o 28,97 ha (-40,99%) (z 70,64 ha w 2024 do 41,67 ha w 2025)
• Pomorskie - spadek o 3,76 ha (-43,72%) (z 8,60 ha w 2024 do 4,84 ha w 2025)
• Dolnośląskie - spadek o 48,00 ha (-27,59%) (z 173,96 ha w 2024 do 125,96 ha w 2025)
• Podlaskie - spadek o 1,52 ha (-22,45%) (z 6,77 ha w 2024 do 5,25 ha w 2025)
• Kujawsko-pomorskie - spadek o 177,34 ha (-13,47%) (z 1316,65 ha w 2024 do 1139,31 ha)
• Warmińsko-mazurskie - spadek o 0,82 ha (-9,75%) (z 8,41 ha w 2024 do 7,59 ha w 2025)
• Mazowieckie - spadek o 33,42 ha (-4,68%) (z 714,47 ha w 2024 do 681,05 ha w 2025)
• Świętokrzyskie - spadek o 6,91 ha (-2,59%) (z 267,08 ha w 2024 do 260,17 ha w 2025)
• Lubuskie - spadek o 0,49 ha (-2,21%) (z 22,15 ha w 2024 do 21,66 ha w 2025)

Największy wzrost areału odnotowano w województwach opolskim (+215,94 ha) i lubelskim (+191,56 ha), natomiast największy spadek w kujawsko-pomorskim (-177,34 ha). Procentowo największy wzrost nastąpił w opolskim (+88,93%), a spadek w pomorskim (-43,72%) i małopolskim (-40,99%).

Warto dodać, że przedstawione dane dotyczące powierzchni upraw pomidorów w Polsce pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zostały opracowane na podstawie deklaracji składanych przez samych producentów we wnioskach o płatności bezpośrednie.

Wzrost i zawahanie w 2023 roku

Areał w 2020 roku, względem aktualnej sytuacji, wydawać może się bardzo niski. Wówczas krajowi producenci przeznaczyli pod uprawę zaledwie 5 016,99 ha. Niemniej, zauważalny wzrost nastąpił już w kolejnym roku. Powierzchnia upraw w 2021 roku wzrosła bowiem do 8 388,89 ha (+3371,90 ha).

Wzrost kontynuowany był również w 2022 roku. Nie były to już wprawdzie tysiące hektarów, jednak nie zmienia to faktu, że plantatorzy ponownie postanowili zwiększyć areał. Ile wynosił? W 2022 roku obszar, który został przeznaczony do produkcji, oscylował na poziomie 8 869,30 ha (+480,41 ha).

Tak jak wspominaliśmy, trend odwrócił się dopiero w 2023 roku. Wówczas powierzchnia upraw drastycznie spadła. Areał obniżył się aż o 1650,46 ha. Rolnicy uprawiali dynie na 7 218,84 ha.

Powierzchnia upraw dyń w 2024 i 2025 roku

Niedługo po spadku, gdyż już w 2024 roku, nastąpiło duże odbicie. Powierzchnia upraw skoczyła do 9 277,74 ha, a więc na poziom o 2058,90 ha wyższy względem 2023 roku. Co więcej, trend wzrostowy utrzymał się również w aktualnym sezonie. W 2025 roku powierzchnia upraw dyń w Polsce wynosi bowiem 10 578,49 ha. Krajowi producenci założyli plantacje na obszarze o 1300,75 ha wyższym.

Warto dodać, że przedstawione wyżej dane dotyczące powierzchni upraw dyń w Polsce pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zostały opracowane na podstawie deklaracji składanych przez samych producentów we wnioskach o płatności bezpośrednie.

Ile hektarów obsadzono w minionych latach?

W ramach przypomnienia, powierzchnia upraw pomidorów gruntowych w Polsce kształtowała się w 2020 roku na poziomie 5 681,08 ha. Wówczas sytuacja pozostawała zupełnie odmienna, a już w kolejnym sezonie mogliśmy zaobserwować znaczący spadek areału. Plantatorzy zdecydowali się wysadzić rośliny na obszarze o 600,06 ha mniejszym niż w 2020 roku - 5081,02 ha.

Tendencja spadkowa utrzymała się również w 2022 roku. Spadek, względem poprzedniego roku, okazał się już jednak znacznie mniej dotkliwy. Powierzchnia wynosiła wówczas 4 946,88 ha, a więc była mniejsza o 134,14 ha. Na tym jednak się zakończyło, a od 2023 roku możemy mówić o znaczącym wzrośnie areału. Początkowo zwiększył się on o 1175,4 ha do poziomu 6 122,28 ha.

Powierzchnia upraw pomidorów w 2024 i 2025 roku

Znacząca ekspansja miała jednak miejsce dopiero w minionym sezonie, czyli w 2024 roku. Polscy producenci posadzili wówczas rośliny na 8 350,44 ha. Względem 2023 roku to o 2228,16 ha większy obszar. Co więcej, wzrost odnotowano również w 2025 roku. Nie jest to już wprawdzie tak znacząca różnica, jednak faktem pozostaje, że sadzonki trafiły na miejsce stałe na 8 600,32 ha (+249,88 ha).

Warto dodać, że przedstawione dane dotyczące powierzchni upraw pomidorów w Polsce pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zostały opracowane na podstawie deklaracji składanych przez samych producentów we wnioskach o płatności bezpośrednie.

W 2020 roku notowano w Polsce stosunkowo niską powierzchnię uprawy pietruszki. Lokalni plantatorzy przeznaczyli wówczas na ten gatunek 7 393,33 ha. Sytuacja uległa jednak znaczącej zmianie w kolejnym sezonie. W 2021 roku producenci zdecydowali się bowiem na istotne zwiększenie areału. Powierzchnia uprawy wzrosła do poziomu 9 347,00 ha, czyli o 26,42% względem 2020 roku.

Niestety, pozytywny trend wzrostowy nie utrzymał się długo. Kolejne dwa lata, czyli 2022 i 2023 rok, przyniosły sukcesywne spadki powierzchni uprawy pietruszki. W 2022 roku areał zmniejszył się do 8 168,57 ha, co stanowiło spadek o około 12,61% w porównaniu do szczytowego 2021 roku.

Tendencja spadkowa była kontynuowana również w 2023 roku, kiedy to powierzchnia uprawy wyniosła 7 546,48 ha. Areał spadł o 7,62% w porównaniu do 2022 roku. Zarazem, niższą powierzchnię notowano tylko w 2020 roku, a więc to drugi najgorszy wynik w analizowanym okresie.

Zwrot w gospodarstwach. Ile pietruszki wysiano w 2024 i 2025 roku?

Wyraźne odwrócenie trendu spadkowego, kiedy to krajowi producenci ponownie podjęli decyzję o zwiększeniu powierzchni uprawy pietruszki w Polsce, nastąpiło w 2024 roku. Areał, który zajmowało warzywo, wzrósł wówczas do 8 079,54 ha, a więc o 7,06% w porównaniu do 2023 roku. W pewnym stopniu sytuacja była uzasadniana wysokimi cenami, które notowano na rynku. Powierzchnia w 2024 roku, mimo wzrostu, pozostawała jednak niższa niż w latach 2021 i 2022.

Dalszy wzrost areału nastąpił w aktualnym sezonie, czyli 2025 roku. Obszar, który producenci przeznaczyli pod uprawę pietruszki zwiększył się o 8,27% w porównaniu do 2024 roku. Wyniósł 8 747,89 ha. Warto jednak pamiętać, że część plantatorów napotkała problemy tyczące się odmian Aston oraz Osborne, o czym można przeczytać w artykule "Plantatorzy nacięli się na pietruszkę".

Przedstawione dane dotyczące powierzchni uprawy pietruszki w Polsce pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zostały opracowane na podstawie deklaracji składanych przez samych producentów we wnioskach o płatności bezpośrednie.

FOTO:

Stowarzyszenie zrzesza przetwórców, rolników uprawiających pomidory gruntowe, a także osoby i firmy wspierające branżę. Ilu członków obecnie liczy i kto był jego pomysłodawcą?

Marek Bak (M.B.): Stowarzyszenie to organizacja licząca obecnie kilkunastu członków, jednak systematycznie się rozwija. Powstało jako odpowiedź na potrzebę zadbania zarówno o producentów, jak i o sam produkt. Naszym celem jest, aby Polska zaczęła być kojarzona z wysokiej jakości pomidorami gruntowymi właśnie. Mamy piękną tradycję, która może być fundamentem do podjęcia takich działań, aby skutecznie uczynić z pomidora gruntowego nasz produkt narodowy, uznawany jako marka w Europie i na świecie.

