Jaki jest cel interwencji ?

Celem interwencji jest wspieranie dobrowolnych zobowiązań rolników, którzy podejmują się utrzymać lub przejść na praktyki i metody rolnictwa ekologicznego. Wsparciem w ramach interwencji objęte są powierzchnie w ramach różnych grup upraw:

• rolnicze;
• warzywne;
• zielarskie;
• sadownicze podstawowe;
• jagodowe;
• sadownicze ekstensywne;
• paszowe oraz TUZ, prowadzone zgodnie z zasadami rolnictwa ekologicznego.

Ponadto, małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi o powierzchni UR nie większej niż 10 ha mogą otrzymać wsparcie w ramach interwencji na uproszczonych zasadach - płatność do hektara w jednakowej wysokości niezależnie od grupy upraw.

Zobowiązania w ramach interwencji - rolnictwo ekologiczne obejmują okres 5 lat. Płatności ekologiczne w okresie konwersji, w ramach 5-letniego zobowiązania, przysługują nie dłużej niż przez okres pierwszych 3 lat realizacji zobowiązania obejmującego przez te 3 lata uprawy w okresie konwersji, z tym że jeżeli dany rolnik do danego gruntu otrzymał płatności ekologiczne w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich do takiego gruntu przysługują płatności ekologiczne wg stawek określonych dla okresu po konwersji.

Rolnik musi mieć plan

Jednym z wymogów w ramach interwencji jest obowiązek posiadania, przygotowanego przy udziale doradcy rolnośrodowiskowego, planu działalności ekologicznej (analogicznie, jak dla działania PROW oraz działania PROW 2014-2020). Zadaniem doradcy rolnośrodowiskowego będzie również informowanie beneficjentów oraz udzielanie porad mających na celu jak najlepsze i najefektywniejsze wdrożenie interwencji w indywidualnym gospodarstwie.

Forma i wysokość wsparcia

Rolnikom, którzy spełniają wymogi bycia rolnikiem ekologicznym przysługują płatności roczne przyznawane do hektara powierzchni upraw prowadzonych metodami ekologicznymi. Szacowane stawki płatności do grup upraw będą wynosić w przypadku:

• upraw rolniczych: 1 697 zł/ha - w okresie konwersji; 1 571 zł/ha - po okresie konwersji,
• upraw warzywnych: 3 021 zł/ha - w okresie konwersji; 2 391 zł/ha - po okresie konwersji,
• Upraw zielarskich: 1 856 zł/ha - w okresie konwersji/po okresie konwersji
• podstawowych upraw sadowniczych: 3 105 zł/ha - w okresie konwersji; 1 961 zł/ha - po okresie konwersji,
• upraw jagodowych: 2 495 zł/ha – w okresie konwersji; 2 213 zł/ha - po okresie konwersji,
• ekstensywnych upraw sadowniczych: 1 326 zł/ha - w okresie konwersji/po okresie konwersji,
• upraw paszowych na gruntach ornych: 1 638 zł/ha - w okresie konwersji; 1 504 zł/ha - po okresie konwersji,
• trwałych użytków zielonych: 1 043 zł/ha - w okresie konwersji/po okresie konwersji,

Inne płatności niż do grup upraw:

• małych gospodarstw z uprawami ekologicznymi - 1 640 zł/ha
• premii za zrównoważoną produkcję roślinno-zwierzęcą - 573 zł/ha.

- Stawki płatności zostały zróżnicowane ze względu na grupy upraw - różniące się od siebie kierunki produkcji charakteryzują się odmienną wysokością i rodzajem ponoszonych kosztów oraz utraconych korzyści. Przy przechodzeniu na produkcję ekologiczną spadek dochodów jest wyższy, co wynika przede wszystkim z wyższego ryzyka spadku plonów i jednoczesnego braku możliwości sprzedaży wytworzonych produktów jako produkty ekologiczne – napisano w Planie Strategicznym WPR.

Z kolei małe gospodarstwa z uprawami ekologicznymi do 10 ha UR, zamiast płatności zróżnicowanych ze względu na grupę upraw i ich status mogą otrzymać płatność ekologiczną w jednakowej wysokości do każdego hektara UR (niezależnie od grupy upraw).

Degresywność płatności

Płatność ekologiczna jest przyznawana w wysokości:

• 100% stawki podstawowej – za powierzchnię od 0,10 ha do 50 ha;
• 75% stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 50 ha do 100 ha;
• 60% stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 100 ha.

Zdaniem autorów PS WPR większe gospodarstwa korzystają z efektu skali, co ze względu na ponoszenie niższych kosztów jednostkowych produkcji przekłada się na tworzenie przewagi konkurencyjnej dla takich gospodarstw. Natomiast w gospodarstwach małych i średnich efekt ten nie występuje, ponieważ ponoszą one wyższe jednostkowe koszty produkcji.

wk
fot. envatoelements

• kukurydzy;
• rzepaku;
• rzepiku;
• chmielu;
• tytoniu;
• warzyw gruntowych;
• drzew i krzewów owocowych;
• truskawek;
• ziemniaków;
• buraków cukrowych lub roślin strączkowych

Niewielka część z tej kwoty ubezpiecza uprawę od suszy..

W celu umożliwienia wszystkim zainteresowanym rolnikom zawarcia umowy ubezpieczenia z dotacją z budżetu państwa z wybranym zakładem ubezpieczeń, który oferuje najkorzystniejszy zakres ubezpieczeń, na dopłaty do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich na 2022 r. w budżecie zaplanowane zostały środki w wysokości 1.563.057 tys. zł.

Niestety niewielka część z tej kwoty idzie na ubezpieczenie od suszy. Wg danych Polskiej Izby Ubezpieczeń, w 2021 r. w skali całego kraju zostało zawartych 837 umów ubezpieczenia od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę obejmujących ubezpieczeniem 29 489 ha upraw rolnych.

Dlaczego nie ubezpieczamy suszy ?

Zdaniem przedstawicieli firm ubezpieczeniowych, powodów takiego stanu rzeczy jest kilka.

• Po pierwsze rolnicy zostali nauczeni przez państwo, że w przypadku suszy zawsze mogą liczyć na jakąś pomoc państwa w postaci wypłaty odszkodowań, które przynajmniej częściowo pokrywają straty.
• Po drugie ubezpieczenie od suszy jest stosunkowo drogie. W zależności od rodzaju  uprawy, klasy gleby oraz danych historycznych wartość polisy może wynieś od 2% do nawet 18%  sumy ubezpieczenia. 

Ale dla zakładów ubezpieczeń posiadanie dużej ilości polis na susze (nawet stosunkowo drogich) jest bardzo ryzykowne biorąc pod uwagę częstotliwość jej występowania. Dlatego robią wszystko, aby mieć ich w portfelu jak najmniej. Niektóre firmy uzależniają  więc sprzedaż takiej polisy od wcześniejszego kupna ubezpieczenia zasiewów zbóż ozimych (bardziej odpornych na suszę) oraz stosują krótkie okienka czasowe na sprzedaż kończące się np. pod koniec marca kiedy jeszcze nie wiadomo czy susza będzie.   

Jak rozwiązać problem?

Jak się nieoficjalnie dowiedzieliśmy w ministerstwie rolnictwa trwają prace, które mają rozwiązać ten problem. MRiRW szykuje projekt nowelizacji ustawy ubezpieczeniowej, którego celem będzie upowszechnienie ubezpieczeń od ryzyk trudnych czyli takich:

• susza;
• afrykański pomór świń
• czy ptasia grypa.

- Ubezpieczenia upraw rolnych od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez suszę są jednym z kluczowych elementów planu przeciwdziałania skutkom suszy i zarządzania ryzykiem wystąpienia suszy w rolnictwie– napisał w odpowiedzi na interpelację posłanki Urszuli Nowogórskiej wiceminister rolnictwa Rafał Romanowski.

Wielokrotnie nowelizowana, czy to już ostatnie poprawki?

Ustawa, która była wielokrotnie nowelizowana między innymi z powodu dostosowania polskiego prawa do uregulowań unijnych, to obecnie najważniejszy akt prawny dotyczący zatrudniania cudzoziemców w Polsce - Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku, o promocji zatrudniania i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2022 r. poz. 690, z późn. zm.). określa ona przede wszystkim warunki i zasady wydawania czy odmowy zezwolenia na pracę. Zatrudnianie dla polskich producentów i polskiej gospodarki cudzoziemców ma ogromne znaczenie, które ciągle rośnie. W związku z tym podjęto decyzje o wyodrębnieniu z tej ustawy części przepisów związanych z zezwoleniami na pracę cudzoziemców, które mają stworzyć odrębną ustawę.

Według założeń Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej nowa ustawa oprócz zmian w systematyce, które polegają miedzy innymi na wydzielaniu przepisów ogólnych i przepisów dotyczących poszczególnych rodzajów zezwoleń  na pracę, będzie się opierała na dotychczas obowiązujących rozwiązaniach prawnych.

Gdzie zostaną wprowadzone zmiany?

Wprowadzone zmiany mają mieć decydujący wpływ na poprawę funkcjonowania systemu

dopuszczania cudzoziemców do polskiego rynku pracy, na podstawie zezwolenia na pracę cudzoziemca.

Głównym celem jest:

• usprawnienie procedur dotyczących powierzania pracy cudzoziemcom;
• zmniejszenie zaległości załatwiania spraw przez urzędy;
• oraz ograniczenie występujących nadużyć;
• jak również pełna elektronizacja postępowań.

Ustawa o zatrudnieniu cudzoziemców jest realizacją części tiret 2 w kamieniu milowym nr A51G dla reformy pn. „A4.1 Efektywne instytucje na rzecz rynku pracy” określonej w Krajowym Planie Odbudowy. Pozostałe elementy tego kamienia milowego będą realizowane przez ustawę o aktywizacji zawodowej i ustawę o niektórych umowach zawieranych elektronicznie oraz o zmianie ustawy o pomocy społecznej.

Najważniejsze zmiany:

• Zezwolenie na pracę i oświadczenie o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi - pełna elektronizacja postępowania. Będzie to możliwe dzięki modernizacji rozwiązania teleinformatycznego.
• Pełna cyfryzacja procedury udzielania zezwoleń na pracę cudzoziemca pozwoli na lepsze gospodarowanie zasobami kadrowymi urzędów pracy niż przypadku prowadzenia postępowań dotyczących legalizacji pracy cudzoziemców w sposób tradycyjny. Jedynie niewielka liczba urzędników zostanie skierowana do pomocy pracodawcom będącym osobami wykluczonymi cyfrowo w składaniu wniosków o wydanie zezwolenia na pracę drogą elektroniczną.

Niektóre elementy rozwiązania teleinformatycznego wykorzystywane w procedurach związanych z zatrudnianiem cudzoziemców:

• Portal praca.gov.pl umożliwi kontakt podmiotu powierzającego wykonywanie pracy cudzoziemcowi z organem wydającym zezwolenie na pracę lub przyjmującym oświadczenie.
• Wnioski o wydanie zezwolenia na pracę cudzoziemca oraz wpis oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi do ewidencji oświadczeń będą składane w postaci elektronicznej. Urzędnicy będą pomagać wnioskodawcom wykluczonym cyfrowo w składaniu wniosków i oświadczeń.
• Cudzoziemiec będzie miał wgląd do swojego konta, będzie mógł sprawdzić, czy ma zezwolenie na pracę i czy jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego oraz przekazać informacje dotyczące swojego zatrudnienia.

Większość pracujących w Polsce cudzoziemców to obywatele 6 państw, którzy pracują na podstawie oświadczeń i którzy już teraz są zwolnieni z testu rynku pracy:

• Armenia;
• Białoruś;
• Gruzja;
• Mołdawia;
• Rosji i Ukraina.

Pozostali cudzoziemcy zwolnieni z testu rynku pracy to osoby wykonujące zawody deficytowe na rynku pracy, np. informatycy.

Co w przypadku kontynuacji pracy cudzoziemca?

Projektowana ustawa nie będzie przewidywała instytucji przedłużenia zezwolenia na pracę, będzie natomiast przewidywała usprawnienie procedury wydania nowego zezwolenia na pracę, jeżeli cudzoziemiec wykonywał pracę zgodnie z poprzednio wydanym zezwoleniem na pracę. System teleinformatyczny pozwoli na sprawdzanie, czy w związku z pracą cudzoziemca odprowadzane były składki na ubezpieczenie społeczne, zaliczki na podatek dochodowy. Jeśli tak było, na indywidualnych kontach pracodawcy i pracownika na miesiąc przed upływem terminu ważności zezwolenia na pracę wyświetli się komunikat o możliwości złożenia wniosku o nowe zezwolenie na pracę. W razie złożenia wniosku o kolejne zezwolenie na pracę będzie ono wydawane niemal automatycznie.

Kiedy ustawa wejdzie w życie?

Ustawa o zatrudnianiu cudzoziemców ma wejść w życie jeszcze w bieżącym roku. Po upływie 7 dni od dnia jej ogłoszenia z wyjątkiem niektórych przepisów, które dotyczą systemów teleinformacyjnych.

Późniejszy termin wejścia w życie niektórych przepisów dot. systemów informatycznych jest konieczny, aby umożliwić dostosowanie systemów teleinformatycznych wykorzystywanych w sprawach dot. zatrudniania cudzoziemców.

Szczegółowe rozporządzenie TUTAJ

opr. Bernat Patrycja

Źródło: kadry.infor.pl

Fot: envato.elements

17 października rozpoczął się nabór wniosków na dopłaty do wymiany dachów wykonanych z materiałów zawierających azbest w gospodarstwach rolnych. Dotacje te będą  finansowane z KPO w ramach działania A1.4.1.

- Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu.

Czas na złożenie odpowiednich dokumentów przewidziany jest do dnia 15 listopada. Wnioski należy składać do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w formie elektronicznej poprzez skorzystanie z formularza udostępnionego przez Agencję na PUE pod adresem https://epue.arimr.gov.pl/.

Jakie warunki trzeba spełniać, aby otrzymać dopłatę?

Na dotacje na wymianę dachu zawierającego azbest będą mogły skorzystać osoby, które spełnią łącznie następujące warunki: 

• są rolnikami, czyli podlegają ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy jako rolnik lub której przyznano płatności bezpośrednie za 2021 rok;
• są właścicielem lub współwłaścicielem budynku w gospodarstwie rolnym, na którym będzie wymieniane pokrycie dachu; 
• mają nadany numer identyfikacyjny gospodarstwa rolnego;
• ukończyło 18 rok życia. 

Minister rolnictwa: rolnicy mogą skorzystać z dopłaty do wymiany dachu, a nie tylko utylizacji azbestu

Dopłaty do wymiany dachu wyniosą 40 złotych za mkw pokrycia dachowego, ale nie więcej niż do 500 mkw dachu. W związku z tym osoba starająca się o dopłate otrzyma maksymalnie 20 tysięcy złotych dotacji na wymianę dachu. Będzie można również wnioskować o wypłatę zaliczki w wysokości do 50 proc. wartości wsparcia.

Żeby otrzymać taką dotacje, gospodarz będzie musiał dodatkowo zobowiązać się do zgłoszenia gminie wymienionego pokrycia dachowego do utylizacji.
Minister rolnictwa: rolnicy mogą skorzystać z dopłaty do wymiany dachu, a nie tylko utylizacji azbestu

– Od wielu lat funkcjonują już dopłaty do utylizacji azbestu realizowane przez samorządy, ale rolnicy zawsze mówili, że choć azbest mogą zutylizować za darmo, to jakby im dopłacono do wymiany dachu, to chętnie by z tego korzystali. Więc wychodzimy właśnie z ofertą pomocy przy wymianie dachu – mówił w połowie września Henryk Kowalczyk, wicepremier i minister rolnictwa.

Z obliczeń resortu rolnictwa wynika, że z tej formy wsparcia może skorzystać ponad 80 tys. gospodarstw rolnych.

opracowane na podstawie Paweł Mikos tygodnik-rolniczy.pl 
Fot. envato.elements

Oburzenie rolników

- Od początku września biura poselskie są wręcz zasypywane informacjami i pytaniami od małopolskich, ale nie tylko, rolników, odnośnie do bulwersującej sprawy poddzierżawy 141 ha gruntów rolnych we wsi Kępie pod Miechowem w Małopolsce przez rodzinę byłego już wiceministra rolnictwa. Oburzenie rolników wzbudza zarówno tryb przystąpienia do umowy poddzierżawy członków rodziny wiceministra, jak i jej podpisanie, zatwierdzenie wniosku przez samego ówczesnego dyrektora generalnego KOWR-u – mówiła w Sejmie posłanka Dorota Niedziela z Platformy Obywatelskiej.

Opozycja zauważyła, że w Małopolsce od lat panuje głód ziemi, a zaoferowanie miejscowym rolnikom tylko 16 ha ze 157 ha z dzierżawy to złamanie obietnic publicznie danych rolnikom przez rząd. Posłowie podkreślali, że sprawa dotyczy nieruchomości ponad 100 hektarowej poddzierżawionej od osoby niespokrewnionej i mimo faktu nieposiadania w danej gminie gruntów rolnych. Opozycja chciała wiedzieć  ile gruntów KOWR poddzierżawiono w latach 2017–2022, a szczególnie ile w województwie małopolskim.

Jak rolnik może wydzierżawić grunty?

Odpowiedzi na pytania opozycji udzielił wicepremier i minister rolnictwa Henryk Kowalczyk, który podkreślił, że dzierżawa gruntów z KOWR-u jest podstawową formą działalności użytkowania gruntów rolnych od 2016 r. Generalną zasadą jest, że nieruchomość rolna w pierwszej kolejności wydzierżawiana jest rolnikom na powiększenie gospodarstw rolnych. Dalsze przepisy uściślają, że dotyczy to rolników, którzy zamieszkują na terenie danej gminy, w gminach sąsiednich lub mają gospodarstwa na terenie tej gminy lub gmin sąsiednich oraz ich miejsce zamieszkania jest co najmniej od 5 lat na terenie tych właśnie gmin.

Dzierżawy z zasobu nieruchomości rolnych Skarbu Państwa dokonywane są w dwóch formach:

• wyłanianie dzierżawców w formie licytacji, gdzie głównym kryterium jest oferowana cena albo poprzez złożenie ofert pisemnych, w których głównym kryterium nie jest cena, tylko są parametry spełniane przez rolnika.

Jak można poddzierżawiać ziemię KOWR?

- Generalną zasadą regulującą poddzierżawy jest zarządzenie dyrektora generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i poddzierżawy realizowane są, można powiedzieć, w wyjątkowych sytuacjach – przyznał wicepremier H. Kowalczyk.

Wyjątkową sytuacją jest gdy dzierżawca nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa z przyczyn zdrowotnych, z powodu pełnienia funkcji publicznych, z przyczyn ekonomiczno-technicznych (powiązanych z wykorzystaniem budynków, które są nieużytkowane, a są związane z gruntem) lub gdy dzierżawca rozpoczął starania o uzy­skanie emerytury lub renty i przygotowywany jest następca, który może być poddzierżawcą.

Generalną zasadą jest, że do 12 miesięcy zgody na poddzierżawę dokonuje dyrektor oddziału terenowe­go KOWR-u, natomiast powyżej 12 miesięcy wyma­gana jest zgoda dyrektora generalnego KOWR. Dyrektor generalny może wyrazić zgodę na poddzierżawę, ale nie dłuższą niż trwająca umowa dzierżawy.

Jak często KOWR zgadzał się na poddzierżawy?

Szef resortu rolnictwa poinformował, że nie dysponuje szczegółowymi informacjami dotyczącymi poddzierżaw, o które pyta opozycja. Nie wiadomo np. jak wygląda statystyka jeśli chodzi o poddzierżawy w poszczególnych oddziałach terenowych (poddzierżaw do roku). Ale wiadomo jak często wydawał zgodę dyrektor generalny KOWR-u, na poddzierżawy po­wyżej roku.

Jak to wyglądało z poddzierżawą rodziny wiceministra?

Henryk Kowalczyk wyjaśnił, że sprawa gruntów poddzierżawionych przez rodzinę wiceministra zaczęła się w 2020 r. Najpierw była od­mowa centrali KOWR na poddzierżawienie na kilka lat. Stąd dyrektor terenowy KOWR podjął decyzję o umowie 12-miesięcznej. Następnie na jesieni 2021 r. centrala KOWR wyraziła zgodę na poddzierżawę na 2 lata.
- Pragnę tylko zaznaczyć, że wszystkie te procedury zgód następowały we wrześniu i na początku paź­dziernika 2021 r. Pan Norbert Kaczmarczyk nie był wówczas wiceministrem rolnictwa –podsumował Henryk Kowalczyk.

Koszty produkcji drastycznie wzrosły, a do Wielkopolskiej Izby Rolniczej zgłosili się rolnicy – producenci ziół oraz warzyw naciowych.
Głównym problemem są horrendalnie wysokie ceny miału oraz brak jego dostępności. W tym roku ceny węgla wzrosły o 300%.
Wcześniej ceny oscylowały na poziomie od 800 do 1000 złotych za tonę, teraz osiągają wartość od 3000 do 4000 zł/t.

Energia cieplna przy suszeniu ziół – wsparcie jest ogromnie ważne

Wiele gospodarstw zajmuje się suszarnictwem warzyw oraz ziół takich jak pietruszka naciowa, która wymaga suszenia termicznego co jest bardzo kosztowne. Ważny jest tu fakt, że suszone warzywa z naszego kraju mają ugruntowaną pozycję, dlatego wsparcie jest niezwykle ważne.

Pismo do resortu rolnictwa, czekamy na odpowiedź

Podczas XXXI Forum Ekonomicznego w Karpaczu wypowiadał się Wiceprezes Rady Ministrów Henryk Kowalczyk. Z wypowiedzi wynika, że przygotowywane są oczywiście rozwiązania, które mają pozwolić na szybsze kupno i dostawy węgla, ale dla rolników produkujących w szklarniach. W związku z tym WIR, po analizie sektora, wystosował pismo do resortu rolnictwa o włączenie producentów ziół i warzyw naciowych w planowaną pomoc.

Teraz czekamy na odpowiedz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

opr. Bernat Patrycja 
Źródło: WIR
Fot: envato.elements

Gwarantowana cena energii dla gospodarstw domowych do 2000 kWh

Z zapowiedzi rządu wynika, że cena energii elektrycznej w 2023 roku ma być gwarantowana dla gospodarstw domowych do 2000 kWh. Ma to przynieść oszczędności w wysokości 150 zł miesięcznie na jedno gospodarstwo domowe. 

- Wszystkie gospodarstwa domowe bez wyjątku będą miały gwarantowaną cenę energii do poziomu 2 tys. kWh rocznie. To w porównaniu do tego, co oferują firmy energetyczne, oszczędności będą nawet na poziomie 150 zł miesięcznie – wyjaśnił premier.

Będzie gwarantowana cena energii dla rolników

Premier poinformował, że ze wsparcia będą mogli skorzystać także rolnicy. W przypadku tej grupy limit będzie wyższy niż dla gospodarstw domowych i wyniesie 2600 kWh. Taki sam pułap, do którego nie będzie żadnej podwyżki, będzie obowiązywał w przypadku gospodarstw domowych, w których jest przynajmniej jedna osoba niepełnosprawna oraz takich, gdzie jest co najmniej trójka dzieci.