Czy promowanie pomidorów gruntowych to główny cel powstania Stowarzyszenia? Jak zamierzacie realizować postulaty dotyczące edukacji i poprawy jakości produkcji?

M.B.: Jednym z naszych priorytetów jest edukacja – chcemy uświadamiać konsumentów, jak bogata i różnorodna jest oferta polskich pomidorów i jak ważne miejsce zajmuje w tej grupie produktów właśnie pomidor gruntowy. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z dostępnych odmian, ich właściwości, zastosowań czy wartości odżywczych. Pragniemy uczyć, jak rozróżniać typy pomidorów, jak je spożywać bez utraty wszystkich wartości jakie nam dają i komponować w codziennej diecie tak, aby była ona urozmaicona i zwyczajnie smaczna.

Chcemy, aby pomidor gruntowy był postrzegany nie tylko jako powszechny składnik, ale jako wartościowy produkt, wart uwagi. Edukacja będzie kierowana także do rolników – poprzez szkolenia, wsparcie merytoryczne i dostęp do informacji o ochronie roślin, zagrożeniach związanych z chorobami i zmiennych warunkach atmosferycznych. Współpracujemy z partnerami, którzy pomogą nam wspierać producentów na wielu poziomach – od agrotechniki po strategię marketingową. Mamy na to swój autorski pomysł, jednak pozwoli Pani, że jeszcze go nie zdradzimy.

Jakie są perspektywy rozwoju uprawy i przetwórstwa pomidorów? Czy powierzchnia upraw będzie rosła w kolejnych latach?

M.B.: Według danych ARiMR, powierzchnia uprawy pomidorów gruntowych w Polsce w 2024 roku osiągnęła rekordowy poziom 8363,14 ha, co stanowi wzrost o 37% (czyli 2239,87 ha) w porównaniu do roku 2023. To imponujący wynik, ale potencjał jest znacznie większy.

Przy odpowiedniej promocji, edukacji oraz wdrożeniu systemów poprawiających wydajność i jakość produkcji, jesteśmy w stanie zwiększyć powierzchnię upraw nawet do 25–30 tys. ha. To realny i ambitny cel, który może przynieść korzyści całej branży.

Sytuacja na rynku nie jest jednak prosta – pandemia COVID-19 ujawniła braki w sektorze, co doprowadziło do dużych inwestycji w przetwórstwo. Dziś dysponujemy jedną z najnowocześniejszych infrastruktur w Europie.

Zmagamy się jednak z silną konkurencją – zarówno ze strony innych krajów UE, jaki i krajów Azji z których napływają tanie przetwory destabilizując rynek i obniżając marże. Rok 2025 będzie wyzwaniem zarówno dla rolników, jak i przetwórców, choć konsumenci skorzystają na niskich cenach produktów świeżych i przetworzonych.

My patrzymy długofalowo – liczymy, że rynek się unormuje, a nadmierna konkurencja i wojny cenowe zostaną ograniczone m.in. przez regulacje.

Stowarzyszenie współpracuje z uczelniami i środowiskami naukowymi. Na czym polega ta współpraca?

M.B.: Nawiązaliśmy kontakt z czołowymi ośrodkami akademickimi w Polsce, a także z wybitnymi specjalistami zajmującymi się uprawą i przetwórstwem pomidorów. Chcemy wspólnie wypracować nowoczesne, efektywne know-how dla całej branży.

Obecnie finalizujemy kilka projektów badawczo-rozwojowych i prowadzimy intensywne rozmowy m.in. ze Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego (SGGW) na temat tego jak robić to w sposób systemowy. Planujemy również współpracę z Ministerstwem Rolnictwa i instytucjami odpowiedzialnymi za kształtowanie polityki rolnej.

Potencjał produkcyjny polski w zakresie pomidora gruntowego jest znacznie wyższy niż obecne ponad 8 tys. ha

FOTO:

Jak będziecie starać się zwiększyć konkurencyjność towaru?

M.B.: Uzyskanie zwiększenia powierzchni uprawy pomidorów, dobrych stawek dla plantatorów, zarobku dla przetwórców i przystępnych cen dla konsumentów wymaga stworzenia odpowiedniego systemu. Aby rolnik mógł zarabiać, musi osiągać wysoką wydajność – a to wymaga skutecznej ochrony przed patogenami i reakcji na zagrożenia pogodowe. Równie ważna jest odporność na zagrożenia wynikające z globalnego handlu, embarg czy niestabilności rynku.

Planujemy wdrożenie systemów doradztwa i alarmowania producentów o nadchodzących zagrożeniach, rekomendowanie odmian dopasowanych do warunków sezonu oraz promowanie najnowszych technologii i środków produkcji.

Chcemy nawiązać trwałą współpracę z producentami rozsady, zawierać długoterminowe kontrakty, a przede wszystkim – zapewnić rolnikom bieżące wsparcie merytoryczne. Konieczna jest również stała komunikacja i edukacja plantatorów, aby mogli oni skutecznie przygotować się do sezonu i osiągać jak najlepsze wyniki.

Polskie pomidory gruntowe nie ustępują jakością tym z południa Europy

FOTO:

Stowarzyszenie ma dbać o rozwój sektora, zapewniając współpracę z naukowcami i wielopłaszczyznowo pomagając producentom. A jeśli chodzi o samą promocję pomidora, jakie akcje planowane są w najbliższym czasie?

M.B.: Chcemy pokazać konsumentom, że pomidor gruntowy to znacznie więcej niż tylko składnik tradycyjnej sałatki, produkt w puszce, passata, przecier czy koncentrat. Zależy nam na tym, aby uświadomić, jak wszechstronnym i inspirującym surowcem może być pomidor – również w mniej oczywistych połączeniach kulinarnych i zastosowaniach. Co więcej, dostrzegamy potencjał wykorzystania pomidorów gruntowych także poza kuchnią, w zupełnie nowych kontekstach. Wierzymy, że nasze działania zaskoczą odbiorców, a jednocześnie staną się impulsem do dalszego rozwoju dla producentów i rolników.

Czy Stowarzyszenie ma w planach promocję polskich pomidorów na rynkach zagranicznych?

M.B.: Stowarzyszenie realizuje ambitne cele. Nasza działalność rozpoczyna się w Polsce, jednak nie ukrywamy, że nasze aspiracje wykraczają daleko poza granice kraju. Jesteśmy przekonani, że polscy producenci już dziś oferują pomidory gruntowe jakościowo dorównujące, a często przewyższające te pochodzące z Włoch. Przekonanie, że wyłącznie włoski klimat sprzyja uprawie doskonałych pomidorów, należy do przeszłości. Zmiany klimatyczne sprawiły, że również w Polsce możliwa jest produkcja odmian na najwyższym, światowym poziomie. Naszym celem jest promocja polskiego pomidora gruntowego nie tylko w Europie, ale także na rynkach globalnych.

Rozmawiała: Aleksandra Jasińska

Plantatorzy podkreślają, że wschody obu odmian były prawidłowe, a nawet wyjątkowo dobre, dlatego na początku sezonu nic nie budziło ich podejrzeń. Dopiero gdy rośliny zaczęły intensywniej rosnąć, zwłaszcza po opadach deszczu, bujniejsza masa zielona i rozłożyste liście zaczęły zwracać ich uwagę. Po wyrwaniu roślin okazywało się, że korzenie są cienkie, niekształtne, z licznymi rozgałęzieniami, co całkowicie wyklucza możliwość ich sprzedaży. Były to cechy typowe dla pietruszki naciowej. Odpowiedzialność za jakość materiału siewnego oraz za odrębność, wyrównanie i trwałość oferowanych odmian spoczywa na czeskiej firmie hodowlanej MoravoSeed, która wprowadzała nasiona do obrotu. Były one zapakowane w Czechach w oryginalne opakowania, opatrzone dodatkowo logo polskiego dystrybutora, i w tej formie trafiły na krajowy rynek.

Sytuacja w gospodarstwach w Małopolsce

Dla Radosława Kustry, zajmującego się wraz z rodziną produkcją warzyw w Ibramowicach, problem niezgodnych z deklaracją producenta odmian pietruszki był dotkliwy. Plantator prowadzi gospodarstwo o powierzchni 30 ha, w którym uprawia marchew, pietruszkę, ziemniaki, buraki, a także mieczyki. Powierzchnia, którą w tym sezonie wydzielił z myślą o pietruszce korzeniowej odmiany Aston, to aż 8 ha. Plantator zasiał również 2 ha konkurencyjnej odmiany, której wzrost jest całkowicie prawidłowy. Radosław Kustra zauważył problem, lustrując swoje plantacje po nagłośnieniu sprawy na branżowych forach internetowych.

W jego gospodarstwie wysiew nasion następuje w połowie kwietnia. Norma wysiewu wynosi 1 mln nasion/ha. Przygotowanie stanowiska do uprawy rozpoczyna się od zastosowania przedplonu. Nawożenie i formowanie redlin odbywa się natomiast wiosną, 1–3 dni przed siewem. Zbiory w typowym sezonie zaczynają się w październiku i trwają do listopada. Plantator jest wówczas w stanie uzyskać od 15 do 30 t/ha plonu handlowego, a zależy to w dużej mierze od stanowiska i warunków. Średnio plon w gospodarstwie wynosi 20 t/ha. Nakład finansowy na założenie plantacji i utrzymanie jej do końca czerwca wyniósł w tym sezonie 10–15 tys. zł/ha – nie uwzględniono w tym kosztów pracy i amortyzacji maszyn. Warto dodać, że w gospodarstwie dominują gleby klas II i III, a część upraw znajduje się na dzierżawionych stanowiskach, przy czym umowy są często zawierane ustnie, co może okazać się dodatkowym utrudnieniem w zaistniałej sytuacji. Straty, biorąc pod uwagę średni plon i koszty, sięgają tysięcy złotych. Gospodarz ponosi również koszty ubezpieczenia.

Szereg nieoczekiwanych wyzwań bieżący sezon przyniósł również plantatorom z Łętkowic. Piotr i Wojciech Przeniosło zajmują się produkcją rolną od 2012 r., kiedy przejęli gospodarstwo po rodzicach. Całkowity areał upraw w ich gospodarstwie wynosi ok. 70 ha. Wśród upraw dominują warzywa: pietruszka (12 ha), marchew (6 ha), ziemniaki (3 ha), bób (6 ha), a także czosnek (7 ha). Uprawę pietruszki zaczynają jesienią od orki i nawożenia, po czym formowane są redliny. Na ziemiach, na których gospodarują, zabieg ten jest kluczowy, gdyż w przypadku wykonania go wiosną dochodzi do zaskorupienia gleby. Warto dodać, że stanowiska pod uprawę pietruszki są zróżnicowane – w gospodarstwie występują gleby klas: III B, IV A, a miejscami także V.

Zasiewy odbywają się w trzecim i czwartym tygodniu kwietnia. Nasiona wysiewa się w odległości 3–4 cm od siebie, ponieważ większe zagęszczenie na tamtejszych glebach prowadzi do tworzenia cieńszych, niehandlowych korzeni. Do tej pory plantatorzy stawiali na odmiany: Arctica, Romanica F1, Navajo, a także Aston. Walka z chwastami, szkodnikami i chorobami jest integralną częścią procesu uprawy. Oprócz oprysków stosuje się mechaniczne odchwaszczanie, które zabiera nawet półtora tygodnia pracy, zwłaszcza gdy środki chemiczne nie zadziałają w pełni. Największym problemem chorobowym jest mączniak, szczególnie w warunkach deszczowej pogody, gdy następuje parowanie wody z gleby. Kluczowe jest dbanie o kondycję naci, co minimalizuje straty podczas kombajnowego zbioru. Wszystkie zabiegi, jak podkreślają producenci, są bardzo kosztowne. Zbiory wczesnej pietruszki rozpoczynają się we wrześniu, natomiast towar przeznaczony na przechowanie pozyskiwany jest od połowy września do października, w zależności od warunków pogodowych. Pietruszka jest segregowana ręcznie po zbiorze. Do przechowywania przeznacza się około 80 ton, reszta sprzedawana jest na bieżąco. Głównymi odbiorcami są stali klienci, którzy przechowują pietruszkę w chłodniach. W związku z tym plantatorzy już na samym początku stosowali intensywną strategię ochrony roślin, aby zapewnić dobrą zdrowotność przez cały sezon, co przekłada się na trwałość korzeni. Skutki problemu z odmianą Aston są dramatyczne. Korzenie, podobnie jak u innych plantatorów w tym sezonie, były cienkie, niekształtne, z licznymi rozgałęzieniami. Co istotne, odmiana Aston była uprawiana w tym gospodarstwie już od trzech lat i zapewniała satysfakcjonujące wyniki, doskonale sprawdzając się w przechowywaniu. Problem ten jest więc, zdaniem plantatorów, związany z tegoroczną partią nasion. Nakład finansowy na plantację, uwzględniając nawozy i usługi zewnętrzne, szacują na 7,5–9 tys. zł/ha. Z kolei wartość handlowa pietruszki – przy założeniu zbiorów na poziomie 20 t/ha i cenie 2 zł/kg – wynosiłaby 40 tys. zł. W obliczu tak poważnych strat producent złożył reklamację, ale nie otrzymał żadnej informacji na temat kontroli czy ewentualnych odszkodowań. W związku z tym planuje powołać biegłego sądowego, który oceni straty i wystawi stosowny dokument, zanim uprawa zostanie zniszczona.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Pierwsze sygnały o nietypowym wzroście pietruszki czeskiej hodowli pojawiły się na forach internetowych dla producentów warzyw. Początkowo plantatorzy sądzili, że są to sytuacje jednostkowe i nie przypuszczali, że problem może dotyczyć także ich upraw. Jednak po dokładniejszej inspekcji własnych plantacji okazywało się, że problem może dotyczyć wszystkich, którzy zakupili nasiona z tegorocznej partii. Sytuacja była bardzo zbliżona w gospodarstwie Krzysztofa Przeniosło, które mieści się we wsi Klimontów. Rolnik, zajmujący się produkcją od 2002 r., obecnie gospodaruje na 29 ha, z czego 5 ha obejmuje pietruszka. Podejście do uprawy w tym gospodarstwie jest metodyczne i dostosowane do lokalnych warunków glebowych. Przygotowanie stanowiska odbywa się wiosną – wynika to z charakterystyki stanowisk, na których występują gleby klas I, II i III. Siew pietruszki odbywa się na przełomie marca i kwietnia. Optymalna odległość pomiędzy nasionami, zdaniem gospodarza, wynosi 3 cm. Warunki pogodowe do wschodów w tym sezonie były bardzo dobre, co pierwotnie maskowało problem z odmianą Aston. Koszty poniesione na założenie i prowadzenie plantacji pietruszki wyniosły do tej pory 12 000 zł/ha. To kwota, która stale rośnie wraz z bieżącymi pracami. W przeciętnym sezonie zbiory pietruszki wynoszą średnio 23 t/ha. Największym wyzwaniem są obecnie zobowiązania kontraktowe. Rolnik z Małopolski ma podpisane kontrakty na dostawę pietruszki do dwóch hurtowni na Słowacji. Umowy te przewidują kary pieniężne w przypadku braku dostarczenia towaru. Producent, aby uniknąć tych kar i utraty kontrahentów, jest zmuszony do zakupu 90 ton pietruszki od innych dostawców. To generuje dodatkowe, znaczne koszty, gdyż pietruszka – z uwagi na skalę zjawiska – będzie prawdopodobnie droższa. W przypadku braku zadośćuczynienia ze strony firmy zamierza zwrócić się do sądu, gdyż przepisy uprawniają go do żądania zwrotu nie tylko poniesionych kosztów, ale także utraconego zysku. Paradoksalnie, choć plantacja daje plon – natkę pietruszki – towar ten jest niehandlowy w kontekście specyfiki produkcji i lokalnego rynku. Co istotne, plantatorzy nie dysponują sprzętem do pozyskiwania naci. Ponadto programy ochrony pietruszki korzeniowej i naciowej nie są takie same, dlatego odmiany naciowe, chronione według zaleceń dla odmian korzeniowych, mogą nie spełniać norm. Dodatkowo, w regionie nie ma odbiorców ani przetwórni specjalizujących się w pietruszce naciowej, np. do suszenia. Oznacza to, że cały plon pietruszki naciowej, w który włożono już tysiące złotych, jest bezużyteczny.