Rolnicy nie będą mieć podwyżki cen do 2600 kWh zużycia prądu

Jak to będzie wyglądało w praktyce? Z wyjaśnień Anny Moskwy, minister klimatu i środowiska wynika, że w 2023 roku cena prądu nie wzrośnie i będzie taka, jak w tym roku. Rolnicy nie będą mieć żadnej podwyżki do 2600 kWh zużycia prądu.  

- Dopiero po przekroczeniu tej stawki w momencie wystawiania rachunków przez dostawcę energii będzie ta druga podwyższona taryfa, która będzie zatwierdzona w procesie taryfikacji przez Urząd Regulacji Energetyki w końcówce tego roku – wyjaśniała Moskwa.

Premier dodał, że zamrożenie do wskazanego limitu dotyczy też dodatkowych opłat: przesyłowej i handlowej.

Gwarantowana cena energii w ramach #TarczaSolidarnościowa:
➡️ 2000 kWh w gwarantowanej cenie z 2022 roku w przyszłym roku;
➡️ wyższy poziom 2600 kWh dla rodzin z Kartą Dużej Rodziny, rolników, rodzin z osobami niepełnosprawnymi. pic.twitter.com/unvq2A5cR5

— Kancelaria Premiera (@PremierRP) September 15, 2022

Co rolnicy będą musieli zrobić, żeby skorzystać z gwarantowanej ceny energii?

By skorzystać z gwarantowanej ceny energii, gospodarstwo domowe nie składa żadnych dokumentów. To dostawca energii będzie na podstawie rachunków oceniał poziom zużycia energii i automatycznie cenę obniżał.

Jeżeli chodzi o rolników to obniżenie ceny nastąpi na podstawie zaświadczenia z urzędu dokumentującego zapłacenie podatku rolnego.

Natomiast w przypadku dużej rodziny wystarczy Karta Dużej Rodziny, a w przypadku osoby z niepełnosprawnością - dokument potwierdzający niepełnosprawność 

- Żadnych innych wymogów i dokumentacji nie ma – wyjaśniła Moskwa. 

Pomoc dla firm, m.in. producentów nawozów

Premier zapowiedział również wsparcie dla firm z przemysłu energochłonnego. Mowa o 5-6 mld zł wsparcia, które będzie polegało na dofinansowaniu zakupów energii elektrycznej i gazu. Pomoc ta ma trafić m.in. do producentów nawozów. 

- Pakiet dla przedsiębiorstw energochłonnych jest niezwykle istotny z punktu widzenia łańcuchów dostaw. Jeszcze w tym roku do wydania będzie około 5 miliardów na rzecz tych przedsiębiorców, a pośrednikiem w tym programie będzie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska. Wsparciem zostaną objęte przedsiębiorstwa takie jak huty, producenci stali, ceramiki, szkła czy producenci nawozów azotowych. Ostatnia sytuacja pokazała przecież, że produkcja azotu wiąże się również z innymi elementami, które wpływają nawet na rynek spożywczy – tłumaczył minister rozwoju i technologii Waldemar Buda.

#TarczaSolidarnościowa dla przedsiębiorstw energochłonnych ⤵️ pic.twitter.com/GzdQRLF7wy

— Kancelaria Premiera (@PremierRP) September 15, 2022

Poza tym będzie dodatkowa obniżka kosztów energii za świadome zmniejszanie zużycia energii przez gospodarstwa. Jeśli zmniejszą zużycie prądu, dostaną o 10 proc. niższy rachunek.

Dodatkowo Premier zapowiedział też wsparcie dla gospodarstw, które ogrzewają się energią elektryczną.

opr. na podstawie Kamila Szałaj tygodnik-rolniczy.pl
fot. envatoelements

Susza nie jest zjawiskiem nowym, a codziennością

Panujące susze w Polsce ale i w Europie, nie są nowym zjawiskiem. W ostatnim czasie zdarzają się coraz częściej. Według raportu NIK, w Polsce narażonych na niedobór wody jest prawie 40% obszarów rolnych oraz leśnych. W Europie z kolei braki wody obserwuje się na powierzchni około 20% gruntów.

Przyczyny barku wody to między innymi zmiany klimatyczne, ingerencję człowieka w naturę:

• osuszanie bagien;
• regulowanie rzek;
• likwidacja naturalnych zbiorników wodnych
• czy wycinanie drzew.

Na co mamy wpływ?

Warto skoncentrować działania na to na co mamy wpływ. Jedną z tych rzeczy jest rolnictwo, które odpowiada za 70% poboru wody na świecie, wg „Raport Food and Agriculture”, wydany przez ONZ.

Rolnictwo ekologiczne to oszczędność wody?

Uprawa konwencjonalna jest intensywna i wymaga zabiegów agrotechnicznych. Spulchnianie gleby, wykorzystanie ciężkich maszyn rolniczych, które przyczyniają się do odpływu wody z gruntu.

Zapotrzebowanie na żywność ciągle rośnie co wiąże się z wykorzystywaniem coraz większych ilości wody przez rolnictwo. Raport ONZ przedstawia, że obszar nawadniany pod uprawy zwiększył się ponad dwukrotnie w ostatnich dziesięcioleciach. Z 139 milionów hektarów w roku 1961 do aż 320 milionów hektarów tylko do roku 2012. Efektem tego jest przenoszenie zanieczyszczeń takich jak azotany do wód gruntowych.

W samej UE 38% zbiorników wodnych jest narażone na wpływ sztucznych pozostałości.

- Pozytywnych aspektów wpływu rolnictwa ekologicznego na zasoby wodne i środowisko jest całe mnóstwo. To podejście na pierwszym miejscu stawia równowagę w ekosystemie. Zamiast ciężkich maszyn częściej na polach pracują ludzie, a potrzeba oszczędzania wody skłania do poszukiwania i uprawy roślin, które potrzebują jej mniej. Dzięki temu światowe zasoby stają się wydajniejsze. Wsparcie dla rolnictwa ekologicznego powinno być ważnym elementem działań zmierzających do oszczędzania wody i zapobiegania jej skażeniu. To nie tylko więcej wody w glebie i brak pestycydów. Uprawa ekologiczna w szeroki sposób wpływa na zachowanie równowagi w środowisku, które jest systemem naczyń połączonych - mówi Łukasz Gębka.

Optymizm premiera

Pieniędzy nie ma z powodu konfliktu rządu z Komisją Europejską wokół realizacji tzw. kamieni milowych. Jednak Premier Mateusz Morawiecki powiedział ostatnio, że Polska prędzej czy później dostanie pieniądze z KPO. Jego zdaniem będzie to na przełomie tego roku. Szef rządu poinformował także, że ważne jest, aby Polska już dzisiaj ruszyła z projektami z KPO, bo możemy z niektórymi nie zdążyć, jeżeli zostaną rozpoczęte za późno, w przyszłym roku lub w kolejnych latach. Dlatego już kilka miesięcy temu zlecił Polskiemu Funduszowi Rozwoju, aby zbudował odpowiednią "machinę finansowania" tych projektów, które miały być finansowane z Krajowego Plany Odbudowy.

- I dzisiaj jestem dobrej myśli, że z jednej strony nasi partnerzy europejscy widzą, że my spokojnie dajemy sobie radę w tych okolicznościach, ponieważ naprawiliśmy finanse publiczne państwa polskiego – powiedział Mateusz Morawiecki.

Jakie są plany MRiRW ?

Także ministerstwo rolnictwa twierdzi, że realizuje Krajowy Plan Odbudowy tak jak zaplanowano.

- Fakt, że dotychczas KE nie przekazała środków na realizację inwestycji KPO nie oznacza rezygnacji z jakiejkolwiek inwestycji wskazanej w planie rozwojowym - napisał wiceminister Rafał Romanowski w odpowiedzi na interpelacje posłanki Krystyny Skowrońskiej.

W KPO MRiRW planuje następujące działania:

• inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu;
• inwestycje w rozbudowę potencjału badawczego (wspólnie z MEiN);
• inwestycje w zrównoważoną gospodarkę wodno-ściekową na terenach wiejskich;
• inwestycje w zwiększanie potencjału zrównoważonej gospodarki wodnej na obszarach wiejskich.

Będą nabory wniosków z KPO?

Resort rolnictwa przygotował już 4 rozporządzenia, które zakładają nabory wniosków na następujące działania:

• inwestycję w przetwórstwo rolno-spożywcze służące skracaniu łańcucha dostaw;
• likwidację dachów wykonanych z azbestu i zastąpienie ich nowym pokryciem;
• wymiana konstrukcji nośnych na plantacjach chmielu na bardziej bezpieczne dla konsumentów;
• wsparcie w zakresie przetwarzania i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, spożywczych, rybołówstwa i akwakultury.

Wszystkie cztery rozporządzenia jako finansowanie wskazują Krajowy Plan Odbudowy, który choć zaakceptowany przez Komisję Europejską, nie został uruchomiony.

Skąd pieniądze ?

Ministerstwo rolnictwa przypomina, że w 2022 r. weszła w życie ustawa „o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027”, która tworzy podstawy prawne dla systemu wdrożenia KPO i warunki dla zapewnienia przez Polski Fundusz Rozwoju wyprzedzającego finansowania inwestycjom finansowanym z części grantowej KPO.

Ustawa ta wprowadziła m.in. przepisy stanowiące, że inwestycje w ramach KPO, których realizacja jest finansowana ze środków wsparcia bezzwrotnego (granty), są finansowane ze środków pochodzących z budżetu środków europejskich lub ze środków Polskiego Funduszu Rozwoju.

Natomiast inwestycje KPO, których realizacja jest finansowana z wykorzystaniem środków pożyczki mogą być finansowane z budżetu państwa.

wk
fot. envato.elements

Po co ustawa?

Teraz ruszają prace legislacyjne, które wprowadzą dokument w życie. W wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów ukazała się informacja o trwających pracach nad projektem ustawy o finansowaniu wspólnej polityki rolnej na lata 2023-2027. Polska musi przygotować taką ustawę, aby zgodnie z unijnymi przepisami wyznaczyć instytucję, która będzie wydawać unijne dotacje oraz określić zasady uruchamiania środków na finansowanie i współfinansowanie wspólnej polityki rolnej. Krajowe przepisy są także konieczne, aby zapewnić wyprzedzające finansowania z budżetu państwa beneficjentom Planu Strategicznego dla wspólnej polityki rolnej.

Co określi ustawa?

Projektowana ustawa będzie określać:

• właściwość organów w zakresie uruchamiania unijnych dotacji pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, zwanego dalej „EFRG”, oraz z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, zwanego dalej „EFRROW”;
• zasady uruchamiania środków;
• zasady uruchamiania krajowych środków publicznych przeznaczonych na finansowanie w ramach wspólnej polityki rolnej w części podlegającej refundacji ze środków EFRG i EFRROW oraz współfinansowanie wspólnej polityki rolnej;
• zasady uruchamiania środków na wyprzedzające finansowanie kosztów kwalifikowalnych oraz wyprzedzające finansowanie pomocy ramach interwencji objętych Planem Strategicznym dla wspólnej polityki rolnej;
• zasady uruchamiania zaliczek.

Ile pieniędzy z PS WPR?

MRiRW przewiduje uruchomienie wsparcia w ramach Planu Strategicznego WPR od 2023 r. Będzie ono realizowane ze środków pochodzących z UE, w kwotach: 17,3 mld euro w ramach I filara WPR, 4,7 mld euro w ramach II filara WPR oraz ponad 3,2 mld euro w ramach środków krajowych. Razem ponad 25 mld euro.

- Zaproponowane mechanizmy wyprzedzającego finasowania kosztów kwalifikowalnych, wyprzedzającego finansowania pomocy oraz zaliczek ma na celu umożliwienie rozpoczęcia realizacji operacji bez konieczności oczekiwania na zwrot środków – czytamy w uzasadnieniu ustawy.

Planowany termin przyjęcia projektu ustawy przez Radę Ministrów to III kwartał 2022 r.

wk.
Fot: pixabay

Ceny importowanych ogórków maja destabilizujący wpływ na rynek warzyw w Polsce

- Rolnicy obawiają się, że ogórki importowane z Macedonii, Grecji oraz Niemiec mogą nie spełniać wymogów jakościowych obowiązujących Polsce. Zachodzi bowiem podejrzenie, że część z nich pochodzi z Rosji. Wskazują na to dumpingowe ceny oferowane przez importerów. Cena polskich ogórków wynosi 4 zł za kg, natomiast importerzy oferują 2,5 zł za kilogram. Destabilizuje to rynek warzyw w Polsce – napisał Wiktor Szmulewicz prezes KRIR, który zwrócił się o wyjaśnienie sytuacji przez odpowiednie służby państwowe.

Kontrola wprowadzanego do Polski towaru zlecona przez ministra

W odpowiedzi resort rolnictwa poinformował, że Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno — Spożywczych prowadzi na bieżące kontrolę żywności. Ale jednocześnie Wojewódzkie Inspektoraty Jakości Handlowej Artykułów Rolno — Spożywczych (WIJHAR-S) zostały zobowiązane przez ministra rolnictwa do podjęcia odpowiednich wzmożonych działań w zakresie kontroli wprowadzania do obrotu na terenie Polski ogórków przywożonych z Macedonii, Grecji czy Niemiec, które mogą nie spełniać stosownych wymogów jakościowych z uwagi na podejrzenie, iż część z nich może pochodzić z Rosji.

- W związku z powyższym zwracam się z apelem o przekazywanie do GIJHARS lub bezpośrednio do WIJHARS informacji o konkretnych podmiotach, tj. importerach i dostawcach, którzy podejrzewani są o prowadzenie, opisanych w Pana piśmie, nieuczciwych praktyk handlowych, w tym fałszowanie informacji o kraju pochodzenia świeżych ogórków – napisał wiceminister rolnictwa Rafał Romanowski. 

Trwają kontrole na granicach

Jednocześnie państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni przeprowadzają kontrole towarów pochodzenia niezwierzęcego, które wjeżdżają do Polski przez punkty graniczne. Inspekcja Sanitarna sprawdza także towar, który przejeżdża tranzytem.  Każdorazowo inspektorzy żądają przedłożenia przez importera dokumentów potwierdzających bezpieczeństwo, w tym wyników badań laboratoryjnych.

Główny Inspektorat Sanitarny realizuje także we współpracy z instytutami naukowo badawczymi „Plan pobierania próbek do badania żywności w ramach urzędowej kontroli i monitoringu". Zgodnie z nim w 2022 r. ogórki lub warzywa świeże są badane w kierunku:

• pestycydów;
• metali szkodliwych dla zdrowia;
• zanieczyszczeń mikrobiologicznych;
• skażenia promieniotwórczego.

Niezależnie od powyższych kontroli planowanych prowadzone są tzw. kontrole  interwencyjne będące efektem zgłoszenia nieprawidłowości.

Żywność pod specjalnym nadzorem

Aktualnie Inspekcja Sanitarna realizuje we współpracy z MRiRW program wzmożonej kontroli żywności importowanej w kierunku badania pozostałości pestycydów. W ramach tego programu w 2022 r. zaplanowano do pobrania 500 próbek żywności importowanej, w tym 16 próbek ogórków (w zależności od dostępności na rynku i zgłoszeń do granicznej kontroli sanitarnej), pobranej na różnych etapach łańcucha żywnościowego przywożonych z państw trzecich, a w przypadku ich braku z krajów Unii Europejskiej. Próbki są pobierane na etapie granicznej kontroli sanitarnej, u importerów, którzy mogą być jednocześnie producentami / hurtownikami / sprzedawcami oraz w obrocie, głównie w na etapie sprzedaży hurtowej np. w dużych centrach dystrybucyjnych, giełdach warzywno-owocowych, hurtowniach oraz zakładach produkcyjnych. Do tej pory pobrano 6 próbek ogórków świeżych pochodzących z Hiszpanii, Białorusi i Albanii, w których nie stwierdzono przekroczeń NDP pestycydów.

Co stwierdził urząd antymonopolowy?

O zajęcie się sprawą poproszono także Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który sprawdził czy na rynku ogórków nie dochodzi do:

• porozumienia ograniczające konkurencję;
• nadużywanie pozycji dominującej przez jednego lub kilku przedsiębiorców.

- Zgodnie ze stanowiskiem Prezesa UOKiK zgłoszony sygnał rynkowy opisany w Pana piśmie nie przejawia wystarczających okoliczności do podjęcia w niniejszej sprawie kroków formalnych przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów – napisał do W. Szmulewicza wiceminister rolnictwa Rafał Romanowski.

wk
Fot: envatoelements

O czym musimy pamiętać, oddając opakowania?

Opakowań po środkach ochrony roślin, pod żadnym pozorem, nie wolno wyrzucać do pojemników na odpady komunalne, oraz nie wolno ich palić ani wykorzystywać ponownie do przechowywania innych substancji.

Etap pierwszy:

• Opakowania po środkach ochrony roślin powinny zostać opróżnione;
• Następnie należy je przepłukać trzykrotnie;
• Powstałe popłuczyny wykorzystać do oprysku;
• Popłuczyny nie mogą zostać wylane do kanalizacji.

Etap drugi:

Tak przygotowane opakowanie, może zostać oddane w punkcie sprzedaży. W punkcie tym wyznaczone osoby przyjmują od nas opakowania bezpłatnie, spisują protokół, w którym zaznaczają ich ilość i wielkość. Przykładowo 3 butelki jedno litrowe, 2 butelki po 250 ml. Jedna kopia zostaje w punkcie, druga trafia do osoby oddającej opakowania.

Kartę można pobrać tutaj: https://systempsor.pl/wp-content/uploads/2017/03/karta.png

Etap trzeci:

Opakowania przekazane w punkcie sprzedaży, zostaną następnie przez nich przekazane firmie zajmującej się ich utylizacją.
Pamiętajmy, że puste opakowania możemy oddać w każdym punkcie, nie tylko w tym, w którym dokonaliśmy zakupu. Nie mamy obowiązku okazywania paragonu ani faktury.

Mapa punktów odbioru opakowań

Bernat Patrycja
Źródło: systempsor
Fot: systempsor/Bernat Patrycja

W maju 2020 r. Komisja przedstawiła swoją strategię „Od pola do stołu” jako jedno z kluczowych działań w ramach Europejskiego Zielonego Ładu. Strategia ma przyczynić się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r., a jednocześnie zmienić obecny unijny system żywnościowy w model zrównoważony. Jednym z celów Europejskiego Zielonego Ładu jest zmniejszenie o 50% zużycia pestycydów do 2030 r.

Większa dostępność ekologicznych preparatów

Komisja Europejska realizując ten cel przyjęła właśnie nowe przepisy w celu zwiększenia dostępności ekologicznych środków ochrony roślin do stosowania w państwach członkowskich. Nowe przepisy ułatwią wydawanie zezwoleń na stosowanie mikroorganizmów jako substancji czynnych w środkach ochrony roślin i zaoferują rolnikom z UE dodatkowe możliwości zastąpienia chemicznych środków ochrony roślin bardziej zrównoważonymi alternatywami.

- Przejście na bardziej zrównoważone systemy żywnościowe oznacza znalezienie alternatyw dla chemicznych pestycydów. Komisja Europejska jest zobowiązana do ułatwienia tego procesu poprzez zwiększenie liczby alternatyw biologicznych i alternatyw niskiego ryzyka na rynku. Od początku naszej kadencji zatwierdziliśmy już 20 alternatyw niskiego ryzyka. Dzięki tym nowym zasadom zapewnimy, że ekologiczne alternatywy dla tradycyjnych pestycydów będą mogły jeszcze szybciej dotrzeć do naszych rolników. Im więcej wspólnie zainwestujemy w ocenę środków ochrony roślin, tym bezpieczniejszymi alternatywami będziemy dysponować i będziemy mogli wywiązać się z naszego zobowiązania do ograniczenia stosowania pestycydów chemicznych o 50% do 2030 r. – powiedziała  Stella Kyriakides unijna komisarz ds. zdrowia i bezpieczeństwa żywności.

Uproszczenie już od listopada

Jednak zanim preparaty biologiczne zostaną dopuszczone do użytku, należy zweryfikować, czy ich użycie jest bezpieczne i nie ma negatywnych skutków dla zdrowia ludzi i zwierząt lub wobec innych organizmów niebędących przedmiotem zwalczania. Nowe przepisy powinny przyspieszyć zatwierdzanie mikroorganizmów biologicznych i zawierających je środków ochrony roślin.

Akty prawne będą teraz analizowane przez Parlament Europejski i Radę Europejską. Jeśli nie wniosą sprzeciwu, zostaną przyjęte i będą obowiązywać od listopada 2022 r.

Czy to wystarczy?

Polskie organizacje rolnicze zwracają jednak uwagę, że realizacja ambitnych planów redukcji stosowania środków ochrony roślin nie będzie taka prosta i wiąże się z ryzykiem znacznego spadku produkcji roślinnej. Preparaty biologiczne nie są bowiem tak skuteczne jak konwencjonalne środki ochrony roślin oraz droższe w stosowaniu.

- Proponowana redukcja zużycia środków ochrony roślin od 35 do 50 % w aktualnej sytuacji w UE oraz na świecie jest założeniem utopijnym, ale w niskiej skali może być wykonana pod warunkiem specjalnych dopłat dla rolników, którzy rozszerzają stosowanie metod niechemicznych, w tym głównie z wykorzystaniem preparatów biologicznych oraz odmian odpornych na agrofagi. Brak pomocy w ramach WPR 2023 - 2027 i pozostawienie rolników bez wsparcia finansowego spowoduje, że nie nastąpi ograniczenie chemizacji środowiska rolniczego w całej UE – napisali Marian Sikora z Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych oraz Stanisław Kacperczyk z Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych w liście do Copa-Cogeca. 

wk
fot: envato.elements

Ile pieniędzy zostanie przeznaczone na ten cel?

Łączna kwota, która zostanie przyznana w tym programie to 94,958 mln UAH – (12226665,56 zł). Powierzchnia, objęta e-Work to 307,44 ha.

Uprawa sadów jagodowych, jabłkowych i gruszy rozwijać się ma aż w 10 regionach. Jest to Odessa, Iwano-Frankowsk, Kijów, Lwów, Wołyń, Czerniowice, Zakarpacie, Czerkasy, Równe, Chemilnicki.
Powierzchnia gruntów na tych obszarach to od 1,34 ha do 25 ha. Kwota dotacji w zależności od obszaru i jego wielkości wynosi od 360 tys. UAH (46422,08 zł), do 10 mln UAH (1289502,35 zł) na jednego plantatora.

Do Ministerstwa wpłynęły 72 wnioski, z czego tylko 22 dostało decyzje pozytywna. 25 odrzucono, 7 jest w trakcie rozpatrywania, natomiast 18 przesłano do finalizacji.

Źródło: polskiesadownictwo za EastFruit
Fot: enavato.elements

Rzecznik Praw Obywatelskich przystąpił do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym ze skargi kasacyjnej obywatelki, którą Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zobowiązała do zwrotu całości wypłaconych środków unijnych.