Województwo świętokrzyskie

Kryzys pietruszkowy dotknął również plantatorów z terenu województwa świętokrzyskiego. Sytuacja jest na tyle poważna, że właściciele niektórych gospodarstw mówią o widmie bankructwa. Pietruszka, z której można zebrać tylko nać, nie przedstawia dla producentów większej wartości. – Moja sytuacja jest tragiczna. Od momentu, gdy zobaczyłem, co mam na polu, nie mogę normalnie jeść i spać. Codziennie martwię się o przyszłość gospodarstwa i mojej rodziny – mówi Dominik Czarny, producent warzyw ze wsi Laskowa w powiecie jędrzejowskim. Rolnik w połowie marca wysiał blisko 25 ha odmiany pietruszki Aston. Podobnie postąpili sąsiedzi, którzy od lat zajmują się uprawą pietruszki (gmina Wodzisław to pietruszkowe zagłębie). – Wszystko wydawało się w porządku, aż do czasu, gdy sąsiad zauważył na swoim polu, że z pietruszka nie rośnie prawidłowo. Przyznam, że na początku zbagatelizowałem jego obawy, ale z czasem sam nabrałem podejrzeń, że zamiast pietruszki korzeniowej sprzedano mi nasiona pietruszki naciowej – mówi D. Czarny. Pietruszkę naciową od korzeniowej można rozróżnić dopiero w tzw. fazie ołówka, czyli mniej więcej po 2–3 miesiącach od siewu. – Pietruszkę wysiewa się zazwyczaj do połowy kwietnia (najpóźniejsze odmiany). Ale wszyscy staramy się robić to wcześniej, w momencie, kiedy tylko pojawi się odpowiednie okienko pogodowe i da się wjechać w pole. W moim przypadku był to 17 marca – tłumaczy rolnik. O tym, że zamiast pietruszki korzeniowej na polu są rośliny o cechach pietruszki naciowej, dowiedział się na początku czerwca. Produkt stanowi dla rolnika odpad, na którym nie jest w stanie nic zarobić. Dominik Czarny swoje straty szacuje na co najmniej 950 tys. zł. – To nie jest kwestia zwrotu pieniędzy za nasiona. To kwestia tego, czy będę mógł dalej normalnie funkcjonować i robić to, z czego żyję od lat. Jeżeli nie uzyskam szybkiej pomocy, upadnie wielopokoleniowe gospodarstwo. Zresztą problem jest dużo szerszy – w skali kraju może to być kilkaset hektarów – zaznacza rolnik.

W podobnej sytuacji jest Michał Molenda, sąsiad D. Czarnego, który straty swojego gospodarstwa szacuje na ok. 500 tys. zł oraz Aneta Żołna ze wsi Podlesie (gmina Wodzisław), która uprawia 9 ha pietruszki korzeniowej, z czego okazało się, że ponad 5 ha to pietruszka nie tworząca korzeni handlowych. – Z tego nic już nie będzie, to wszystko pójdzie do zniszczenia. Straciliśmy nie tylko dochody, ale również wiarę w producenta nasion. Mamy zobowiązania finansowe dotyczące zakupu ciągnika i budowy nowej hali, dlatego straty finansowe będą dla nas poważnym ciosem. Jeżeli szybko nie otrzymamy rekompensaty, będziemy musieli zatrzymać inwestycje – przyznaje plantatorka. – Oczekujemy tego, że hodowca nie tylko przyzna się do błędu, ale również zechce nam pomóc. To katastrofa dla gminy Wodzisław. Prosimy wszystkich, którzy mogą nam udzielić wsparcia, aby nie czekali i podjęli działania – dodaje.

Czeski błąd?

Polska jest czołowym producentem pietruszki korzeniowej w Europie, a obszar jej uprawy obejmuje ponad 8 tys. ha. Największe areały tego warzywa znajdują się w województwach: świętokrzyskim, małopolskim, kujawsko-pomorskim i wielkopolskim. – Na razie czeska spółka MoravoSeed, która wyprodukowała nasiona, bierze nas na przeczekanie. Niby badają sprawę, ale nie chcą przyznać się do błędu. Dotarły do mnie informacje, że problem z niewłaściwymi nasionami pietruszki dotyczy nie tylko Polski, ale także kilku innych krajów UE, z tym że to u nas straty są największe – zaznacza D. Czarny.

Warto podkreślić, że 8 lipca firma PNOS Ożarów Mazowiecki, będąca dystrybutorem nasion MoravoSeed na Polskę, wydała oświadczenie, w którym zaznacza, że to spółka MoravoSeed odpowiada za jakość wprowadzonego do obrotu materiału siewnego, a także za odrębność, wyrównanie i trwałość oferowanych odmian. – Otrzymujemy zgłoszenia dotyczące nieprawidłowego wzrostu pietruszki korzeniowej odmian Aston oraz, w mniejszej skali, Osborne, uprawianych z oryginalnych nasion zapakowanych przez MoravoSeed. Zgodnie ze zgłoszeniami plantatorów, rośliny wykazują cechy pietruszki naciowej i nie tworzą typowego dla odmian korzeniowych stożkowatego korzenia o gładkiej skórce – będącego plonem handlowym w tej uprawie – zaznaczono. W dalszej części oświadczenia zauważono, że PNOS Ożarów Mazowiecki, podobnie jak wszyscy polscy plantatorzy, handlowcy i dystrybutorzy, czuje się poszkodowany z powodu dostarczenia przez hodowcę nasion, które mogą być niezgodne z deklaracją. – Obecnie z całych sił pracujemy nad rozwiązaniem trudnego problemu możliwego braku tożsamości odmianowej w sprzedawanych i uprawianych odmianach pietruszki z MoravoSeed – wyszczególniono w oświadczeniu. Dystrybutor podjął szereg działań, aby jednoznacznie potwierdzić, że na polski rynek, zamiast pietruszki korzeniowej odmian Aston i Osborne, trafiła pietruszka naciowa, co ułatwi dochodzenie swoich praw poszkodowanym plantatorom. Działania te obejmują: badania genetyczne, ekspertyzy autorytetów warzywniczych oraz testy w stacjach doświadczalnych oceny odmian. Wiadomo, że polski dystrybutor przekazał otrzymane zgłoszenia do Czech, w celu podjęcia odpowiednich kroków, by chronić polskich producentów przed kontynuowaniem niepożądanej uprawy i ponoszeniem dodatkowych kosztów. – Prowadzimy stałe negocjacje ze stroną czeską, aby przyspieszyć ich działania i jak najszybciej znaleźć satysfakcjonujące plantatorów rozwiązanie. (…) Deklarujemy pełne wsparcie naszych producentów w tej trudnej sytuacji i zapewniamy, że będziemy ich reprezentować w kontaktach z czeskim partnerem – również w sprawie ewentualnych rekompensat, których realizacja leży po stronie hodowcy – czytamy w stanowisku.

Skala problemu

– Na opakowaniach i fakturach, którymi dysponuję, jest zawarta informacja, że jest to pietruszka korzeniowa. W mojej sytuacji, gdzie uprawa pietruszki stanowi trzon działalności, muszę zrobić wszystko, co w mojej mocy, żeby dochodzić swoich praw. Błąd nie powstał po mojej stronie, ponieważ plantacja jest czysta, wolna od chwastów czy chorób. Bardzo o to dbam, dlatego rozgoryczenie jest jeszcze większe. Dzisiaj zostaję bez środków do życia, a moje gospodarstwo nie będzie miało za co wyjść w przyszłym roku z nowymi zasiewami – tłumaczy D. Czarny. Rolnik podkreśla, że o ile stanowisko PNOS Ożarów Mazowiecki jest klarowne, o tyle firma MoravoSeed, której przedstawiciele już w czerwcu wizytowali jego plantację – zaskakuje. – Stwierdzili, że nie wiedzą, co się stało, trzeba dogłębnie zbadać sprawę i czekać. Tu nie ma na co czekać! Za kilka tygodni powinniśmy zbierać warzywa i pakować magazyny, a nie zastanawiać się, czy będziemy mieć jakiekolwiek pieniądze, czy nie – zauważa zbulwersowany rolnik. Swojej irytacji nie ukrywa także Anna Wyrwa z miejscowości Dębiany (gm. Wodzisław), która prowadzi z mężem 24-hektarowe gospodarstwo. W jej przypadku pietruszka zajmuje 3 ha, a 1 ha został obsiany nasionami z hodowli MoravoSeed. – W porównaniu z innymi stracę niewiele, ale to nie zmienia faktu, że sytuacja jest kuriozalna. Jak to możliwe, że w dzisiejszych czasach ktoś mógł popełnić błąd na tak dużą skalę? – pyta plantatorka.