Skarżąca realizowała swoje zobowiązanie w ramach umowy poddzierżawy na gruntach należących do innego podmiotu. Właściciel gruntów rozwiązał umowę z dzierżawcą pod pretekstem zawarcia umowy dzierżawy bezpośrednio ze skarżącą. Do zawarcia umowy jednak nie doszło, a  w kolejnym roku właściciel gruntów skosił na trawę na gruncie, co uniemożliwiło skarżącej dalszą realizację programu rolnośrodowiskowego.

Podstęp właściciela gruntu

Sąd I instancji uznał, że rozwiązanie umowy przez dzierżawcę nastąpiło w wyniku podstępu właściciela gruntu. Niemożność dalszego realizowania zobowiązania przez skarżącą było więc zdaniem sądu „okolicznością, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mającą wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będącą wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika” zgodnie z  przepisami przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013.

Siła wyższa

Sąd uznał jednak, że skarżąca nie zachowała 10 dniowego terminu do zgłoszenia tych okoliczności i oddalił skargę. Zgodnie z unijnymi przepisami przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta wraz z odpowiednimi dowodami, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent są w stanie dokonać tej czynności. Sąd I instancji uznał, że termin ten biegł od dnia, w którym rozwiązano umowę dzierżawy, a nie zawarto nowej. Nie uznał  tym samym argumentacji skarżącej, która termin ten wiązała z dniem, w którym odkryła skoszenie trawy na gruncie przez właściciela.

RPO wchodzi do gry

W piśmie procesowym Rzecznik Praw Obywatelskich podzielił stanowisko skarżącej. Zdaniem Rzecznika sąd I instancji mylnie połączył bieg terminu do zgłoszenia wyjątkowych okoliczności z kwestiami dotyczącymi stosunków umownych pomiędzy skarżącą a właścicielem gruntów. Tymczasem przepisy unijne i krajowe łączą możliwość przyznania płatności z posiadaniem działek rolnych.

Zdaniem RPO należy przyjąć, że posiadaczem uprawnionym do pobierania płatności bezpośrednich może być także osoba, która włada gruntami bezumownie, także wbrew woli właściciela. Na problem pobierania dotacji przez posiadaczy wbrew woli właścicieli RPO zwracał uwagę Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi w 2016 r. Ministerstwo stanęło wówczas na stanowisku, że celem przyznawania dopłat jest wspieranie faktycznej działalności rolniczej, a ewentualne spory własnościowe lub umowne powinny być rozstrzygane w postepowaniu cywilnym.


wk
fot. envateolements

O wyjaśnienia w sprawie odszkodowań za szkody w uprawach rolnych powodowanych przez chronione gatunki ptaków, zwróciły się Pomorska i Wielkopolska Izba Rolnicza.

Za co odpowiada Skarb Państwa?

W wyjaśnieniach przesłanych do Krajowej Rady Izb Rolniczych resort środowiska i klimatu przypomniał, że Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez:

• żubry;
• wilki;
• rysie;
• niedźwiedzie;
• bobry.

Z kolei oględzin i szacowania szkód, a także ustalenia wysokości odszkodowania i jego wypłaty dokonuje regionalny dyrektor ochrony środowiska, zaś na obszarze parku narodowego  dyrektor tego parku. Zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody, minister właściwy ds. środowiska, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa i rybołówstwa, określił na drodze rozporządzenia tryb postępowania przy szacowaniu szkód oraz sposób wypłaty odszkodowania za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta.

Jak ocenić szkody wyrządzone przez ptaki?

Na czym polega trudność dodania dzikich ptaków do listy gatunków, za których szkody Skarb Państwa wypłaca odszkodowania?

Resort klimatu i środowiska przypomina, że szacując szkody trzeba się kierować zasadą oceny rzeczywistej szkody oraz przyjęcia wyceny szkody według cen rynkowych.

- Trudność opracowania obiektywnych metodyk oceny rzeczywistej szkody wynika z faktu, iż przy szacowaniu szkód wyrządzonych przez ptaki na polach uprawnych nawet zmiana warunków atmosferycznych (w szczególności wystąpienie opadów) może istotnie utrudniać, a nawet uniemożliwiać, wskazanie gatunku odpowiedzialnego za spowodowanie szkód głównie z uwagi na często znaczną rotacje stad, a także obecność gatunków nieżerujących na zasiewach. Wymienione powyżej kwestie powodują, że oszacowanie szkody i udowodnienie, iż została ona wyrządzona przez konkretny gatunek objęty ochrona gatunkową, za którego wyrządzone szkody przysługuje odszkodowanie, jest niezwykle trudne, a w niektórych przypadkach może być niemożliwe – napisał Adam Guibourgé-Czetwertyński wiceminister klimatu i środowiska.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego

Jednocześnie ministerstwo klimatu zauważyło, że w orzeczeniu z 21 lipca 2014 r. Trybunał Konstytucyjny opowiedział się przeciwko całkowitej automatyzacji refundacji szkód, zwracając uwagę, że działania odszkodowawcze Skarbu Państwa winny być powiązane z oceną działań prewencyjnych podejmowanych przez właścicieli i posiadaczy mienia, w którym zaistniała szkoda.

Trybunał Konstytucyjny wskazał również, że działania zapobiegawcze pozwalają (...) z jednej strony na ochronę zagrożonych gatunków, które mogą swobodnie występować w formie dziko żyjącej, z drugiej zaś zapobiegają powstawaniu szkód w gospodarce człowieka lub je minimalizują. W połączeniu z istniejącymi zasadami odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez określone gatunki zwierząt chronionych jest to rozwiązanie realizujące standardy konstytucyjne”.

Jak odstraszać dzikie ptaki?

Obecnie w ramach działań prewencyjnych, regionalni dyrektorzy ochrony środowiska, na wniosek podmiotów, w których interesie jest zminimalizowanie szkód, wydają zezwolenia m.in. na:

• płoszenie i niepokojenie osobników gatunków objętych ochroną;
• eliminację osobników objętych ochroną częściową.

W przypadku płoszenia wskazać należy, że niezwykle istotne jest dokładne zaplanowanie takich działań i dopasowanie ich do warunków lokalnych. Wśród urządzeń dźwiękowych największą sprawność w odstraszaniu ptaków odnotowano dla systemów wykorzystujących bioakustykę (przekazujących dźwięki o znaczeniu biologicznym np. dźwięki wzywania pomocy), ale o ich skuteczności decyduje wykorzystanie wezwań specyficznych dla danego gatunku oraz dostępności alternatywnych miejsc, do których gatunek ten może się przenieść.

Należy jednak pamiętać, że pomimo początkowej skuteczności, ptaki potrafią się przyzwyczaić do dźwięków tych urządzeń (dłuższy efekt odstraszania można uzyskać wtedy, gdy źródła dźwięków są często przenoszone, a częstotliwość dźwięków jest dopasowywana odpowiednio do sytuacji i stosowane są uzupełniające techniki odstraszania ptaków).

wk
fot. envato.elements

Grupa posłów klubu Lewica zwróciła się do ministra rolnictwa z pytaniami dotyczącymi „procesu bezpłatnego przekazywania gruntów rolnych osobom prawnym Kościoła katolickiego”.
Zwrócili oni uwagę, że zgodnie z przepisami z 1989 r. Kościół katolicki otrzymał możliwość nieodpłatnego nabywania gruntów znajdujących się na terenach Ziem Odzyskanych, a więc tych, które Polska otrzymała po II wojnie światowej. Już w 2013 roku państwo polskie przekazało Kościołowi na Ziemiach Odzyskanych łącznie ponad 38 tysięcy hektarów. Oznacza to, że już 10 lat temu Kościół otrzymał o 5 tysięcy hektarów więcej, niż stracił.

Posłowie Lewicy zapytali między innymi ile dokładnie ziemi otrzymał Kościół katolicki oraz czy przewiduje się likwidację przepisów umożliwiających przekazywanie gruntów.

Ile ziemi otrzymały kościoły?

W odpowiedzi wiceminister rolnictwa Rafał Romanowski poinformował, że w okresie od 1992 r. do dnia 30 czerwca 2022 r. na rzecz kościelnych osób prawnych przekazano nieodpłatnie z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa 90 378 ha, w tym 82 656 ha na rzecz Kościoła Katolickiego.

W okresie od 1 stycznia 2021 r. do 30 czerwca 2022 r. przekazano łącznie 208 ha, w tym:

• w 2021 roku przekazano 168 ha, z czego 86 ha na rzecz Kościoła Katolickiego;
• w I półroczu 2022 r. przekazano 40 ha – w całości na rzecz Kościoła Katolickiego.

Kolejne wnioski czekają na rozpatrzenie

Jednocześnie zgodnie z informacjami przekazanymi przez Centralę Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa do 31 marca 2022 r. do oddziałów terenowych KOWR wpłynęło 407 wystąpień kościelnych osób prawnych zainteresowanych nieodpłatnym przekazaniem gruntów wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na ich rzecz.

- Z uwagi na fakt, że znaczna część wniosków nie zawiera informacji co do oznaczenia nieruchomości oraz powierzchni, a stanowi jedynie informację o zainteresowaniu przejęciem gruntów, brak jest możliwości określenia powierzchni, której dotyczą te wystąpienia. W tym miejscu należy podkreślić, że nie są to wnioski inicjujące postępowanie w przedmiocie przekazania nieruchomości, gdyż takie żądania powinny być składane do wojewody – napisał wiceminister R. Romanowski.

Jednocześnie resort rolnictwa poinformował, że nie prowadzi prac nad zmianą tych przepisów gdyż są one w kompetencjach ministerstwa spraw wewnętrznych i administracji.

Będą zmiany?

Tymczasem posłowie Lewicy już w zeszłym roku złożyli projekt ustawy, który zakładała wstrzymanie przekazywania ziemi dla Kościoła Katolickiego w ramach rekompensaty za grunty utracone po II Wojnie Światowej. Szacowano, że wartość przekazanych w ten sposób gruntów to ok. 3,5 mld zł a Kościół otrzymanymi gruntami spekuluje na rynku. Ustawa nie została skierowana do prac parlamentarnych.

wk
fot. envato.elements

Celem tej interwencji jest wspieranie rozpoczynania i rozwoju działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym przez młodych rolników, zapewniając dostęp do kapitału niezbędnego w początkowej fazie prowadzenia gospodarstwa.

Na co można otrzymać dotację?

Wsparcie dotyczy rozpoczynania i rozwoju działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w zakresie wytwarzania nieprzetworzonych produktów rolnych, a także przygotowania do sprzedaży nieprzetworzonych produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie. A szczególnie:

• inwestycje budowlane;
• zakup nieruchomości rolnych;
• zakup zwierząt gospodarskich lub innych zwierząt niezbędnych do prowadzenia produkcji zwierzęcej;
• zakup nowych maszyn, urządzeń, wyposażenia lub sprzętu, w tym sprzętu komputerowego i oprogramowania służącego wsparciu wytwarzania nieprzetworzonych produktów rolnych lub przygotowania ich do sprzedaży.

Nie przewiduje się wsparcia gospodarstw w zakresie:

• zwierząt futerkowych, z wyjątkiem królika utrzymywanego w celu produkcji surowca mięsnego‘;
• plantacji roślin wieloletnich na cele energetyczne;
• niektórych działów specjalnych produkcji rolnej m.in.: hodowla zwierząt laboratoryjnych, ryb akwariowych, psów rasowych i kotów rasowych.

Nie są wspierane inwestycje, które zostały zrealizowane lub rozpoczęte przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy.

Kto może otrzymać dotację?

Pomoc może być przyznana, jeżeli zostaną spełnione następujące warunki:

• rozpoczęcie prowadzenia działalności rolniczej (w gospodarstwie rolnym) nie wcześniej niż w okresie 24 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o przyznanie pomocy;
• rozpoczęcie, najpóźniej w terminie 12 miesięcy od dnia przyznania pomocy, prowadzenia, jako kierujący, działalności rolniczej w gospodarstwie o powierzchni użytków rolnych równej co najmniej średniej wojewódzkiej lub krajowej (tej niższej) lub o wielkości ekonomicznej równej co najmniej 15 000 euro;
• powierzchnia użytków rolnych tego gospodarstwa nie może przekraczać 300 ha, a jego wielkość ekonomiczna – 150 000 euro;
• powierzchnia użytków rolnych stanowiących przedmiot własności beneficjenta, użytkowania wieczystego lub dzierżawy z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub od jednostek samorządu terytorialnego stanowi co najmniej 50% odpowiedniej średniej (wojewódzkiej lub krajowej – tej niższej);
• przedłożenie biznesplanu dotyczącego rozwoju działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym w zakresie wytwarzania nieprzetworzonych produktów rolnych lub przygotowania do sprzedaży nieprzetworzonych produktów rolnych wytwarzanych w gospodarstwie;
• posiadanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych lub umiejętności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym (staż pracy w rolnictwie) i uwzględniających co najmniej wymogi określone w definicji młodego rolnika lub zadeklarowanie uzupełnienia kwalifikacji.

Co będzie musiał spełnić młody rolnik?

Beneficjent będzie zobowiązany do:

• realizacji założeń biznesplanu, w tym realizacji inwestycji w środki trwałe związanych z rozpoczynaniem lub rozwojem działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym o szacunkowej wartości wynoszącej co najmniej 70% kwoty pomocy;
• uzupełnienia kwalifikacji zawodowych – jeśli beneficjent nie spełniał wymogu dotyczącego posiadania odpowiednich kwalifikacji zawodowych lub umiejętności;
• korzystania z doradztwa indywidualnego dla osób rozpoczynających po raz pierwszy prowadzenie gospodarstwa jako młody rolnik w ramach interwencji „Kompleksowe doradztwo rolnicze”;
• osiągnięcia co najmniej 60-procentowego udziału przychodów uzyskiwanych w związku z prowadzoną w gospodarstwie działalnością rolniczą we wszystkich swoich przychodach;
• osiągnięcia w wyniku realizacji biznesplanu określonego szczegółowo wzrostu wielkości ekonomicznej gospodarstwa;
• osiągnięcia w wyniku realizacji biznesplanu wzrostu wielkości ekonomicznej gospodarstwa do poziomu co najmniej 19 500 euro – w przypadku, gdy gospodarstwo beneficjenta nie spełniało wymogu wyjściowej wielkości ekonomicznej;
• utrzymania wielkości ekonomicznej na zwiększonym, w co najmniej minimalnym wymaganym stopniu, poziomie oraz utrzymania co najmniej 60-procentowego udziału przychodów uzyskiwanych w związku z prowadzoną w gospodarstwie rolnym działalnością rolniczą we wszystkich przychodach beneficjenta przynajmniej - do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy;
• utrzymania nabytych w ramach operacji środków trwałych co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy;
• prowadzenia rachunkowości rolniczej, w tym ewidencji przychodów i rozchodów, co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy;
• prowadzenia działalności rolniczej w gospodarstwie jako kierujący co najmniej do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy.

Przysługuje jedna premia na osobę i gospodarstwo

Kto nie otrzyma premii?

• Osoba, która otrzymała premię dla młodych rolników w ramach PROW 2014-2020 lub wsparcie na ułatwianie startu młodym rolnikom w ramach PROW 2007-2013 lub SPO 2004-2006 nie kwalifikuje się do wsparcia.

Wsparcia nie przyznaje się również, jeżeli małżonek młodego rolnika:

• otrzymał premię dla młodych rolników w ramach PROW 2014-2020 lub wsparcie na ułatwianie startu młodym rolnikom w ramach PROW 2007-2013 lub SPO 2004-2006 lub
• rozpoczął prowadzenie działalności rolniczej (w gospodarstwie rolnym) wcześniej niż w okresie 24 miesięcy przed dniem złożenia przez młodego rolnika wniosku o przyznanie pomocy.

Ile wyniesie premia?

W Planie Strategicznym założono, że wysokość premii dla młodych rolników wyniesie 200 tys. zł i będzie wypłacana w dwóch ratach. Ustalając stawkę pomocy wzięto pod uwagę aktualną kwotę pomocy dla młodych rolników oraz średnią wartość inwestycji zrealizowanych przez młodych rolników w ramach „Modernizacji gospodarstw rolnych” PROW 2014- 2020 (około 187 000 zł).


wk
fot: envatoelements

Ochrona ziemi rolnej

O ochronę zmieni rolnej przed przeznaczaniem jej na cele nierolnicze zwróciła się do wicepremiera i ministra rolnictwa Henryka Kowalczyka Krajowa Rada Izb Rolniczych. Zdaniem samorządu rolniczego wiele nowopowstałych farm słonecznych w sposób niekorzystny oddziałuje na sąsiednie działki, na których prowadzona jest produkcja rolnicza. O sprawie poinformowała Małopolska Izba Rolnicza.

Grunty rolne utracone bezpowrotnie

-  Niejednokrotnie lokalizacja farm fotowoltaicznych planowana jest na gruntach o dobrej kulturze rolnej i wysokiej bonitacji. Rodzi to obawy, że część z tych gruntów utracona zostanie bezpowrotnie jako grunty rolne i przeznaczona zostanie pod inwestycje związane z rozwojem fotowoltaiki. Z uwagi na fakt, że budowa naziemnych instalacji fotowoltaicznych wymaga, w większości wypadków, znacznej ingerencji w grunt (budowa fundamentów pod panele, linii przesyłowych i stacji transformatorowych) a użytkowanie takich instalacji trwać będzie od 15 do 30 lat od momentu ich uruchomienia przyjąć należy, że grunty oddane takim firmom w dzierżawę nigdy już nie zostaną przywrócone do pierwotnego stanu i nie posłużą więcej jako miejsce produkcji żywności – napisał Janusz Wałaszek z Małopolskiej Izby Rolniczej (MIR).

Dlatego Rada Powiatowa MIR w Tarnowie wnioskuje o wprowadzenie ustawowego zakazu przeznaczania pod budowę farm fotowoltaicznych gruntów rolnych klas I-IV oraz pozostałych gruntów rolnych w przypadku gdy nie są one przeznaczone do celów inwestycyjnych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.

Co może minister rolnictwa? 

W odpowiedzi Mariusz Drozdowski zastępca dyrektora Departamentu Nieruchomości i Infrastruktury Wsi MRiRW poinformował, że tej sprawie resort rolnictwa nie ma możliwości podjęcia jakiejkolwiek interwencji, gdyż zgodnie z obowiązującymi przepisami to wójt, burmistrz czy prezydent miasta, jest odpowiedzialny za kształtowanie polityki przestrzennej na obszarze gminy i to on realizuje zadania z zakresu zagospodarowania przestrzennego. Minister rolnictwa nie ma uprawnień do tworzenia, bądź zmiany miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Uprawnienia Ministra dotyczące wpływu na politykę przestrzenną gminy wynikają z przepisów ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, zgodnie z przepisami procedury planistycznej i, na wniosek wójta (burmistrza), w drodze decyzji administracyjnej rozstrzyga, co do zasadności przeznaczenia gruntów rolnych na cele nierolnicze tylko pod warunkiem, że stanowią one użytki rolne klas I-III i położone są na obszarach wiejskich.

Będą zmiany w prawie

Ale jedocześnie MRiRW poinformowało, że trwają obecnie prace dotyczące zmiany ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podczas uzgodnień tego dokumentu MRiRW zgłosił szereg uwag dotyczących regulacji, mających na celu konieczność uwzględniania w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym potrzeb w zakresie zrównoważonego rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich podkreślając przy tym, że rozwój inwestycji związanych z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii nie może ograniczać możliwości rozwoju działalności rolniczej. Ułatwienia dla rozwoju inwestycji OZE powinny dotyczyć wyłącznie gruntów, które z rolniczego punktu widzenia są najmniej przydatne i na których prowadzenie racjonalnej produkcji rolniczej jest niemożliwe i wymaga znaczących nakładów środków produkcji.

wk
fot. envatoelements

W całym kraju deficyt wody dla roślin uprawnych

Susza ponownie potwierdzona oficjalnie

 W odpowiedzi na pismo Małopolskiej Izby Rolniczej z lipca 2022 r. dotyczące konsolidacji instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo żywności ministerstwo rolnictwa poinformowało, że obecnie nie toczą się prace legislacyjne w tym zakresie.

 - Przeprowadzenie reorganizacji służb kontroli żywności w Polsce stanowi duże wyzwanie organizacyjne. Ponadto, w toku podejmowanych dotąd prób takiej reorganizacji występowały istotne rozbieżności dotyczące zadań i organizacji przyszłej skonsolidowanej inspekcji, a różnice w tym zakresie były trudne do przezwyciężenia – napisał wiceminister rolnictwa Lech Kołakowski.

Efekt Ukrainy?

Zdaniem resortu rolnictwa aktualne warunki geopolityczne będące w szczególności skutkiem agresji Federacji Rosyjskiej na terytorium Ukrainy, których skutki znajdują także odzwierciedlenie w działalności instytucji państwowych, nie sprzyjają generowaniu niepewności i niestabilności, które w początkowym etapie wiązałyby się z przeprowadzaniem takiej konsolidacji.

- Reasumując, realizacja szeroko zakrojonego działania w postaci konsolidacji inspekcji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo i jakość żywności jest aktualnie niecelowa – podsumował wiceminister L. Kołakowski.

Niekończąca się historia

Koncepcja połączenia wszystkich inspekcji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo żywności była jednym z elementów programu wyborczego PiS. Resort rolnictwa pod kierownictwem Krzysztofa Jurgiela przygotował nawet stosowną ustawę, którą przyjął rząd. Ale projekt utknął w tzw. „sejmowej zamrażarce”.

Wniosek NIK

Potrzebę połączenia inspekcji bezpieczeństwa żywności widzi natomiast Najwyższa Izba Kontroli. W swoim raporcie NIK napisał, że w rozbudowanej strukturze organizacyjnej systemu kontroli bezpieczeństwa żywności występuje podział kompetencji pomiędzy poszczególnymi inspekcjami, który opiera się na kilku kryteriach często wzajemnie się nakładających i nie zawsze w pełni czytelnych. Bierze w nim udział wiele instytucji takich jak:

• Inspekcja Sanitarna;
• Inspekcja Weterynaryjna;
• Inspekcja Ochrony Roślin
• oraz Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Kontrole wykazały, m.in., że organy Inspekcji Weterynaryjnej oraz Sanitarnej nie przekazywały między sobą informacji o przypadkach nielegalnie prowadzonej działalności w zakresie produkcji artykułów żywnościowych. Stwierdzono też spory kompetencyjne pomiędzy oboma inspekcjami w zakresie sprawowania nadzoru nad produktami pochodzenia zwierzęcego.

wk
fot: pixabay

Nowe działanie PROW

Rozporządzenie wprowadza nowy zakres wsparcia – „zielona energia w gospodarstwie”. MRiRW przewiduje w nim inwestycje w:

• urządzenia produkujące energię ze źródeł odnawialnych;
• magazynowanie energii elektrycznej, a także w pompy ciepła;
• systemy zarządzania energią, które będą wykorzystywane na potrzeby własne gospodarstwa

Jakie możliwości dofinansowania?

W przypadku operacji w obszarze „zielona energia w gospodarstwie” pomoc przyznaje się i wypłaca do wysokości limitu, który w okresie realizacji programu, na jednego beneficjenta i na jedno gospodarstwo, wynosi maksymalnie 150 tys. zł.

Do kosztów kwalifikowalnych rolnicy będą mogli zaliczyć następujące koszty:

• zakupu nowych urządzeń służących do pozyskiwania energii elektrycznej z promieniowania słonecznego o zainstalowanej mocy elektrycznej do 50 kW wraz z magazynami energii, z tym że koszt magazynu energii nie może stanowić mniej niż 30% całkowitych kosztów kwalifikowalnych;
• zakupu nowych pomp ciepła wraz z magazynami energii;
• zakupu systemów zarządzania przepływami energii elektrycznej;
• budowy lub zakupu infrastruktury technicznej niezbędnej do instalacji urządzeń, o których mowa powyżej;
• zakupu sprzętu komputerowego i oprogramowania na potrzeby funkcjonowania systemu zarządzania przepływami energii elektrycznej w gospodarstwie;
• opłat za patenty lub licencje.

Wnioskodawca w danym naborze może złożyć maksymalnie jeden wniosek do ARiMR o przyznanie pomocy dotyczący jego gospodarstwa na operację w obszarze zielona energia w gospodarstwie.

Dodatkowe warunki

Warunkiem przyznania pomocy na operacje w obszarze zielona energia w gospodarstwie, następuje wyłącznie w przypadku, jeżeli inwestycja będzie realizowana na obiektach budowlanych, w których pokrycie dachowe nie będzie zawierać azbestu. Pośrednio powinno się to przyczynić do minimalizacji negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych obecnością azbestu na terenach wiejskich oraz likwidacji szkodliwego oddziaływania azbestu na środowisko.

Ponadto inwestycje mają służyć wyłącznie zaspokojeniu potrzeb własnych beneficjenta w zakresie energii, a zdolności produkcyjne tych urządzeń nie przekroczą ekwiwalentu łącznego średniego rocznego zużycia energii elektrycznej w danym gospodarstwie rolnym.


wk
fot. pixabay

Podwyższona cena na rok 2022/2023

Podczas posiedzenia negocjacyjnego, które odbyło się we wtorek 23 sierpnia 2022 r. Rada Związków Plantatorów Buraka Cukrowego przy Krajowej Grupie Spożywczej S.A. uzgodniła z Zarządem Krajowej Grupy Spożywczej S.A. podwyższenie ceny za buraki kontraktowane w roku gospodarczym 2022/23.

W 2022 r. plantatorzy dostarczający buraki do Krajowej Grupy Spożywczej otrzymają zapłatę za kontraktowane buraki o zawartości cukru 16% w kwocie netto nie mniejszej niż 46 €/t. Na tę kwotę składa się cena podstawowa 37 €/t i świadczenie gwarantowane w kwocie 9 €/t (zaliczka na poczet świadczenia dodatkowego powiązanego z ceną cukru). Dodatkowo podwyższono cenę za buraki nadwyżkowe do kwoty 120 zł netto za tonę.

Trwa proces kontraktacji na rok 2023

Z informacji z Krajowej Grupy Spożywczej wynika, że firma rozpoczęła już proces kontraktacji na rok 2023. Początkowo kwota za buraki kontraktowane ustalona została na poziomie nie mniej niż 45 euro za 1 tonę buraków standardowych. Po wczorajszym spotkaniu zdecydowano o podniesieniu cen skupu.

- W tym sezonie ponownie ma zostać krajowym liderem i zaoferować najlepszą cenę za dostarczone buraki cukrowe. Cukrownie należące do koncernu „Polski Cukier” już od wielu lat oferują polskim Plantatorom najwyższe stawki – zapewnia KGS.  

W kampanii 2022/2023 obowiązywał będzie mechanizm reklasyfikacji buraków nadwyżkowych, co pozwoli na rozliczenie części dostarczonych nadwyżek w cenie buraków kontraktowanych.

Co oferuje KGS? Jakie działania wspierające?

Spółka podkreśla, że każdy z plantatorów poza najwyższą stawką w kraju za dostarczone buraki cukrowe, może także liczyć na szereg działań wspierających ze strony cukrowni takich jak:

• zaopatrzenie w rolnicze środki produkcji;
• szkolenia agrotechniczne;
• promocyjne programy ochronne;
• wsparcie Funduszu Pomocowego w przypadku zaistnienia niekorzystnych zjawisk meteorologicznych, chorób roślin czy ataku szkodników,

Spółka oferuje także doradztwo wyspecjalizowanych agrotechników i inspektorów surowcowych. Szczegółowe informacje zainteresowani plantatorzy mogą uzyskać u Inspektorów surowcowych oraz w cukrowniach: Dobrzelin, Kluczewo, Krasnystaw, Kruszwica, Malbork, Nakło i Werbkowice.

Ponadto w czerwcu bieżącego roku spółka realizowała wypłatę dodatkowej premii dla Plantatorów w wysokości 1000 zł netto do każdego zasianego i uprawianego hektara buraków cukrowych.

wk
fot: envatoelements

Będą kolejne dopłaty do nawozów? Morawiecki obiecuje interwencję

Premier poinformował, że temat nawozów był przedmiotem dyskusji na posiedzeniu Rady Ministrów. Podczas spotkania premier Morawiecki zwrócił się do wicepremierów Jacka Sasina i Henryka Kowalczyka o wypracowanie w możliwie krótkim czasie mechanizmów interwencji na rynku nawozów w tym i w przyszłym roku.

- Dzisiaj poprosiłem premierów Sasina i Kowalczyka o wypracowanie w możliwie krótkim czasie odpowiedniego mechanizmu podażowego, popytowego i cenowego, tak żeby znowu móc dokonać odpowiedniej interwencji na rynku nawozów, aby już nie tylko w tym, ale i w przyszłym roku wysokie ceny nawozów nie przekładały się na wysokie ceny żywności - powiedział dziennikarzom premier Mateusz Morawiecki.

Dodał, że propozycje mają zostać przedstawione w ciągu dwóch tygodni.  Nie wiadomo, jakie to będą działania, ale jest jasne, że rząd musi jakoś zareagować na obecną sytuację. Jeśli rolników nie będzie stać na kupno nawozów, obniżą się plony, a w konsekwencji jeszcze bardziej wzrosną ceny żywności.

W pierwszym naborze o dopłaty do nawozów ubiegało się 427 tys. rolników

Przypomnijmy, że do 31 maja 2022 r. rolnicy mogli składać wnioski o dopłaty do nawozów mineralnych innych niż wapno nawozowe lub wapno nawozowe z magnezem. 

Dotacje w wysokości 500 zł do ha upraw i 250 zł do ha łąk można było uzyskać na nawozy zakupione między 1 września 2021 r. a 15 maja 2022 r. O taką pomoc mógł ubiegać się jedynie rolnik, który złożył wniosek o przyznanie dopłat bezpośrednich za 2022 rok.

Do ARiMR wpłynęło blisko 427 tys. wniosków na kwotę 3,5 mld zł. Do tej pory rolnikom wypłacono 1,93 mld zł.

Kiedy Grupa Azoty i Anwil wznowią produkcję nawozów?

Grupa Azoty poinformowała o wstrzymaniu produkcji nawozów 22 sierpnia. Dzień później podobną decyzję podjął Anwil, który zastrzegł, że produkcja zostanie wznowiona jak tylko warunki makroekonomiczne na rynku gazu ulegną stabilizacji.

Natomiast Grupa Azoty zapewnia, że zapewnia, że stale monitoruje poziom cen wszystkich surowców oraz rentowność procesów produkcyjnych i na tej podstawie będzie podejmowała dalsze decyzje.

A na razie ceny gazu rosną w reakcji na zapowiedzi Gazpromu o przerwie w dostawie tego surowca przez gazociąg Nord Stream. Zdaniem analityków rynkowych nie zanosi się na szybką poprawę sytuacji.

-  Problemem jest ogromne zapotrzebowanie energetyczne, przy ograniczonej podaży. Rosja z diabelską konsekwencją realizuje swój cel. Europa nie ma szans na zasypanie dziury. Musi albo zacząć oszczędzać, co już robią Niemcy, albo inwestować np. w wydobycie węgla czy fotowoltaikę, ale te inwestycje nie dzieją się z dnia na dzień, stąd obecny kryzys - mówiła dziś money.pl Grażyna Piotrowska-Oliwa, była prezes PGNiG.

oprac. na podst. artykułu Kamili Szałaj tygodnik-rolniczy.pl
Fot: Facebook Kancelaria Premiera

We wtorek, 23 sierpnia 2022 roku, pojawiła się informacja, że ANWIL podjął decyzję o czasowym wstrzymaniu produkcji nawozów. Powodem tak, jak w przypadku Grupy Azoty, jest gwałtowny w​zrost cen gazu ziemnego w Europie. Do tej pory ANWIL jako jedna z kilku firm utrzymywała ciągłość produkcji nawozów, tym samym zapewniając ich dostępność na rynku.

Henryk Kowalczyk, wicepremier i minister rolnictwa, dzisiaj rano zapewniał, że na jesieni nawozów nie zabraknie. 

- Oczywiście wstrzymanie produkcji może budzić niepokój rolników, ale ja przypominam, że w tej chwili jeszcze na magazynach Grupy Azoty jest dużo więcej nawozów niż w porównywalnym okresie poprzedniego roku. Więc spokojnie będzie można te nawozy nabywać. W tej chwili jest ich grubo ponad 100 tysięcy ton na magazynach. Są też nawozy u dilerów, którzy są sprzedawcami autoryzowanymi Grupy Azoty. Oczywiście na sezon jesienny wystarczy nawozów, ale musimy pamiętać o wiośnie. Mam nadzieję, że sytuacja z gazem po tych przeglądach technicznych się uspokoi – mówił minister. Więcej przeczytasz w artykule: Kolejny cios w rolników! Grupa Azoty ogranicza produkcję nawozów.

Podobne decyzje o wstrzymaniu produkcji nawozów podjęły do tej pory takie europejskie spółki z branży chemicznej, jak: Yara, OCI, Nitrogenmuvek, czy Fertiberi.

Wzrost cen gazu ziemnego o 41 proc. w ciągu tygodnia

Przedstawiciele spółki podają, że w trakcie przestoju produkcji ANWIL będzie realizował prace remontowe i inwestycyjne.

Oprac. nmm z tygodnik-rolniczy.pl

fot. Bernat

Grupa Azoty, największy producent nawozów w Polsce, ograniczyła produkcję nawozów. Jak poinformowała spółka w komunikacie, wstrzymana została praca instalacji do produkcji nawozów azotowych, kaprolaktamu oraz poliamidu 6. Chemiczny gigant ograniczył produkcję amoniaku do około 10 procent możliwości produkcyjnych.  

Wstrzymana została tym samym produkcja w Segmencie Tworzywa oraz w Segmencie Agro, z wyjątkiem produkcji: siarczanu amonu z Instalacji Odsiarczania Spalin, NOXy®, Likam oraz PULNOX®. Grupa Azoty poinformowała, że kontynuuje produkcję katalizatorów, osłonek poliamidowych, kwasów humusowych, skrobi termoplastycznej oraz kwasu azotowego stężonego.

Decyzja zarządu Grupy Azoty została podjęta w związku z rekordowym wzrostem cen gazu ziemnego. 

Grupa Azoty: sytuacja nie była możliwa do przewidzenia

Grupa Azoty poinformowała, że w trakcie ogłoszonego postoju instalacji produkcyjnych realizowane będą procesy inwestycyjne oraz remontowe, w tym planowany wcześniej, główny remont instalacji poliamidów. 

- Obecna sytuacja na rynku gazu ziemnego - pomimo jego dostępności - determinująca rentowność prowadzonej produkcji, jest wyjątkowa, całkowicie niezależna od Spółki i nie była możliwa do przewidzenia – poinformował zarząd spółki.

Gazprom zakręcił kurek, ceny gazu wystrzeliły w górę

W poniedziałek na giełdach ceny gazu ziemnego bardzo mocno wzrosły po decyzji Gazpromu o zawieszeniu przepływu gazociągiem Nord Stream - do 292,50 euro za MWh.

Producenci nawozów w Europie też ograniczają produkcję

Pod koniec lipca decyzję o ograniczeniu podjął norweski gigant nawozowy Yara. 

- Ograniczamy działalność kilku swoich zakładów, których roczna zdolność produkcyjna wynosi 1,3 miliona ton amoniaku i 1,7 miliona ton gotowego nawozu – poinformował dziś Svein Tore Holsether, prezes i dyrektor generalny Yara.

Co o posunięciu Grupy Azoty mówi Henryk Kowalczyk?

Minister rolnictwa Henryk Kowalczyk, który gościł dziś w Radiowej Trójce uspokajał rolników. W jego ocenie na jesieni nawozów nie zabraknie. Poinformował, że przerwę w produkcji Grupa Azoty wykorzysta na wykonanie przeglądu technicznego, który i tak był w planach.

???????? Zapraszam jutro (23 sierpnia) do @RadiowaTrojka. Będę mówił
o bieżących wydarzeniach społeczno-politycznych.

???? Jutro (23.08) godz. 8:45.
Do usłyszenia! ???? pic.twitter.com/sEVhdf7NT6

— Henryk Kowalczyk (@Kowalczyk_H) August 22, 2022

- Oczywiście wstrzymanie produkcji może budzić niepokój rolników, ale ja przypominam, że w tej chwili jeszcze na magazynach Grupy Azoty jest dużo więcej nawozów niż w porównywalnym okresie poprzedniego roku. Więc spokojnie będzie można te nawozy nabywać. W tej chwili jest ich grubo ponad 100 tysięcy ton na magazynach. Są też nawozy u dilerów, którzy są sprzedawcami autoryzowanymi Grupy Azoty. Oczywiście na sezon jesienny wystarczy nawozów, ale musimy pamiętać o wiośnie. Mam nadzieję, że sytuacja z gazem po tych przeglądach technicznych się uspokoi – mówił minister.

oprac. na podst. artykułu Kamili Szałaj tygodnik-rolniczy.pl
fot. Bernat Patrycja

Zagrożone bezpieczeństwo żywnościowe UE i konkurencyjność

Zdaniem polskich organizacji rolniczych ogólny cel dla Unii Europejskiej, zakładający redukcję o 50 % zużycia pestycydów do 2030 r oraz krajowy, wynoszący nie mniej niż 35% będą miały istotny negatywny wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe i konkurencyjność unijnego rolnictwa, a konsekwencje realizacji tych celów nie zostały poddane wystarczającej analizie.

Proponowane przez UE ograniczenie zużycia środków ochrony roślin (ś.o.r) od 35 do 50 % może być korzystne tylko dla państw, które stosują bardzo dużo substancji czynnych. Wg danych FAO najwięcej w UE substancji czynnych stosuje się w Niderlandii, gdyż w ostatnich latach zużywa się 8,8 kg/ha, natomiast średnia dla całej UE wynosi 3,1. W Polsce stosuje się tylko 2,1 kg/ha substancji czynnych, co plasuje nasz kraj na 13 miejscu w UE.

Wg danych GUS w Polsce najniższe zużycie substancji czynnych notuje się w uprawach zbóż, a szczególnie w uprawie żyta, bo tylko 0,3 kg/ha, w owsie - 0,4 kg/ha, mieszanki zbożowe - 0,5 kg/ha, jęczmień jary i kukurydza - po 0,6 kg/ha, pszenica ozima - 1,3 kg/ha, rzepak ozimy - 1,7 kg/ha. W uprawach rolniczych największe zużycie ma miejsce w ochronie ziemniaków, gdzie stosuje się 3,6 kg/ha substancji czynnych, natomiast w burakach zużywa się 2,7. W Polsce w uprawach rolniczych stosuje się mniej substancji czynnych niż wynosi średnia dla całej UE z wyjątkiem ziemniaków, w których zużywa się więcej o 0, 5 kg/ha niż wynosi średnia dla UE.

Czarny scenariusz

- Redukcja stosowania substancji czynnych nawet o 35 % spowoduje w przypadku Polski duże problemy z prawidłową ochroną roślin. Taka sytuacja może spowodować zmniejszenie plonowania roślin rolniczych oraz zwiększy zagrożenie przez mykotoksyny, które w większości są substancjami wykazującymi oddziaływanie kancerogenne. Wg różnych ekspertyz wykonanych w Polsce oraz innych krajach nadmierne obniżenie zużycie może spowodować obniżenie plonowania roślin rolniczych od 15 do 50 %, co wpłynie na wielkie problemy z bezpieczeństwem żywnościowym – czytamy w piśmie podpisanym przez Mariana Sikorę z Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych oraz Stanisława Kaceprczyka z Polskiego Związku Producentów Roślin Zbożowych.

Co można zmienić?

• Zdaniem FBZOR oraz PZPRZ w Polsce można obniżyć stosowanie szczególnie fungicydów, ale to wymaga szerokiego stosowania podczas siewu zaprawionego materiału siewnego odmian odpornych i tolerancyjnych na patogeny. Odmiany odporne są droższe i dlatego rolnicy powinni otrzymywać specjalne dopłaty w ramach WPR 2023 - 2027.
• W Polsce również można obniżyć zużycie insektycydów poprzez szerokie stosowanie środków biologicznych, które wymagają zwiększenia liczby zabiegów ochronnych, które są droższe o około nawet do 5-krotnie w porównaniu do metody chemicznej. Taka sytuacja wymaga pomocy dla praktyków, którzy stosują metody biologiczne w ramach specjalnych dopłat WPR 2023 - 2027. W niektórych krajach UE od wielu lat istnieją krajowe dopłaty, które pokrywają nawet 50 % kosztów zakupu środków biologicznych, co pozwoliło na duże upowszechnienie proekologicznych metod ochrony roślin.

Niewystarczający Plan Strategiczny

- Proponowana redukcja zużycia środków ochrony roślin od 35 do 50 % w aktualnej sytuacji w UE oraz na świecie jest założeniem utopijnym, ale w niskiej skali może być wykonana pod warunkiem specjalnych dopłat dla rolników, którzy rozszerzają stosowanie metod niechemicznych, w tym głównie z wykorzystaniem preparatów biologicznych oraz odmian odpornych na agrofagi. Brak pomocy w ramach WPR 2023 - 2027 i pozostawienie rolników bez wsparcia finansowego spowoduje, że nie nastąpi ograniczenie chemizacji środowiska rolniczego w całej UE – napisali M. Sikora oraz S. Kacperczyk.

Dlatego zdaniem organizacji rolniczych wprowadzenie proponowanych przez UE ograniczeń w stosowaniu będzie wymagało bardzo dużego wsparcia także w ramach Krajowego Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023 - 2027, który 15 lipca 2022 r. został przekazany przez MRiRW do akceptacji przez Komisję Europejską.

W Polsce produkcja roślin rolniczych powinna zostać oparta o Integrowaną Produkcję Roślinną, która została podana w KPS jako ekoschemat nr 14.3. W tym ekoschemacie uwzględniono całość wymagań w stosunku do produkcji roślin rolniczych, co pozwoli na rozwój metod niechemicznych, które ograniczą chemizację środowiska. Planowana kwota jednostkowa dopłat do prowadzenia Integrowanej Produkcji Roślinnej, która została określona na 306,74 € na 1 ha jest wartością pokrywającą koszty wynikające z IPR. Podano także powierzchnię IPR, która będzie podlegała dofinansowaniu i w latach realizacji WPR wynosi od 24.500 do 29.800 ha. Aktualnie certyfikowana IPR wynosi około 20.000 ha i wg PIORiN dotyczy głównie produkcji ogrodniczej, w tym jabłek, czyli MRiRW nie przewiduje rozwoju IPR.

Chcąc ograniczyć chemizację produkcji należy rozszerzyć IPR w Polsce nawet do powierzchni kilka mln ha, co wymaga dużego dofinansowania z WPR 2023 - 2027. Brak takich zmian spowoduje, że redukcja stosowania środków ochrony roślin nie będzie mogła zostać zrealizowana przez producentów roślin rolniczych.

- Aby cele redukcyjne były możliwe do osiągnięcia, powinny być realistyczne i oparte na dowodach naukowych. Powinny też uwzględniać lokalne uwarunkowania, poziom stosowania ś.o.r. w danym państwie członkowskim oraz wcześniejsze działania podejmowane w kierunku redukcji zużycia i ryzyka związanego ze stosowaniem ś.o.r. Podkreślamy jeszcze raz, że obecnie zużycie środków ochrony roślin w Polsce w przeliczeniu na powierzchnię upraw jest niższe od średniej wartości dla Unii Europejskiej oraz szeregu państw o podobnych warunkach rolniczych i klimatycznych – podsumowują Marian Sikora z FBZPR oraz Stanisław Kaceprczyk z PZPRZ. 

O stanowisku FBZPR oraz PZPRZ został powiadomiony wicepremier i minister rolnictwa Henryk Kowalczyk.

wk
fot: Bernat Patrycja

• wspieranie godziwych dochodów gospodarstw i odporności sektora rolnictwa w całej Unii w celu zwiększenia długoterminowego bezpieczeństwa żywnościowego oraz różnorodności w rolnictwie, a także zapewnienia stabilności ekonomicznej produkcji rolnej w Unii;
• przyciąganie i wspieranie młodych rolników i innych nowych rolników oraz ułatwienie zrównoważonego rozwoju przedsiębiorczości na obszarach wiejskich

Zalety funduszy wzajemnościowych

Dofinansowanie funduszy wzajemnościowych umożliwi wspólne zabezpieczenie się przed negatywnymi skutkami zdarzeń losowych w rolnictwie. Fundusze charakteryzują się niezarobkowym charakterem oraz swobodą członkostwa i demokracją w zarządzaniu funduszem. Rolnik jest jednocześnie członkiem funduszu i ma prawo udziału w jego władzach. Forma funduszu ubezpieczeń wzajemnych pozwala na obniżenie koszów ubezpieczenia w porównaniu do ubezpieczeń w zakładach komercyjnych.

Wypłaty odszkodowań w ramach funduszu zapewnią rolnikom uzyskanie dochodu z produkcji pomimo wystąpienia strat spowodowanych wystąpieniem:

• niekorzystnych zjawisk klimatycznych;
• chorób zwierząt lub roślin;
• inwazji szkodników;
• strat spowodowanych przez działanie podjęte w celu zwalczania lub powstrzymania choroby roślin, szkodników lub skutku incydentu środowiskowego.

Jak będą działały fundusze wzajemnościowe?

Celem interwencji jest:

• dofinansowanie tworzenia funduszy wzajemnościowych przez pierwsze trzy lata ich działalności;
• częściowa refundacja wypłaconych odszkodowań z tytułu szkód w produkcji.