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

FOTO:

Czy na pietruszce naciowej można zarobić?

– Nie jesteśmy przygotowani w żaden sposób do osiągnięcia jakiegokolwiek dochodu z tej natki, która jest na naszych polach – twierdzi D. Czarny i dodaje, że do spłacenia są kredyty. – Co mamy teraz zrobić, z czego mamy żyć – pyta rolnik, którego rodzina uprawą pietruszki zajmuje się od 24 lat. – Planowaliśmy plon na poziomie 25 t/ha, tymczasem nie będziemy mieli nic. Straty są ogromne i na pewno nie do udźwignięcia. Nie mamy za co funkcjonować. Szukam pomocy u wojewody, w Ministerstwie Rolnictwa i wszędzie słyszę, że sytuacja jest trudna – przyznaje D. Czarny. – Od firmy MoravoSeed domagam się uśrednienia plonów i pokrycia strat, które poniosłem. Na wszystko są faktury, więc nie powinno być problemu z ustaleniem konkretnej kwoty. Pieniądze mogą być wypłacone z ubezpieczenia, jednak czeska firma nie chciała nam udostępnić numeru polisy – zaznacza rolnik. Ten sam problem ma Arkadiusz Płoszaj, który na 6 ha wysiał pietruszkę korzeniową, która okazała się pietruszką naciową. – Brakuje słów, aby to wszystko opisać. Jestem zdruzgotany skalą strat – wyjaśnia. W identycznej sytuacji jest Miłosz Kubaja, który dwa lata temu przejął gospodarstwo od rodziców, a uprawa pietruszki stanowi blisko 80% produkcji. – Nie jestem w stanie zrozumieć tego, że w opakowaniach z pietruszką korzeniową mogła znaleźć się pietruszka naciowa, która nie przedstawia dla mnie praktycznie żadnej wartości. To strzał w kolano, od producenta nasion oczekuję pokrycia wszystkich strat, jakie poniosłem – zaznacza młody rolnik.

Krzysztof Zacharuk

Jakub Dobrosz

Niespodziewany rozkwit

Rok 2020 charakteryzował się stosunkowo niewielkim areałem upraw ogórków w Polsce. Wówczas producenci zajmowali się uprawą tego gatunku na obszarze 4 335,24 ha. Warto dodać, że to najniższy wynik w latach 2020-2025. Jednakże, kolejny sezon przyniósł bardzo znaczące zmiany. W 2021 roku nastąpił gwałtowny wzrost powierzchni upraw, która powiększyła się o 2 461,41 ha, osiągając 6 796,65 ha. W przeliczeniu to wzrost o około 56,78% w stosunku do roku poprzedniego.

Kolejne lata w cieniu spadków

Plantatorzy zrezygnowali z utrzymywania tak dużej skali produkcji już w 2022 roku. Powierzchnia uprawy ogórków zmniejszyła się wówczas o 944,64 ha. Oscylowała na poziomie 5 852,01 ha, czyli o około 13,90% mniejszym w porównaniu do rekordowego roku 2021. Tendencja spadkowa utrzymała się również w kolejnym sezonie. W 2023 roku areał upraw ponownie się skurczył, tym razem o 295,16 ha do poziomu 5 556,85 ha. Względem 2022 roku był to spadek o 5,04%.

Idąc dalej, powierzchnia uprawy ogórków w Polsce w 2024 roku wynosiła 5 138,09 ha, czyli o 418,76 ha mniej w porównaniu do 2023 roku, co przekłada się na spadek o 7,54%. W 2025 roku plantatorzy, według wstępnych szacunków, ponownie zdecydowali się zmniejszyć areał. Obszar, który przeznaczono w aktualnym sezonie do uprawy ogórków, oscyluje na poziomie 5 022,94 ha. Mówimy więc o kolejnym spadku, tym razem o 115,15 ha, co odpowiada około 2,24% redukcji.

Co dalej z polskim ogórkiem?

Uprawa ogórków generuje wiele trudności dla plantatorów. Przede wszystkim jest to niska dostępność pracowników, a także koszt ich zatrudnienia, co jest kluczowe przy tak pracochłonnej uprawie. Problemem jest ponadto wysoka presja chorób, które mogą znacząco ograniczyć plony i jakość ogórków, tym samym obniżając opłacalność całej produkcji. Wszystko skłania producentów do ograniczania areału lub całkowitej rezygnacji z uprawy. Areał spada z roku na rok, co niewątpliwie przyczynia się do niższej dostępności towaru na rynku. Niemniej, warto wrócić do stosunkowo kuszących cen w aktualnym sezonie, które mogą przyczynić się do odwrócenia trendu.

Warto dodać, że przedstawione dane dotyczące powierzchni uprawy ogórków pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Oparte są na deklaracjach składanych przez samych producentów we wnioskach o płatności bezpośrednie. Powierzchnia uprawy ogórków może ulec niewielkim zmianom. Ewentualne poprawki będą jednak miały charakter marginalny.

Halvetic^® to nowoczesny herbicyd oparty na glifosacie, oferowany przez firmę Qemetica (dawniej CIECH, największy polski producent środków ochrony roślin). Firma ta jako pierwsza wprowadziła technologię BGT na rynek w skali przemysłowej, co stanowi najważniejszą innowację w formulacji glifosatu od 45 lat.

Technologia BGT Better Glyphosate Technology^® (Lepsza Technologia Glifosatu) to innowacyjny, przełomowy i opatentowany multifunkcyjny system adiuwantowy, który w połączeniu z substancją aktywną – glifosat, umożliwia jego pełną funkcjonalność i maksymalizację skutecznego działania.

Technologia BGT ogranicza wpływ twardej wody na skuteczność zabiegu herbicydowego. Halvetic^® w warunkach twardej wody (nawet o parametrze 500 ppm) i o wysokim pH działa skutecznie, w odróżnieniu od standardowych glifosatów 360 g/l.

Wbudowane w Halvetic^® nowej generacji surfaktanty zapewnią doskonałą przyczepność preparatu do powierzchni traktowanych roślin chwastów, które szybko są degradowane. Zabiegi uprawowe można wykonać po 2 do 5 dni od zastosowania Halvetic^® (w zależności od rodzaju zwalczanych chwastów). Na polu, na którym użyto produkt można uprawiać wszystkie rośliny (brak ograniczeń w zmianowaniu upraw).

Halvetic^® a mieszaniny z innymi herbicydami

Jednym z najczęstszych połączeń produktów opartych na glifosacie jest mieszanina z substancją MCPA. Takie rozwiązanie jest odpowiedzią na zwalczanie bardzo trudnych chwastów w uprawach. Stosowanie tej metody z produktami słabej jakości może być ryzykowne ze względu na ryzyko wytrącenia osadów lub trudności w rozpuszczaniu. HALVETIC^®, dzięki najwyższej jakości formulacji, stosowany w połączeniu z produktem zawierającym w składzie MCPA tworzy klarowną ciecz roboczą.

FOTO:

Multifunkcyjny system adiuwantów

W odróżnieniu od produktów konkurencyjnych, nie zaleca się stosowania dodatków poprawiających parametry jakościowe cieczy opryskowej (adiuwantów), m.in. takich jak zwilżacze, stabilizatory pH, środki antypienne.

Innowacyjne połączenie adiuwantów i innych dodatków zastosowane w produkcie Halvetic^® ułatwia przygotowanie cieczy roboczej, poprawia przyczepność cieczy roboczej na powierzchni chwastów i poprawia przenikanie substancji aktywnej do miejsca działania, co ogranicza wpływ negatywnych czynników, takich jak woskowa powierzchnia roślin czy niekorzystne warunki pogodowe. Ponadto multifunkcyjny system adiuwantów dezaktywuje niekorzystne jony wapnia i magnezu, wspierając translokację substancji aktywnej do miejsca docelowego. Szybka absorbcja substancji aktywnej przyczynia się do lepszej odporności na zmywanie preparatu przez opady atmosferyczne występujące po wykonanym zabiegu. Precyzyjne dotarcie do miejsca działania, zapewnia skuteczność nawet w przypadku najbardziej uciążliwych gatunków chwastów, takich jak perz właściwy, miotła zboża, bylica pospolita czy komosa biała.