Ochroną ubezpieczeniową będą objęte straty, które przekroczą 20 % średniej rocznej produkcji. Pomoc będzie miała formę dotacji w postaci refundacji maksymalnie 70% kosztów utworzenia funduszu i 70% kosztów wypłaconych odszkodowań.
Średnie wsparcie dla jednego funduszu wzajemnościowego w okresie 4 lat (w pierwszym roku dopłata do kapitału założycielskiego oraz refundacja 70% wypłaconych odszkodowań przez kolejne 3 lata) wyniesie 41,5 mln zł, co daje wartość średnio rocznie 10 383 334 zł dla jednego funduszu. Przy projektowaniu interwencji MRiRW uwzględniło możliwość tworzenia funduszy w oparciu o funkcjonujące Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych.

wk.
fot. envatoelements

Dane o dużych jednostkach przeliczeniowych rolnik może uzyskać w biurze powiatowym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa właściwym ze względu na siedzibę stada. W tym celu wystarczy złożyć Wniosek o wydanie informacji o średniej rocznej liczbie DJP bydła w gospodarstwie na potrzeby wniosku o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.

Wnioski można składać w urzędach gmin lub miast.

Ile wynosi zwrot akcyzy za paliwo rolnicze?

Jak podaje resort rolnictwa maksymalne wsparcie oblicza się w dwóch etapach. W pierwszym wyliczany jest iloczyn kwoty 110 zł oraz liczby hektarów użytków rolnych, będących w posiadaniu lub współposiadaniu producenta rolnego. W drugim etapie obliczany jest iloczyn kwoty 40 zł oraz średniej rocznej liczby dużych jednostek przeliczeniowych bydła (DJP) posiadanych przez rolnika w 2021 roku. Suma obu tych kwot stanowi limit pomocy.

Przy obecnych cenach paliw przyda się każda złotówka, a termin dobiega końca!

Oprac. dkol na podst. gov.pl

Fot. Pixabay

Skąd potrzeba zaostrzenia kar?

Organizacje producentów owoców i warzyw i ich zrzeszenia mogą otrzymać z budżetu UE pomoc finansową na realizację programów operacyjnych, opracowanych w oparciu o krajowe strategie utworzone na potrzeby danego państwa członkowskiego. Doświadczenia agencji płatniczych udzielających takiej pomocy w poszczególnych państwach członkowskich, w tym również wyniki audytów przeprowadzanych przez Komisję Europejską i Europejski Trybunał Obrachunkowy wykorzystywane są przy wprowadzaniu zmian w krajowych przepisach w celu poprawnego stosowania przepisów UE. Komisja Europejska podsumowała z jakimi problemami zetknęli się jej audytorzy w różnych państwach członkowskich UE w latach 2017-2019 i zaleciła, aby dostosować krajowe przepisy w celu zwiększenia efektywności kontroli i tym samym zapobiec utracie statusu uznania przez organizacje producentów lub zrzeszenia.

Jakie kary i za co?

Dlatego ministerstwo rolnictwa przygotowało projekt ustawy o organizacji rynków owoców i warzyw oraz rynku chmielu. Przepisy zostaną uzupełnione o możliwość zastosowania przez dyrektora oddziału regionalnego ARiMR następujących kar:

•  za nieprzestrzeganie przez organizację producentów zobowiązania wykorzystywania zgodnie z przeznaczeniem inwestycji zrealizowanych ze współfinansowaniem ze środków unijnych. Kara ta będzie polegać na zwrocie kwoty pomocy finansowej przyznanej na inwestycję wraz z odsetkami, ustalonej przez dyrektora oddziału regionalnego ARiMR. Wprowadzenie tej kary ma zmotywować organizacje producentów do wykorzystywania inwestycji finansowanych z udziałem środków publicznych we właściwy sposób;
• za uniemożliwianie przeprowadzenia kontroli spełniania zobowiązania, o którym mowa wyżej;
• za wykorzystywanie przez organizację producentów owoców i warzyw środków finansowych zgromadzonych na funduszu operacyjnym w sposób niezgodny z przeznaczeniem. Kara będzie polegać na obniżce kwoty pomocy finansowej udzielonej danej organizacji za dany rok o kwotę wykorzystaną niezgodnie z przeznaczeniem, maksymalnie do 5% kwoty pomocy przyznanej, co zmotywuje organizacje do prawidłowego korzystania ze środków funduszu operacyjnego.

Kary te muszą być są skuteczne, proporcjonalne i odstraszające w celu zapewnienia odpowiedniej ochrony interesów finansowych Unii Europejskiej czytamy w Ocenie Skutków Regulacji projektu ustawy.

Jakie jeszcze zmiany dla grup producentów?

Ale to nie jedyny zmiany jakie planuje rząd. Proponuje się m.in:

• przyjęcie sposobu określania wysokości wsparcia za produkty podlegające operacji wycofywania z rynku, uwzględniającego warunek, że wysokość kwoty wsparcia za takie produkty będzie niższa od ich aktualnych cen rynkowych, co będzie zapobiegać nieuzasadnionemu korzystaniu z tego działania kryzysowego, czyli wycofywania produktów z rynku zamiast wprowadzania ich do obrotu. Wysokość wsparcia za produkt wycofany z rynku będzie ustalana przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w oparciu o koszty poniesione przez organizację producentów na zakup produktu podlegającego wycofywaniu od producentów;
• wskazaniu sposobu ustalania rocznego pułapu pomocy na dofinansowanie funduszu operacyjnego organizacji producentów, co pozwoli na uwzględnienie rzeczywistej wartości produkcji sprzedanej producentów, którzy byli członkami danej organizacji lub zrzeszenia w okresie referencyjnym;
• przyznaniu Prezesowi ARiMR kompetencji w zakresie corocznego weryfikowania czy spełniony jest warunek udzielenia organizacjom producentów owoców i warzyw lub ich zrzeszeniom zwiększonej pomocy, czyli czy udział wartości produkcji owoców i warzyw skierowanej w Polsce na rynek za pośrednictwem organizacji producentów owoców i warzyw stanowi mniej niż 20% łącznej wartości produkcji sektora owoców i warzyw wprowadzonej do obrotu.

wk

Fot. Envato Elements

Wysoki popyt – przetwórcy obniżają ceny

Mimo wszystko popyt na owoce malin pozostaje na wysokim poziomie, spowodowane to było brakiem surowca, przez co przetwórnie nie były w stanie kupić towaru. Przełożyło się to nie obniżenie cen przez przetwórców, co pociągnęło w konsekwencji spadek ceny maliny w skupach skupu. Ceny malin na początku sezonu w punktach skupu na początku maja oscylowały na poziomie 18,00 -20,00 złotych za kilogram. Teraz ceny to wartość około 11,50 – 12,00 zł/kg.

Ceny malin na mrożenie i przemysłowej w 2022

• malina na mrożenie – skup MD-Macierzyński – 12,00 zł/kg;
• malina na mrożenie - skup Eko-Sad – 12,00 – 15,00 zł/kg;
• malina na mrożenie - FHU Eskimo – 11,50/kg;
• malina przemysłowa – FHU Eskimo – 11,50/kg.

Ceny malin na mrożenie i przemysłowej 2021

• malina na mrożenie – Skup owoców i warzyw M. Całka – 12,00 zł/kg;
• malina na mrożenie - CMOL-FRUT Z.P.U – 14,60/kg;
• malina przemysłowa – Skup owoców i warzyw Ł. Zelek – 14,00 zł/kg;
• malina przemysłowa – FHU Eskimo – 12,00 – 13,00 zł/kg.

Dlaczego w tym roku oferowane są znacznie niższe ceny?

Początkowe problemy z jakością, nawałnice, gradobicia, które miały wpływa na owoce. Możliwe, że był to jeden z powodów, warto jednak wspomnieć o dostępnie do malin z importu. Między innymi z Ukrainy. Ukraina zwiększyła dostawy maliny między 2020, a 2021 rokiem z 11,4 tysięcy ton do ponad 17 tysięcy ton.
Ogółem w 2021 roku import malin mrożonych wyniósł 26 500 ton (439,5 mln zł), w 2020 roku było to 20,9 tys. ton (204,7 mln zł). Jest to ogromny wzrost wartości.

Kto dostarcza do Polski najwięcej malin?

• Pierwsze miejsce zajmuje Ukraina – 17,2 tys. ton;
• Serbia – 5,2 tys. ton:
• Maroko – 0,7 tys. ton;
• Niemcy - 0,5 tys. ton;
• Meksyk – 0,4 tys. ton;
• Portugalia – 0,3 tys. ton.

Sprzedam maliny z Ukrainy…

Na Międzynarodowych Giełdach Rolnych nie brakuje ogłoszeń typu „Sprzedam maliny, kraj pochodzenia Ukraina, ilości tirowe” Średnia cena to około 3,40 euro – na dzień 17.08 jest to 15,99 złotego.

Gdzie eksportuje Polska?

Polska na największą skalę eksportuje maliny przede wszystkim do Niemiec. Na rynek sąsiadów trafiają polskie maliny zarówno świeże, jak i mrożone. Mrożonych trafia około 36% całego eksportu. Tutaj jednak odczuliśmy spadek z 6,3 tysięcy ton na 4,7 tysięcy ton. Na drugim miejscu jest Belgia – 1,7 tys. ton, kolejno Francja - 1,4 tys. ton, Holandia -1,1 tys. ton, oraz Wielka Brytania – 0,9 tys. ton. Jak podaje KOWR średnie ceny eksportowanych malin w pierwszym kwartale 2022 roku, kształtowały się następująco:

• najwyższa średnią cenę płaciła Wielka Brytania – około 23,42 zł/kg;
• najniższą natomiast Holandia – 21,33 zł za kilogram.

opr. Bernat Patrycja
na podstawie: Fresh market/Gus/kowr/
Fot: envatoelements

Jakie będą efekty ustawy? Likwidacja gospodarstw?

Zdaniem ekspertów rozwiązania te spowodują, że minimalny poziom realizacji NCW w 2023 roku w praktyce spadnie o 1/3 do poziomu 4,38% wobec 5,77%, jakie obowiązuje w bieżącym roku, co zmniejszy znacznie popyt na krajowe estry.

- Aktualnie procedowany i przyjęty przez Radę Ministrów projekt ustawy ogranicza poziom realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego do poziomu 60 %, a także wprowadza tzw. opłatę zastępczą Narodowego Celu Wskaźnikowego oraz zwiększenie limitu dolewu do paliw bioweglowodorów ciekłych (które nie są produkowane w Polsce). Wprowadzenie tego typu rozwiązań w praktyce spowoduje ograniczenie zapotrzebowania na krajowe estry i doprowadzi do znacznego ograniczenia opłacalności produkcji rzepaku w Polsce, doprowadzając do likwidacji wielu gospodarstw. Już w tym momencie, w związku z przyjęciem przez Rząd ww. rozwiązań, obserwuje się znaczny w ostatnich dniach spadek cen rzepaku, oferowanych rolnikom przez podmioty skupowe, co pogarsza i tak już trudną sytuację rolników związaną m.in. z cenami nawozów, z ogólna sytuacją rynkową a także  ze skutkami gospodarczymi konfliktu na Ukrainie. W związku z powyższym NSZZ RI „Solidarność” postuluje o pilne wycofanie z prac legislacyjnych  przedmiotowego projektu ustawy, który w zaproponowanym kształcie jest zagrożeniem dla polskiego rolnictwa i polskich gospodarstw rodzinnych, a także w sposób niekorzystny wpływa na realizację ogólnych celów środowiskowych – napisał w piśmie przewodniczący NSZZ RI „Solidarność” Tomasz Obszański.

Rolnicza „Solidarność” przypomina także, że ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 roku o  biokomponentach i biopaliwach ciekłych została podpisana przez ś.p. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. I ma ona niekwestionowane znaczenie dla środowiska naturalnego oraz pomaga w zapewnieniu odpowiednich dochodów rolnikom i rozwoju uprawy rzepaku w Polsce.

Ustawa w Sejmie, czeka na opinię

Tymczasem kontrowersyjna ustawa została już przesłana do Sejmu, czeka na opinię Biura Legislacyjnego i w każdej chwili może zostać wysłana do pierwszego czytania.

- Inwazja Federacji Rosyjskiej na Ukrainę wywołała zaburzenia na europejskim rynku paliw, powodując m.in. bezprecedensowy wzrost cen paliw. Wojna odcisnęła swój ślad również na sektorze biopaliwowym z uwagi na istotną rolę Ukrainy w europejskim rolnictwie. W związku z powyższym jest konieczne wprowadzenie stosownych zmian w przepisach ustawy o biokomponentach – czytamy w uzasadnieniu projektu.

Szykują się zmiany w Programie Rozwoju Obszarów Wiejskich. Ponieważ PROW jest na ostatniej prostej MRiRW zaproponowało takie przesunięcia środków, aby w pełni wykorzystać unijne dotacje. Pieniądze zabrano z tych działań, które nie cieszą się wśród rolników popularnością. Z kolei 80 mln euro będzie przeznczone na inwestycje w zieloną energię w gospodarstwach.

Do konsultacji społecznych przesłano projekt rozporządzenia „w sprawie wysokości limitów środków dostępnych w poszczególnych województwach lub latach w ramach określonych działań lub poddziałań Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020”.

Realizacja programu wkroczyła w końcowy etap i dlatego zdaniem MRiRW należy obecnie dążyć do jak najpełniejszego wykorzystania budżetu poszczególnych instrumentów wsparcia, w tym również realizacji zasady N+3 dla każdej alokacji rocznej. Dlatego zaproponowano realokację środków finansowych w celu lepszego dopasowania budżetów poszczególnych instrumentów do rzeczywistych potrzeb zgłaszanych przez wnioskodawców. Jednocześnie przesunięcia środków zaproponowano do instrumentów, w których możliwe jest ich wykorzystanie, a alokacje pomniejszono biorąc pod uwagę jeszcze planowane nabory i szacowane zainteresowanie wnioskodawców.

Zmiany zostały pozytywnie zaopiniowane przez Komitet Monitorujący Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 i wysłane do akceptacji do Komisji Europejskiej w czerwcu 2022 r.

Jakie zmiany wprowadzi rząd?

• W ramach operacji „Modernizacja gospodarstw rolnych” planuje się uruchomienie nowego obszaru wsparcia (F) – zielona energia w gospodarstwie, w związku z czym należy zapewnić odrębny limit dla tego obszaru wsparcia. Potrzeby w tym zakresie oszacowano na kwotę ok. 80 mln euro.
• W zakresie instrumentu wsparcia „Zarządzanie zasobami wodnymi” istnieje potrzeba dostosowania budżetu do realnego zapotrzebowania na środki, zgodnie z informacjami pozyskanymi z Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (PGW WP). Z informacji tych wynika, że instytucja jest przygotowana na złożenie w pierwszym naborze wniosków na 185 inwestycji na terenie całego kraju, na kwotę 539 mln zł (ok. 122 mln euro). PGW WP deklaruje, że te inwestycje zrealizuje do końca 2024 roku. Jednocześnie PGW WP poinformowało, że przygotowywane są kolejne inwestycje, które mogłyby być zrealizowane w następnym naborze.
• W przypadku operacji typu „Inwestycje w gospodarstwach położonych na obszarach Natura 2000” istnieje ryzyko niewykorzystania środków. W ramach kolejnych naborów wniosków obserwuje się malejące zainteresowanie beneficjentów tym instrumentem wsparcia:
  - w 2017 r. złożonych zostało 2 194 wnioski o przyznanie pomocy,
  - w 2019 r. - 1 555 wniosków,
  -w grudniu 2020 r. wpłynęły zaledwie 932 wnioski.

W związku z powyższym proponuje się realokowanie kwoty ok. 57 mln euro z tego instrumentu.

• W ramach operacji typu „Premie dla młodych rolników” (po uwzględnieniu naboru wniosków przeprowadzonego w 2022 r.) szacuje się oszczędności na poziomie ok. 50 mln euro.
• W ramach działania „Przywracanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku klęsk żywiołowych i katastrof oraz wprowadzanie odpowiednich środków zapobiegawczych” szacuje się oszczędności na poziomie co najmniej 17 mln euro.

- Dzięki dokonaniu proponowanych zmian nastąpi lepsze dopasowanie budżetów poszczególnych instrumentów do rzeczywistych potrzeb zgłaszanych przez wnioskodawców. Jednocześnie przesunięcia środków zaproponowano do instrumentów, w których możliwe jest ich wykorzystanie, a alokacje pomniejszono biorąc pod uwagę jeszcze planowane nabory i szacowane zainteresowanie wnioskodawców – napisano w uzasadnieniu rozporządzenia.

Rozszerzenie listy inwestycji

Dodatkowo, zaproponowano zmianę przepisów dotyczących warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w środki zapobiegawcze, których celem jest ograniczenie skutków prawdopodobnych klęsk żywiołowych, niekorzystnych zjawisk klimatycznych i katastrof”.

Oprócz dotychczasowego wsparcia na zaopatrzenie w sprzęt do utrzymywania urządzeń wodnych, pomoc będzie udzielana również na wykonanie robót w zakresie urządzeń melioracji wodnych służących zabezpieczeniu gospodarstw rolnych przed skutkami suszy lub zalaniem, podtopieniem lub nadmiernym uwilgoceniem spowodowanym przez powódź lub deszcz nawalny. Zmiana ta nie ma wpływu na wysokość limitu środków dla przedmiotowego poddziałania.

Połączenie limitów

W przypadku poddziałań: „Pomoc na rozpoczęcie działalności gospodarczej na rzecz rozwoju małych gospodarstw” oraz „Pomoc na rozpoczęcie pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich”, na podstawie bieżącego monitorowania realizacji PROW 2014–2020 oraz w związku z końcowym etapem realizacji programu, w celu jak najpełniejszego wykorzystania budżetu, zaproponowano połączenie limitów na operacje dedykowane ASF i pozostałe typy operacji. Zmiana ta nie ma wpływu na wysokość limitu środków dla przedmiotowych poddziałań.

wk
Fot: envatoelements

Do konsultacji społecznych zostało przesłane rozporządzenie, którego celem jest określenie warunków i trybu udzielania wsparcia na wymianę pokryć dachowych z materiałów szkodliwych dla zdrowia lub  środowiska w gospodarstwach rolnych. Pieniądze na ten cel mają pochodzić z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności, zwanym dalej KPO z działania: „ Inwestycje na rzecz dywersyfikacji i skracania łańcucha dostaw produktów rolnych i spożywczych oraz budowy odporności podmiotów uczestniczących w łańcuchu objętej”.

Z szacunków MRiRW wynika, że z pomocy będzie mogło skorzystać ok. 81 tys. rolników.

Co wchodzi w skład dofinansowania?

-  Usunięcie wyrobów zawierających azbest z budynków służących do produkcji rolniczej i zastąpienie ich nowym pokryciem dachowym przyniesie korzyści społeczne, ekonomiczne i ekologiczne polegające na zmniejszeniu emisji włókien azbestu, uzyskaniu poprawy ochrony zdrowia mieszkańców obszarów wiejskich oraz poprawie wyglądu zewnętrznego budynków w gospodarstwie - napisano w uzasadnieniu rozporządzenia.

Pomimo istnienia Programu Oczyszczania Kraju z Azbestu na lata 2009-2032 oraz Ogólnopolskiego programu finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest uruchomionego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), który umożliwia dofinansowanie kosztów demontażu wyrobów azbestowych oraz transportu i unieszkodliwiania odpadów azbestowych, brak jest możliwości dofinansowania nowych pokryć dachowych wykonanych z tworzyw bezazbestowych w gospodarstwach rolnych.

Szczegóły programu

Wsparcia będzie udzielane na wymianę pokrycia dachowego zawierającego azbest i zastąpienie go nowym pokryciem dachowym wolnym od azbestu na budynkach służących do produkcji rolniczej, na powierzchni nie większej niż 500 m2 oraz na przedsięwzięcia:

• które nie zostały rozpoczęte przed dniem złożenia wniosku o objęcie wsparciem;
• których realizacja trwa nie dłużej niż 12 miesięcy od dnia zawarcia umowy o objęcie przedsięwzięcia wsparciem z ostatecznym odbiorcą wsparcia i nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2025 r.;
• które obejmują wymianę pokrycia dachowego na całym budynku.

Beneficjent będzie musiał zobowiązać się, że co najmniej do dnia upływu 3 lat od dnia zawarcia umowy o objęcie przedsięwzięcia wsparciem będzie utrzymywał efekty realizacji przedsięwzięcia.

Poziom udzielonego wsparcia nie będzie mógł przekroczyć 40% standardowej stawki jednostkowej określonej w regulaminie wyboru przedsięwzięć do objęcia wsparciem.

Wsparcie będzie udzielane w formie płatności końcowej, która będzie wypłacana po zrealizowaniu przedsięwzięcia. Na realizację przedsięwzięcia może być przyznana i wypłacona zaliczka w wysokości 50% wartości wsparcia.

W jaki sposób można składać wnioski?

Wsparcie będzie udzielać Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, która udostępnia za pomocą systemu teleinformatycznego formularz wniosku o objęcie wsparciem zawierający w szczególności listę niezbędnych załączników oraz na stronie internetowej Agencji wzory oświadczeń i wzór umowy o objęcie przedsięwzięcia wsparciem, najpóźniej 3 dni przed dniem rozpoczęcia naboru wniosków o objęcie wsparciem. Wniosek o objęcie wsparciem będzie się składać za pomocą systemu teleinformatycznego ARiMR.

Tylko jeden wniosek

W przypadku złożenia przez wnioskodawcę w ramach naboru więcej niż jednego wniosku o objęcie wsparciem w odniesieniu do tego samego budynku, na którym wymieniane będzie pokrycie dachowe, Agencja będzie rozpatrywać wyłącznie wniosek, który pierwszy wpłynął do Agencji. Pozostałe wnioski o objęcie wsparciem tego samego wnioskodawcy w odniesieniu do tego samego budynku, na którym wymieniane będzie pokrycie dachowe, Agencja pozostawi bez rozpatrzenia.

wk
fot. envatolements

• produkcję warzyw gruntowych ocenia się na około 4,0 mln t, tj. na poziomie o 3% wyższym w porównaniu do roku ubiegłego;
• produkcję owoców z krzewów owocowych i plantacji jagodowych szacuje się na niemal 620 tys. t, czyli o 9,3% więcej od zbiorów w 2021 r. 

Co wpłynęło na kształtowanie się produkcji roślinnej w tym sezonie?

W tym sezonie mimo wyższych plonów, przewagę miały jednak niekorzystne czynniki:

• chłodne dni w kwietniu i w pierwszej połowie maja ze spadkami temperatury powietrza przy gruncie, hamujące wzrost i rozwój roślin;
• wiosenny niedobór opadów, powodujący rejonami nadmierne przesuszenie gleby;
• lokalnie występujące w czerwcu i lipcu ekstremalne zjawiska klimatyczne, tj. burze, gradobicia i nawałnice połączone z silnym wiatrem.

Zbiory owoców z krzewów owocowych oraz plantacji jagodowych oceniono na 620 tys. t,  co daje wynik o 9% wyższy niż w roku poprzednim. Produkcję warzyw gruntowych szacuje się na 4,0 mln t, tj. na poziomie o 3% wyższym w porównaniu do roku 2021. 

Niskie temperatury oraz bark opadów spowodował spowolnienie rozwoju roślin, przez co kwitnienie rozpoczęło się z nieznacznym opóźnieniem.
Utrzymująca się susza wpłynęła na opad zawiązków owoców, a gradobicia zniszczyły część plantacji często powodując starty w owocach i warzywach, które w konsekwencji nie nadawały się do zbioru.
Jeżeli chodzi o warzywa to dla nich niesprzyjająca pogoda występująca na początku okresu wegetacyjnego opóźniła siewy. W zależności od regionu opóźnienie to wynosiło nawet do kilkunastu dni. 

Uszkodzenia mrozowe, zaniedbanie agrestu i niskie ceny skupu 

Produkcja owoców z krzewów owocowych i plantacji jagodowych oceniono na niespełna 620 tys. t, tj. o 9,3% więcej niż w roku 2021.
Większość plantacji krzewów owocowych okres zimowy przetrwała w stanie zadowalającym. Jedynie uszkodzenia mrozowe występujące na początku kwietnia 2022 roku dały o sobie przede wszystkim znać na plantacjach malin, truskawek i porzeczek. To co ograniczało produkcję to głównie panująca susza oraz lokalne opady gradu.

Zbiory truskawek ocenia się na ok. 185 tys. ton, czyli o 18,8% więcej niż przed rokiem. Maliny w tym roku cieszyły się większym zainteresowaniem wśród producentów, przez co wzrosła liczba plantacji. Łączne zbiory malin oszacowane są w tym momencie na wielkość około 111 tys. ton, czyli o 7% więcej niż w roku 2021.
Porzeczki białe, czarne i czerwone określa się ogółem na 151,5 tys. ton, co jest równoznaczne z nieprzekroczeniem poziomu z ubiegłego sezonu.
Plonowanie agrestu oceniono na  9,8 tys. ton, dodatkowo niskie ceny skupu wpływają na zaniedbanie plantacji. 

Warzywa gruntowe - 3% więcej

Produkcję warzyw gruntowych szacuje się obecnie na 4,0 mln t, tj. na poziomie o 3% wyższym w porównaniu do roku ubiegłego

Tegoroczne zbiory zaczynając od kapusty szacuje się na poziom przekraczający 680 tys. ton. Kalafiory oceniane są na 130 tys. ton, cebula ma plonować na poziomie 650 tys. ton, marchew 620 tys. ton.
Burak ćwikłowy oceniony został blisko poziomu sprzed roku – 240 tys. ton. Pomidory gruntowe – 172 tys. ton, a ogórki na poziomie 145 tys. ton.
Łączne zbiory pozostałych gatunków warzyw szacuje się na prawie 1,4 mln ton.

Największy udział w tej grupie mają takie warzywa jak:

• dynia;
• pietruszka;
• kukurydza cukrowa;
• a także selery oraz fasolka szparagowa.

Bernat Patrycja
Źródło i mapa: GUS
Fot: envatoelements

Komisja Europejska w ramach strategii „Od pola do stołu” założyła ambitne cele redukcji stosowania środków ochrony roślin. O tym jak to osiągnąć Bruksela poinformowała 22 czerwca publikując projekt rozporządzenia o zrównoważonym stosowaniu środków ochrony roślin. Zakłada on między innymi ograniczenie o 50% stosowania chemicznych środków ochrony roślin do 2030 roku na poziomie UE. Natomiast na poziomie krajów członkowskich, w zależności od dotychczasowego poziomu zużycia, redukcja do 2030 roku ma wynosić 35, 50 lub 65%.

Sprzeciw Warszawy - " Nie może on zyskać poparcia"

- Niestety, przedstawiony przez Komisję Europejską projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie zrównoważonego stosowania środków ochrony roślin i w sprawie zmiany rozporządzenia (UE) 2021/2115 jest dalece rozczarowujący, a proponowane rozwiązania są nieadekwatne do zakładanych celów. W obecnym kształcie nie może on zatem zyskać poparcia – napisał wiceminister rolnictwa Lech Kołakowski w odpowiedzi na interpelację posła Aleksandra Miszalskiego.

Podkreślenia wymaga, że ocena wpływu dla projektu rozporządzenia została opracowana przez Komisję Europejską przed agresją Rosji na Ukrainę i powinna zostać dokonana ponownie w kontekście diametralnie zmienionej sytuacji żywnościowej na świecie.

Jaki będzie efekt pomysłów Brukseli

Zdaniem MRiRW proponowane w projekcie rozwiązania miałyby istotny negatywny wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe i konkurencyjność unijnego rolnictwa, a także prowadziłyby do zwiększenia uzależnienia unijnego systemu żywnościowego od importu żywności.

To co najbardziej niepokoi resort rolnictwa to sposób określania krajowych celów redukcyjnych stosowania ś.o.r., które miałyby być ustalane wg ściśle określonych zasad matematycznych.

- Powyższe cele, dla których bazą są czysto ambicjonalne i polityczne założenia strategii Od pola do stołu, nie uwzględniają bowiem potrzeb ochrony roślin – kontynuuje wiceminister L. Kołakowski.

Polska zwraca uwagę zużycie środków ochrony roślin w Polsce w przeliczeniu na powierzchnię upraw jest przy tym niższe od średniej wartości dla Unii Europejskiej i niższe niż w szeregu państw o podobnych warunkach rolniczych i klimatycznych.

Zagrożenie dla utrzymania produkcji

Radykalne ograniczenie stosowania środków ochrony roślin w państwach o niskim ich zużyciu na ha (czyli m.in. w Polsce), spowodować może brak możliwości zapewnienia ochrony roślin, a tym samym utrzymania produkcji. Państwa członkowskie o niższym zużyciu środków ochrony roślin straciłyby ponadto możliwość efektywnego reagowania na nowe zagrożenia ze strony agrofagów (w tym związane ze zmianami klimatycznymi, zwiększającym się międzynarodowym obrotem handlowym, czy mobilnością ludzi).

Zagrożenia te wynikają tak z pojawiania się nowych agrofagów (szkodników i patogenów roślin), dotychczas niewystępujących na danym terenie, jak i ze zmian biologii rodzimych agrofagów zwiększających ich szkodliwość – jak np. większa liczba pokoleń w ciągu roku, wcześniejszy pojaw w uprawach roślin, etc. Dużym problemem dla ochrony upraw przy stale zmniejszającej się palecie dostępnych środków ochrony roślin, staje się też odporność agrofagów na dostępne preparaty.

Jak uchronić się przed nieuczciwym importem

Resort rolnictwa zwraca uwagę, że brak jest ze strony Komisji Europejskiej propozycji mechanizmów ograniczających zjawisko importu do Unii Europejskiej żywności produkowanej przy niższych niż unijne standardach środowiskowych. Badanie importowanej żywności na obecność pozostałości środków ochrony roślin nie rozwiązuje problemu, ponieważ preparaty stosowane na wczesnych etapach produkcji nie pozostawiają śladów w płodach rolnych.

Tym samym wynikające z projektu ograniczenie produkcji rolnej w Unii Europejskiej nie tylko stwarzałoby nieakceptowalne ryzyko żywnościowe dla obywateli, ale w ujęciu globalnym zagrażałoby bioróżnorodności poprzez kompensowanie niedoborów unijnej żywności jej produkcją w krajach, które nie stosują adekwatnych do unijnych standardów.

Ministerstwo oczekuje, że Komisja Europejska dążąc do ograniczenia stosowania środków produkcji w rodzimym rolnictwie, zaproponuje mechanizmy efektywnie chroniące naszych producentów przed konkurencją ze strony rolników z państw trzecich, nieprzestrzegających analogicznych do unijnych standardów produkcji.

Co proponuje Polska?

- W ramach prac nad projektem nowych przepisów Polska będzie konstruktywnie poszukiwać rozwiązań ograniczających ryzyko związane ze stosowaniem środków ochrony roślin, przy zachowaniu nienaruszonej podstawowej funkcji rolnictwa, jaką jest produkcja żywności. Priorytetem dla nas powinno być bowiem zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego obywateli, przy jednoczesnym przestrzeganiu zrównoważonych metod produkcji – podsumował wiceminister Lech Kołakowski.

wk
Fot. Bernat Patrycja

15% plonu zostało na polu

W poprzednich latach prawie 70% pracowników sezonowych pochodziło z Ukrainy. Wojna wprowadziła zmiany w procesie migracji dla zarobku, przez co plantatorzy ponieśli znaczne starty. Szukanie nowych pracowników skończyło się niezebraniem około 15% truskawek, co daje wartość około 2 mln kilogramów.

Przykładowo farma Alanteen Tila w Paimio rocznie zbiera około 250 ton truskawek. W tym sezonie praktycznie jedna czwarta plonu została niezbierana, czyli 50-60 ton.

- Przez całe lato szukaliśmy pracowników, zarówno monterów, jak i sprzedawców, i słyszałem, jak wielu przedsiębiorców mówiło, jak trudno było znaleźć pracowników – powiedział Aarnie Alanne, dyrektor generalny Alanteen Tila.

Jednak według dyrektor Fińskiego Stowarzyszenia Ogrodników i Producentów Jagód Miiki Ilomyaki sytuacja nie jest krytyczna, ponieważ rolnikom w całym kraju udało się zebrać ponad 85-90% plonów.

Bernat Patrycja
Źródło: East Fruit
Fot: envatoelements

Działy specjalne płacą uproszczony podatek dochodowy

Jak wyjaśnili przedstawiciele MRiRW działy specjalne produkcji rolnej są jedynym działem rolnictwa, który jest objęty podatkiem dochodowym.

- Ze względu na to, że większość producentów rolnych nie prowadzi ksiąg rachunkowych, ksiąg handlowych, ani też ksiąg przychodów i rozchodów stosujemy ułatwienia poprzez określanie co roku norm szacunkowych podatku dochodowego od działów specjalnych produkcji rolnej. Działy specjalne są wylistowane w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych i również w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Są to ilościowe powierzchnie bądź ilości zwierząt, od których naliczona jest norma dochodu szacunkowego - tłumaczyła senatorom Aleksandra Szelągowska zastępca dyrektora Departamentu Budżetu MRiRW.

Jaki wzrost podatków w przyszłym roku?

Minister finansów w porozumieniu z ministrem rolnictwa ogłasza w rozporządzeniu określa normy szacunkowe, które co roku zmieniają się w oparciu o wskaźnik wzrostu cen towarowej produkcji rolniczej podawany przez Główny Urząd Statystyczny.

- W tym roku za rok 2021 został określony wskaźnik wzrostu cen towarowej produkcji rolniczej na poziomie 106. Co oznacza, że w przyszłym roku normy szacunkowe będą o 6 % podwyższone w stosunku do roku bieżącego – kontynuowała A. Szelągowska, która podkreśliła, że informacja ta nie powinna być dla nikogo zaskoczeniem bo wynika wprost z ustawy.

Nie będzie zmian

Przedstawicielka MRiRW przypomniała także, że w ustawie zapisano także progi powyżej, których rolnicy z działów specjalnych produkcji rolnej muszą przejść na prowadzenia ksiąg rachunkowych.

– Dwa mln euro to jest ta kwota przychodu powyżej, której wszyscy, absolutnie wszyscy podatnicy muszą prowadzić duże księgi rachunkowe – mówiła  A. Szelągowska.

Senator P. Błaszczyk zwrócił uwagę, że zdaniem producentów drobiu ten próg jest za niski i trzeba go podnieść. Ale obecni podczas posiedzenia senackiej komisji rolnictwa przedstawiciele resortu finansów poinformowali, że nie mają takich planów.  Przypomnieli, że kilka lat temu ten próg został podwyższony z 1,2 mln euro do 2 mln euro.

W działach specjalnych produkcji rolnej funkcjonuje obecnie 33 tys. rolników, z czego ok. 1/3 są to hodowcy drobiu. Aż 98% z nich jako formę rozliczenia z fiskusem wybiera normy szacunkowe.

Kto jeszcze zalicza się do działów specjalnych?

• uprawy w szklarniach ogrzewanych powyżej 25 m2;
• uprawy w szklarniach nieogrzewanych powyżej 25 m2;
• uprawy w tunelach foliowych ogrzewanych powyżej 50 m2:
• uprawy grzybów i ich grzybni – powyżej 25 m2 powierzchni uprawowej.

Jak zamierza pomóc Prezes KRIR?

- Szanowny Panie Prezesie, w związku z Pana pismem znak IRWŁ/KRIR/1184/2022 przekazanym za pośrednictwem Krajowej Rady Izb Rolniczych, w sprawie wsparcia finansowego dla producentów rolnych uprawiających warzywa w niskich tunelach foliowych, poszkodowanych w wyniku wystąpienia niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, uprzejmie informuję, że producenci rolni poszkodowani w wyniku niekorzystnych zjawisk atmosferycznych tj. gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny, suszy w środku trwałym w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. 2015 poz. 187 z późn. zm.), mogą ubiegać się do 12 miesięcy od daty sporządzenia protokołu przez komisję powołaną przez wojewodę, o preferencyjny kredyt na wznowienie produkcji i odtworzenie środków trwałych – pisze Prezes KRIR Wiktor Szmulewicz.

Na co można przeznaczyć kredyt?

Kredyt przeznaczony może zostać między innymi na:

• zakup kwalifikowanego materiału siewnego;
• nawozów mineralnych;
• środków ochrony roślin;
• paliwa na cele rolnicze;
• inwentarza żywego.

W przypadku kredytów obrotowych kredytobiorca jest obowiązany udokumentować 50% poniesionych wydatków. Warunkiem ubiegania się o powyższe kredyty jest oszacowanie szkód przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód.



W piśmie Wiktor Szmulewicz, przypomina również, że zgodnie z obowiązującymi przepisami, szkody w środkach stałych szacowane są jako wartość kosztów napraw lub różnicy pomiędzy wartością aktywów tuż przed wystąpieniem niekorzystnego zjawiska i bezpośrednio po jego wystąpieniu.
Trzeba pamiętać, że minimalny poziom start dotyczący pojedynczego środka trwałego wynosić musi powyżej 3 350 zł.

Co rozumiemy jako środki trwałe?

Zgodnie z przepisami ustawy z 1994 roku, środki trwałe rozumiemy jako aktywa trwałe i zrównane z nimi, o przewidywanym okresie ekonomicznej użyteczności dłuższym niż rok, kompletne, zdatne do użytku i przeznaczone na potrzeby jednostki.

• nieruchomości - w tym grunty, prawo użytkowania wieczystego gruntu, budowle i budynki, a także będące odrębną własnością lokale, spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego;
• maszyny, urządzenia, środki transportu i inne rzeczy;
• ulepszenia w obcych środkach trwałych;
• inwentarz żywy.

- Mając na uwadze powyższe, uprzejmie informuję, że w świetle przepisów ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa za oszacowanie szkód powstałych w wyniku gradu, deszczu nawalnego, ujemnych skutków przezimowania, przymrozków wiosennych, powodzi, huraganu, pioruna, obsunięcia się ziemi lub lawiny oraz suszy w środku trwałym w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich odpowiada wojewoda właściwy dla miejsca wystąpienia tych szkód. – czytamy dalej w piśmie Wiktora Szmulewicza.

Na podstawie przepisów z 2015 roku, w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji zadań ARiMR producenci rolni mogą starać się o preferencyjny kredyt. Jednak jego kwota przekroczyć nie może:

• 80% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 5 mln zł, w przypadku inwestycji realizowanych w gospodarstwie rolnym;
• 70% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 8 mln zł w przypadku inwestycji realizowanych w dziale specjalnym produkcji rolnej.
• Oprocentowanie kredytu jest zmienne i nie może wynosić więcej niż stopa referencyjna WIBOR 3M powiększona o nie więcej niż 2,5 punktu procentowego.
• Oprocentowanie należne bankowi jest płacone przez kredytobiorcę w wysokości 0,67 oprocentowania płaconego bankowi, jednak nie mniej niż 3%, a gdy oprocentowanie dla banku wynosi poniżej 3%, kredytobiorca płaci odsetki w całości, natomiast Agencja - w pozostałej części.
• Obecnie oprocentowanie dla kredytobiorcy wynosi 6,0903%.

Bernat Patrycja
Źródło: Zachodniopomorska Izba Rolnicza
Fot: Bernat Patrycja

O aktualnej sytuacji hydrologicznej, na przykładzie stepowiejącej Wielkopolski, rozmawiam z Jarosławem Władczykiem – rzecznikiem prasowym Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu.

– Czerwiec pod względem opadów trochę „nadrabia” poprzednie miesiące roku, jednak gwałtowność opadów nie wpływa pozytywnie na sytuację w rolnictwie. Jeśli w ciągu godziny/ dwóch spada np. 40 mm wody, ziemia nie jest w stanie spokojnie zretencjonować (zatrzymać) wody – przekonuje rzecznik.

Coroczny bilans jest ujemny!

Od lat w Wielkopolsce opady są na poziomie 450–550 mm/rok, a parowanie, zwłaszcza to z wolnej powierzchni wody, regularnie przekracza 800 mm/rok. Jak łatwo zauważyć, coroczny bilans jest ujemny! Susza hydrologiczna obowiązuje w zlewniach dopływów Warty od Wełny oraz w zlewni Kanału Mosińskiego. Również na Warcie poniżej zbiornika Jeziorsko do Wełny Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – Państwowy Instytut Badawczy podtrzymuje komunikaty o suszy hydrologicznej (przepływy poniżej średnich niskich z wielolecia). W wyniku opadów z ostatnich dni oraz prognozowanych sytuacja może się zmienić – hydrologicznie korzystnie. Warto pamiętać, że lokalne, gwałtowne opady deszczu chwilowo mogą polepszyć warunki wilgotnościowe gleby i spowodować niewielki wzrost stanów wody, zwłaszcza na niewielkich ciekach. Jednak stan suszy jest zjawiskiem długotrwałym. Stany wody w rzekach są odzwierciedleniem sytuacji na większym obszarze zlewni rzeki. Na przykład stany wody Warty w Poznaniu są efektem sytuacji hydrometeorologicznej w zlewni o powierzchni przeszło 25,5 tys. km2 – od źródeł Warty w Zawierciu i jej dopływów.

Program gospodarowania wodą

Wody Polskie wraz z samorządami i spółkami wodnymi realizują program kształtowania zasobów wodnych na terenach rolniczych. W ramach programu zostanie odtworzona dwufunkcyjność obiektów melioracyjnych przy wykorzystaniu retencji korytowej. Retencja korytowa to działanie, poprawiające bilans wodny danego terenu. Polega na zatrzymaniu wody w ciekach naturalnych, kanałach i rowach melioracyjnych. Dzięki retencji korytowej, budowie i odbudowie systemu urządzeń piętrzących na obiektach melioracyjnych i rzekach będziemy mogli gromadzić wodę w zlewniach rolniczych w okresach niżówek, przeciwdziałając tym samym skutkom suszy rolniczej oraz odprowadzać wodę z pól w czasie gwałtownych opadów, przeciwdziałając wezbraniom. Zgodnie z ustawą Prawo Wodne art. 205 utrzymywanie urządzeń melioracji wodnych należy do zainteresowanych właścicieli gruntów, a jeżeli urządzenia te są objęte działalnością spółki wodnej, na terenie gminy lub związku spółek wodnych, w którym jest zrzeszona spółka wodna – do tej spółki lub tego związku spółek.

Konieczne jest pozwolenie

• Pobieranie wód podziemnych lub powierzchniowych bądź użytkowanie wody z rowu lub stawu do nawadniania upraw musi być poprzedzone uzyskaniem pozwolenia wodnoprawnego. Konieczne jest również pozwolenie na urządzenie wodne, tj. obiekt służący do ujmowania wód oraz używanie urządzeń melioracji wodnych, np. deszczowni szpulowej czy linii kroplujących (art. 389 pkt 1 w związku z art. 35 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne, DzU z 2021 r., poz. 2233 z późn. zm. oraz art. 389 pkt 2 w związku z art. 34 pkt 2 ww. ustawy).
• Pozwolenia wodnoprawnego albo zgłoszenia wodnoprawnego nie wymaga wykonanie urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych na potrzeby tzw. zwykłego korzystania z wód z ujęć o głębokości do 30 m, a także pobór wód powierzchniowych lub wód podziemnych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 (5 tys. litrów) na dobę (art. 395 pkt 5 i 7 ustawy Prawo wodne).

Co oznacza pojęcie średnioroczne?

Możliwość poboru ilości większej niż 5 m3 na dobę w okresie wegetacyjnym, a mniejszej w innych okresach roku. Warto wiedzieć, że za korzystanie z wód do 5 m3 na dobę rolnik nie ponosi opłaty. Zaznaczyć należy, że sam proces nawadniania stanowi szczególne korzystanie z wód jako korzystanie z wód do nawadniania gruntów lub upraw, a także na potrzeby działalności rolniczej w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (DzU z 2020 r. poz. 333), w ilości większej niż średniorocznie 5 m3 na dobę również wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Śródlądowe wody stojące, a także woda w rowie, w stawie, które nie są napełniane w ramach usług wodnych, ale wyłącznie wodami opadowymi, roztopowymi lub wodami gruntowymi, znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właściciela tej nieruchomości (art. 214 ustawy Prawo wodne). Natomiast śródlądowe wody płynące oraz wody podziemne stanowią własność Skarbu Państwa. Czy można zatem pobierać do podlewania upraw wodę z rzeki, która jest własnością Skarbu Państwa? Otóż, bez pozwolenia wodnoprawnego nie można! W tym przypadku nie ma też zastosowania zwolnienie od tej procedury, zgodnie z art. 395 pkt 7 ustawy Prawo wodne.

Ile kosztuje woda?

Jeżeli rolnik wykorzystuje więcej niż 5 m3 wody na dobę, musi mieć pozwolenie wodnoprawne i płacić za pobór wody. Opłata jest zróżnicowana, zależnie od przeznaczenia wody.

• Za nawadnianie upraw z wykorzystaniem wód podziemnych trzeba zapłacić 5 groszy za 1 m3 . Inne są stawki za wodę wykorzystywaną na potrzeby zwierząt gospodarskich.
• Za pobór wód podziemnych jest to kwota 68 groszy za 1 m3 ,
• a za pobór wód powierzchniowych 40 groszy za 1 m3 . Opłata za pobór wód powierzchniowych składa się z opłaty stałej i zmiennej.

Wysokość opłaty stałej ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnej ilości wody powierzchniowej wyrażonej w m3 /s, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego, albo pozwolenia zintegrowanego, z uwzględnieniem stosunku ilości wody powierzchniowej, która może być pobrana na podstawie tych pozwoleń, do SNQ*. Do 31 grudnia 2023 r. stosowanie wskazanych czynników zostało odroczone.
Wysokość opłaty zmiennej za pobór wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód powierzchniowych, wyrażonej w m3 .
Ustawa Prawo wodne wskazuje 40 różnych celów poboru wód powierzchniowych w zakresie od 0,040 zł/m3 –0,057 zł/m3 . Przy ustalaniu opłaty zmiennej za usługi wodne brany jest jeszcze pod uwagę współczynnik różnicujący, zależny od stosowanych procesów uzdatniania wody (2,8 w przypadku, gdy woda nie wymaga żadnych procesów do 0,6, gdy woda wymaga wielu procesów oczyszczania) oraz współczynnik różnicujący zależny od regionu wodnego, dla obszaru działania RZGW w Poznaniu wynosi on 1,1. *przepływ średni niski (qasi-naturalny) w m3 /s.