Zastosowanie Halvetic

FOTO:

Efekty Halvetic

FOTO:

Szerokie spektrum zwalczanych chwastów

Halvetic^® stosowany nalistnie, zwalcza szerokie spektrum chwastów jednoliściennych i dwuliściennych, zarówno jednorocznych, jak i wieloletnich. Środek jest pobierany przez zielone części roślin – liście, pędy i niezdrewniałą korę – a następnie przemieszcza się po całej roślinie do korzeni i rozłogów, powodując zahamowanie wzrostu i zamieranie roślin. Pierwsze objawy działania, takie jak żółknięcie i więdnięcie, widoczne są po 7-10 dniach od zabiegu, a całkowite zamarcie roślin następuje po 2-4 tygodniach.

Na polu, na którym stosowano środek, można uprawiać wszystkie rośliny. Zabiegi uprawowe, siew lub sadzenie można rozpocząć po 2 dniach, gdy na polu zwalczano chwasty roczne, i po 5 dniach, gdy zwalczano chwasty wieloletnie. W przypadku, gdy na polu zwalczano jednocześnie chwasty roczne i wieloletnie, zabiegi uprawowe wykonać po 5 dniach.

Jego efektywność pozostaje niezmienna nawet przy użyciu twardej wody oraz w stresujących warunkach dla roślin. Produkt można stosować po zbiorach na ścierniskach, przedwschodowo w kukurydzy, w sadach, uprawach warzywniczych oraz na terenach nieużytkowanych rolniczo.

Halvetic^® jest herbicydem rekomendowanym do użycia w Integrowanej Produkcji (IP).

Dawka produktu zależy od rodzaju chwastów, uprawy oraz stopnia zachwaszczenia i wynosi od 1,5 litra do 6 litrów na hektar.

Halvetic^® – zwalczane chwasty

Halvetic^® – stosowanie

UWAGI:

• Środka ochrony roślin nie stosować w parkach i ogrodach publicznych, na terenach sportowych, rekreacyjnych, szkół, przedszkoli, żłobków oraz placówek opieki zdrowotnej.
• Dawkę środka dobrać do wrażliwości dominujących w danej uprawie gatunków chwastów.
• Środka nie stosować:

– przed wschodami chwastów,

– na liście, pędy oraz niezdrewniałą korę drzew i krzewów ze względu na możliwość uszkodzenia roślin,

– na rośliny mokre,

– przed spodziewanym deszczem (opad występujący przed upływem 1 godziny po opryskiwaniu może obniżyć skuteczność zabiegu),

– podczas wiatru stwarzającego możliwość znoszenia cieczy użytkowej.

• Podczas stosowania środka nie dopuścić do:

– znoszenia cieczy użytkowej na sąsiednie plantacje roślin uprawnych,

– nakładania się cieczy użytkowej na stykach pasów zabiegowych i uwrociach.

Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone na etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa, o których mowa na etykiecie.

Przygotowanie stanowiska i nawożenie przedsiewne

Sukces w uprawie melona zaczyna się od odpowiedniego przygotowania stanowiska. W przypadku plantacji w gospodarstwie Karoliny i Artura Sowińskich, gdzie przedplonem była kapusta pekińska, gleba była zasobna w kluczowe składniki pokarmowe, takie jak azot, potas i fosfor. Z tego względu nawożenie przedsiewne miało charakter uzupełniający. Jakie konkretnie nawozy zastosowano?

Kluczowym elementem nawożenia posypowego okazało się zastosowanie nawozu Agromaster, który charakteryzuje się kontrolowanym uwalnianiem azotu. Składnik jest stopniowo dostarczany roślinom, minimalizując ryzyko strat. Warto przy tym zaznaczyć, że niezwykle istotne jest dokładne wymieszanie nawozu z glebą. W przeciwnym wypadku mogłoby dojść do uszkodzenia młodych sadzonek melona. Średnia dawka nawozu na takiej plantacji to 300-400 kg/ha.

Drugim sztandarowym produktem zastosowanym przedsiewnie był Polysulphate. Stopniowo uwalnia siarkę i wapń, a także zawiera potas i magnez. Podobnie jak Agromaster, Polysulphate należy wymieszać z glebą, co zapewnia jego prawidłowe działanie i stopniowe uwalnianie składników pokarmowych w odpowiednich proporcjach i czasie. Dawka nawozu Polysulphate wyniosła 500 kg/ha.

Potęga podniesionych zagonów

Uprawa melona na podwyższonych zagonach, dodatkowo okrytych folią o czarnym zabarwieniu, wnosi trzy kluczowe korzyści, które wspierają efektywne nawożenie i ogólny rozwój rośliny.

• Optymalny rozwój systemu korzeniowego - Podwyższone zagony, nawet podczas intensywnych deszczy, pozwalają systemowi korzeniowemu szybciej przesychać i łatwiej się rozwijać. Skutkuje to tworzeniem przez rośliny silniejszego systemu korzeniowego, który efektywniej pobiera składniki odżywcze z gleby i buduje część nadziemną.
• Regulacja temperatury - Melon jest rośliną ciepłolubną, wymagającą temperatury w zakresie 15-20 stopni Celsjusza. Ciemna folia na zagonach gwarantuje wyższą temperaturę gleby, co jest kluczowe, zwłaszcza w mniej sprzyjających warunkach pogodowych.
• Skuteczna ochrona przed chwastami - Folia zapobiega rozwojowi chwastów w rzędach, eliminując potrzebę mechanicznego usuwania, które mogłoby uszkodzić delikatne rośliny.

CZYTAJ RÓWNIEŻ: Folia do ściółkowania – jak przygotować stanowisko?

Fertygacja i nawożenie dolistne

Po pełnym ukorzenieniu się roślin rozpoczyna się faza, w której warto wesprzeć ich rozwój za pomocą nawożenia dolistnego i fertygacji. Początkowo kluczowe jest zastosowanie nawozu Agroleaf Power High P w ilości 5-7 kg/ha. Chociaż ogólnie po posadzeniu, kiedy rozwija się część nadziemna, zaleca się nawozy zrównoważone, tak w przypadku melona fosfor odgrywa fundamentalną rolę w pobudzaniu tworzenia pędów bocznych. Melon zawiązuje owoce na kwiatostanach żeńskich, które rozwijają się właśnie na pędach bocznych. Fosfor, kluczowy element przemian energetycznych, syntezy kwasów nukleinowych i nośnik energii, pozostaje niezbędny do zainicjowania tego procesu, co w efekcie prowadzi do zawiązania większej liczby owoców. Konieczne jest przed tym ogłowienie roślin.

Następnie należy przejść do fertygacji, zaczynając od nawozu zrównoważonego, a potem naprzemiennie stosować nawozy potasowe i wapniowe. Na plantacji w gospodarstwie Karoliny i Artura Sowińskich wykorzystano Agrolution pHLow 11-10-40. Na tym etapie nawożenia koncentrujemy się na formowaniu owoców. Potas jest niezbędny w kontekście zapewnienia jędrności owoców, odpowiedniej zawartości cukrów, smaku i trwałości podczas przechowywania. Równie ważny jest wapń, który wpływa na jakość oraz odporność roślin na uszkodzenia.

Regeneracja i nawadnianie. Jak do tego podejść?

W stresowych sytuacjach, kiedy występują uszkodzenia spowodowane silnym wiatrem czy gradem, kluczowe staje się wspieranie regeneracji roślin. Z tego względu na plantacji zastosowano biostymulator BEOZ Sard, który zawiera mikroelementy i aminokwasy. Produkt doskonale sprawdził się w pobudzaniu regeneracji roślin po wystąpieniu czynników stresowych.

Istotnym elementem sukcesu w uprawie melona jest również precyzyjne nawadnianie. W okresie od rozwoju wegetatywnego aż do zawiązywania owoców rośliny należy podlewać obficie, ale rzadko. Taka strategia sprzyja rozwojowi głębokiego i rozbudowanego systemu korzeniowego. Kiedy jednak rozpoczyna się faza zawiązywania owoców, nawadnianie należy prowadzić częściej, lecz w mniejszych ilościach. Co więcej w okresie 7-10 dni przed zbiorem, nawadnianie powinno zostać wstrzymane. Działanie ma na celu zapobiec rozcieńczeniu soków komórkowych, co mogłoby obniżyć słodycz owoców. W przypadku melona, smak i parametry jakościowe są priorytetem.

Plantacja papryki gruntowej w Brzostowcu, niedaleko Mogielnicy, poradziła sobie doskonale w aktualnym sezonie. Rośliny pozostają wyjątkowo wyrównane. Mimo początkowych trudności, które miały długofalowy wpływ na kondycję roślin, plantatorom udało się osiągnąć pożądane rezultaty.

Fundament zdrowia plantacji

Uprawa papryki w Brzostowcu opierała się na kompleksowym programie nawożenia. Bezpośrednio po posadzeniu zastosowano FERTIACTYL STARTER, a następnie preparat SEACTIV VITAL. W fazie kwitnienia kluczowe było wykorzystanie MAXIFRUIT i SEACTIV GOLD, co miało zapewnić optymalne zawiązywanie owoców, a efekty tego są obecnie wyraźnie widoczne na plantacji.

Fertygacja. Jak do tego podejść?

Kluczowym elementem strategii nawożenia była fertygacja z wykorzystaniem całej gamy nawozów z serii KSC. Program pozostawał ponadto precyzyjnie dostosowany do faz rozwojowych rośliny:

• KSC I – nawóz z przewagą fosforu, zastosowany w początkowej fazie, aby jak najlepiej zbudować system korzeniowy. Silny korzeń jest fundamentem, ponieważ odpowiada za efektywne pobieranie wszystkich nawozów i dostarczanie ich do nadziemnej części rośliny.
• KSC II – nawóz z przewagą azotu. Miał za zadanie przyczynić do zbudowania silnej rośliny z rozbudowaną masą liściową, co jest niezwykle istotne w uprawie papryki polowej, gdyż liście tworzą naturalny „parasol ochronny” dla owoców przed słońcem. Zapobiegają przypaleniom, które były problemem w ubiegłym roku.
• KSC III – nawóz wieloskładnikowy z przewagą potasu, zastosowany w tygodniu poprzedzającym wizytę, a jego aplikacja będzie kontynuowana przez cały okres zbiorów.
• KSC VII – nawóz wapniowy z dodatkiem potasu, który zostanie zastosowany za 5 dni. Celem jest zapewnienie owocom pięknego wyglądu, grubej ścianki i odpowiedniej wagi. KSC VII wraz z KSC III będzie również stosowany przez cały okres zbiorów, aby roślina miała stały dostęp do składników odżywczych, co zapewni ciągły rozwój roślin i wysoką jakość owoców.

Zbliżające się zbiory

W przyszłym tygodniu na plantacji w Brzostowcu rozpoczną się pierwsze zbiory papryki. Zerwanie pierwszych owoców odciąży krzak, co pozwoli na intensywniejsze wiązanie owoców w górnych partiach. Na dobre prace ruszą za około dwa tygodnie. W trakcie, tak jak wspominaliśmy, plantacja będzie stale wspierana nawozami KSC III (potas) i KSC VII (wapń z potasem i azotem).

W celu dalszej poprawy jakości owoców, poza fertygacją, zastosowane zostaną również nawozy dolistne. Będzie to SEACTIV ELITE, czyli nawóz NPK z dodatkiem wapnia. Co więcej, około tydzień po aplikacji SEACTIV ELITE zostanie użyty preparat KAORIS. Jego unikalna rola polega na wspomaganiu transportu wapnia – zarówno tego podanego dolistnie, jak i przez fertygację. Jakość owocu, gruba ścianka i tonaż są priorytetem, zapewniając jak największą opłacalność uprawy.

Regeneracja plantacji po powodzi

Na polu w Brzostowcu zaobserwowano obszar, który wyraźnie wyróżnia się żółtawym zabarwieniem. Wynika to z obfitych opadów deszczu. Przez dwa do trzech dni rośliny pozostawały w wodzie. Skutkiem tego korzenie zostały uszkodzone. W odpowiedzi gospodarz zdecydował się na zastosowanie preparatu IRYS. Będzie to zabieg dolistny w stężeniu 1%, mający na celu dostarczenie mikro- i makroelementów oraz alg morskich, a także maksymalne pobudzenie uszkodzonego systemu korzeniowego do pracy, wspomagając regenerację rośliny.

Papryka tunelowa

W kontekście uprawy papryki tunelowej, plantacje te znajdują się na znacznie bardziej zaawansowanym etapie zbiorów. W nawożeniu, podobnie jak w przypadku papryki gruntowej, priorytetem jest uzupełnianie potasu i wapnia. Zaleca się naprzemienne stosowanie KSC III i KSC VII, czyli wapnia, potasu i azotu, aby zapewnić roślinom optymalną dostępność składników pokarmowych. Dodatkowo w uprawie tunelowej należy również dolistnie uzupełniać niedobory krzemu i wapnia, a ma to na celu zapewnienie jak najlepszych i obfitych zbiorów.

Początek bieżącej dekady przyniósł najbardziej znaczące wahania w gospodarstwach, które specjalizują się w uprawie kapusty. W 2020 roku krajowi producenci przeznaczyli na ten cel 10 341,05 ha. Sezon wyraźnie wyróżnia się na tle kolejnych lat. Rok później, czyli w 2021 roku, nastąpił zauważalny wzrost. Powierzchnia upraw zwiększyła się bowiem do 13 686,93 ha. Przyrost był imponujący, obsadzono dodatkowe 3 345,88 ha, co stanowiło wzrost o 32,36% w stosunku do poprzedniego roku. Zainteresowanie uprawą kapusty zauważalnie się zwiększyło.

Po dynamicznym wzroście w 2021 roku kolejne lata charakteryzowały się już mniej znaczącymi wahaniami. W 2022 roku obszar przeznaczony pod kapustę wyniósł w Polsce 12 980,20 ha, czyli o 706,73 ha mniej w porównaniu do rekordowego 2021 roku. Powierzchnię zredukowano o 5,16%.

Niemniej jednak, tendencja spadkowa nie utrzymała się długo. W 2023 roku krajowi producenci ponownie zdecydowali się na zwiększenie areału, tym razem sadząc kapustę na powierzchni 13 208,49 ha. Areał, względem 2022 roku, wzrósł więc o 228,29 hektara (czyli o około 1,76%).

W 2024 roku krajowi producenci przeznaczyli z kolei na uprawę kapusty 13 244,27 ha. Przyrost był niewielki. Areał wzrósł zaledwie o 35,78 ha w porównaniu do 2023 roku (dodatkowe 0,27%).

Powierzchnia uprawy kapusty w 2025 roku

Co jednak przyniosła przyszłość? Szacowana powierzchnia uprawy kapusty w 2025 roku oscyluje na poziomie 14 169,58 ha. Jeżeli te prognozy się sprawdzą, będzie to oznaczało zwiększenie areału o 925,31 ha w stosunku do 2024 roku, co przełoży się na wzrost o około 6,99%.

Warto podkreślić, że wszystkie przedstawione powyżej dane, dotyczące powierzchni uprawy kapusty w Polsce w latach 2020-2025, pochodzą z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Oparte są na deklaracjach składanych przez producentów rolnych we wnioskach o płatności bezpośrednie.

Susza i ekstremalne zjawiska pogodowe

Przebieg warunków pogodowych w okresie od jesieni 2024 roku do lata 2025 roku miał znaczący wpływ na produkcję roślinną, a w tym warzyw. Zimowe warunki były generalnie korzystne dla roślin ozimych, jednak wczesna wiosna przyniosła wiele trudności. Chłodne dni i noce w pierwszej połowie kwietnia, kiedy notowano spadki temperatury powietrza przy gruncie (lokalnie nawet poniżej -8°C), hamowały wzrost i rozwój roślin. Dodatkowo, pogłębiający się do połowy maja niedobór opadów deszczu spowodował regionalne przesuszenie gleby, ograniczając potencjał produkcyjny wielu upraw.

W maju chłodne dni z przymrozkami nadal negatywnie wpływały na tempo wzrostu roślin, a niedobór opadów pogarszał warunki wilgotnościowe gleby. Mimo że w drugiej połowie maja oraz w czerwcu i lipcu wystąpiły opady, które poprawiły uwilgotnienie gleby, zmienne warunki termiczne, zwłaszcza zimne noce, spowalniały wegetację. Lokalnie w czerwcu i lipcu występowały też ekstremalne zjawiska - burze, gradobicia i nawałnice z silnym wiatrem, które niekorzystnie wpływały na uprawy.

Opóźnienia i uszkodzenia na plantacjach warzyw

Warunki pogodowe w pierwszych miesiącach okresu wegetacji były szczególnie niekorzystne dla upraw warzyw gruntowych. Siewy, prowadzone pod koniec marca i na początku kwietnia, wykazywały znaczne zróżnicowanie regionalne pod względem stopnia zaawansowania. Prace polowe opóźniało przede wszystkim niedostateczne ogrzanie oraz uwilgotnienie gleby.

Utrudnienia dotyczyły także terminowego sadzenia do gruntu rozsad warzyw ciepłolubnych. Pogłębiający się w kwietniu i pierwszej połowie maja deficyt opadów deszczu negatywnie oddziaływał na wzrost i rozwój roślin, prowadząc do spowolnienia i osłabienia wschodów warzyw. Ograniczał ponadto efektywność zabiegów agrotechnicznych. Przymrozki odnotowane w kwietniu i maju spowodowały lokalne straty, zwłaszcza na nieokrywanych plantacjach.

Ożywienie po deszczach

Na szczęście opady deszczu, które wystąpiły w drugiej połowie maja, czerwcu i lipcu, przyczyniły się do poprawy bilansu wodnego gleby i przyrostu plonu, szczególnie w przypadku warzyw korzeniowych. Niemniej, poziom produkcji będzie w dużej mierze zależał od warunków w sierpniu i wrześniu.

Prognozy zbiorów warzyw gruntowych

Na obecnym etapie produkcji GUS szacuje, że tegoroczne zbiory kapusty wyniosą około 591 tysięcy ton, choć decydujący wpływ na ostateczną wielkość będzie miało plonowanie odmian późnych. Produkcja kalafiorów szacowana jest na około 109 tysięcy ton, brokułów na około 66 tysięcy ton, a cebuli na około 639 tysięcy ton. Zbiory marchwi mogą osiągnąć około 627 tysięcy ton, pietruszki korzeniowej około 165 tysięcy ton, a buraków ćwikłowych około 254 tysięcy ton.

Dzięki wzrostowi powierzchni uprawy oraz korzystnym warunkom pogodowym w lipcu do około 221 tysięcy ton zwiększy się produkcja pomidorów. Zbiory ogórków w bieżącym roku oszacowano z kolei na około 105 tysięcy ton. Produkcja selerów korzeniowych ma wynieść około 113 tysięcy ton, a kukurydzy cukrowej około 191 tysięcy ton. Łączna produkcja dyni, kabaczka i cukinii szacowana jest obecnie na około 471 tysięcy ton, natomiast zbiory pozostałych gatunków na około 479 tysięcy ton.

W ostatnich latach rynek ziemniaków w Polsce przeżywa prawdziwą rewolucję. Rolnicy, którzy wcześniej nie zajmowali się produkcją, włączyli się do uprawy tej popularnej rośliny. Główną motywacją do zakładania nowych plantacji były stosunkowo wysokie ceny ziemniaków notowane w poprzednich latach. Nierzadko producenci decydowali się na zakładanie nowych plantacji bez żadnego doświadczenia. Nie ma w tym jednak nic dziwnego. Ziemniak jawił się jako wyjątkowo kusząca alternatywa dla zbóż czy kukurydzy, których uprawa była wówczas mniej opłacalna.

Jaki był tego efekt? Powierzchnia upraw ziemniaków w Polsce znacząco wzrosła. W ramach przypomnienia, areał w 2020 roku, według Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, wynosił 185 767,99 ha, a rok później nastąpił imponujący wzrost do 203 792,46 ha. Niedługo po tym szczycie, a konkretnie w 2022 roku, odnotowano spadek do 181 597,03 ha, a w 2023 był tylko niewielki wzrost do 182 311,89 ha. Niemniej, sytuacja odwróciła się w kolejnych latach.

W 2024 roku producenci zwiększyli bowiem areał do 192 480,84 ha, licząc na atrakcyjne ceny. Na tym się jednak nie zakończyło. Szacuje się, że w 2025 roku powierzchnia upraw osiągnęła 211 214,89 ha.

Mapa ziemniaczanej produkcji. Kto jest liderem?

Wyraźnie widać, które województwa wiodą prym w krajowej produkcji. Absolutnym liderem jest województwo wielkopolskie, gdzie areał pozostaje wyjątkowo duży. W 2025 roku uprawa ziemniaków prowadzona jest bowiem na powierzchni aż 32 450,92 ha. Co więcej, notowany jest tu wzrost o 3231,56 ha w porównaniu do 2024 roku (29 219,36 ha), co stanowi dodatkowe 11,06%.

Tuż za Wielkopolską plasuje się województwo łódzkie z obszarem 24 987,67 ha w 2025 roku. Tutaj także odnotowano wzrost, konkretnie o 1912,83 ha, czyli o 8,29% (23 074,84 ha w 2024 roku).

Na trzecim miejscu znajdziemy z kolei województwo kujawsko-pomorskie, w którym rolnicy obsadzili ziemniakami 22 688,12 ha. Region odnotował jeden z najbardziej znaczących wzrostów. Powierzchnia wzrosła o 4953,35 ha, co przekłada się na 27,93% więcej niż w 2024 roku (17 734,77 ha).

Czwartym co do wielkości regionem produkcyjnym jest Mazowsze. Obszar, który przeznaczono pod uprawę ziemniaków wyniósł w obecnym sezonie 20 698,07 ha. To wzrost o 923,05 ha (4,67%), w porównaniu do 2024 roku (19 775,02 ha). Topową piątkę zamyka natomiast województwo pomorskie, które w 2025 roku osiągnęło 18 595,60 ha. Areał wzrósł w tym przypadku o 1416,53 ha (8,25%).

Gdzie areał wzrósł w największym stopniu?

Wzrost powierzchni uprawy ziemniaków notowany jest w wielu centrach produkcyjnych. Nie wszystkie regiony podążają jednak za ogólnokrajowym trendem wzrostowym. Jak to wygląda w rzeczywistości?

• Dolnośląskie - 2024: 11 143,26 ha, 2025: 12 477,93 ha. Wzrost o 1334,67 ha (11,98%).
• Kujawsko-pomorskie - 2024: 17 734,77 ha, 2025: 22 688,12 ha. Wzrost o 4953,35 ha (27,93%).
• Lubelskie - 2024: 9 861,67 ha, 2025: 10 409,35 ha. Wzrost o 547,68 ha (5,55%).
• Lubuskie - 2024: 2 297,33 ha, 2025: 2 582,42 ha. Wzrost o 285,09 ha (12,41%).
• Łódzkie - 2024: 23 074,84 ha, 2025: 24 987,67 ha. Wzrost o 1912,83 ha (8,29%).
• Małopolskie - 2024: 12 608,91 ha, 2025: 13 146,18 ha. Wzrost o 537,27 ha (4,26%).
• Mazowieckie - 2024: 19 775,02 ha, 2025: 20 698,07 ha. Wzrost o 923,05 ha (4,67%).
• Opolskie - 2024: 5 330,36 ha, 2025: 5 771,56 ha. Wzrost o 441,20 ha (8,28%).
• Podkarpackie - 2024: 9 687,14 ha, 2025: 9 578,86 ha. Spadek o 108,28 ha (-1,12%).
• Podlaskie - 2024: 4 578,09 ha, 2025: 4 347,23 ha. Spadek o 230,86 ha (-5,04%).
• Pomorskie - 2024: 17 179,07 ha, 2025: 18 595,60 ha. Wzrost o 1416,53 ha (8,25%).
• Śląskie - 2024: 4 009,33 ha, 2025: 4 253,43 ha. Wzrost o 244,10 ha (6,09%).
• Świętokrzyskie - 2024: 8 972,79 ha, 2025: 9 800,88 ha. Wzrost o 828,09 ha (9,23%).
• Warmińsko-mazurskie - 2024: 5 230,09 ha, 2025: 5 231,11 ha. Wzrost o 1,02 ha (0,02%).
• Wielkopolskie - 2024: 29 219,36 ha, 2025: 32 450,92 ha. Wzrost o 3231,56 ha (11,06%).
• Zachodniopomorskie - 2024: 11 778,81 ha, 2025: 14 195,56 ha. Wzrost o 2416,75 ha (20,52%).

Co dalej z polskim ziemniakiem?

Uprawa ziemniaków w Polsce, mimo imponującego wzrostu powierzchni, pozostaje dość wymagająca. Plantatorzy napotykają liczne wyzwania, zarówno związane z produkcją, jak i sprzedażą. W bieżącym roku dostępność towaru jest znacznie wyższa, popyt niewystarczający, a ceny pozostają niskie.