Uprawnieni do kontroli

Statutowym obowiązkiem działalności Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej jest gospodarowanie wodami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, a w szczególności kształtowanie i ochrona zasobów wodnych oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Do realizacji tych celów służy m.in. kontrola wypełniania obowiązków nałożonych w pozwoleniu wodnoprawnym na użytkowników korzystających z wód. Przy wykonywaniu kontroli w zakresie gospodarki wodnej inspektorzy są uprawnieni do wstępu (przez całą dobę) na teren nieruchomości, na której znajdują się urządzenia wodne lub prowadzona jest działalność związana z korzystaniem z wód wraz z pracownikami pomocniczymi, rzeczoznawcami i niezbędnym wyposażeniem. Mają prawo do:

• przeprowadzania niezbędnych pomiarów i innych czynności kontrolnych urządzeń wodnych;
• utrwalania obrazu lub dźwięku przebiegu oględzin;
• żądania okazywania dokumentów;
• sprawdzania tożsamości osób uczestniczących w kontroli;
• nakładania grzywien w drodze mandatu karnego.

Wykonujący kontrolę, w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, korzystają z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w przepisach ustawy z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.

Naczynia połączone - jak zatrzymać wodę opadową

Wracając do globalnego, a przynajmniej ogólnopolskiego problemu gospodarowania wodą, trzeba zaufać fachowcom. To oni mają całościową wiedzę na temat zależności hydrologicznych. Wiedzą, jak zatrzymywać wodę opadową. W rejonie Kłodawy i Grzegorzewa wyremontowano na przykład sześć jazów na rzece Rgilewce w ramach retencji korytowej, pozwalającej zatrzymać wodę w górnych partiach zlewni rzek, przeciwdziałając jej nadmiernemu spływowi z gruntów rolniczych. Dzięki pracom na rzecz retencji korytowej w regionie wodnym Warty na terenach wiejskich uda się zmagazynować dodatkowo ponad 3,5 mln m3 wody, co będzie oddziaływało na około 3 tys. ha gruntów rolnych. W planach jest odbudowa lub budowa wielu obiektów hydrotechnicznych m.in. 39 jazów, zastawek i przepustów.

– Zasoby wodne to system naczyń połączonych, który musi być zarządzany w sposób przemyślany i odpowiedzialny – przekonuje prezes Wód Polskich Przemysław Daca. Dla gospodarki wodnej Wielkopolski ważna jest rekultywacja terenów odkrywkowych (Konin, Koło, Turek).

– Jeszcze w tym roku powinny ruszyć prace, umożliwiające przerzut wód z Warty do Warcicy – zapowiada Jarosław Władczyk.

Rzeka Warcica jest prawostronnym dopływem Warty w środkowym odcinku. Jej zlewnia, obejmująca obszar 114 km2, jest całkowicie przesuszona. Jednym z powodów jest działalność górnicza – pobliska odkrywka Drzewce. Woda z Warty sprowadzana będzie rurociągiem do Dopływu spod Dzieraw, skąd grawitacyjnie ma spływać do rzeki Warcicy. Jednocześnie wodą tą po pewnym czasie zacznie się wypełniać odkrywka Drzewce. Przy przerzucie na poziomie 1,0 m3 /s odkrywka powinna się wypełnić po 6 latach. Szacunkowa wielkość retencji pozyskanej dzięki realizacji tego zadania wyniesie ponad 30 mln m3 . Warto tu też dodać, że już na początku przyszłego roku zostanie odtworzony historyczny poziom wód powierzchniowych i gruntowych w rejonie zbiornika Kleczew, powstającego w miejscu odkrywki Kazimierz Północ. Będzie miał powierzchnię ponad 500 ha i pojemność niemal 150 mln m3.

Fot. Katarzyna Wójcik
Fot. tyt - Patrycja Dostatni-Karpiewska - odcinek rzeki Wełna w okolicach Rogoźna.

• „rok po centrali”;
• „na paszę lub do siewu”;
• „nasiona odmian kolekcjonerskich";
• „truskawka gigant frigo” i wiele innych.

Podana jest nazwa odmiany z dokładnym opisem, która bardzo często podlega prawu własności.

Przykładowe ogłoszenia internetowe:

Nielegalne oferty i kontrole - kusi niska cena!

Zdaniem Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa ze względu na niższą cenę niż w przypadku kwalifikowanego materiału siewnego ogłoszeniodawcy nie narzekają na brak zainteresowania ze strony potencjalnych nabywców. Nabywcy również mają w czym wybierać – na najpopularniejszych giełdach internetowych w trakcie jednego sezonu siewu pojawia się kilka tysięcy ogłoszeń. Niestety, z dużą dozą prawdopodobieństwa można założyć, że część z nich to oferty nielegalne, naruszające wyłączne prawo do odmian roślin oraz przepisy ustawy o nasiennictwie.

Dlatego corocznie wojewódzcy inspektorzy przeprowadzają na podstawie art. 104 ustawy o nasiennictwie kontrole obrotu materiału siewnego, oferowanego w intrenecie i prasie, a także w wyniku powiadomień o ogłoszeniach uzyskanych od innych podmiotów.

Według sprawozdań uzyskanych od wojewódzkich inspektorów w 2021r. pracownicy terenowi PIORiN skontrolowali 6 521 ogłoszeń. Część ogłoszeniodawców (1 064)  usunęła swoje ogłoszenia po interwencji inspektorów, natomiast u 116 podmiotów zostały wykonane kontrole, które zakończyły się nałożeniem opłat sankcyjnych oraz mandatów.

Wymogi prawa

Oferowany materiał siewny do sprzedaży zarówno w punktach stacjonarnych jak i na portalach lub giełdach internetowych, musi spełniać wymagania przepisów o nasiennictwie, a obracający tym materiałem powinien dokonać wpisu do ewidencji podmiotów.

wk
fot. tyt. envato.elements

Maksymalnie do 15 milionów złotych będą mogli otrzymać przedsiębiorcy na realizację inwestycji w przetwórstwo rolno-spożywcze służące skracaniu łańcucha dostaw. Problem w tym, że pieniądze mają pochodzić z Krajowego Planu Odbudowy, którego Komisja Europejska nie chce uruchomić, dopóki Polska nie zrealizuje tzw. kamieni milowych.

Do konsultacji społecznych zostało właśnie przesłane rozporządzenie „w sprawie szczegółowego przeznaczenia, warunków i trybu udzielania wsparcia dla mikro, małych i średnich przedsiębiorstw na wykonywanie działalności w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury, w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności”.

Rozporządzenie będzie podstawą przygotowania programu pomocowego, który następnie zostanie przekazany do Komisji Europejskiej. Będzie ono finansowane z w ramach KPO. Dofinansowanie to obejmuje szeroki zakres inwestycji, który ma na celu skrócenie łańcucha dostaw.

Na co można otrzymać pieniądze?

Wsparcie będzie udzielane na:

• zakup i instalację nowych maszyn i urządzeń do przetwarzania, przechowywania, magazynowania, przygotowania do sprzedaży lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury;
• zakup nowych środków transportu wykorzystywanych do gospodarki magazynowej oraz do przewozu i wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury, lub produktów wytworzonych z tych produktów w wyniku prowadzonej działalności przetwórczej;
  budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont:
  - budynków i budowli niezbędnych do przetwarzania, przechowywania, magazynowania, przygotowania do sprzedaży lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury,
  - obiektów infrastruktury towarzyszącej związanej z wykonywaną działalnością w zakresie przetwórstwa lub wprowadzania do obrotu produktów rolnych, rybołówstwa lub akwakultury oraz związanej z gospodarowaniem odpadami i ochroną środowiska.

Jakie warunki otrzymania dofinansowania?

Poziom udzielonego wsparcia nie może przekroczyć 50% kosztów kwalifikowanych inwestycji. A otrzymają je tylko podmioty posiadające status mikro, małego lub średniego przedsiębiorstwa. Z Oceny Skutków Regulacji wynika, że dotyczy ok. 800 podmiotów, które od dnia zawarcia umowy będą miały nie dłużej niż 18 miesięcy na realizację inwestycji, ale nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2025 r.

Na jakie pieniądze mogą liczyć przedsiębiorcy?

Wsparcie będzie udzielane do wysokości limitu, który wynosi:

• 3 000 000 zł – w przypadku przedsiębiorcy, który posiada status mikroprzedsiębiorstwa;
• 10 000 000 zł – w przypadku przedsiębiorcy, który posiada status małego przedsiębiorstwa,
• 15 000 000 zł – w przypadku przedsiębiorcy, który posiada status średniego przedsiębiorstwa.

Minimalna wysokość dofinansowania będzie wynosić 100 000 zł. Na realizację przedsięwzięcia może być przyznana i wypłacona zaliczka w wysokości 50% wartości wsparcia. Za realizację programu pomocowego będzie odpowiedzialna ARiMR, która przygotuje wzory wniosków dla beneficjentów.

Co to jest Krajowy Plan Odbudowy?

Krajowy Plan Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) to unijny program, który składa się z 54 inwestycji i 48 reform. Dzięki niemu Polska otrzyma 158,5 mld złotych, w tym 106,9 mld złotych w postaci dotacji i 51,6 mld złotych w formie preferencyjnych pożyczek. Zgodnie z celami UE znaczną część budżetu przeznaczymy na cele klimatyczne (42,7%) oraz na transformację cyfrową (20,85%).
Pieniądze z KPO mają pomóc Polsce szybciej osiągnąć wyznaczone cele. Fundusze będą zainwestowane m.in. w rozwój gospodarki, innowacje, środowisko, cyfryzację, edukację i zdrowie.

Na co mogą liczyć rolnicy i mieszkańcy wsi?

Rząd przewiduje, że na odbudowę przetwórstwa, rozwój sprzedaży i produkcji żywności ma być przeznaczone ok. 1,2 mld euro.

Konflikt z Brukselą - Polska zobowiązana do spełnienia tzw. kamieni milowych

Komisja Europejska zaakceptowała już nasz Krajowy Plan Odbudowy, ale jednocześnie uzależnia wypłatę pieniędzy od spełnienia tzw. kamieni milowych w obszarze sądownictwa. „Polska musi wykazać, że te kamienie milowe zostały osiągnięte przed dokonaniem jakichkolwiek wypłat” – informuje Komisja Europejska.
W praktyce oznacza to m.in. likwidację Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego oraz zaprzestanie karania sędziów za składanie tzw. pytań prejudycjalnych do unijnego Trybunału Sprawiedliwości.

wk
fot. envatoelements

Polscy rolnicy są zdruzgotani tą informacją. W ich ocenie tak drastyczna redukcja zmniejszy ilość plonów nawet o połowę i mocno podniesie koszty produkcji. W efekcie doprowadzi do wzrostu cen i zmniejszenia produkcji bezpiecznej jakościowo europejskiej żywności. 

Sadownik spod Sandomierza: Zielony Ład zmusza mnie do zmniejszania produkcji

Może więc dojść do sytuacji, w której braki na sklepowych półkach będą uzupełniane gorszej jakości żywnością importowaną spoza UE. 

Zresztą już tak się dzieje – w tym roku zalewają nas morele i brzoskwinie z Serbii, bo swoich mamy mniej z uwagi na brak możliwości skutecznej ochrony przed chorobami i szkodnikami.

- W tym roku mocno oduczyłem brak środków ochrony roślin. W uprawie moreli bardzo ważnym zabiegiem jest oprysk na otwarty kwiat. Do tej pory robiłem to Topsinem, ale teraz jest wycofany. A przecież tylko tiofanat metylu działał w niskich temperaturach, reszta środków od 12 st. C. No i efekt jest taki, że mam w sadzie moniliozę. Jak tak dalej pójdzie, trzeba będzie zmniejszać produkcję. Do tego prowadzi Zielony Ład – żalił się nam sadownik spod Sandomierza.

Kowalczyk: nie ma zgody na redukcję o połowę pestycydów

Stanowisko resortu rolnictwa w tej kwestii jest jasne: nie ma zgody na redukcję o połowę pestycydów w polskiej produkcji rolnej. 

- Polska się sprzeciwia temu rozporządzeniu, nie zgadzamy się z równomierną, jednakową redukcją – mówił minister rolnictwa Henryk Kowalczyk. Zaznaczył, że ilość substancji aktywnej zużywanej na hektar w Polsce jest czterokrotnie mniejsza niż np. w Holandii

Wicepremier poinformował, że Polska buduje koalicję państw wokół sprzeciwu w stosunku do tego rozporządzenia.

- Mam nadzieję, że ono zostanie absolutnie zmodyfikowane – zaznaczył.

Polska zużywa dużo mniej pestycydów niż Holandia, ale też będzie musiała redukować o połowę

Henryk Kowalczyk zwrócił uwagę, że zużycie środków ochrony roślin powinno się redukować do określonej wartości. Przypomniał, że Polska "wartości średniej europejskiej jeszcze nawet nie osiągnęła". 

W jego ocenie jest to niesprawiedliwe podejście i taka gwałtowna redukcja jest nie do przyjęcia bez straty plonów.

Minister zaznaczył, że dyskusja wokół zużycia pestycydów nie jest na poziomie Planu Strategicznego, ale na poziomie rozporządzenia KE, któremu Polska się sprzeciwia. 

Z kolei PSOR ocenia, że realizacja założeń EZŁ spowoduje między innymi spadek produkcji rolnej, wzrost cen żywności i zagrożenie dla bezpieczeństwa żywnościowego Unii Europejskiej. 

- Zmniejszenie stosowania ś.o.r. o 50 proc. w całej UE do 2030 roku wydaje się być celem nierealnym do osiągnięcia bez szkody dla europejskiego rolnictwa, a przewidywane negatywne skutki mogą być spotęgowane wojną w Ukrainie – ocenia dyrektor PSOR Marcin Mucha.

Holendrzy będą mogli zużywać cztery razy więcej pestycydów niż polscy rolnicy

Do ograniczenia stosowania pestycydów odniósł się  także w mediach społecznościowych Jacek Zarzecki prezes Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego, którego zdaniem jest to działanie na szkodę polskiego rolnictwa.

- To proste jak budowa cepa ale widać, że dla niektórych to jest zbyt trudne do ogarnięcia. Propozycja KE zawiera zapis o zmniejszeniu proporcjonalnym zużycia śor o 50% do 2030 roku. Proporcjonalnym, czyli każdy kraj procentowo równo. Diabeł tkwi jednak w szczegółach. A te szczegóły są dla Polski takie, że dzisiaj zużywamy ok 2,1 kg substancji czynnych na 1 ha gdy np. Holendrzy 8,8kg a średnia unijna jest ok. 3 kg. Tak więc proporcjonalnie zmniejszenie spowodowałoby, że w PL zużywalibyśmy ok. 1 kg a w Niderlandach nadal 4-krotnie więcej niż w u nas.  Takie rozwiązanie jest nie do przyjęcia dla każdego kto ma odrobinę rozumu i zdrowego rozsądku – napisał Zarzecki, który podkreślił, że w dobie wojny i kryzysu żywnościowego na świecie, trzeba zapewnić rolnikom narzędzia do produkcji, aby zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe. Takim narzędziem są właśnie środki ochrony roślin.

Jak wygląda zużycie pestycydów w poszczególnych krajach? 

Średnie zużycie substancji czynnych na hektar w całej Unii wynosi 3 kg/ha. Najwięcej zużywa Holandia (8,8 kg/ha), Irlandia - 6 t/ha i Włochy- 5,2 kg/ha. Niemcy zużywają 3,8 kg, a Francja 4,4 kg. Polska jest krajem, który używa środków ochrony roślin stosunkowo mało. Średnio jest to 2,1 kg/ha. W porównaniu do średniej Unii Europejskiej mamy o ok. 1 kg mniej, a w porównaniu do Niderlandów aż 4 razy mniej.

- Jednak są w Polsce uprawy (jabłka), w których używamy ponad 10 kg substancji czynnych, czyli używamy bardzo dużo. Dużo też używamy w uprawie wiśni, gruszek, cebuli, pomidorów, ogórków i to tam można zmniejszyć chemizację – wyjaśniał na jednym z sejmowych posiedzeń prof. Marek Mrówczyński z IOR Poznań.

Ale jak zaznaczał prof. Mrówczyński, jednocześnie są takie uprawy, w których chemizację należałoby zwiększyć, aby pozbyć się rakotwórczych grzybów wytwarzających mykotoksyny. 

- Zagrożenie z mykotoksyny jest o wiele większe niż zagrożenie wynikające nawet z tych pozostałości, które są dopuszczone przez Unię Europejską – podkreślił prof. M. Mrówczyński.

Average use of plant protection products (in terms of active substance) in kg per 1 ha of cropland in ???????? in 2019:
????????8,88
????????5,97
????????5,21
????????4,81
????????4,46
????????4,07
????????3,80
????????3,66
????????3,56
????????2,13
????????1,74
????????1,74
????????1,54
????????1,36
????????1,18
????????1,09
????????1,03
????????0,91
????????0,60
????????0,58
????????0,57

(Source: Faostat) pic.twitter.com/Ja9p2R5IWO

— Janusz Wojciechowski (@jwojc) June 21, 2022

Biologiczne alternatywy nawet pięć razy droższe

KE podkreśla, że alternatywą dla mniejszej chemizacji są metody biologiczne, ale te są droższe - co najmniej od 3 do 5 razy na jednostkę powierzchni. Jakiego rolnika będzie stać na taki wydatek? 

500 substancji aktywnych już wycofano

Poza tym, że UE chce ograniczyć stosowanie pestycydów, mocno ogranicza paletę substancji aktywnych, z których rolnicy mogą korzystać. Brukselscy urzędnicy już doprowadzili do wycofania ponad 70% substancji czynnych. Najwięcej w latach 2004–2010. Ich liczba zmniejszyła się z ok. 1000 do prawie 500 (ok. 300 w Polsce). Dla porównania: w USA wzrosła z ok. 1000 do 1300*. 

Tylko w latach 2022–2023 Unia wycofa kolejnych 14 substancji czynnych, co w Polsce dotknie 232 preparatów, czyli prawie 10 proc. wszystkich zarejestrowanych.

Na celowniku KE znalazły się m.in.: zeta-cypermetryna, alfa-cypermetryna, flutriafol, cyprokonazol, prochloraz, esfenwalerat,  gamma-cyhalotryna, lambda-cyhalotryna, pirymikarb, benzowinydyflupyr, bromukonazol, cyprodynil, cyprokonazol, difenokonazol, fludioksonil, izopirazam, metkonazol, i tebukonazol, aklonifen, chlorotoluron, diflufenikan, flufenacet, glifosat, mekoprop, metrybuzyna, metsulfuron metylowy, pendimetalina, propoksykarbazon. Część z nich będzie wycofana w najbliższym czasie. Ważą się także losy glifosatu. 

Kamila Szałaj, fot. envatoelements

*Dane z artykułu K. Janisławskiego, który ukazał się w 26/2022 nr. Tygodnika Poradnika Rolniczego

Coraz więcej konsumentów skarży się, że w sklepach brakuje cukru. Choć część niedoborów w jednej z popularnych sieci dyskontów wynikać może z wewnętrznych problemów, ta odpowiedź nie wyczerpuje problemu.

Jak się okazuje, w lecie kupujemy więcej cukru, ponieważ wykorzystujemy go do robienia przetworów na zimę. Korzystamy również z bogactwa owoców sezonowych, więc cukier trafia też do ciast i deserów, zarówno tych przygotowywanych w domu, jak i tych z cukierni. Cukiernikom bowiem również zdarza się robić zakupy w marketach, jeśli ceny są atrakcyjniejsze niż w hurtowniach.

“Ruski trolling” czy polska panika?

Jeszcze niedawno lider AgroUnii Michał Kołodziejczak informował w internecie o możliwych problemach z dostępnością cukru w sklepach oraz o przewidywanych podwyżkach cen.

— Cukru brakuje i on będzie drożeć. Za źle zorganizowany handel zapłacą wszyscy Polacy. Pół roku temu miałem informację o tym, że cukier w połowie 2022 r. zdrożeje - mówił Kołodziejczak.

Wówczas wiele osób nie dowierzało jego słowom. Bardzo szybko okazało się jednak, że Kołodziejczak miał rację: cukru zaczyna brakować. AgroUnia opublikowała na swoim facebookowym profilu wiadomość, z której wynikało, że w sklepach trudno o słodkie kryształy, a sieci nie mogą zamówić ich więcej, gdyż uniemożliwia to system.

Przedstawiciele rządu uznali, że informacje o niedoborach cukru to “rosyjski trolling internetowy”, mający na celu destabilizację polskiej gospodarki i wytworzenie nastroju paniki.

Dlaczego cukru brakuje w sklepach?

W czerwcu portal money.pl informował, że jeszcze w tym roku cukier zdrożeje. Okazuje się bowiem, że choć w Polsce wciąż produkuje się go dużo, coraz więcej rolników rezygnuje z uprawy buraków cukrowych z powodu rosnących kosztów i nieopłacalności produkcji. Choć producenci cukru starali się zaoferować swoim dostawcom jak najlepsze warunki, wielu z nich i tak nie zdecydowało się kontynuować uprawy buraków.

Uprawa buraków i produkcja cukru już od jakiegoś czasu są coraz mniej popularne w całej Europie. Z tego powodu ceny cukru wędrują do góry, a na rynku jest go mniej.

Gdy przeminie już sezon na przetwory i do sklepów trafi cukier z tegorocznych buraków, nie mamy co liczyć na obniżkę cen. Koszty produkcji muszą bowiem się zwrócić, a te poszły w górę bardzo znacznie. Z tego powodu konsumenci zapłacą za szczyptę słodyczy nawet o 40 proc. więcej!

Słodzić czy nie słodzić?

Informacje o braku cukru w sklepach, zgodnie z tym, co mówią politycy, wywołały falę wzmożonego zainteresowania tym towarem.

— W magazynach spółek państwowych cukru jest wystarczająco. To, co się dzieje w supermarketach, jest spowodowane fake newsami. Ludzie rzucili się więc do sklepów i wykupili zapasy — mówił w rozmowie z Onetem przewodniczący komisji rolnictwa i rozwoju wsi, poseł Robert Telus.

Zarówno rządzący, jak i przedstawiciele AgroUnii, apelują, by nie dać się porwać “białemu szaleństwu” i nie kupować cukru na zapas, gdy tylko pojawi się on na sklepowych półkach. Mimo wszystko słodkich kryształów ma bowiem wystarczyć i póki co Polsce nie grozi “kryzys cukrowy”, nawet jeśli będziemy musieli zapłacić więcej.

fot. envato. elements

KUPS wspiera stanowisko branży rolno-przetwórczej w sprawie systemu kaucyjnego

Stoimy na stanowisku, że butelki szklane jednorazowe powinny pozostać w gminnych systemach zbiórki i segregacji odpadów opakowaniowych i nie powinny być objęte projektowanym systemem kaucyjnym. Zakres sytemu powinien obejmować wyłącznie opakowania z tworzyw sztucznych tj. PET oraz ewentualnie puszki. Włączenie butelek szklanych jednorazowych spowoduje m.in:

• zwiększenie kosztów systemu;
• bardzo duże problemy dla małych rodzinnych sklepów oraz małych i średnich producentów soków i napojów z polskich owoców i warzyw.

Organizacje popierające powyższe stanowisko:

• Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków - Julian Pawlak, Prezes Zarządu i Barbara Groele, Sekretarz Generalny;
• Polska Izba Handlu, Waldemar Nowakowski Prezes Zarządu, Maciej Ptaszyński, Dyrektor Generalny;
• Polska Organizacja Handlu i Dystrybucji - Renata Juszkiewicz, Prezes Zarządu;
• Stowarzyszenie Polska Wódka – Andrzej Szumowski, Prezes Zarządu;
• Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy – Witold Włodarczyk, Prezes Zarządu;
• Związek Pracodawców Polska Rada Winiarstwa - Magdalena Zielińska, Prezes Zarządu;
• Związek Pracodawców Polskie Szkło – Jan Świątek, Prezes Zarządu;
• Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych – Marian Sikora, Przewodniczący Federacji;
• Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw - Witold Boguta, Prezes Zarządu;
• Krajowe Stowarzyszenie Przetwórców Owoców i Warzyw - Andrzej Gajowniczek, Prezes Zarządu;
• Stowarzyszenie Polskich Dystrybutorów Owoców i Warzyw „Unia Owocowa” – Arkadiusz Gaik, Prezes Zarządu;
• Polska Izba Produktu Regionalnego i Lokalnego - Izabella Byszewska, Prezes Zarządu i Dariusz Goszczyński, Członek Zarządu;
• Związek Sadowników RP – Krzysztof Czarnecki, Wiceprezes Zarządu;
• Stowarzyszenie Sady Grójeckie - Emilia Lewandowska, Wiceprezes Zarządu i Janusz Kawęczyński, Członek Zarządu;
• Stowarzyszenie Plantatorów Jagody Kamczackiej - Andrzej Krupiński, Prezes Zarządu;
• Izba Pracodawców Recyklingu Opakowań EKOPAK, Michał Gawroński, Prezes Zarządu;
• Interzero – Paweł Lisiak – Członek Zarządu, Anna Grom, Członek Zarządu

Stanowisko koalicji zostało w dniu 19 lipca 2022 wysłane do:

• Pana Mateusza Morawieckiego – Premiera RP;
• Pana Henryka Kowalczyka - Wicepremiera, Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi;
• Pana Anny Moskwy – Minister Klimatu i Środowiska;
• Pana Waldemara Budy – Ministra Rozwoju i Technologii

 Bernat Patrycja
inf. pras
Fot. envatoelements

Ministerstwo Klimatu i Środowiska przedstawiło projekt ustawy o dodatku węglowym, który ma stanowić odpowiedź na potrzeby Polaków, związane z zakupem opału na zimę. 

“W 2022 r. na rynku unijnym i krajowym rynku obserwuje się znaczący wzrost cen nośników energii, który jest wynikiem oddziaływania szeregu nakładających się na siebie czynników, m.in. ożywienia gospodarczego po pandemii Covid-19 oraz inwazji zbrojnej Rosji na Ukrainę” - informuje MKiŚ w uzasadnieniu swojego projektu. 

Presję cenową, która pojawiła się zwłaszcza na rynku węgla, rząd usiłuje łagodzić na różne sposoby, między innymi proponując odgórną regulację cen tego surowca. Jednak wobec braku chęci współpracy ze strony właścicieli składów, politycy poszukują innych rozwiązań. Jednym z nich ma być właśnie jednorazowy dodatek węglowy.

Komu należy się dodatek węglowy?

Celem wprowadzenia dodatku węglowego jest zapewnienie wsparcia dla dużej grupy gospodarstw domowych w Polsce poprzez zapewnienie im dodatkowych środków na zakup opału. To właśnie do nich skierowany jest projekt MKiŚ.
Ma on przysługiwać gospodarstwu domowemu, w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania tego gospodarstwa jest: 

• kocioł na paliwo stałe,
• kominek,
• koza,
• ogrzewacz powietrza,
• trzon kuchenny,
• piecokuchnia,
• kuchnia węglowa,
• piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane węglem kamiennym, brykietem lub peletem zawierającymi co najmniej 85% węgla kamiennego.

Aby móc uzyskać pieniądze w ramach dodatku węglowego, właściciel musi zadbać o to, by być wpisanym do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków. 

Ile pieniędzy można dostać w ramach dodatku węglowego?

Każdemu gospodarstwu domowemu, które spełni konieczne warunki, przysługiwać będzie jednorazowy dodatek węglowy. Jego wysokość MKiŚ ustaliło na poziomie 3 000 zł. Świadczenie będzie zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych. 

Projekt ma wejść w życie w III kwartale 2022 roku. MKiŚ przewiduje, że wnioski będzie można składać do 30 listopada, a gminy będą miały miesiąc, by wypłacić przyznany dodatek.


Zuzanna Ćwiklińska
fot. envato elements

Podpis prezydenta

Dzisiaj ustawę podpisze prezydent Andrzej Duda.

Prezydent @AndrzejDuda podpisze dzisiaj ustawę o tzw. wakacjach kredytowych. Analizy wypadły pomyślnie, nie bez znaczenia był fakt, że ustawę poparły wszystkie siły polityczne w parlamencie — Szef Gabinetu Prezydenta RP @PSzrot.

???? Belweder, godz. 11.30

— Kancelaria Prezydenta (@prezydentpl) July 14, 2022

Rolnicy nie dostaną wsparcia?

Wsparcie finansowe do kredytów hipotecznych niestety w obecnej formie nie obejmuje rolników. Pomijając fakt, że rolnik również buduje dom i kupuje mieszkania, ponadto bierze kredyt hipoteczny lub inwestycyjny na budowę lub modernizację budynków inwentarskich lub zakup ziemi. Podwyżka stóp procentowych także dotyka ich portfel i są to kwoty gigantyczne. To nie są często inwestycje rzędu 500 tys. zł, ale 3, a nawet 10 mln zł.

Warto sobie wyobrazić, o ile może wzrosnąć wówczas rata kwartalna! Co gorsza ekonomiści nie mogą prognozować, o ile jeszcze wzrosną stopy procentowe i gdzie jest ich granica, gdyż zależy to od inflacji, ale również od sytuacji na europejskim i światowym rynku. Prezes NBP Adam Glapiński twierdzi, że jeśli inflacja nie będzie rosła to stopy procentowe nie będą podnoszone. Nie jest to zbyt optymistyczna wizja obserwując, co dzieje się z podstawowym koszykiem produktowym.

 – Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych informuje, że nie objęła ona rolników, którzy zaciągnęli kredyty hipoteczne, np. na zakup ziemi, a także kredytów inwestycyjnych (np. na budowę obory) i mają kłopoty w ich spłacie. Biorąc powyższe pod uwagę, Zarząd KRIR zwrócił się do Wicepremiera Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Henryka Kowalczyka o pilną nowelizację ww. ustawy w zakresie możliwości skorzystania z wakacji kredytowych rolnikom, którzy w związku ze wzrostem stóp procentowych nie są w stanie spłacać kredytów – podkreśla KRIR.

Warto zwrócić uwagę na fakt iż obecne gospodarstwo rolne, to nie trzy krówki, świnka i kogut, tylko przedsiębiorstwa obracające ogromnymi pieniędzmi, zatrudniającymi pracowników, wymagające ciągłych inwestycji. Jednak nadal rolnik nie jest traktowany jak prawdziwy przedsiębiorca i pomijany w tak istotnych kwestiach. 

- Ponadto, w związku z tym, że ustawa wydłużyła z 31 lipca do 31 października działanie tarcz antyinflacyjnych – Zarząd KRIR wnioskuje o objęcie tarczami również prowadzących gospodarstwa rolne rolników. Zarząd KRIR uważa, że rolnicy powinni być traktowani na równo jako prowadzący działalność gospodarczą – dodaje Izba Rolnicza.

Oprac. dkol na podst. KRIR/money.pl/nbp.pl/gov.pl/TT

Fot. Envato Elements

Takie pytanie co roku zadaje sobie wielu plantatorów, bo przecież przez całe dziesięciolecia nie było u mnie gradobicia. Dlaczego więc miałoby pojawić się teraz? Wszystkiemu winne są zmiany klimatu. Kilka dekad wcześniej gradobicie było sytuacją wyjątkową, rzadko spotykaną.


fot. Ta niewinnie wyglądająca chmura spowodowała kilkadziesiąt kilometrów dalej gradobicie i oberwanie chmury

Obecnie stało się już praktycznie normą. Każda letnia burza oznacza ryzyko wielkiej nawałnicy i dużych zniszczeń. Wielu plantatorów z duszą na ramieniu obserwuje zbliżające się ciężkie, ołowiane chmury, które co chwilę rozświetlają błyskawice, a początkowo niezbyt głośne grzmoty zaczynają się zlewać w wielką kanonadę. Idzie grad!




fot. Grad na plantacji. Odmiana Faith

800 vs 60 tys. zł

Co wówczas można zrobić? Nic. Czy można w jakiś sposób ochronić plantację? Nie. Można tylko bezsilnie patrzeć, jak żywioł niszczy efekty całorocznej pracy. Czy można w jakiś sposób zrekompensować straty? Nie. O tym należało pomyśleć miesiąc czy dwa miesiące wcześniej. To był czas na ubezpieczenie plantacji. Teraz można tylko liczyć na to, że żywioł nie zniszczy wszystkiego, że uda się jeszcze coś sprzedać, aby wystarczyło choć na zakup materiałów na przyszły sezon. Kto pomyślał wcześniej o ubezpieczeniu, jest spokojniejszy. Wie, że ubezpieczyciel choć w części pokryje zaistniałe straty. Wielu na pewno zapyta – dlaczego części?



fot. Praktycznie wszystkie owoce zostały uszkodzone.

Plantację truskawek można ubezpieczyć (w jednym z towarzystw) od skutków gradobicia na sumę 60 120 zł/ha. Przy wydajności 25 ton/ha (średnia wydajność przy dobrze prowadzonej plantacji), ubezpieczyciel wycenia truskawkę na 2,40 zł/kg. Jaka jest cena hurtowa czy detaliczna truskawek? Każdy może sobie sam odpowiedzieć na to pytanie. Należy przy tym zaznaczyć, że koszt ubezpieczenia nie jest wysoki. To niecałe 800 zł od hektara, uwzględniając dopłatę z budżetu państwa. Kwota odszkodowania pozwala jednak na przygotowanie plantacji na przyszły sezon.

Pamiętne Boże Ciało - Tych kilkanaście minut wystarczyło, aby zniszczyć owoce całorocznej pracy. 

Jest 16 czerwca, Boże Ciało. Od rana piękna, słoneczna pogoda. Później na niebie pojawiają się małe chmurki, słońce już zaczyna się za nimi chować. Robi się gorąco i duszno. Daje się wyczuć jakiś wewnętrzny niepokój – chyba będzie burza. Liczę, że jak przejdzie, to temperatura trochę się obniży i popołudnie będzie bardziej znośne. Na horyzoncie pojawiają się coraz większe chmury. W oddali słychać pomrukiwanie. Będzie burza. Trochę deszczu się przyda. Odpocznie pompa głębinowa. Na plantacji pierwsze owoce odmiany Faith pięknie się prezentują. Od jutra wchodzimy na pole. Owoców na krzakach jest mnóstwo – będzie dobry plon. Jedna burza nas ominęła. Po godzinie 14 nadciąga następna. Wygląda niegroźnie, pewnie nas tylko zahaczy. Wiatr zmienia kierunek i gna chmury prosto na nas! Spadają pierwsze krople wielkości fasoli, wiatr niesie je prawie poziomo. Nadchodzi GRAD. Początkowo niewielki i małe ilości, a później… Po dziesięciu minutach na podwórku robi się biało.

Tych kilkanaście minut wystarczyło, aby zniszczyć owoce całorocznej pracy. Na plantacji biało. Pomimo wysypanej słomy owoce stoją w wodzie. Liście są tak poszatkowane, że wyglądem nie przypominają roślin truskawki. Mało który owoc nie ma śladów uszkodzeń (są dobrze widoczne dopiero następnego dnia).

Była ubezpieczona

Jednak nie zostałem bez grosza. Plantacja była ubezpieczona. Po zgłoszeniu szkody do ubezpieczyciela na plantację przyjechali rzeczoznawcy w celu oszacowania strat. Na podstawie protokołu z oględzin ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie. Warto w takiej sytuacji zrobić sobie własną dokumentację fotograficzną z przebiegu przeprowadzonych oględzin (częściowe protokoły, ilości owoców zebranych do oszacowania zniszczonych, uszkodzonych i zdrowych itd.), zdjęcia uszkodzeń na roślinach itp. W przypadku kwestionowania wyliczenia wysokości odszkodowania będą bardzo pomocne w dochodzeniu swoich racji.


fot. Owoce odmiany Allegro nie nadają się już do niczego.

To było pierwsze gradobicie od 17 lat. Ktoś powie, że gdybym w tym czasie zamiast płacić składki, pieniądze odkładał na konto, wyszłoby na to samo. Nie wyszłoby. Gotówka zostałaby wykorzystana na inne potrzeby i w krytycznej sytuacji nie byłoby jej. Nie jest również powiedziane, że następne będzie za 17 lat. Może się zdarzyć choćby w przyszłym roku, a wtedy nawet odłożonej na ten cel gotówki już nie będzie. Dlatego warto i należy się ubezpieczać!

Przedwczesny koniec sezonu

Materiał pochodzi od doświadczonego plantatora truskawek ze śląskiej gminy Opatów. Gospodarze łączą uprawę truskawek w tunelach z gruntową. W tym roku pod osłonami mieli 26 arów (13 tuneli) i 2 ha uprawy polowej. Sezon polowy zakończył się jeszcze przed rozpoczęciem.

 Koalicji Żywa Ziemia oraz Koalicji Rolnictwo dla Przyrody złożyły na ręce premiera Mateusza Morawieckiego, wicepremiera i ministra rolnictwa Henryka Kowalczyka, ministra zdrowia oraz klimatu i środowiska apel „o pilne podjęcie wszelkich działań w celu przyjęcia przepisów prawa w zakresie ograniczenia stosowania (i ryzyka) chemicznych środków ochrony roślin w produkcji rolnej (pestycydów) oraz stworzenia warunków realizacji ambitnych celów europejskiej Strategii "Od pola do stołu" –  zmniejszenia o 50% stosowania i ryzyka chemicznych środków ochrony roślin do 2030 r.”.

Ekolodzy krytykują rząd - Polska pozostaje krajem niezmiennie krytycznym wobec strategii „Od pola do stołu” 

Jego autorzy ubolewają, że na forum Unii Europejskiej Polska pozostaje krajem niezmiennie krytycznym wobec strategii „Od pola do stołu” i domagającym się osłabienia przepisów, które przyczyniłyby się do ograniczania użycia chemicznych środków ochrony roślin. Niepokój ekologów budzi także fakt, że Polska przewodzi grupie 12 krajów sprzeciwiających się nowej legislacji.

- Zwracamy się z prośbą o zapewnienie, że nasz kraj przyjmie stanowisko odmienne od dotychczasowego i będzie głosować za przyjęciem ostrzejszych unijnych przepisów w tym zakresie, zgodnie z celem powstrzymania dalszego szkodliwego oddziaływania tych pestycydów na zdrowie ludzi oraz środowisko i klimat. Oczekują tego polscy obywatele i konsumenci zaniepokojeni chemicznym zanieczyszczeniem żywności, przestrzeni publicznej oraz negatywnym wpływem pestycydów na ludzkie zdrowie– napisała Agnieszka Makowska Koordynatorka Koalicji Żywa Ziemia, która przekonuje, że rolnicy skorzystają na nowych regulacjach bo będą mniej wydawać na pestycydy a do tego dostaną dofinansowanie na alternatywne środki ochrony roślin.   

Zaostrzyć propozycje Brukseli

Ekolodzy przekonują, że robocze wersje rozporządzenia UE zawierają zbyt słabe propozycje dla redukcji użycia chemicznych środków ochrony roślin (pestycydów) dlatego trzeba je jeszcze bardziej zaostrzyć.
- Szczególne ważne jest również zapewnienie, że chemiczne środki ochrony roślin będą wykorzystywane tylko w ostateczności, po uprzednim zastosowaniu innych praktyk rolniczych, takich jak: płodozmian, rośliny okrywowe, stosowanie stref buforowych w celu naturalnej kontroli szkodników, mechaniczne odchwaszczanie i wszystkie inne praktyki agrotechniczne, w tym zastosowanie biologicznych środków i metod ochrony roślin, a w stanie najwyższej konieczności ewentualnie pestycydów o niskim ryzyku – czytamy w piśmie Koalicji Żywa Ziemia oraz Koalicji Rolnictwo dla Przyrody.

Nie będzie zmiany stanowiska - Polska będzie się sprzeciwiać definitywnie

Ale resort rolnictwa nie zamierza ustępować i zapowiada kontynuację dotychczasowej polityki.
– Bardzo niebezpieczne jest oczekiwanie Komisji Europejskiej o redukcji środków ochrony roślin o połowę. Tutaj Polska będzie się sprzeciwiać definitywnie – mówił w środę podczas spotkania z rolnikami w województwie świętokrzyskim wicepremier i minister rolnictwa Henryk Kowalczyk, który sprzeciwił się wyznaczaniu arbitralnych kryteriów i podkreślił, że kraje, które stosują dużo środków ochrony roślin powinny być  w większym stopniu zobowiązane do ich redukcji.   

Głos rolników -  Takie rozwiązanie jest nie do przyjęcia dla każdego kto ma odrobinę rozumu i zdrowego rozsądku

Do treści pisma odniósł się także w mediach społecznościowych Jacek Zarzecki prezes Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego, którego zdaniem taki apel to debilizm i działanie na szkodę polskiego rolnictwa.
- A dlaczego? To proste jak budowa cepa ale widać, że dla niektórych to jest zbyt trudne do ogarnięcia . Propozycja KE zawiera zapis o zmniejszeniu proporcjonalnym zużycia śor o 50% do 2030 roku. Proporcjonalnym czyli każdy kraj procentowo równo. Diabeł tkwi jednak w szczegółach. A te szczegóły są dla Polski takie, że dzisiaj zużywamy ok 2,1 kg substancji czynnych na 1 ha gdy np. Holendrzy 8,8kg a średnia unijna jest ok. 3 kg. Tak więc proporcjonalnie zmniejszenie spowodowałoby, że w PL zużywalibyśmy ok. 1 kg a w Niderlandach nadal 4 krotnie więcej niż w u nas.  Takie rozwiązanie jest nie do przyjęcia dla każdego kto ma odrobinę rozumu i zdrowego rozsądku – napisał

J. Zarzycki, który podkreślił, że w dobie wojny i kryzysu żywnościowego na świecie, trzeba zapewnić rolnikom narzędzia do produkcji, aby zapewnić bezpieczeństwo żywnościowe. Takim narzędziem są właśnie środki ochrony roślin.

wk
fot. envatoelements

Wartość polskich produktów rolno-spożywczych, które eksportowano na rynki zagraniczne, wyniosła 10,2 mld euro (46 mld zł), co oznacza wzrost o 16,2 proc. w stosunku do analogicznego okresu rok wcześniej.

Jakie towary miały najbardziej istotny udział?

• nasiona roślin oleistych, tłuszcze roślinne - tu eksport wzrósł o 49 proc;
• soki owocowe i warzywne  - 38 proc;
• produkty mleczne - 33 proc;
• mięso i jego przetwory - 28 proc;
• alkohol oraz cukier i wyroby cukiernicze - po 17 proc;
• warzyw - o 12 proc;
• owoców oraz ich przetworów - 9 proc.

Aktywność polskich producentów w relacjach biznesowych na rynkach krajów trzecich

– Poszukujemy nowych rynków dla polskich owoców i warzyw i tutaj nie mamy większego problemu. Pozostaje wyłącznie kwestia ceny – mówi wiceminister rolnictwa i rozwoju wsi. – Nie ukrywam, że istotny jest dla nas Daleki Wschód i będziemy szukać tam nowych możliwości, które pozwolą nam ten rynek zdobywać. Ale ważne jest też to, co dzieje się np., jeżeli chodzi o Stany Zjednoczone czy Kanadę, która chce do nas eksportować, ale nakłada na nas kolejne bariery. Tak więc musimy po prostu w ramach współpracy międzynarodowej, w ramach Unii Europejskiej szukać rozwiązań, które pozwolą na pozyskiwanie tych rynków.

Polski sektor rolno – spożywczy ucierpiał przez pandemię COVID-19, zaburzony łańcuch dostaw, konsekwencje wojny w Ukrainie. Jak wskazuje analiza banku Santander (na podstawie danych GUS), w ubiegłym roku eksport przetworów owocowo-warzywnych do Rosji i Ukrainy rósł dynamicznie – odpowiednio o 36 proc. i 21 proc.

Polskie jabłka straciły możliwość eksportu

Polscy producenci jabłek stracili możliwość sprzedaży między innymi na Białoruś, do Mongolii i Kazachstanu. Egipt, odbiorca polskich jabłek (w ubiegłym prawie 160 tys. t jabłek), z powodu wojny wstrzymał import produktów, które nie są podstawową żywnością. Jest To efekt decyzji Banku Centralnego Egiptu.

– Współpraca z Egiptem i wymiana finansowa to jeden z dylematów, który jest w tej chwili bardzo istotnie negocjowany ze względu na bariery, które nałożył ich narodowy bank centralny – mówi Rafał Romanowski.

Według danych PAIH Polska odpowiada również za dużą produkcję i eksport malin, czarnych porzeczek, borówek, mięsa, przetworów mlecznych.

– Dobrze wykorzystaliśmy nasze członkostwo w Unii Europejskiej, przede wszystkim poprzez inwestycje, np. w system produkcyjny poszczególnych warzyw i owoców – mówi wiceminister rolnictwa i rozwoju wsi. – Wykorzystaliśmy środki unijne, zainwestowaliśmy w najnowocześniejsze technologie, a tym samym nasza konkurencyjność bardzo istotnie wzrosła.

Polska musi jednak cały czas szukać rozwiązań, których celem jest zdobycie nowych rynków zbytu, aby zwiększyć potencjał tego sektora.

– Musimy również budować ten sektor w naszym kraju, a więc m.in. odbudowywać przetwórstwo w ramach Skarbu Państwa. Stąd realizacja dużego projektu, jakim jest Krajowa Grupa Spożywcza, która w tej chwili zajmuje się przetwórstwem zboża czy cukru. Naszą ambicją jest jednak to, żeby zajmować się też wytwarzaniem produktów z owoców miękkich i twardych. Chcemy to zrobić w ciągu kilku najbliższych miesięcy – zapowiada Rafał Romanowski.

Źródło: newseria
Fot: