Koniec lata i jesień to doskonały czas na przeprowadzenie zbioru owoców z większości drzewek i zwieńczenie naszej całorocznej pracy w sadzie. Na pierwszy rzut oka może wydawać się to prostą, choć pracochłonną czynnością. Jednak musimy pamiętać, że sposób, w jaki przeprowadzimy zbiór, wpłynie na liczbę odpowiednich do spożycia owoców. Warto zatem poznać kilka podstawowych zasad, które nie tylko usprawnią cały ten proces, ale uczynią owoce smaczniejszymi i zminimalizują ryzyko uszkodzeń podczas zbioru.

Kiedy zbierać jabłka?

Termin zbioru jabłek zależy od odmiany oraz warunków klimatycznych. W Polsce najczęściej zbiory rozpoczynają się w sierpniu i trwają aż do października. Więc kiedy zrywać jabłka, aby mieć pewność, że są dojrzałe? Oto kilka wskazówek, kiedy zrywać jabłka:

• gdy owoce zmieniają kolor skórki na charakterystyczny dla danej odmiany.
• miąższ jest soczysty i słodki,
• nasiona są brązowe,
• jabłka łatwo odrywają się od gałęzi.

Kiedy zbierać gruszki?

Gruszki są nieco bardziej wymagające pod względem terminu zbioru niż jabłka. Zbyt wczesny zbiór może spowodować, że owoce nie będą miały odpowiedniego smaku, natomiast zbyt późny zbiór może prowadzić do ich przejrzenia i gnicia. Najlepiej więc przeprowadzić zbiór gruszek gdy:

• zmieniają kolor skórki na charakterystyczny dla danej odmiany,
• miąższ jest jędrny, ale nie twardy,
• łatwo odrywają się od gałęzi przy delikatnym skręcie owocu.

Zbiór owoców - jak się do niego przygotować?

Przed przystąpieniem do zbioru jabłek i gruszek, warto zadbać o odpowiednie przygotowanie. Należy zaopatrzyć się w skrzynki na owoce, które umożliwią bezpieczne i wygodne przechowywanie czy transport zebranych owoców.

Ochrona owoców podczas zbioru

Podczas zbiorów należy dbać, aby nie uszkodzić owoców. Poobijane owoce z uszkodzoną skórką lub oderwanymi szypułkami szybko się psują. Przed rozpoczęciem zbiorów warto obciąć paznokcie, aby uniknąć uszkodzeń skórek owoców.

Technika zbioru

Chwyć owoc całą dłonią, unikając używania jedynie koniuszków palców, co może prowadzić do zgnieceń i szybszego psucia się owoców tuż pod skórką. Aby zerwać owoc, delikatnie podnieś go i obróć jednocześnie, starając się, aby szypułka pozostała przy owocu. W przypadku owoców z długą szypułką przytrzymaj ją palcem, aby się nie złamała. Szypułki są ważne, ponieważ owoce bez nich szybciej się psują i trzeba je natychmiast zjeść lub przeznaczyć na przetwory. Złamane szypułki mogą również przebijać skórki innych owoców w skrzynce, co jest szczególnie problematyczne w przypadku gruszek.

Kolejność zbioru

Zbiory zaczynaj od najniższych gałęzi, przesuwając się od zewnętrznej części korony drzewa ku wnętrzu. Następnie przejdź do wyższych partii gałęzi, zrywając owoce w tej samej kolejności - od zewnętrznej części korony do środka. Kontynuuj ten proces, aż dojdziesz do czubka drzewa.

Jak przechowywać zebrane owoce?

Po zbiorze owoce powinny być jak najszybciej przetransportowane do chłodni. Przydatne będą skrzynki na owoce, które zapewnią odpowiednią wentylację i ochronę przed uszkodzeniami. Przechowywanie jabłek i gruszek w kontrolowanych warunkach (temperatura, wilgotność) przedłuży ich świeżość i zachowa walory smakowe.

Jaka skrzynka na owoce sprawdzi się najlepiej?

W przypadku przechowywania jabłek i gruszek możesz zdecydować się na skrzynki drewniane lub plastikowe. Najchętniej wykorzystywanym rodzajem np. przy uprawach hurtowych są skrzynki plastikowe, które są lżejsze od tych wykonanych z drewna. Przy zakupie zwróć uwagę, czy plastik użyty do ich produkcji jest bezpieczny w kontakcie z żywnością oraz posiada odpowiednią grubość.

Gospodarstwo ekologiczne to takie, w których metody uprawy są nastawione na produkcję żywności w oparciu o naturalne procesy i substancje. Dzięki temu hodowla roślin w mniejszym stopniu oddziałuje negatywnie na środowisko naturalne, odpowiedzialnie gospodaruje energią i zasobami naturalnymi, nie ingeruje w uprawy substancjami chemicznymi, stosowania organizmów genetycznie modyfikowanych czy pasz dla zwierząt pochodzenia pozanaturalnego jest zabronione.

W uprawach ekologicznych rośliny, jak w każdej innej uprawie, atakowane są przez różnego rodzaju owady i szkodniki, grzyby czy roztocza. Jednak w walce z nimi stosuje się produkty ekologiczne do uprawy roślin. 

Dzięki zastosowaniu ekologicznych rozwiązań, w tym biologicznych metod ochrony roślin, na rynek trafiają produkty BIO i EKO. Czym są? W dużym skrócie to produkty pochodzące z hodowli lub uprawy ekologicznej. Te zaś nie są pryskane chemicznymi środkami, pestycydami, nie są nawożone sztucznymi nawozami. W rolnictwie ekologicznym obowiązują także zasady zachowania równowagi chemicznej i biologicznej w glebie, które obejmują m.in. specjalne wytyczne dotyczące odkwaszania gleb – stosowane może być wyłącznie wapno węglanowe. 

Rolnictwo ekologiczne a środki ochrony roślin

Zgodnie z polskim prawem, rolnictwo ekologiczne obowiązują specjalne zasady. Przede wszystkim zabronione jest w nim stosowanie środków do zwalczania chwastów, czyli herbicydów, a także żadnych mineralnych nawozów azotowych. Zakazane jest także używanie chemicznych środków ochrony roślin oraz szkodliwych pestycydów. 

W uprawach ekologicznych dopuszczalne jest stosowanie biologicznych metod ochrony roślin, a źródłem azotu zamiast mineralnych nawozów azotowych są naturalne nawozy zielone, np. z roślin poplonowych czy motylkowych.

Produkty ekologiczne do uprawy roślin – jakie stosować?

Metody ochrony roślin, które można stosować w ekologicznej uprawie roślin, są przede wszystkim oparte o produkty ekologiczne. W nowoczesnych gospodarstwach stosowane są m.in. bioinsektycydy, które pomagają w zwalczaniu szkodników, fungicydy, które działają owadobójczo, grzybo- i roztoczobójczo. Inne stosowane produkty ekologiczne do uprawy roślin to środki poprawiające właściwości gleby i zaprawy np. zawierające bakterie i kultury szczepów mikroorganizmów, organizmy pożyteczne, np. drapieżne roztocza czy nicienie, a także nawozy naturalne i preparaty pomocnicze oraz stymulatory odporności, które aktywują mechanizmy i reakcje obronne rośliny. 

Nowoczesne podejście do ochrony upraw sprawia, że w przeciwieństwie do  prowadzonej wcześniej, intensywnej chemicznej ochrony roślin, ta biologiczna nie stwarza zagrożenia dla środowiska, ludzi i zwierząt. Uprawy ekologiczne i biologiczne metody ochrony roślin to odpowiedź na potrzeby rynku i społeczeństwa, które jest coraz bardziej świadome ekologiczne.

Mokra zgnilizna bakteryjna kapusty jest jedną z najważniejszych przyczyn strat pozbiorczych tego warzywa. Chorobę wywołują bakterie Erwinia carotovora subsp. carotovora (obecnie nazywana Pectobacterium carotovorum), choć sprawcą tej choroby są też patogeniczne gatunki bakterii z rodzaju Pseudomonas. Erwinia carotovora subsp. carotovora jest Gram-ujemną bakterią pektolityczną, czyli powodującą rozpad pektyn scalających komórki roślinne i gnicie tkanek. Objawami choroby są miękkie, mięsiste zmiany o nieprzyjemnym zapachu w łodydze lub u podstawy główki. Jej rozwojowi sprzyja długotrwała wilgotna pogoda, czy okresy intensywnego deszczu. Rozwój choroby zachodzi intensywnie w temperaturach od 25 do 35°C, zaś optymalną dla bakterii temperaturą jest 30°C.

Kapusta wygląda na zdrową.

FOTO: fot. Szyperek

Jednak po odłamaniu od "nogi" widać porażenie.

FOTO: fot. Szyperek

Gdzie bytuje bakteria Erwinia?

Komórki bakterii w glebie przebywają na resztkach roślinnych, ponadto mogą bytować na roślinach żywicielskich, bez wywoływania na nich objawów chorobowych. Odnotowano także ich obecność w jelitach owadów roślinożernych, które w określonych warunkach mogą być wektorami choroby. Erwinia poraża rośliny przez różne uszkodzenia, drobne rany, czy ślady po żerowaniu owadów. Ponadto bakterie te rozwijają się na powierzchni liści i porażają je przez aparaty szparkowe. Z zaatakowanych liści przez wiązki przewodzące ogonka (ksylem) porażają łodygę kapusty. Bakteria często powoduje infekcje wtórne w roślinach pierwotnie porażonych przez inne bakterie, w szczególności przez Pseudomonas.

Tak w środku wygląda wnętrze głąba.

FOTO: fot. Szyperek

Tak w środku wygląda wnętrze głąba.

FOTO: fot. Szyperek

Jakie warzywa atakuje Erwinia?

Mokra zgnilizna bakteryjna jest pospolitą chorobą wszystkich gatunków warzyw. Poza kapustą głowiastą, która jest najczęściej porażana w czasie przechowywania, dużą wrażliwość na mokrą zgniliznę wykazuje kapusta pekińska w okresie tworzenia główek oraz róże brokułu i kalafiora.

Zapobieganie mokrej zgniliźnie bakteryjnej kapusty

Ponieważ w Polsce nie ma obecnie zarejestrowanych bakteriocydów przeciwko mokrej zgniliźnie, ochrona przed porażeniami roślin przez Erwinia powinna opierać się głównie na profilaktyce. Przede wszystkim konieczne jest stosowanie odpowiedniego reżimu sanitarnego, by zapobiec przypadkowemu przenoszeniu bakterii przez narzędzia czy inne materiały.

Do sadzenia koniecznie należy wybierać wolny od chorób materiał. Podczas sadzenia bezwarunkowo należy unikać uszkodzenia roślin, ponieważ wszelkie rany mogą stać się drogą wniknięcia patogenów do wnętrza rośliny.

W przypadku prowadzonych już upraw, konieczne jest zwalczanie owadów, które mogą uszkadzać rośliny i przenosić bakterie, powodujące mokrą zgniliznę. Ponadto rozwojowi choroby może sprzyjać deszczowanie, szczególnie w czasie wysokich temperatur. Czasem zaleca się stosowanie linii kroplujących do podlewania, by ograniczyć zwilżanie główek kapusty w czasie nawadniania. Zbiory najlepiej prowadzić podczas suchej pogody. Koniecznie należy też niszczyć resztki pozbiorcze na polu lub usuwać je z niego.

{embed-gallery-1_class}{embed-gallery-1}85356{/embed-gallery-1}{embed-gallery-1}85357{/embed-gallery-1}{embed-gallery-1}85358{/embed-gallery-1}{embed-gallery-1}85359{/embed-gallery-1}{embed-gallery-1}85361{/embed-gallery-1}{/embed-gallery-1_class}

Zwalczanie bakterii Erwinia

W tradycyjnym zwalczaniu Erwinia w kapuście warto przede wszystkim zastosować produkty miedziowe. W niektórych krajach do ograniczania rozwoju Erwinia stosowana jest cyprofloksacyna, jednakże w Polsce stosowanie antybiotyków i chemioterapeutyków w uprawie roślin jest zabronione.

W przeszłości jednym ze środków zalecanych do ochrony kapusty przed mokrą zgnilizną był ekstrakt lub wyciąg z pestek grejpfruta, dostępny w handlu pod nazwą Grevit. Jednakże produkt ten w związku z interpretacją przepisów unijnych dotyczących substancji czynnych wypadł z krajowej listy środków ochrony roślin.

Jakie produkty są dostępne na rynku?

• Obecnie dostępne na rynku produkty oferowane są jako naturalne stymulatory wzrostu, ponieważ ekstrakty z pestek owoców cytrusowych poza działaniem biobójczym, indukują także mechanizmy odporności roślin. Dlatego na rynku znalazły się takie produkty, jak np. Septovital 200 SL, który jest ekstraktem z pestek grejpfrutów. W okresie największego zagrożenia rośliny można opryskiwać ekstraktem w dawce 1,5 l/ha, aby zwiększyć efektywność zabiegu, warto do cieczy roboczej dodawać adiuwant.
• W ochronie kapusty głowiastej zarejestrowano kilka preparatów opartych na oleju z pomarańczy (Limocide, Pesticol, PREV-AM, PREV-BIO), które wykazują działanie owadobójcze i grzybobójcze. Jednakże niewiele jest informacji jednoznacznie wskazujących na efektywność oleju z pomarańczy przeciwko Erwinia.
• Efektywne przeciwko Erwinia okazują się inne olejki eteryczne, uzyskiwane z roślin aromatycznych. Przykładem jest olejek goździkowy.
• Okazuje się, że działanie przeciwko Erwinia wykazuje także propolis. Zawdzięcza to obecności organicznych związków lotnych. W badaniach odnotowano, że propolis hamuje wzrost tych bakterii w dawce 0,95 g na litr wody.
• Wśród produktów mikrobiologicznych trudno znaleźć bakteriocydy, przeznaczone do zwalczania porażeń bakteriami E. carotovora. Nie oznacza to jednak, że nie można ich wykorzystać. Po pierwsze, niektóre produkty mikrobiologiczne zawierające pożyteczne bakterie mogą indukować odporność roślin przeciwko tym bakteriom.
• W badaniach właściwości takie wykazały m.in. bakterie Pseudomonas chlororaphis oraz bakterie z rodzaju Bacillus. Ta pierwsza bakteria wydziela do środowiska substancje chemiczne, które indukują odporność roślin przeciwko Erwinia. Jest składnikiem aktywnym produktu Cerall od firmy Koppert.
• Z kolei bakterie Bacillus są powszechnie stosowane w uprawie roślin, w tym kapusty. Przykładem jest bakteria B. amyloliquefaciens QST 713, która jest składnikiem zarejestrowanego do uprawy kapusty biofungicydu Serenade ASO. W badaniach wykazano, że poza indukowaniem mechanizmów obronnych w roślinie, zawarta w produkcie bakteria wykazuje aktywność przeciwko Erwinia w uprawach roślin kapustnych, w tym w kapuście. Tę antybakteryjną aktywność zawdzięcza ona wydzielanym do środowiska dipeptydom i oligopeptydom, czyli niskocząsteczkowym związkom białkowym. By uzyskać najlepszą efektywność, zaleca się, by oprysk biofungicydem wykonać prewencyjnie w momencie, kiedy warunki pogodowe zaczynają sprzyjać rozwojowi patogenu. Zabieg zaleca się powtarzać co 7–10 dni.
• Mało tego, okazało się, że aktywność przeciwko Erwinia wykazują też stosowane do ochrony przed owadami bakterie B. thuringiensis. Wydzielają do środowiska cząsteczki, które zaburzają komunikację między komórkami Erwinia, na skutek czego te nie są w stanie uruchomić swoich mechanizmów wirulencji. Dzięki temu działają one prewencyjnie, nie dopuszczając do rozwoju symptomów chorobowych lub znacznie opóźniając ich pojawienie się. A lista produktów zawierających bakterie B. thuringiensis dopuszczonych do ochrony kapusty liczy 8 pozycji.

Porównania z pierwszej ręki

Czym różni się program ochrony warzyw w Holandii od tego stosowanego w Polsce?

Zapobieganie stratom w okresie przechowywania

Ponieważ Erwinia powoduje duże straty w przechowalniach, warto też dezynfekować magazyny przed złożeniem w nich główek.

Główki kapusty przeznaczone do krótkiego transportu lub przechowywania powinny być nieuszkodzone mechanicznie i możliwie suche. Z kolei do długiego przechowywania należy wybierać nieprzerośnięte i nieprzejrzałe główki kapusty, z dobrą okrywą woskową na powierzchni liści. W niektórych zachodnich poradnikach zaleca się przekładanie główek słomą lub grubym papierem, by unikać bezpośredniego kontaktu między nimi.

Do ochrony pozbiorczej można wykorzystać wyciągi roślinne. W badaniach nad zwiększaniem trwałości kapusty okazało się, że smarowanie miejsc obcięcia główek wyciągiem z liści gujawy lub wyciągiem z trawy cytrynowej hamuje zarówno pierwotne, jak i wtórne infekcje powodowane przez Erwinia i ogranicza straty przechowywanych warzyw.

Sławomir Głuszek, IO w Skierniewicach

fot. Szyperek

Dostępność zapraw nasiennych w Polsce

Chociaż zaprawy są bardzo potrzebne, na rynku środków ochrony roślin stanowią one niewielki odsetek dostępnych preparatów. Zdecydowana większość przeznaczona jest do ochrony zbóż, kukurydzy i rzepaku.

Dostępne zaprawy nasienne są przeznaczone do ochrony przed chorobami grzybowymi, w większości warzyw bobowatych. Brak jest zapraw insektycydowych. Niemniej jednak brak ten widoczny jest także wśród upraw rolniczych. Problem z dostępnością zapraw nasiennych wynika przede wszystkim z intensywnego procesu wycofywania substancji czynnych. Niewielka liczba nowych substancji nie jest rejestrowana w zakresie zaprawiania.

Wzmacnianie materiału siewnego przez otoczkowanie i inkrustracje

Droższą, ale skuteczniejszą metodą wzmacniania materiału siewnego jest otoczkowanie lub inkrustracja. Nasiona poddane takiemu procesowi są ujednolicone pod względem kształtu i rozmiaru, co także poprawia precyzję wysiewu.

• Nasiona otoczkowane są także cięższe od standardowo zaprawianych, ponieważ oprócz środka ochrony do masy dodaje się klej oraz materiały obojętne, takie jak glinka kaolinowa, wapień, gips, perlit lub torf. Powstała w procesie otoczkowania osłonka musi być trwała, ale jednocześnie przepuszczalna dla wody i gazów, a także nie może stwarzać oporów podczas kiełkowania nasiona. Materiał siewny przeznaczony do tej metody jest ściśle selekcjonowany pod względem jakości i zdolności kiełkowania. Wybierane są tylko nasiona najlepsze.

Porównania z pierwszej ręki

Czym różni się program ochrony warzyw w Holandii od tego stosowanego w Polsce?

Dostępny materiał siewny z otoczką

Na rynku nasiennym dostępny jest materiał już otoczkowany. Tą drogą można się zaopatrzyć w:

• buraka ćwikłowego,
• koper ogrodowy,
• marchew,
• ogórek gruntowy,
• paprykę,
• pietruszkę,
• pomidora,
• rzodkiewkę czy sałatę.

Należy dokładnie przeczytać w etykiecie, co wchodzi w skład takiej otoczki. Często jest ona pochodzenia naturalnego (m.in. torf, dolomit, glina) i jej celem jest wyłącznie ułatwienie wysiewu przez powiększenie kalibru nasion oraz zwiększenie zdolności kiełkowania. Nie jest w tym przypadku zapewniona ochrona nasion i późniejszych siewek przed patogenami, z uwagi na brak dodatku odpowiedniego środka ochrony.

Czytaj także:

OCHRONA

Zaprawy nasienne na 2023. Jakie zaprawy będzie można stosować w przyszłym roku?

Jakie zaprawy są dostępne w Holandii?

Z uwagi na różnice w dostępności środków ochrony roślin w różnych krajach Unii Europejskiej, dokonano przeglądu zapraw nasiennych przeznaczonych dla warzyw w Holandii. Jako ważny eksporter materiału nasiennego jest ciekawym obiektem porównawczym.

Dostępność zapraw przeznaczonych do ochrony warzyw w Holandii jest także ograniczona, jakkolwiek widoczne jest większe zróżnicowanie zawartych w nich substancji czynnych. Należy zaznaczyć, że w przypadku substancji metalaksyl-M, zezwolenie na stosowanie zostało odnowione, jednak tylko do zaprawiania nasion przeznaczonych do wysiewu w szklarniach [zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2020/617 z 5 maja 2020 r.]. Ponadto zarejestrowana jest biologiczna zaprawa nasienna oparta na mikroorganizmie – bakterii Pseudomonas chlororaphis.

Zakres stosowania zapraw dostępnych w Holandii jest dużo szerszy niż w Polsce, umożliwiając ochronę startową większej liczby gatunków warzyw. Dominującą substancją czynną zarówno w Polsce, jak i Holandii jest fludioksonil. Zezwolenie na jej stosowanie wygasa 31.10.2023 r., ale już teraz ma status kandydata do zastąpienia.

Wycofanie tej substancji w ogromnym stopniu utrudni ochronę materiału nasiennego warzyw nie tylko w Polsce i Holandii, ale także w innych krajach Unii Europejskiej, gdzie stanowi podstawę ochrony nasiennej.

Magdalena Sobocińska

• Alternaria spp.,
• Botrytis spp.,
• Phytophthora spp.,
• Pythium spp.,
• Fusarium spp.,
• Rhizoctonia spp.

Mogą być m.in. przyczyną przedwschodowej lub powschodowej zgorzeli siewek – gnicia nasion jeszcze przed ich skiełkowaniem lub zamierania roślin w początkowej fazie rozwoju. Trzeba im zapobiegać wielotorowo, poprzez optymalny płodozmian, zabiegi agrotechniczne, właściwy termin siewu/sadzenia, odpowiednie zagęszczenie itd. Pomocne jest zbadanie podłoża przed rozpoczęciem uprawy na obecność patogenów.

Jednakże najbardziej skuteczne jest zaprawianie materiału siewnego/sadzeniaków. Ponadto ogranicza chemizację środowiska ze względu na niskie zużycie substancji czynnej.

Podstawowe zasady:

• zaprawiać tylko środkiem dopuszczonym do stosowania;
• zaprawiać materiał siewny dobrze oczyszczony;
• najlepiej zaprawiać bezpośrednio przed siewem;
• pokryć nasiona dokładnie i równomiernie;
• nie zaprawiać nasion o wilgotności powyżej 16% ani uprzednio traktowanych inną zaprawą;
• zaprawione nasiona pozostawić po zabiegu w otwartych workach do momentu przeschnięcia;
• przechowywać w grubych, oznakowanych i szczelnie zamkniętych workach, w oddzielnych, suchych i dobrze wentylowanych pomieszczeniach, z dala od żywności i pasz;
• w razie konieczności przechowywania zaprawionego materiału siewnego do następnego sezonu zbadać przed siewem zdolność kiełkowania.

Jak wygląda prawidłowa technika zaprawiania materiału siewnego?

Zaprawianie materiału siewnego należy przeprowadzać w zaprawiarkach mechanicznych o ruchu ciągłym lub porcjowych, zgodnie z instrukcją obsługi danej zaprawiarki. Przed rozpoczęciem pracy zaprawiarkę trzeba poddać kalibracji. Zawiesinę do zaprawiania należy przygotować zgodnie z zaleceniami zawartymi w etykiecie danego środka. Nie należy przerywać pracy zaprawiarki, aby uniknąć zasychania zaprawy.

Zaprawianie bulw ziemniaka przed sadzeniem przeprowadza się na podajniku rolkowym lub taśmowym urządzeniami specjalnie do tego przeznaczonymi, zgodnie z instrukcją obsługi urządzenia. Zaprawianie w trakcie sadzenia wykonuje się specjalistycznym sprzętem do zaprawiania i równoczesnego wysadzania.

Jakie zaprawy nasienne są dostępne na rynku?

Aktualnie asortyment zapraw nasiennych jest mocno ograniczony. Do zabezpieczania materiału siewnego w roku 2023 zalecane są środki zawierające jedną substancję czynną – fludioksonil (8 środków), flutolanil (2 środki) lub mieszaninę 3 substancji czynnych: fludioksonil, cymoksanil i metalaksyl-M (1 środek) oraz Pseudomonas sp. (1 środek).

Zaprawy zawierające fludioksonil

• Celest 025 FS, Maxim 025 FS, Omnix 025 FS – fungicydy w formie płynnego koncentratu o działaniu powierzchniowym, przeznaczone do zaprawiania nasion przeciwko fuzariozie siewek i askochytozie (zgorzelowej plamistości) warzyw bobowatych: grochu uprawianego na suche nasiona, grochu łuskowego w uprawie na zielone nasiona, fasoli zwykłej, fasoli wielokwiatowej, bobiku. Zalecane do stosowania w uprawach małoobszarowych na odpowiedzialność użytkownika w dawce 200 ml/100 kg nasion.
• Fluarto 50 FS, Madron 50 FS, Trigof 50 FS – środki grzybobójcze w formie płynnego koncentratu o działaniu powierzchniowym, przeznaczone do zaprawiania nasion przeciwko fuzariozie siewek i askochytozie (zgorzelowej plamistości) warzyw bobowatych: grochu uprawianego na suche nasiona, grochu łuskowego w uprawie na zielone nasiona, fasoli zwykłej, fasoli wielokwiatowej, bobu, bobiku. Zalecane do stosowania w uprawach małoobszarowych na odpowiedzialność użytkownika w dawce 100 ml/100 kg nasion.
• Maxim 480 FS – środek grzybobójczy w formie koncentratu do zaprawiania nasion cebuli przed sprawcą zgnilizny szyjki, kapust (białej, czerwonej i włoskiej) przed suchą zgnilizną kapustnych i marchwi przed alternariozą. Zalecany do stosowania w dawce 1 ml/kg nasion.
• Prepper – fungicyd w formie płynnego koncentratu (FS) o działaniu powierzchniowym do zaprawiania nasion bobu, bobiku, fasoli wielokwiatowej, fasoli zwykłej uprawianej na strąki, na zielone i suche nasiona, grochu zwykłego uprawianego na zielone i suche nasiona przed fuzaryjnym uwiądem siewek i askochytozą (zgorzelową plamistością). Zalecany do stosowania w dawce 200–400 ml/100 kg nasion.

Środki biologiczne

Jak znaleźć mikrobiologiczne preparaty w wyszukiwarce środków ochrony roślin?

Zaprawy zawierające flutolanil

• Moncut 460 SC – środek grzybobójczy w formie płynnego koncentratu, w postaci stężonej zawiesiny, o działaniu systemicznym, do zaprawiania ziemniaków w celu ich ochrony przed rizoktoniozą. Dawka 200 ml/t sadzeniaków.
• Moncut na Sucho – fungicyd w formie proszku do opylania (DP), o działaniu układowym, przeznaczony do suchego zaprawiania bulw ziemniaka w ochronie przed rizoktoniozą. Zalecany w dawce 2,0 kg/t sadzeniaków.

Zaprawa z 3 substancjami czynnymi

• Wakil XL 325 WG (fludioksonil, cymoksanil i metalaksyl-M) – fungicyd w formie granul do sporządzania zawiesiny wodnej (WG), o działaniu układowym i powierzchniowym, do zaprawiania grochu zwykłego uprawianego na suche i zielone nasiona przed sprawcami zgorzeli siewek, mączniakiem rzekomym, askochytozą (zgorzelowa plamistość) i szarą pleśnią. Zalecany w dawce 200 g/100 kg nasion. W uprawach małoobszarowych na odpowiedzialność użytkownika można zaprawiać nasiona bobiku w celu ich zabezpieczenia przed zgorzelą siewek w dawce 100 g/100 kg nasion. Natomiast nasiona fasoli zwykłej uprawianej na świeże strąki i suche nasiona oraz fasoli wielokwiatowej uprawianej na suche nasiona można zaprawiać w dawce 200 g/100 kg nasion przed zgorzelą siewek, askochytozą (zgorzelowa plamistość) i szarą pleśnią.

Zaprawa biologiczna Pseudomonas sp.

• Proradix – środek w formie proszku rozpuszczalnego w wodzie do zaprawiania sadzeniaków przed rizoktoniozą. Może być stosowany w formie aerozolu przed sadzeniem w dawce 2 g/100 kg bulw lub jako zaprawa do zaprawiania sadzeniaków w trakcie sadzenia w dawce 60 g/ha. 

dr Agnieszka Włodarek, Instytut Ogrodnictwa – PIB Zakład Ochrony Roślin Pracownia Fitopatologii

fot. Włodarek, Rogowska, firmowe

• kapusty przed mączlikiem i wciornastkiem,
• marchwi przed alternariozą i mączniakiem prawdziwym,
• pora przed wciornastkiem,
• cykorii i marchwi przed bawełnicą topolowo-marchwiową,
• fasoli przed zgnilizną twardzikową,
• selera przed chorobami odglebowymi,
• nicieniami i septoriozą.

Poletka doświadczalne. Od lewej Radek Suchorzewski, następnie Marco Van Der Lans i Stefan Van Heist – gospodarze spotkania.

FOTO: fot. Borczyński

Co na wciornastka stosują w Holandii?

Z doświadczeniami zapoznali zwiedzających Stefan Van Heist i Marco Van Der Lans. Na kapuście głowiastej było testowane Sivanto Prime pod kątem zwalczania wciornastka tytoniowca. Produkt zwalcza dość szerokie spektrum szkodników – mszyce, wciornastki i mączliki. Można go stosować tylko raz w roku, w dawce 0,625 l/ha. Przy dawce wyższej niż 0,675 l produkt można stosować raz na dwa lata.

Coraz większym problemem są pozostałości środków ochrony roślin, dostające się do gleby oraz do wód gruntowych. Z tego względu im mniejsza roślina, tym większe restrykcje w stosowaniu chemicznych środków ochrony roślin. Testuje się nowe produkty w uprawie kapusty głowiastej i innych warzyw kapustnych ze względu na to, że spirotetramat, który jest podstawą ochrony przed szkodnikami za 3–4 lata wypadnie z rejestracji i dla rolników dużym wyzwaniem będzie ochrona kapustnych przed szkodnikami.

Młode rośliny kapusty, jeszcze przed zwijaniem główki (kiedy można opryskać całe liście i dotrzeć do szkodników) można chronić produktami biologicznymi. Bardzo dobrym rozwiązaniem jest Fliper (w Polsce Fitter), zawierający kwasy karboksylowe, działające drażniąco i mechanicznie na małe szkodniki. Przy dużych liściach i zwijających się główkach niestety produkty tego typu nie będą skuteczne. Fliper ma duże wymagania co do wody. Najlepiej działa z dodatkiem produktu Dynex, zmiękczającego wodę, ale nieobniżającego jej pH.

W doświadczeniach stosowano różne kombinacje insektycydów, ale zdecydowanie najlepszą skuteczność wykazują kombinacje, w których spirotetramat jest stosowany w momencie formowania główek. Wtedy na kapuście praktycznie nie ma śladów żerowania wciornastków. Tam gdzie nie było spirotetramatu, trzeba zdejmować z kapusty około 5–6 liści, aby główka nie nosiła śladów wciornastka. Trzeba tutaj zaznaczyć, że w Holandii produkt Movento występuje w formulacji OD i w litrze produktu zawiera 150 g spirotetramatu. Natomiast produkt Batavia jest w identycznej formulacji, jak Movento w Polsce.

Tracer do zaprawiania - Dlaczego nie Verimark?

Oprócz wyżej wymienionych szkodników w Holandii mają również problem z pchełkami. Co prawda, żerują one na starszych liściach, ale uszkodzeń niestety jest bardzo dużo. W Holandii do zaprawiania rozsady używany jest produkt Tracer, zawierający spinosad (SpinTor w Polsce).

Dlaczego nie Verimark? Gdyby do zaprawiania rozsady został użyty Verimark, nie można byłoby wykonać zabiegu Benevią na liście. W naszym kraju agronomowie z przetwórni zalecają zaprawianie Verimarkiem i opryski Benevią, co może spowodować w krótkim czasie odporność szkodników na substancję aktywną. W Holandii program ochrony kapusty głowiastej to po kolei:

• Tracer do zaprawienia rozsady,
• Fliper do oprysku małych rośliny,
• później Sivanto Prime,
• podczas formowania główek Movento,
• następnie Benevia na gąsienice motyli.

W przypadku kapusty brukselskiej doświadczenia dotyczyły zwalczania mączlika warzywnego. Przy okazji można było obserwować mszyce, które częściowo były spasożytowane przez organizmy pożyteczne. Do zwalczania owadów dorosłych mączlika i larw można w Holandii używać produktu Teppeki. Bardzo dobre efekty uzyskano, dając co tydzień produkty insektycydowe z olejem. W Holandii jest to Robbester. W Polsce analogiczne produkty to Actirob i Mero. Jeżeli chodzi o stosowanie wszelkiego rodzaju produktów olejowych, nie można ich stosować zbyt często. Najlepiej nie częściej niż raz w tygodniu ze względu na możliwość wystąpienia objawów fitotoksyczności.

Stefan pokazuje wyniki doświadczeń ze zwalczaniem wciornastka na kapuście głowiastej.

FOTO: fot. Borczyński

Objawy żerowania pchełek na starych liściach kapusty.

FOTO: fot. Borczyński

Mszyce na główkach kapusty brukselskiej.

FOTO: fot. Borczyński

Która Luna w marchwi?

W przypadku marchwi doświadczenia dotyczyły chorób odglebowych – czarnej plamistości marchwi (cavity spot). Na tę chorobę stosowano Serenade do gleby przed siewem nasion marchwi w dawce 10 litrów na hektar. Serenade dodatkowo znacznie poprawia przyswajalność wapnia, boru, żelaza i innych mikroelementów.

W przypadku ochrony liści doświadczenia są prowadzone w kierunku zastosowania Luny Sensation, która w Holandii będzie zarejestrowana w uprawie marchwi najprawdopodobniej w 2023 lub 2024 roku. Będzie zastępowała Lunę Experience, kiedy z rejestracji wypadnie tebukonazol. Prace prowadzone w kierunku Luny Sensation wynikają również z braku rejestracji tebukonazolu we Francji, do której Holendrzy sprzedają duże ilości marchwi. Najlepsze efekty w ochronie marchwi uzyskano, stosując dwa razy Luna Sensation, a następnie dwa razy Serenade.

Na kontroli było widać rośliny porażone przez mączniaka prawdziwego. Nie obserwowano na liściach marchwi objawów alternariozy ze względu na późny siew nasion. Liście były więc cały czas młode i żywozielone.

W przypadku ochrony liści, kiedy zaczyna brakować rozwiązań chemicznych, należy również zacząć szukać odporności wśród odmian. Wtedy to przy dużej presji chorób stosujemy środki chemiczne, a następnie utrzymujemy w zdrowotności nać, używając produktów biologicznych.

Środki biologiczne

Jak znaleźć mikrobiologiczne preparaty w wyszukiwarce środków ochrony roślin?

Jeżeli chodzi o rozwiązania herbicydowe to w Holandii są zarejestrowane praktycznie te same herbicydy, co w naszym kraju, więc w ochronie przed chwastami nie było znaczących różnic.

Druga rola Serenade

W uprawie cykorii sałatowej zostało założone doświadczenie ze zwalczaniem bawełnicy topolowo-marchwiowej. Wybrano ten gatunek ze względu na bardzo dużą podatność na szkodniki. Bawełnica topolowo-marchwiowa to mszyca dwudomowa. Najpierw żeruje na topoli, a później przenosi się na korzenie marchwi lub cykorii, tworząc charakterystyczny watowaty oprzęd na korzeniach i w glebie. Mszyce te z wiatrem potrafią pokonać dystans nawet do 25 km. Na korzeniach marchwi i cykorii żerują inne gatunki mszyc. Po wycofaniu spirotetramatu będzie duży problem ze zwalczeniem mszyc glebowych, ze względu na bardzo krótki okres zwalczania osobników tuż przed zasiedleniem korzeni. Są oczywiście modele, przewidujące możliwość nalotu, ale czas zwalczania osobników dorosłych będzie bardzo krótki. W tym momencie aplikujemy Movento od połowy lipca do początku sierpnia i to wystarczy. Natomiast w przyszłości trafienie z opryskiem w odpowiednim czasie będzie dużym wyzwaniem.

Odkrywka glebowa prezentująca watowaty oprzęd mszycy topolowo-marchwiowej na korzeniach cykorii.

FOTO: fot. Borczyński

W tym doświadczeniu sprawdzano również działanie Serenade na wzrost korzeni cykorii. Rośliny na poletku opryskanym preparatem miały korzenie zdecydowanie większe. W przypadku stosowania Serenade gleba musi być stale wilgotna (produkt zawiera bakterie). Każde wahanie wilgotności gleby w jedną czy w drugą stronę powoduje spadek populacji mikroorganizmów pożytecznych w profilu glebowym.

W porze nie mają Movento

W uprawie pora sprawdzano skuteczność produktów na wciornastka tytoniowca. W Holandii zarejestrowane są produkty:

• Tracer (SpinTor),
• Fliper (Fitter)
• oraz produkty zawierające abamektynę.

Por z objawami żerowania wciornastka.

FOTO: fot. Borczyński

Niestety, nie mają zarejestrowanego Movento, tak jak w Polsce. Wciornastki atakują plantacje pora dość późno, bo dopiero w połowie sierpnia. Zwykle por na zbiory jesienne jest sadzony w trzeciej dekadzie czerwca. Na poletkach doświadczalnych pierwsze aplikacje insektycydów wykonano 20 sierpnia. Trzeba oczywiście zdążyć przed dostaniem się wciornastka do pochew liściowych, bo niestety tam produkty kontaktowe go nie zwalczą. Aplikacje wykonywano co 7 dni, produktami Tracer i Fliper w różnych kombinacjach. Do produktu Fliper dodawano jako adiuwant produkt Dynex który zmiękcza wodę, ale nie obniża jej pH. Do Tracera dodawano Attracker, czyli pożywkę do dokarmiania trzmieli ziemnych, używanych do zapylania kwiatów pomidora. Zawiera ona różnego rodzaju cukry, mające za zadanie wywabiać larwy wciornastków z pochew liściowych roślin pora. Do oprysków używano około 600 litrów cieczy roboczej (gruba kropla). Wtedy skuteczność Tracera jest największa.

W cebuli spirotetramat trzeba używać, gdy tylko pojawią się pierwsze osobniki dorosłe. Efekty oceniano po 7 i 10 dniach od zastosowania produktu. Po 7 dniach można było jeszcze zauważyć larwy wciornastków na roślinach cebuli, natomiast już po 10 dniach praktycznie ich nie było.

W Holandii niestety nie można stosować w uprawie warzyw pyretroidów. W przypadku pora stosowanie wyższych dawek insektycydów nie miało większego znaczenia dla skuteczności działania produktów na wciornastki. Natomiast obniżenie dawek i dodatek oleju wpływało na zwiększenie skuteczności działania substancji aktywnych na szkodniki.

Seler i Serenade w uprawie selera

Na roślinach selera wykonano doświadczenia z produktami Serenade i Velum (opryskiwanie gleby). Jeżeli chodzi o ochronę przed septoriozą, to nie było korzystnych warunków do rozwoju tej choroby, a sztuczna inokulacja na dobrze rozwiniętych i silnych roślinach po doglebowym zastosowaniu Serenade i Velum niestety nie powiodła się. Na liście stosowano Luna Sensation, Score i Serenade. W przypadku stosowania nalistnego Serenade (nie tylko doglebowego) zauważono zwyżkę plonów korzeni selera. Na poletkach stosowano różne zagęszczenia roślin. Było to kolejno 70, 80 i 90 tys./ha. Pomiędzy zagęszczeniem 80 i 90 tys. nie stwierdzono zwyżki plonów, ale już przy różnych kombinacjach Sereade i Velum różnice były istotne. Po zastosowaniu Serenade i Velum do gleby obserwowano mniejsze porażenie korzeni zgnilizną twardzikową i septoriozą podczas przechowywania.

Fliper – Sivanto – Fliper na sałatę

W przypadku sałaty kruchej (lodowej) w Holandii jest duży problem z grzybami z rodzaju Pythium, ze względu na brak rejestracji w polu produktu Previcur Energy. Ma on rejestrację tylko pod osłonami. Natomiast jeżeli chodzi o mszyce, czyli główny powód założenia doświadczenia, to najlepsza okazała się kombinacja z zastosowaniem Flipera przed formowaniem główek, Sivanto w czasie formowania główek i powtórnym użyciem Flipera po upływie 14 dni. W przypadku braku dobrych rozwiązań, niestety trzeba praktycznie od posadzenia, co kilka dni, stosować produkty insektycydowe. Rynek warzyw świeżych i przetwórstwo oczekują roślin bez żadnych szkodników.

Możliwości w fasoli

Fasola szparagowa w Holandii jest często porażana przez zgniliznę twardzikową. Strąki fasoli przeznaczone dla dzieci muszą być bezwzględnie wolne od pozostałości. W Holandii są już odmiany częściowo odporne na tę chorobę. Oczywiście, jeżeli odpowiednio wcześnie zastosujemy środki ochrony roślin konwencjonalne i dolistnie Serenade, porażenie jest bardzo niskie, a dodatkowo plon jest lepszy. Porównując odmiany z odpornością i odmiany konwencjonalne, chronione chemicznie, widzimy, że rośliny są w takiej samej kondycji. Co prawda odmiany z częściową odpornością na grzyb z rodzaju Sclerotinia nieopryskiwane żadnymi produktami dają nieco niższy plon, ale chyba jest to słuszny kierunek w hodowli. W Holandii mają również bardzo duże problemy ze śmietkami atakującymi zasiewy fasoli. Jednak niestety nie ma żadnych sposobów ich zwalczania.

Piotr Borczyński

Można je odszukać na dwa sposoby:

• Pierwszy z nich, wykorzystując wyszukiwarkę środków ochrony roślin. W tym celu w zakładce filtr wybieramy opcję „środek mikrobiologiczny” i wybieramy opcję TAK i spośród aktualnie dostępnych 392 preparatów wybieramy te, które nas interesują. https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin---zastosowanie.

Wyszukiwarka środków ochrony roślin MRiRW

FOTO: fot. Mrirw

• Drugi sposób. Wybierając rejestr środków ochrony roślin, który jest dostępny na stronie ministerstwa. https://www.gov.pl/web/rolnictwo/rejestr-rodkow-ochrony-roslin. Jest to plik, gdzie według dołączonej do niego legendy uwaga numer 3 wskazuje, że jest to środek mikrobiologiczny.

Środek mikrobiologiczny rejestr środków ochrony roślin

FOTO: fot. Mrirw

ABC OCHRONY ROŚLIN – wszystko w jednym miejscu

Można również skorzystać z naszej wyszukiwarki środków ochrony roślin, która zawiera wszystkie dostępne aktualnie preparaty na rynku. Aktualizowana jest co miesiąc i dostępna pod tym linkiem: http://abcochronyroslin.pl/bazy/baza-srodkow-ochrony-roslin

ABC ochrony roślin - baza środków ochrony roślin

FOTO: fot. Pwr

• ich potrzeby nawozowe,
• zachwaszczenie,
• konieczność nawodnienia itd.

Wiosenne przymrozki, które mogą zniszczyć plantację, to również dylemat – czy wystarczy zasilić rośliny nawozami, czy należy rozłożyć na nowo włókninę, która przed kilkoma dniami została zwieziona z pola. W podejmowaniu decyzji i prowadzeniu plantacji gospodarz przez całe lata był skazany wyłącznie na siebie, na swoją wiedzę, doświadczenie, czy przeczucie. Z wieloma problemami można się było zwrócić do ODR, gdzie pracowali doświadczeni fachowcy – agrotechnicy. Jednak postęp i specjalizacja produkcji, jakie nastąpiły w ostatnich latach, są zbyt duże, aby taka pomoc wystarczyła. To wymusiło powstanie nowej grupy fachowców – doradców agrotechników, którzy zajmują się tylko uprawą wąskiej grupy roślin. W obecnej chwili znaczenie doradcy jest jeszcze niedoceniane, lecz za kilka lat korzystanie z jego usług stanie się koniecznością.

Jak to powinno wyglądać doradztwo?

Doradca agrotechnik za określone wynagrodzenie pomaga podejmować decyzje dotyczące prowadzenia plantacji. Odwiedza plantację (w newralgicznym okresie co kilka dni), lustruje, by przedstawić swoje zalecenia co do wykonania niezbędnych zabiegów. Na podstawie tej rekomendacji plantator wykonuje zabiegi, co przekłada się na wzrost plonowania, plantacja jest zdrowa, owoce są duże i smaczne. W przypadku nagłej sytuacji doradca powinien być w stanie szybko reagować (dodatkowa wizyta, telefoniczna konsultacja itd.).

Stan doradztwa w Polsce

Jaki jest stan doradztwa w Polsce? O doradztwie w Polsce mówi pracownik ODR

Jak to wygląda obecnie?

Rynek doradztwa w Polsce jest w wieku niemowlęcym, jeszcze raczkuje i popełnia wiele błędów. Doradztwo opiera się na zaufaniu. Plantator powinien mieć pełne zaufanie do fachowca, do wyników jego oględzin czy zaleceń. Musi mieć pewność, że rekomendacje wynikają z posiadanej, obiektywnej wiedzy.

Niestety, agrotechnicy często podejmują się prowadzenia zbyt wielu plantacji, co prowadzi do spadku jakości prowadzonych usług, a przekłada się na słabe lub brak efektów. To skutkuje spadkiem zaufania do takiego fachowca. Nierzadko się zdarza, że doradcy współpracują z konkretnymi firmami nawozowymi, czy producentami środków ochrony roślin i w ich zaleceniach pojawiają się produkty tylko tych firm. Czy to jest etyczne i uczciwe wobec plantatora? Pytanie zostawiam otwarte. Niejednokrotnie można znaleźć u konkurencji produkty równie skuteczne i tańsze. Tutaj nadrzędną sprawą powinien być interes plantatora (zatrudniającego przecież doradcę agrotechnika), a nie firmy nawozowej czy innego producenta. Znam sytuację, że doradca zrezygnował ze współpracy z plantatorem, gdyż ten stosuje produkty innej firmy.

Czy doradztwo jest potrzebne?

Jak najbardziej. Plantatorzy stają przed coraz nowszymi zagadnieniami. Nowości w prowadzeniu uprawy, wycofywanie starych i wprowadzanie nowych środków ochrony roślin, nowe odmiany i dostosowanie do nich agrotechniki, produkcja ekologiczna, program zero pozostałości. To tylko niektóre zagadnienia, z którymi każdy plantator się spotyka i nie zawsze może znaleźć optymalne rozwiązanie. Dlatego pomoc fachowca staje się koniecznością. Każdy plantator powinien uwzględnić w swoim budżecie wydatki na profesjonalistę. Jeśli usługa ma stać na wysokim poziomie, to nie będzie tania. Na to należy się przygotować. 

Przez minione lata doradztwo w Polsce miało różne zadania i priorytety. Na początku było to doświadczalnictwo i wdrażania postępu biologicznego. W latach 80. prym wiodła technologia produkcji, mająca na celu podniesienie wydajności.

Po urynkowieniu gospodarki od doradców oczekiwano informacji, jak i gdzie sprzedać wyprodukowane płody rolne, a nie jak zwiększać wydajność z jednostki powierzchni. Na przełomie wieków najwięcej uwagi poświęcono stowarzyszeniu z UE, a później temu, jak wykorzystywać fundusze unijne.

A jak jest obecnie? Teraz ogrodnicy oczekują informacji i pomocy w uzyskaniu wysokiego plonu, o najwyższej jakości biologicznej, zwłaszcza bez przekroczeń dopuszczalnych pozostałości środków ochrony roślin. Nacisk na taką produkcję jest wywierany przez sieci supermarketów oraz zakłady przetwórcze.

Czy ustawa o doradztwie rolniczym spełnia oczekiwania?

– Pracuję jako doradca już 26 lat. Od kiedy pamiętam, władze ośrodków zawsze oczekiwały ustawy o doradztwie rolniczym, aż w 2005 roku wreszcie ukazała się. Ale czy spełniła oczekiwania? Ustawa mówi, że ośrodki są przedsiębiorstwami budżetowymi, co oznacza zmniejszenie finansowania nawet działalności statutowej, czyli doradztwa, zwłaszcza technologicznego, z budżetu państwa. Coraz częściej ośrodki muszą prowadzić również działalność zarobkową, co niestety, niezbyt podoba się rolnikom, zwłaszcza tym posiadającym mniejsze gospodarstwa, których zwyczajnie nie stać na jakiekolwiek płatne doradztwo.

Po wejściu Polski do UE ośrodki zaczęły zarabiać na wypełnianiu wniosków obszarowych, sporządzając rolnikom plany przedsięwzięć, potrzebne do uzyskania kredytów z dofinansowaniem państwa, jak również wypełniając różnorodną dokumentację potrzebną do uzyskania pomocy z UE w ramach programów PROW. Wszystkie te działania odciągnęły pracowników, zwłaszcza terenowych, od typowego doradztwa technologicznego. Niestety, nie mogło się to skończyć dobrze.

Pracownicy z wieloletnim stażem, znający producentów na swoim terenie, a także orientujący się w zagadnieniach technologicznych, mają w dalszym ciągu dobrą pozycję wśród rolników. Natomiast doradcy zaczynający pracę kilka lat temu, czyli po 2004 roku, niestety orientują się jedynie w programach pomocowych, nie znają terenu, bardzo słabo orientują się w technologii.

Ośrodki doradztwa mają doradców w gminach, czyli najbliżej rolnika, ale w przypadku wyspecjalizowanego ogrodnictwa nie wystarczy w ośrodku jeden pracownik, zajmujący się całym ogrodnictwem (warzywnictwo, sadownictwo, rośliny ozdobne, w gruncie i pod osłonami). Najlepiej (dla władz) byłoby, gdyby pracownik ODR robił dobrze papiery (wnioski unijne) i był świetnym technologiem. Niestety, nie da rady połączyć tych dwóch funkcji z powodu czasu pracy. Więc albo chodzimy po polach i jesteśmy od rozwiązywania problemów technologicznych, alb siedzimy za biurkiem, śledzimy przepisy i staramy się jak najlepiej wypełniać dokumenty, aby gospodarstwa miały dobre finansowanie ze środków unijnych.

Centrum praktycznego szkolenia w Radomiu.

FOTO: fot. Wójcik

Zdobyć autorytet to jedno z wyzwań, które czeka na doradców 

Doświadczenie i zaufanie jako dobry doradca pracownik uzyskuje po kilku (około 5 latach) ciężkiej pracy z producentami w terenie. W mojej pracy pomogło mi nie tylko częste odwiedzanie najlepszych gospodarstw i wielogodzinne rozmowy o problemach technologicznych z producentami, ale także produkcja we własnym gospodarstwie, prowadzonym wraz z ojcem i rozwiązywanie problemów, łącznie z podejmowaniem decyzji. Decyzje dotyczą nie tylko wyboru uprawianego gatunku, ale również technologii, rozwiązań w nawożeniu, ochronie roślin itd.

Bardzo dużo doświadczenia można zdobyć, pracując z małymi gospodarstwami zwłaszcza takimi, które stosowały stare technologie w produkcji. Tam zwykle producenci popełniają najwięcej szkolnych i podstawowych błędów w produkcji. Można wtedy wiele się nauczyć, zwłaszcza jeżeli chodzi o rozpoznawanie braków czy nadmiarów składników pokarmowych oraz objawów szkodliwości agrofagów. Gospodarstwa większe, czy też bardziej wyspecjalizowane w produkcji, stosujące najnowsze technologie, są trudnymi partnerami, wymagającymi bardzo szczegółowej wiedzy. Takich producentów nie pozyskuje się na początku pracy, dopiero po zdobyciu wiedzy i doświadczenia w praktyce.

Niedofinansowane

Wykształcenie dobrego specjalisty w konkretnej dziedzinie wymaga zainwestowania w kilka lat jego szkoleń i częstych wyjazdów na plantacje. A niestety, jak już wcześniej wspomniałem, w ośrodkach często brakuje pieniędzy na kilometrówki, aby poruszać się po terenie, pieniądze na wyjazdy szkoleniowe czy też literaturę, nie mówiąc już o prasie, są znacznie okrojone. Doradcy pozostaje więc siedzieć za biurkiem w miejscu pracy i czekać na interesanta. Bez wyjazdów w teren i praktycznie codziennych lustracji plantacji różnych gatunków warzyw w różnych miejscowościach, często o innym mikroklimacie i warunkach uprawy, niestety, nie można wiedzieć, co dzieje się na polach.

Pozostaje tylko czytać stare gazety i starą literaturę. Gdy doradca otworzy przy rolniku i zacytuje przestarzały tekst, ten więcej się u niego nie pojawi. W swojej pracy miałem już takie doświadczenia, kiedy przyszedł producent z rośliną, np. rzepaku i chciał konkretnej porady. Na zasadzie analogii z warzywami kapustnymi określiłem mu przyczynę zaistniałego stanu rzeczy, ale niestety, nie znając możliwości zastosowania konkretnych preparatów rolniczych, odesłałem do doradcy terenowego z jego gminy. Rolnik niestety tylko machał ręką, stwierdzając, że tam nie ma po co iść.

Rolę doradców w dużej mierze przejęli przedstawiciele dużych hurtowni handlujących nawozami i środkami ochrony roślin. Często jednak zdarza się, że sprzedają produkty lepiej premiowane i przynoszące im więcej pieniędzy. Rolnikowi zawsze można wytłumaczyć, że dany produkt zadziałał gorzej, bo akurat w czasie zabiegu nie sprzyjała pogoda lub warunki zmieniły się diametralnie.

Jednostki doradztwa rolniczego.

FOTO: fot. Wójcik

Producenci oczekują jednak obiektywnej informacji na temat środków do produkcji od dobrego, niezależnego doradcy, a nie od sprzedawcy. Aczkolwiek, jest też taka grupa producentów, która wierzy bardziej sprzedawcy. Aby dobrze dobrać preparat do ochrony plantacji, trzeba poświęcić trochę czasu i zrobić porządny wywiad z rolnikiem na polu, na co zwykle w sklepie nie ma czasu, bo następni klienci poganiają.

Żeby być na bieżąco z nowymi produktami, trzeba utrzymywać stały kontakt z wieloma firmami dystrybuującymi środki do produkcji ogrodniczej. Takie firmy dysponują funduszami na promocje i szkolenia, z których doradcy i producenci powinni korzystać.

Inny problem doradztwa państwowego to płace doradców. Przy braku funduszy z budżetu państwa, niestety są one bardzo niskie. Pracownicy mający doświadczenie i pojęcie o technologii produkcji odeszli już na emerytury lub zmienili pracę na bardziej intratną. A wykształcenie dobrego doradcy niestety kosztuje. Kiedy doradca popracuje kilka lat w terenie z rolnikami i pozna swoją wartość, zaczyna szukać lepiej płatnej pracy w innych firmach lub otwiera działalność na własny rachunek. Dlatego też należałoby się zastanowić nad tym problemem. Nauka finansowana jest bowiem z funduszy państwowych, a korzystają z tego firmy prywatne, mające dobrze wykształconą kadrę doradców.

Dobry doradca nie tylko powinien być dobrym teoretykiem i praktykiem, ale również powinien być zaangażowany w to, co robi. Jednak samym zaangażowaniem rodziny nie wyżywi.

WEBINARIUM Z EKSPERTAMI

Dlaczego potrzebujemy zrównoważonej produkcji żywności? Porady eksperta! [VIDEO]

Doradztwo prywatne

W przypadku upraw sadowniczych produkcja jest bardziej skomplikowana niż w typowo rolniczych. Potrzebne jest doradztwo bardzo wyspecjalizowane. W większości przejęły je prywatne firmy, które jednak specjalizują się w ochronie jabłoni. Gorzej jest z innymi gatunkami – gruszami, wiśniami, czereśniami czy śliwami.

Jeszcze inaczej jest w przypadku produkcji warzywniczej. Oczywiście, są rejony uprawy wielu warzyw, ale producenci uprawiają różne gatunki, a każdy ma swoją specyfikę uprawy, nawożenia i przede wszystkim ochrony. W związku z tym producentów trzeba odwiedzać dość często i to nie tylko w sezonie wegetacyjnym. Przed podjęciem uprawy trzeba ustalić właściwy płodozmian i nawożenie. Związane jest to przede wszystkim z rośliną poprzedzającą i ochroną herbicydową, a także z zawartością składników pokarmowych w glebie, których nie da się uzupełnić w ciągu jednego sezonu uprawy.

W sezonie wegetacyjnym należy praktycznie raz w tygodniu zlustrować plantację w celu oceny zachwaszczenia, czy też możliwości ataku chorób i szkodników. Opuszczenie lustracji może skutkować zachwaszczeniem plantacji, utratą jakości produkowanych warzyw na skutek porażenia przez choroby czy szkodniki. W skrajnych przypadkach można również utracić plony, na które czekało się przez cały sezon.

Z tego też względu doradca doglądający upraw warzyw musi mieć bardzo rozległą wiedzę i duże doświadczenie, a także, co chyba najtrudniejsze, musi zaskarbić sobie zaufanie rolnika. Pamiętajmy też, że znakomita większość informacji w gloryfikowanym przez niektórych Internecie pozostawia wiele do życzenia. 

Doradca ogrodniczy

Pułapki na tantnisia krzyżowiaczka

Z firmą FMC staramy się sprawdzić skuteczność odławiania i możliwość sygnalizacji pojawu tantnisia krzyżowiaczka. W tym sezonie w całej Polsce było rozstawionych ponad 20 różnych pułapek. Część z nich to pułapki elektroniczne, rejestrujące pojawiające się szkodniki oraz pułapki manualne, które na bieżąco trzeba obsługiwać. Obsługa ta polegała na zliczaniu odłowionych szkodników i ich rejestracji w specjalnej aplikacji stworzonej na zlecenie FMC. Wszystkie pułapki wymagały stałego monitorowania stanu podłóg lepowych i feromonów.

Odłowy tantnisia krzyżowiaczka (Inowrocław, 29.07).

FOTO: fot. Borczynski

Odłowy tantnisia krzyżowiaczka (Dobrzyń nad Wisłą, 1.08).

FOTO: fot. Borczyński

Aplikacja pokazująca zagrożenie przez tantnisia krzyżowiaczka to ARC Farm Intelligence. Można tam sprawdzić, gdzie znajduje się najbliższa pułapka i monitorować pojawianie się szkodników. Jest to narzędzie do tego, aby zacząć monitorować plantację, a nie żeby podejmować decyzję o wykonaniu zabiegu, nie doglądając pola zbyt często.

Dzięki obserwacji możemy znacząco ograniczyć chemiczną ochronę

Z moich obserwacji wynika, że pułapki rozstawione niedaleko od siebie (kilka kilometrów) pokazywały całkowicie inne odłowy szkodników. Przykład z okolic Radziejowa: w jednej z pułapek elektronicznych szkodniki odławiały się intensywnie, w manualnej odłowy zaczęły się po około kilku dniach od elektronicznej, a w innej manualnej przez cały sezon nic się nie odławiało. Na tej plantacji również nie było widać latających szkodników. Na podstawie obserwacji można było znacząco ograniczyć ochronę przed gąsienicami motyli. Wynika z tego, że chociaż w pobliżu jest monitoring szkodników i otrzymujemy komunikaty, nie zwalnia nas to z lustrowania plantacji, gdyż loty niektórych owadów mogą być inne i ochrona będzie wymagała albo większego zaangażowania, albo jej ograniczenia.

Nowy stymulator - Accudo

Od dwóch lat z firmą FMC testowaliśmy w uprawie brokułu nowy produkt, który ma być zarejestrowany jako stymulator wzrostu. Jest on powszechnie stosowany na polach uprawnych w Hiszpanii. Nosi nazwę Accudo. Należy go stosować dwukrotnie na plantacji w czasie uprawy.

Porównanie łodyg brokułu. Od lewej: Accudo stosowane 2 razy, następnie Accudo tylko podlewanie, po prawej kontrola.

FOTO: fot. Borczynski

• Pierwszą aplikację wykonujemy na etapie rozsady. Może ona być wykonana łącznie z Verimarkiem. Podlewamy rośliny tuż przed sadzeniem.
• Druga aplikacja jest wymagana dwa tygodnie po wsadzeniu na wilgotną glebę lub tuż przed spodziewanym deszczem. Do oprysku możemy użyć dużej ilości wody, tak aby jak najwięcej cieczy spłynęło pod rośliny z liści.

Jakie obserwowano efekty? Im większe warunki stresowe, tym rośliny sobie lepiej radziły, co w konsekwencji prowadziło do wyższego plonu. Plon róż w każdym sezonie był większy o 10–15%. Produkt testowano na plantacjach bez nawadniania, jak i z nawadnianiem. Mimo możliwości podlewania plony i tak były większe niż na kontroli. Sprawdzano działanie preparatu przez cztery sezony uprawy, dwa w uprawie na zbiór letni i dwa w uprawie na zbiór jesienny. Wyniki w każdym sezonie były powtarzalne.

Tarcza wapniowo-krzemowa - zabezpieczenie dla upraw brokułu

Kilka lat temu zacząłem współpracę z firmą Cosmocel. Tworzy produkty stymulujące wzrost roślin, jak również zabezpieczające je przed żerowaniem szkodników. Testujemy na polach moich producentów produkty do zabezpieczenia upraw brokułu. Mite Mine ma zdolności wytworzenia tarczy wapniowo-krzemowej, zabezpieczającej rośliny przed żerowaniem tantnisia krzyżowiaczka, śmietki kapuścianej w różach, ogranicza zasiedlanie upraw przez mączliki, a także powoduje, że piętnówki drugiego pokolenia nie wgryzają się do róż brokułu.

Porównanie róż, liści i roślin po zastosowaniu preparatów od Cosmocel oraz z kontroli (po prawej).

FOTO: fot. Borczyński

Budowanie odporności na choroby bakteryjne

Oprócz Mite Mine testowany był Defense GR. Możemy go wykorzystać w poprawie odporności na choroby bakteryjne, ale również jako wsparcie energetyczne roślin, tworząc lepszy plon. Następny preparat testowany na polach, zwłaszcza w tym roku, to Maxi-Grow. To typowy stymulator wzrostu. Wzmacnia roślinę w trudnych sytuacjach środowiskowych. Ma również przyśpieszyć uprawę i utrzymać potencjał produkcyjny odmiany.

Zmniejsza napięcie powierzchniowe cieczy

Inex-A to adiuwant zmniejszający napięcie powierzchniowe cieczy, ale potrafi także rozpuszczać woski roślinne, co przyśpiesza wchłanianie innych produktów. Ze względu na działanie na woski roślinne, dobrze jest go przeplatać z produktami odbudowującymi naturalną barierę ochronną roślin.

Pepper Cafe – Grabowa

Nowe odmiany papryki typu blok, zalecenia ochrony biologicznej, profesjonalne rozsady– to tematy spotkania Pepper Cafe.

Lepsze ukorzenianie

Nowy produkt w ofercie firmy to Rootex. Jest to typowy produkt do wsparcia ukorzeniania się roślin. Produkt działa bardzo szybko na rozwój systemu korzeniowego rozsad. W produkcji rozsady można go stosować w dwóch aplikacjach solo lub w mieszaninie z Defense GR. Po kilku latach testów w gospodarstwach, producenci są bardzo zadowoleni z działania produktów, co doprowadziło w tym sezonie do spotkania na polu w jednym z gospodarstw w miejscowości Śmiłowice.

Lepsza sprężystość ścian w uprawie pomidora do przetwórstwa

Na jednej z plantacji pomidorów gruntowych do przetwórstwa był również testowany produkt Barrier Si-Ca, w celu podniesienia sprężystości ścian komórkowych owoców pomidorów, co miało na celu zmniejszenie strat owoców popękanych podczas zbioru mechanicznego. Po dwóch aplikacjach produktu można było zauważyć, że owoce miały bardziej sprężyste ściany komórkowe. Objawiało się to w ten sposób, że po nagnieceniu palcem skórki owoców z kontroli zostawały one wgniecione, a potraktowane Barrierem wracały do pierwotnego kształtu.

Po lewej owoc traktowany produktem Barrier Si-Ca bez odkształceń, po prawej owoce tej samej odmiany bez oprysku Barrierem.

FOTO: fot. Borczyński

Poprawić stan gleby

Przez ostatnie kilka lat był testowany na polach u rolników produkt HumiCalc 4.0. Oprócz wapnia zawiera on bakterie wiążące azot, bor i kwasy humusowe. Materia organiczna odpowiada za tworzenie struktury gruzełkowatej, za gromadzenie i mineralizację składników pokarmowych. Zwiększona zawartość próchnicy nie pozwala na wymywanie podstawowych makroelementów i zwiększa żyzność gleby.

Produkt HumiCalc stosowano na polach z cebulą. Jesienią po zastosowaniu nawozu wzrastała również zawartość fosforu, magnezu, ale również zwiększyła się ilość próchnicy i wapnia. Zawartość próchnicy na wiosnę przed zastosowaniem produktu wynosiła 1,9%, a jesienią po wiosennym zastosowaniu już 2,7%. Maksymalna dawka produktu na 1 ha to 1 t. Produkt ten przeznaczony jest przede wszystkim do podniesienia zawartości wapnia w glebie, a nie jej odkwaszania. Dawkowanie 250–500 kg na 1 ha. 

Piotr Borczyński

Umowa dotyczy wyłącznej dystrybucji produktów, któe zawierac będą dwa szczepy baketrii:

• Lactobacillus Farciminis CNCM-I-3699,
• Rhamnosus CNCM-I-3698.

Czym się charakteryzują bakterie Lactobacillus?

Bakterie te działają przede wszystkim w strefie systemu korzeniowego, wspomagają poprawianie dostępności i pobieranie składników pokarmowych. Wpływa to bezpośrednio na zwiększenie potencjału plonotwórczego, ale i poprawia zdrowotność gleby.

Szczepy tych bakterii znalazły się w preparacie, który jest biostymulatorem mikrobiologicznym Utrisha™ Rhizo. Corteva, wykorzystując swoją szeroką siec dystrybucji, chce aby produkt był dostępny dla wszystkich upraw, w pierwszej kolejności mówimy tu o warzywach i ziemiankach.

— Corteva Agriscience nieustannie wprowadza na rynek nowe i innowacyjne rozwiązania, oferując produkty pochodzenia naturalnego, które uzupełniają nasze konwencjonalne środki ochrony roślin, a także przyczyniając się do zwiększenia odporności roślin na warunki stresowe — powiedziała Priscila Vansetti, wiceprezes ds. rozwoju produktów biologicznych w Corteva Agriscience. — Cieszymy się, że możemy współpracować z STI Biotechnologie w celu udostępniania rozwiązań, które pomogą rolnikom sprostać zmieniającym się warunkom środowiskowym, a równocześnie zapewniają ochronę i dochodowość gospodarstw na wysokim poziomie.

W ramach zrównoważonego rozwoju

Umowa zawarta pomiędzy firmami to kolejny krok w rozwoju oferty palety biologicznych produktów Cortevy. Wprowadzenie biostymulatora mikrobiologicznego, który wpływa na dostępność składników pokarmowych, jest jedną z realizacji celów określonych w ramach zrównoważonego rozwoju Corteva Agriscence.

Bernat Patrycja

Źródło: Corteva

Fot: Corteva

Produkcja rolna to specyficzny rodzaj pracy i zazwyczaj już jesienią rolnicy orientują się, jakich środków będą potrzebować i używać w nadchodzącym sezonie.

Brak poczucia stabilności w branży

Zmiany w sytuacji rynkowej, geopolitycznej, inflacja, pandemia, wybuch wojny sprawiły, że sytuacja rynkowa stała się dużo bardziej dynamiczna i nieprzewidywalna. Składają się na to problemy z zapewnianiem ciągłości dostaw, osłabienie polskiej waluty, rekordowo wysoka inflacja, rosnące ceny gazu i innych źródeł energii, co przekłada się na transport czy przechowywanie płodów rolnych.

Organizmy kwarantannowe

Clavibacter sepedonicus oraz Ralstonia solanacearum. Organizmy kwarantannowe, w jaki sposób z nimi postępować?

Czego plantatorzy mogą spodziewać się w najbliższych miesiącach i czy na obecnym etapie są w stanie poczynić przygotowania, które ułatwią prace w sezonie 2023?

Firma Innvigo analizując ceny środków niezbędnych do prowadzenia produkcji rolniczej, zaznacza, że są one zależne od różnych aspektów. Jeżeli mówimy o środkach ochrony roślin, to przeważnie są one wytwarzane od początku do końca w jednym miejscu i ważna jest tutaj dostępność kluczowych substancji czynnych i innych komponentów. Niestety przez wyższe koszty energii i transportu podrożały również ceny opakowań.

– Generalnie w ostatnim roku podrożały wszystkie środki do produkcji rolniczej. Trzeba jednak zauważyć, że odnotowaliśmy ogromny, bo 3- czy nawet 4-krotny wzrost cen nawozów, natomiast środki ochrony roślin podrożały znacznie mniej, ok. 10-15% rok do roku. Rynek bardziej zaawansowanych produktów, jakimi są środki ochrony roślin, zachowuje się nieco inaczej niż ten nawozowy. Dzieje się tak, ponieważ udział gazu, który jest głównym czynnikiem kosztowym w przypadku nawozów azotowych, jest tu zdecydowanie mniejszy – analizuje Marcin Kanownik, Menedżer ds. upraw rolniczych w firmie INNVIGO. – Jeśli chodzi o nawozy azotowe, nie spodziewamy się kolejnych tak drastycznych podwyżek, tym bardziej że ceny gazu zaczynają się stabilizować. Biorąc pod uwagę globalną sytuację na rynkach, niestety nadal musimy liczyć się z tym, że ceny środków ochrony roślin będą miały pewną tendencję wzrostową.

Zmiana sytuacji od 1 stycznia 2023

Sytuacja na rynku zmieni się wraz z dniem 1 stycznia 2023 roku, kiedy to przestanie obowiązywać tarcza inflacyjna.

Polski rząd poinformował o powrocie wyższych stawek podatku VAT na energię i wybrane środki do produkcji rolniczej. W przypadku nawozów oraz środków ochrony roślin będzie to zmiana z zerowego podatku VAT, na 8%. Co przełoży się na nieuniknione podwyżki cen.

– Ciepły październik bardzo pozytywnie wpłynął na stan plantacji ozimin. W większości przypadków wyglądają dobrze i dobrze rokują. Warto inwestować w nie już teraz i zaopatrzyć się w niezbędne środki ochrony roślin na przyszły rok – radzi Marcin Kanownik. – Zarówno sklepy, jak i rolnicy muszą kupić je w perspektywie najbliższych kilku miesięcy. Zakupy jesienią tego roku z pewnością będą dobrą inwestycją. To dużo korzystniejsze niż czekanie na ostatnią chwilę i nabywanie towaru w 2023 roku, czyli po nowych, wyższych cenach. W niepewnej sytuacji, kiedy rząd zapowiada podniesienie podatku VAT, wciąż rośnie inflacja i trwa wojna w Ukrainie, lepiej zabezpieczyć się i mieć wcześniej zapewnione środki do produkcji.

Jak deklarują przedstawiciele firmy INNVIGO, środki ochrony roślin z ich oferty są dostępne, a wnioski wyciągnięte z sytuacji gospodarczej i logistycznej w poprzednich, również niełatwych latach, pozwoliły na odpowiednie przygotowanie się do kolejnego sezonu.

opr. Bernat Patrycja na podst. inf.pras firmy INNVIGO

FOT: Bernat

Clavibacter sepedonicus - co należy zrobić, gdy wystąpi?

I tak rozporządzenie zgodnie z unijnymi dyrektywami obejmują nakaz:

• przeznaczenia bulw ziemniaka uznanych za zakażone Clavibacter sepedonicus po bezpośrednim dostarczeniu do zakładów zbiorowego żywienia, do konsumpcji w tych zakładach, w przypadku gdy istnieje w nich możliwość unieszkodliwiania resztek tych bulw w sposób wykluczający ryzyko rozprzestrzenienia się Clavibacter sepedonicus lub
• przeznaczenia bulw, lub roślin ziemniaka uznanych za zakażone Clavibacter sepedonicus do skarmiania zwierząt, na surowo lub po uprzednim zakiszeniu, pod warunkiem, że:
  - pochodzący od tych zwierząt obornik zostanie poddany gorącej fermentacji, w której trakcie zostanie osiągnięta temperatura wynosząca minimum 65°C przez co najmniej trzy dni, a następnie wykorzystany na gruncie, na którym nie będą uprawiane przez okres co najmniej: – roku – ziemniaki, – dwóch lat – ziemniaki przeznaczone do sadzenia,
  - maszyny, urządzenia, środki transportu, opakowania, inne przedmioty oraz przechowalnie lub ich części, które miały kontakt z zakażonymi bulwami ziemniaka, zostaną poddane odkażeniu przez oczyszczenie i dezynfekcję, lub
•  zakopania roślin lub bulw ziemniaka uznanych za zakażone Clavibacter sepedonicus na polu, na którym były one uprawiane, lub
• wykorzystania bulw lub roślin ziemniaka uznanych za zakażone Clavibacter sepedonicus do produkcji biogazu, w przypadku gdy:
  - przed rozpoczęciem produkcji biogazu bulwy lub rośliny ziemniaka zostały poddane działaniu temperatury wynoszącej co najmniej 70°C przez co najmniej godzinę lub
  - w trakcie produkcji biogazu bulwy lub rośliny ziemniaka zostały poddane działaniu temperatury wynoszącej co najmniej 50°C przez co najmniej 24 godziny.

Kto będzie przechowywać ziemniaki?

Co o zbiorach ziemniaków mówią rolnicy? [FILM]

Jak środki stosuje się do zwalczania Ralstonia solanacearum?

Z kolei w przypadku Ralstonia solanacearum przepisy obejmują nakaz wykorzystania bulw lub roślin ziemniaka lub roślin pomidora uznanych za zakażone do produkcji biogazu, w przypadku gdy:

• przed rozpoczęciem produkcji biogazu bulwy lub rośliny ziemniaka lub rośliny pomidora zostały poddane działaniu temperatury wynoszącej co najmniej 70°C przez co najmniej godzinę lub
• w trakcie produkcji biogazu bulwy lub rośliny ziemniaka lub rośliny pomidora zostały poddane działaniu temperatury wynoszącej co najmniej 50°C przez co najmniej 24 godziny.

Jakie ma to skutki dla producentów rolnych?

- Przyjmowane projektowanym rozporządzeniem rozwiązanie jest zatem działaniem na korzyść podmiotów – producentów ziemniaka i pomidora, ponieważ poprzez utrzymanie dotychczasowego katalogu dopuszczalnych sposobów zagospodarowania określonych roślin zakażonych lub uznanych za prawdopodobnie zakażone przyczynia się ono do eliminacji ognisk występowania bakterii Clavibacter sepedonicus lub Ralstonia solanacearum oraz zapobiegania rozprzestrzenieniu się tych bakterii -czytamy w uzasadnieniu rozporządzenia.

WK

foto: envato.elements

Fungicydy na jabłonie stosowane są w celu ochrony roślin przed działaniem chorób grzybowych, skutecznie zapobiegają kolonizacji zarodników. Są to preparaty stosowane zarówno prewencyjnie, jak również w przypadku wystąpienia danej choroby grzybiczej - w celu trwałego zniszczenia tych mikroorganizmów. Jest to bardzo ważne ze względu na schorzenia roślin, jakie wywołują. Często spotykane grzybowe choroby jabłoni to mączniak, mokra zgnilizna oraz parch, który jest zdecydowanie najbardziej problematyczny dla sadowników. Niezależnie od rodzaju choroby, konieczne jest zastosowanie odpowiednich środków ochrony roślin. 

choroby jabłoni

FOTO: fot. Art. Partnera

Zagrożenie to zdecydowanie powiększa się wraz ze wzrostem wilgotności powietrza, ponieważ stwarza to idealne warunki do rozwoju zarodników grzybów. Dlatego też chcąc zapewnić swoim uprawom odpowiednie bezpieczeństwo i ochronę, warto obserwować pogodę oraz stosować odpowiednie opryski jabłoni. Warto pamiętać również o regularnym usuwaniu nagromadzonych liści, gałęzi i owoców pod drzewami, które mogą dodatkowo sprzyjać powstawaniu chorób. 

Zwalczanie parcha jabłoni wczesną wiosną jest konieczne, jeśli zależy nam na uzyskaniu plonów w nienaruszonym stanie. Rozwijająca się choroba grzybowa wpływa nie tylko na wygląd liści, ale także owoców czy niszczenie pędów. Warto więc wybrać odpowiednie preparaty grzybobójcze, takie jak wspomniane wyżej fungicydy dostępne w ofercie https://www.frusto.pl/fungicydy.htm. 

Zwalczanie chorób jabłoni - jak właściwie je przeprowadzić?

choroby jabłoni

FOTO: fot. Art. Partnera

Wiosenne opryski jabłoni należy wykonywać zgodnie z zaleceniami, ze szczególnym uwzględnieniem okresu karencji z uwagi na możliwość przemieszczania się substancji w tkankach roślin. Dodatkowo warto ściśle przestrzegać terminów wykonywania oprysków, z wykorzystaniem odpowiednich preparatów oraz metody aplikacji. Te wszystkie czynniki wpływają na skuteczność wykonywanych oprysków. Wielu sadowników poszukuje odpowiedzi na pytanie, co stosować na parcha jabłoni. Na rynku znajdziemy bowiem wiele różnych preparatów oraz metod ich stosowania. 

Zwalczanie parcha jabłoni - kiedy oraz jak stosować?

Jakie środki stosować na parcha jabłoni? W przypadku tej choroby najlepiej sprawdzą się preparaty takie jak fungicydy. Są one skutecznymi środkami grzybobójczymi pozwalającymi na trwałe wyeliminowanie zarodników grzybów. Mają one wielowymiarowe działanie prewencyjne oraz zaradcze, pozwalając na pozbycie się problemu z powracającą chorobą drzew owocowych. 

Kiedy oprysk na parcha jabłoni? Najlepiej wykonać go jeszcze przed pojawieniem się liści drzew owocowych, z uwagi na fakt, iż choroba często ich dotyka. Jednak czas aplikacji warto dopasować indywidualnie do zewnętrznych warunków atmosferycznych tak, aby uzyskać odpowiednią przyswajalność. Rekomendowanym czasem pierwszych aplikacji jest więc koniec lutego lub marzec. Wykonując opryski zgodnie z zaleceniami, możliwe jest skuteczne wyeliminowanie patogenów przed pojawieniem się owoców. 

Środki grzybobójcze do sadu - skuteczna ochrona roślin 

Środki grzybobójcze do drzew owocowych zapewniają miarodajne rezultaty w skutecznym zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób grzybowych. Warto podkreślić, iż jest to nieocenione wsparcie dla upraw sadowniczych niezależnie od ich gatunku. Zachowując odpowiedni termin aplikacji preparatów oraz wykonując działania pielęgnacyjne i profilaktyczne, możliwe jest skuteczne pozbycie się tych problemów. 

Trójkątny przekrój łodygi. Widoczne też kłącza i bulwy sitowca.

FOTO: Smorawski

Biologia Sitowca nadmorskiego

• Roślina może osiągać wysokość 1 m.
• Łodyga jest w przekroju ostro trójkątna, często z wklęsłymi bokami.
• Liście rynienkowate, o ostrym grzbiecie, szerokości około 4 mm.
• Obupłciowe kwiaty są zebrane w rozrzutkę.
• Sitowiec kwitnie od czerwca do sierpnia.
• Owocem jest spłaszczony orzeszek (do 3 mm).
• Gatunek rozmnaża się generatywnie (przez nasiona) i wegetatywnie (przez bulwy).

Młode rośliny sitowca nadmorskiego wczesną wiosną.

FOTO: Smorawski

Sitowiec nadmorski potrafi obniżyć plonowanie od 60 do nawet 100%

Naturalne siedlisko dla B. maritimus to tereny zalewowe i bagienne, również w Polsce. Znosi zasolenie i zasadowy odczyn gleby – pH do 9,5. Wykazuje dużą zmienność w obrębie gatunku oraz niezwykłą zdolność adaptacji do nowych siedlisk. Roślina ta bywa wykorzystywana do zadarniania gleb podatnych na erozję oraz zdegradowanych. Pojawia się również w katalogach jako roślina ozdobna.

Sitowiec kwitnie od czerwca do sierpnia.

FOTO: Smorawski

Na świecie sitowiec nadmorski jest uznany za trudny do zwalczenia chwast ryżu, gdzie ogranicza plonowanie nawet o 60–100%. Podobne straty plonu można obserwować na zachwaszczonych siedliskach w Polsce, gdzie w ostatnich latach gatunek ten jest coraz częściej spotykany w uprawach rolniczych i ogrodniczych, głównie szerokorzędowych:

• burak cukrowy i ćwikłowy,
• cebula,
• pietruszka,
• marchew,
• por czy ziemniak.

Inwazja na plantacji marchwi i buraka ćwikłowego.

FOTO: Smorawski

Inwazja na plantacji marchwi i buraka ćwikłowego.

FOTO: Smorawski

W Polsce roślina ta jest często błędnie klasyfikowana jako rodzaj Carex spp., czyli turzyca. Brak prawidłowego oznaczenia gatunku utrudnia skuteczną redukcję występowania sitowca nadmorskiego – B. maritimus.

Odporność na stosowane herbicydy spowodowała znaczące zwiększenie obszaru występowania tego gatunku. Zwiększyła się również liczba obserwowanych nowych ognisk. Po upływie kilku lat presja sitowca uniemożliwia produkcję warzyw na wielohektarowych urodzajnych polach z rozwiniętą infrastrukturą oraz dostępem do nawadniania.

Postępujące zachwaszczenie w cebuli.

FOTO: Smorawski

Cebula zaschła, a sitowiec zielony ma się dobrze.

FOTO: Smorawski

Jak walczyć z sitowcem nadmorskim?

Zwalczanie tego gatunku musi mieć charakter kompleksowy. Łączenie wielu metod ochrony oraz wydłużonego czasu ich stosowania jest kluczem do sukcesu.

• Po pierwsze, pola muszą być utrzymane w dobrej kulturze i mieć uregulowane stosunki wodno-powietrzne.
• Gleba powinna charakteryzować się dobrą strukturą oraz nie mieć alkalicznego odczynu.
• Na zachwaszczonych polach do zmianowania warto wprowadzić rośliny zbożowe. Pszenica, jęczmień czy żyto lepiej wypierają ten gatunek ze stanowiska niż cebula czy buraki.
• Zawsze w pierwszych latach zachwaszczenia roślina występuje placowo. Jest to doskonały czas na interwencję mechaniczną – wyciąganie kłączy z bulwami i ich przesuszanie. Ponadto na plantacjach, gdzie zauważono już obecność tej rośliny, należy zwracać uwagę na propagację diaspor na elementach roboczych maszyn i urządzeń w obrębie gospodarstwa.
• Po zastosowaniu herbicydów sitowiec dużo łatwiej daje się wyrwać wraz z bulwami i usuwać z pola. W sprzyjających warunkach warto wykonać mechaniczny zbiór kłączy z bulwami, które w dużych ilościach mogą zalegać po zbiorze warzyw na powierzchni pola.
• Kolejnym korzystnym zabiegiem jest głęboka orka z przedpłużkami, która przykrywa grubą warstwą gleby pozostałe bulwy, co znacznie utrudni kiełkowanie sitowca. Rośliny sitowca wyrastają z bulw, a nie z kłączy, jak perz. Nie ma więc powodów, aby obawiać się zabiegów mechanicznych wykonywanych nawet broną talerzową.

Glifosat

Glifosat w 2023 roku – czy przedłużą rejestrację?

W Polsce nie ma herbicydów zarejestrowanych do zwalczania sitowca nadmorskiego. Nawet zwielokrotnione pełne dawki glifosatu nie przynoszą zadowalającego efektu, bo sitowiec jest odporny na tę substancję. Stosowanie w uprawach zbożowych bensulfuronu, 2,4-D i fenoksapropu-P-etylu w połączeniu z metodą agrotechniczną może dawać zadowalające rezultaty. 

Mateusz Smorawski

Produkt z obecną etykietą może być wprowadzony do sprzedaży i dystrybuowany do dnia 15 stycznia 2023 roku. Sadownicy i rolnicy czas na stosowanie mają do 15 stycznia 2024 roku.

Jakie uprawy zostały pominięte w nowej etykiecie Floramite 240 SC?

Przypomnijmy, że Floramite 240 SC to środek przędziorkobójczy w formie koncentratu stężonej zawiesiny, o działaniu kontaktowym, przeznaczony do zwalczania przędziorka chmielowca w uprawach w gruncie oraz pod osłonami w ogórkach i truskawkach, pod osłonami w pomidorach, oberżynie, papryce, różach i chryzantemach.

W nowej etykiecie znajdują się tylko i wyłącznie róże oraz chryzantemy w uprawie w szklarniach stałych. Natomiast w przypadku stosowania środka ochrony w uprawach małoobszarowych nowa etykieta obejmuje jedynie szkółki roślin ozdobnych.

Ochrona kapusty

Biologiczne rozwiązania w ochronie kapusty

Opr. Bernat Patrycja

inf. pras. UPL POLSKA

Fot: Bernat Patrycja

• Bioinsektycydy bakteryjne

Obecnie do zwalczania szkodników w uprawach kapusty głowiastej zarejestrowane są produkty, których składnikiem aktywnym są bakterie Bacillus thuringiensis. Te dopuszczone do stosowania na polskim rynku zawierają jeden z następujących szczepów.

Bacillus thuringiensis var. kurstaki szczep ABTS 351, który jest składnikiem aktywnym takich produktów, jak:

• BioBit,
• DiPel DF,
• DiPel WG,
• BactoSpeine* (Sumitomo Chemical Agro);

Bacillus thuringiensis ssp. kurstaki szczep SA-11, który jest składnikiem produktu Delfin WG (Mitsui AgriScience International, dystrybutor Agrosimex);

Bacillus thuringiensis subsp. kurstaki, szczep EG 2348, składnik produktu Lepinox Plus (CBC Europe, Biocont);

Bacillus thuringiensis var. aizawai szczep ABTS-1857, składnik produktów Florbac oraz XenTari WG, XTreem, Lizetan* (Sumitomo Chemical Agro).

* produkt niezarejestrowany w Polsce

Jak działa ta bakteria?

Bakterie Bacillus thuringiensis to laseczki tworzące spory (przetrwalniki). Wytwarzają one krystaliczne białka, oznaczane jako Cry i Cyt, które wykazują aktywność owadobójczą po ich zjedzeniu przez bezkręgowce. Po spożyciu białek w jelicie larwy następuje aktywacja nieaktywnych form do form toksycznych, które łączą się z receptorami na powierzchni komórek jelit i wbudowują w ich błonę komórkową. Skutkiem działania białek jest uszkodzenie układu pokarmowego owada na skutek lizy komórek jelita lub ogólny paraliż, co powoduje, że larwy owadów przestają żerować i zamierają. Najbardziej wrażliwe na działanie bakterii są młode stadia larwalne.

Białka te działają na niektóre z owadów z rzędów Lepidoptera (motyle), Diptera (muchówki), Coleoptera (chrząszcze), a także Hymenoptera (błonkoskrzydłe), Homoptera (równoskrzydłe), Orthoptera (prostoskrzydłe).

Stosując preparaty z tymi bakteriami należy zachować ostrożność, ponieważ po bezpośredniej ekspozycji na te bakterie, np. na skutek rozpylenia na oczy lub skórę, mogą one wzrastać na ich powierzchni. Odnotowywano także pojedyncze przypadki zakażenia ran przez te bakterie.

Zarejestrowane w Polsce preparaty z bakteriami Bacillus thuriniensis i zwalczane szkodniki

FOTO: fot. S. Głuszek

Indukowanie odporności

Rozwojowi szkodników oraz ograniczaniu skutków ich żerowania można zapobiegać, stosując inne produkty mikrobiologiczne, przede wszystkim takie, które indukują odporność roślin na stres. Takim produktem jest DeliaStop (Bio-Gen). Bakterie wspomagają rozwój prawidłowej mikroflory na korzeniach, łodygach i liściach kapusty, wspomagają regenerację po ekspozycji na stres oraz stymulują prawidłowy rozwój roślin. Podobnym produktem, który można zastosować, np. do maczania rozsady przed wysadzeniem w polu czy opryskiwania gleby, jest Metacide. Jest to biopreparat, który poprawia wzrost roślin, a także stwarza niekorzystne warunki bytowania dla szkodników glebowych, takich jak pędraki, opuchlaki, sprężykowate, drutowce, czy niektóre nicienie.

Inne bioinsektycydy

• Pasożytnicze grzyby

Poza bakteriami, do zwalczania szkodników można wykorzystać także pasożytnicze grzyby, takie jak np. Beauveria bassiana. Grzyb ten działa jak pestycyd kontaktowy przeciwko licznym owadom, w tym udowodniono w badaniach jego skuteczność przeciwko bielinkowi kapustnikowi, mączlikom, mszycom i wielu innym. Zarodniki grzybów, które znajdą się na powierzchni ciała owada (kutikuli) kiełkują na niej. Strzępki grzybni wrastają przez oskórek do wnętrza ciała owada i w krótkim czasie je przerastają. Porażony szkodnik ogranicza żerowanie i przemieszczanie się, a jego śmierć następuje w stosunkowo krótkim czasie. Objawy porażenia są bardzo charakterystyczne. Po śmierci gospodarza na jego ciele pojawia się gruby nalot grzybni z zarodnikami konidialnymi, które są źródłem infekcji wtórnych, w czasie których następuje porażenie zdrowych szkodników.

Co jest na rynku?

Na polskim rynku dostępne są Mycotrol 22 WP, Mycotrol OD, Naturalis. Jednakże wśród wymienionych produktów z tym grzybem jedynie Naturalis zawierający szczep B. bassiana ATCC 74040 ma rejestrację w uprawach kapusty do zwalczania mączlika, wciornastka, drutowca czy przędziorka chmielowca.

Produktem zawierającym konsorcjum pożytecznych mikroorganizmów w tym owadobójcze grzyby z rodzajów Beauveria i Metarhizium oraz bakterie ryzosferowe jest Klozer. Można go stosować w uprawach polowych oraz do zaprawiania podłoży do siewu. Zawarte w nim grzyby i inne mikroorganizmy chronią rośliny przed bytującymi w glebie larwami owadów, a także zwiększają odporność na czynniki stresowe.

Do zwalczania bytujących w glebie drutowców można też użyć produkt Attracap (Biocare), który zawiera entomopatogenny grzyb Metarhizium brunneum Cb 15-III. Ma on formę granulek, które wabią drutowce, a te ulegają porażeniu przez grzyb.

• Zwalczanie nicieni

W Polsce nie ma obecnie zarejestrowanych środków mikrobiologicznych przeznaczonych do zwalczania nicieni. Jednakże na innych, szczególnie azjatyckich, rynkach dostępne są produkty, które zawierają grzyby drapieżne w stosunku do nicieni glebowych. Przykładem są produkty zawierające grzyb Purpureocilum lilacinum (dawniej Paecilomyces liliacinus), takie jak:

• Ecopal Bio-Pesticide,
• Paecilomyces lilacinus (Criyagen),
• Nematoz-P (Utkarsh),
• Mysis (Varssha),
• Paecilotrópico WP (Invesa).

Ponadto trwają badania nad innymi gatunkami grzybów nicieniobójczych i ich dopuszczeniem do stosowania w uprawach na terenie Europy.

Jednakże występowanie nicieni można ograniczyć, stosując produkty zawierające takie rodzaje grzybów, jak Trichoderma czy Beauveria. Nicieniobójcze działanie mają wydzieliny tych grzybów, a ponadto ich strzępki mogą porażać znajdujące się w glebie jaja.

warzywa kapustne

Kilkanaście odmian kapusty na polu w Topoli Królewskiej

Do ochrony upraw kapusty przed nicieniami można wykorzystać polski produkt Nematado Biocontrol (Bio-Gen). Zawiera on konsorcjum wyselekcjonowanych szczepów bakterii, które zasiedlają powierzchnię korzeni i ryzosferę kapusty. 

Makroorganizmy w zwalczaniu szkodników

• Pożyteczne nicienie

Oferowany przez firmę Koppert produkt Capsanem zawiera nicienie Steinernema carpocapsae, które są pasożytami owadów. Gatunek ten jest także składnikiem aktywnym takich preparatów, jak Nemasys C, Carpocapsae-System (BioBest), NemAttack Pro Sc (ArbicoOrganics).

Do zwalczania różnych gatunków owadów można wykorzystać także inne gatunki nicieni. W tym celu wykorzystywane są:

Steinernema feltiae, składnik takich preparatów, jak:

• Nemasys F (BASF),
• Entonem (Koppert),
• Nemycel (E-Nema),
• Exhibitline Sf,
• Scia-Rid,
• NemAttack Sf i NemAttack Pro Sf (ArbicoOrganics);

Steinernema kraussei – składnik produktu Exhibitline Sk;

Steinernema carpocapsae – składnik produktów:

• Capsanem,
• Steinernema-System;

Heterorhabditis bacteriophora – składnik preparatów:

• Larvanem (Koppert),
• Nemasys G (BASF),
• Exhibitline Hb,
• Nemaseek – Hb (ArbicoOrganics),
• Chafer Grub Killer Nematodes (Dragonfli);

Heterorhabditis megidis – składnik produktu Nemasys G;

Hypoaspis miles, wykorzystywany w produkcie Hypoline.

W ofercie firmy Dragonfli znajduje się produkt Caterpillar Killer Nematodes do zwalczania larw owadów, który zawiera mieszankę kilku gatunków wyżej wymienionych nicieni.

Jak działają?

• Nicienie aktywnie wnikają do wnętrza ciała szkodników, gdzie następuje uwolnienie żyjących w nich symbiotycznych bakterii.
• Bakterie te powodują rozpad ciała owada, które staje się źródłem pożywienia dla rozwijających się i rozmnażających się nicieni.
• Po zaatakowaniu szkodniki żerujące na liściach szybko opadają z roślin na podłoże i umierają w ciągu kilku godzin lub dni.
• Produkty te można zastosować do zwalczania szerokiej gamy owadów, larw motyli, takich jak piętnówka kapustnica, czy larwy sówkowatych, do zwalczania larw śmietki kapuścianej, a także do zwalczania bytujących w glebie pędraków i drutowców.

Nicienie wykorzystywane są także do zwalczania ślimaków nagich. Przykładem jest produkt Nemaslug (BASF) lub Slug Killer Nematodes (Dragonfli). W produktach tych wykorzystano nicień Phasmarhabditis hermaphrodita.

Produkty z nicieniami można stosować w szerokim zakresie temperatur, od 5°C do 35°C. Jednakże organizmy te są wrażliwe na wysychanie i dlatego ich aplikacja musi być wykonywana wieczorem lub wcześnie rano, ewentualnie w wilgotne i pochmurne dni.

Owady drapieżne

Do zwalczania szkodników wykorzystywane są zarówno owady drapieżne, żerujące na jajach, larwach i dorosłych szkodnikach, jak i parazytoidy, które składają jaja w larwach i jajach szkodników.

• Zwalczanie chorób

W wykazie na stronie MRiRW wśród szerokiej gamy syntetycznych środków ochrony roślin znajduje się tylko jeden produkt mikrobiologiczny oparty na pożytecznych bakteriach – Serenade ASO (Bayer). W preparacie tym składnikiem aktywnym jest bakteria Bacillus amyloliquefaciens szczep QST 713 (Bacillus subtilis QST 713). Preparat jest zarejestrowany do zwalczania:

• alternariozy,
• mączniaka prawdziwego,
• szarej pleśni oraz czarnej zgnilizny w uprawach kapusty głowiastej białej i czerwonej, a także innych kapustnych.

Bakteria zaburza rozwój grzybni patogenu na powierzchni roślin. Jednocześnie wytwarza substancje, które zakłócają funkcjonowanie błon komórkowych grzybów.

Podobne działanie ma Serifel (BASF), którego aktywnym składnikiem jest Bacillus amyloliquefaciens MBI600. Produkt ten jest zarejestrowany do ochrony szerokiej gamy upraw, jednakże obecnie nie obejmuje ona kapusty, dla której jest w fazie badań rejestracyjnych.

Inne szczepy bakterii można wykorzystać w profilaktyce chorób kapusty. Przykładem jest RhizoVital CS, który zawiera bakterie Bacillus amyloliquefaciens. Zasiedlają one korzenie, zapewniając ochronę przed takimi grzybami, jak Pythium, Rhizoctonia, Fusarium, Sclerotinia czy Cylindrocladium.

Drapieżne owady i roztocza oraz parazytoidy i zwalczane przez nie szkodniki

FOTO: S.Głuszek

Zgorzel siewek

Znacznie szersza jest gama zarejestrowanych do ochrony kapusty fungicydów opartych na pożytecznych grzybach z rodzaju Trichoderma. Preparaty, w których wykorzystano następujące szczepy grzybów z tego rodzaju:

Trichoderma asperellum szczep T34, składnik produktów:

• Asperello T34 Biocontrol
• i Xilon WP (Biocontrol Technologies);

Trichoderma harzianum Rifai szczep T-22, składnik preparatów:

• Trianum-G
• i Trianum-P (Koppert).

W uprawach kapusty zarejestrowano je do zapobiegania i zwalczania zgorzeli siewek i rozsady. Jednakże po aplikacji do gleby zapewnią one także ochronę przed zgnilizną twardzikową. Ponadto w badaniach naukowych zaobserwowano, że grzyby z rodzaju Trichoderma mogą ograniczać porażanie kapusty przez kiłę kapuścianą powodowana przez Plasmodiophora brassicae. Zjawisko to jest związane m.in. z modyfikacją składu gatunkowego bakterii w glebie, w szczególności stymulacji rozwoju pożytecznych gatunków bakterii. Pozytywny wpływ na mikroorganizmy glebowe mają też inne produkty z grzybem Trichoderma, np. MOCbackter fungi czy Rizocore.

Na choroby odglebowe

W przypadku, kiedy problemem stają się choroby odglebowe, można zastosować preparaty z innymi grzybami pasożytującymi na patogenach kapusty lub konkurującymi z nimi w środowisku glebowym. Do zwalczania zgnilizny twardzikowej można np. wykorzystać preparaty zawierające grzyby Pythium oligandrum (Pythie, Polyversum WP, Polygreen Fungicide WP) lub Coniothyrium minitans szczep CON/M/91-08 (Contans WG). Jednakże należy pamiętać, że wśród wyżej wymienionych produktów do ochrony kapusty zarejestrowane są Pythie i Polyversum WP. Z kolei rejestracja Contans WG obejmuje rośliny warzywne bez wyspecyfikowania gatunków.

Zabezpieczanie siewek i rozsady

Do zabezpieczania siewek i rozsady kapusty można wykorzystać preparat Prestop, którego składnikiem aktywnym jest grzyb Clonostachys rosea szczep J1446. Chroni on nie tylko przed chorobami wywoływanymi przez patogeny grzybowe, a także przed kiłą kapuścianą. Grzyb ten kolonizuje powierzchnię korzeni, utrudniając ich porażenie przez patogeny, indukuje odporność systemiczną roślin, a ponadto sam jest pasożytem w stosunku do niektórych grzybów patogenicznych. 

Sławomir Głuszek

IO w Skierniewicach

Infekcja zachodzi podczas rozwoju owoców, prowadząc do wewnętrznego ich gnicia, co zwykle nie jest zauważane.

Objawy pojawiają się w handlu. Patogen może infekować wszystkie części rośliny ogórka, z wyjątkiem korzeni, w ciągu całego okresu wegetacji. Często zakaża rośliny ogórka przy podstawie i na wyższych częściach łodygi, tworząc brązowe plamy. Rośliny rozmnażane w niższych temperaturach są bardziej podatne na infekcje z uwagi na tworzenie się mięsistych, grubych łodyg u podstawy, które mogą pękać. Zwykle na powierzchniach zainfekowanych tworzą się złotobrązowe, gumowate krople. Po pewnym czasie na porażonych miejscach roślin widoczne są czarne plamki, które są owocnikami z zarodnikami.

Choroba szalonych korzeni – jak chronić uprawy ogórka?

Zarodniki są zwykle produkowane w ciągu 4 dni od rozpoczęcia infekcji, dając początek nowemu cyklowi wtórnych infekcji. Na liściach mogą pojawić się okrągłe i podłużne zmiany, początkowo wzdłuż krawędzi liścia w postaci wodnistej tkanki otoczonej żółtą obwódką, z czasem powiększają się, jako żółto-brązowe zmiany nekrotyczne w kształcie litery V.

W przypadku uprawy w okresie zimowym objawy mogą wystąpić w kwietniu, a przypadku nasadzeń w czerwcu czy lipcu – objawy można obserwować na przełomie września i października.

Fungicydy zarejestrowane do zwalczania antraknozy, alternariozy i parcha z grup: 

• strobiluriny + triazole (Ortiva Top 325 SC, Scorpion 325 SC, Tarantula 325 SC – wszystkie w dawce 1 l/ha),
• mikrobiologiczne (Prestop – 0,5%)
• i miedziowe (Nordox 75 WG – 1,33 kg/ha) chronią także przed czarną zgnilizną zawiązków i pędów.

Środki stosuje się zapobiegawczo lub natychmiast po wystąpieniu pierwszych objawów chorób.

dr Jan Sobolewski

Czy ktokolwiek będzie chciał zapłacić tyle za warzywa, aby zwróciły się koszty przechowywania przy bardzo drogim prądzie?

Producenci warzyw do przechowywania mówią teraz tylko o jednym – czy ktokolwiek będzie chciał zapłacić tyle za warzywa, aby zwróciły się koszty przechowywania przy bardzo drogim prądzie. Warzywa podczas przechowywania oddychają i wydzielają ciepło. Przy wahaniach temperatury w przechowalniach mogą być duże straty spowodowane rozwojem chorób, takich jak szara pleśń czy zgnilizna twardzikowa. Nawet najlepsze zabezpieczenie na polu nie wystarczy i całe starania o jakość i wielkość plonów przeznaczonych do sprzedaży zostaną zniweczone.

Kto będzie przechowywać ziemniaki?

Co o zbiorach ziemniaków mówią rolnicy? [FILM]

Należy przypomnieć, że do przechowalni zbieramy warzywa tylko zdrowe. Wszelkiego rodzaju uszkodzenia przez choroby czy szkodniki będą skutkowały szybkim rozwojem zgnilizn. Nadpsute warzywa będą zakażały sąsiadujące z nimi zdrowe. Spowoduje to duże straty w masie, ale również wydłuży czas przygotowania do sprzedaży i zwiększy jego koszty.

Warunki przechowywania

W przypadku większości warzyw temperatura w pomieszczeniach powinna wahać się od 0,5°C do 1°C, a wilgotność względna powietrza ok. 98%. Niższą temperaturę można utrzymywać w czasie przechowywania cebuli, pietruszki, pora czy też kapusty włoskiej. Nie powinna ona spadać poniżej 1,5°C poniżej zera w komorze przechowalniczej. W przypadku cebuli utrzymujemy również niższą wilgotność względną powietrza niż w przypadku innych warzyw – 70–75%.

Czy można przechowywać różne gatunki warzyw razem w jednym pomieszczeniu?

Czy można przechowywać różne gatunki warzyw razem w jednym pomieszczeniu? Idealnie byłoby, aby każdy gatunek miał swoją komorę. Jeżeli jednak jest to niemożliwe, starajmy się razem umieszczać gatunki, mające podobne wymagania termiczne i wilgotnościowe.

Kapusta głowiasta porażona przez szarą pleśń.

FOTO: fot. Borczynski

Na bieżąco trzeba kontrolować stan warzyw w pomieszczeniach. Kontrolujemy także temperaturę i wilgotność powietrza. Jeżeli są jakiekolwiek wahania, należy jak najszybciej reagować, aby jakość przechowywanego towaru była jak najlepsza.

Jak odkażać przechowalnie i skrzyniopalety do przechowywania plonów warzyw?

Jak odkażać przechowalnie i skrzyniopalety do przechowywania plonów warzyw? Jest to trudny temat. Jeżeli przechowalnie mają gładkie ściany zwłaszcza z płyty warstwowej, możemy je umyć wodą ze środkami odkażającymi, których na rynku jest dość dużo. Większy problem jest z budynkami, w których ściany są tynkowane. Można do tego celu po umyciu myjkami ciśnieniowymi po ich wyschnięciu wybiałkować sufit i ściany roztworem wapna z wodą. Wapno budowlane palone ma właściwości dezynfekujące.

Korzeń selera uszkodzony przez nicienie i podczas mokrej jesieni zaczyna gnić.

FOTO: fot. Borczynski

Korzeń selera z początkiem chorób grzybowych.

FOTO: fot. Borczynski

Czyste skrzyniopalety

Największy problem to drewniane skrzyniopalety. Drewno chłonie wilgoć i jest zasiedlane przez patogeny (grzyby i bakterie). Z tego względu mycie ich, nawet najlepszymi produktami do dezynfekcji, może nie przynieść dobrych rezultatów. Najlepiej byłoby skrzynie myć zaraz po opróżnieniu, a następnie trzymać je na dworze lub pod wiatą. Mogą tam swobodnie przeschnąć, aby nie rozwijały się na ich powierzchni patogeny. Dobrze, by przed załadowaniem do przechowalni razem z warzywami były one wilgotne. Wtedy nie pochłaniają wilgoci i nie osuszają składowanych w nich warzyw.

Składowanie cebuli

{article}38687{/article}

W przypadku cebuli bardzo dobrym sposobem jest składowanie w skrzyniopaletach na wolnym powietrzu. Skrzynie muszą być ustawione z przerwami pomiędzy słupkami po 20–25 cm, a słupki od góry muszą być zabezpieczone, aby na cebulę nie padało. Najlepiej, aby skrzynie stały pod wiatą w takim miejscu, gdzie jest duży ruch powietrza. Trzeba tylko pamiętać, że tuż przed nadchodzącymi mrozami trzeba skrzynie z cebulą schować do pomieszczenia, aby nie zamarzła.

Cebula uszkodzona przez fuzariozę, która rozwinęła się w przechowalni.

FOTO: fot. Borczynski

Zimowanie na polu

Niektóre gatunki mogą dłuższy czas pozostawać w polu – pietruszka, por, czy kapusta włoska. Trzeba pamiętać, że jeżeli zamarzną na polu, to ich jakość może się pogorszyć.

• Por na polu nie może być zbyt gruby ze względu na to, że przy dużych mrozach może zmarznąć (nawet odmiany do zimowania). Optymalna średnica łodygi to około 2 cm.

Por po pierwszych przymrozkach w gruncie.

FOTO: fot. Boczyński

• Pietruszka może pozostać w polu, ale czekają na nią również myszy polne, które w czasie zimy zniszczą plon. Przy dużych mrozach korzenie mogą zmarznąć i wiosną nie nadają się do sprzedaży. Z tego względu, kiedy zapowiadane jest duże ochłodzenie, to należy możliwe szybko zebrać pozostawione warzywa i umieścić w optymalnych warunkach w przechowalni.

Korzeń pietruszki uszkodzony przez mróz podczas zimowania w gruncie.

FOTO: fot. Borczynski

Schładzanie przed wstawieniem

Z praktycznego punktu widzenia, jeżeli zbieramy warzywa do skrzyń, możemy je na noc przy niskich temperaturach pozostawiać na dworze, aby się maksymalnie wychłodziły i dopiero wczesnym rankiem chować do komór przechowalniczych. Zaoszczędzimy w ten sposób sporo energii, którą trzeba przeznaczyć na schłodzenie wprowadzonego do pomieszczeń towaru. Kiedy jest ciepło podczas zbiorów, możemy również zebrane jednego dnia warzywa umieszczać w jednej komorze, zaopatrzonej w urządzenia o dużej wydajności i następnego dnia po wychłodzeniu przenieść do pomieszczenie docelowego o większych rozmiarach. W taki sposób można uniknąć wahań temperatur w pomieszczeniach, jednocześnie ograniczyć infekcje chorobami grzybowymi, takimi jak zgnilizna twardzikowa.

Zgnilizna korzeni marchwi. Najprawdopodobniej alternarioza.

FOTO: fot. Borczynski

Piotr Borczyński KPODR w Minikowie oddział Zarzeczewo fot. Borczyński

Atakuje rośliny uprawne i dziko rosnące z rodziny kapustowatych. Jeśli wystąpi w dużym nasileniu (rejony upraw kapusty, kalafiora i brokułu), może wyrządzić znaczne szkody.

Relacja ze spotkania

Jaką odmianę kalafiora wybrać na przetwórstwo? Która z nich sprawdzi się w procesie różyczkowania?

W niektórych rejonach wielkość szkód nasila się z roku na rok. W tym sezonie o jej szkodliwości przekonali się m.in. producenci kalafiorów i brokułów na Kujawach. Są to rejony, w których od lat prowadzona jest uprawa warzyw kapustnych. Przyczyn nasilenia szkód może być kilka, m.in. warunki klimatyczne sprzyjające rozwojowi paciornicy oraz nieprowadzenie monitoringu i zwalczania jej w latach poprzednich. Kiedy zauważono szkody, już było za późno na zabiegi zwalczające paciornicę – były one nieskuteczne lub mało skuteczne. Na słabe działanie insektycydów wpływała również temperatura powietrza (temperaturę optymalną dla zabiegu należy sprawdzić na etykiecie – instrukcji dołączonej do opakowania środka).

Szkodliwe larwy - jak je rozpoznać? 

• Dorosła muchówka jest jasnożółtobrązowa, wysmukła, długości około 2 mm.
• Skrzydła są delikatne, słabo użyłkowane, a odnóża cienkie i długie.
• Jajo jest białe, długości 0,25 mm.
• Larwy są beznogie, kremowe, dorastają do 2–3 mm, bardzo ruchliwe (zaniepokojone podskakują).
• Bobówka jest brązowa, długości 2 mm. To ona zimuje w glebie.
• Osobniki dorosłe pierwszego pokolenia pojawiają się na przełomie maja i czerwca.
• Samica po uzupełnieniu pokarmu i kopulacji składa jaja (8–15) w kątach młodych liści lub między listki tuż obok wierzchołka wzrostu.
• Po 3–5 dniach wylęgają się larwy, które żerują przez 1–2 tygodnie. Dojrzałe larwy spadają na glebę, gdzie przepoczwarczają się w bobówkach. W ciągu roku występują 3 lub 4 pokolenia (pierwsze – maj, drugie – lipiec, trzecie – sierpień, czwarte – wrzesień).

Na żerowanie larw paciornicy wskazują też poskręcane liście i zredukowana powierzchnia blaszki liściowej.

FOTO: fot. Rogowska, Wójcik

Na żerowanie larw paciornicy wskazują też poskręcane liście i zredukowana powierzchnia blaszki liściowej.

FOTO: fot. Rogowska, Wójcik

Na żerowanie larw paciornicy wskazują też poskręcane liście i zredukowana powierzchnia blaszki liściowej.

FOTO: fot. Rogowska, Wójcik

Szkody wyrządzają larwy, które uszkadzają liście sercowe roślin. Rośliny z uszkodzonym stożkiem wzrostu nie tworzą główki lub róży. Roślina może tworzyć po kilka małych główek z bocznych pąków lub dużo drobnych liści. Obecność paciornicy na plantacji zdradzają nawet w późniejszym okresie skorkowaciałe blizny na pędzie. Jeśli uszkodzenia były niewielkie, to blizny są niewidoczne. Samice mogą także składać jaja w ogonkach liściowych, wtedy objawem żerowania larw jest grubienie, skręcanie i kędzierzawienie liści. W miejscach uszkodzenia przez larwy tkanka może być porażana przez patogeny, wywołujące choroby gnilne. Na plantacjach nasiennych na skutek żerowania larw pękają łuszczyny, co jest przyczyną osypywania nasion.

Objawy żerowania paciornicy krzyżowianki – brak stożka wzrostu i skorkowaciałe blizny.

FOTO: fot. Rogowska, Wójcik

Objawy żerowania paciornicy krzyżowianki – brak stożka wzrostu i skorkowaciałe blizny.

FOTO: fot. Rogowska, Wójcik

Grunt to sygnalizacja - Nalot osobników dorosłych należy kontrolować za pomocą pułapki feromonowej

Walka z paciornicą jest trudniejsza niż z wieloma innymi szkodnikami, gdyż rośliny najczęściej nie wyglądają na uszkodzone. Dopiero brak stożka wzrostu albo obecność charakterystycznie poskręcanych liści wierzchołkowych, o silnie zredukowanej powierzchni świadczy o żerowaniu larw paciornicy. W tym czasie jest już za późno na zabiegi środkiem owadobójczym. Dlatego bardzo ważna jest profilaktyka (głęboka orka, zwalczanie chwastów).

Nalot osobników dorosłych należy kontrolować za pomocą pułapki feromonowej, np. deltastop z dyspenserem feromonowym (Biocont). Na plantacjach wczesnych warzyw kapustnych ustawiamy pułapki od połowy pierwszej dekady kwietnia do połowy pierwszej dekady maja, a na późnych odmianach warzyw kapustnych od połowy lipca do połowy pierwszej dekady września.

Główki zastępcze wyrastają w wyniku uszkodzenia stożka wzrostu.

FOTO: fot. Rogowska, Wójcik

W przypadku braku pułapek należy szukać złóż jaj w liściach sercowych. Sygnałem do wykonania zabiegu jest 10–15 złóż jaj na 50 kolejnych roślinach. Obserwacje powinny być prowadzone 2–3 razy w tygodniu.

W rejonach, w których stwierdzono szkody powodowane przez larwy paciornicy, należy wykonać opryskiwanie roślin przed formowaniem główek lub róż. Zabieg należy powtórzyć 3 razy co 7 dni. 

Zagniwanie tkanki w miejscu żerowania larw. Widoczne wyrastające główki boczne.

FOTO: fot. Rogowska, Wójcik

Zagniwanie tkanki w miejscu żerowania larw. Widoczne wyrastające główki boczne.

FOTO: fot. Rogowska, Wójcik

dr Maria Rogowska; Akademia Nauk Stosowanych Stefana Batorego w Skierniewicach

fot. Rogowska, Wójcik

To regulator wzrostu i rozwoju roślin w formie gotowego do użycia koncentratu do zamgławiania na zimno (KN) lub na gorąco (HN). Środek przeznaczony do stosowania przy użyciu wytwornic aerozolu w przechowalniach z wymuszoną wentylacją. Zawiera olejek pomarańczowy (substancja z grupy olejków eterycznych) – 843,2 g/l.

Argos zapobiega kiełkowaniu bulw ziemniaka

FOTO: fot. Upl

Zapobiega kiełkowaniu bulw ziemniaka w czasie przechowywania. Maksymalna/zalecana dawka do jednorazowego zastosowania: 100 ml/1000 kg bulw ziemniaka. Pierwszy zabieg wykonać w momencie zaobserwowania pierwszych kiełków na przechowywanych bulwach, a następne zabiegi wykonywać w co najmniej 3-tygodniowych odstępach. Maksymalna liczba zabiegów podczas przechowywania danej partii bulw w sezonie przechowalniczym: 9. Odstęp między zabiegami: co najmniej 21 dni. Środek przeznaczony do stosowania przez użytkowników profesjonalnych, którzy ukończyli szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin metodą fumigacji. W ofercie UPL Polska.

Puenta 62,5 WG zwalcza choroby maliny

Fungicyd Puenta 62,5 WG jest sprawdzonym rozwiązaniem do zwalczania głównych chorób malin. Zawiera dwie substancje aktywne o różnym mechanizmie działania: cyprodynil i fludioksonil.

• Fludioksonil działa kontaktowo,
• a cyprodynil wgłębnie, czyli szybko wnika do wnętrza rośliny, gdzie wykazuje natychmiastową, długo utrzymującą się aktywność.

Puenta 62,5 WG zwalcza choroby maliny

FOTO: fot. Innvigo

Preparat można stosować zapobiegawczo oraz interwencyjnie, w momencie pojawienia się pierwszych objawów choroby. Zarejestrowany w malinach do zwalczania szarej pleśni oraz zamierania pędów, może być też stosowany przeciwko antraknozie w uprawach małoobszarowych. Jednorazowa dawka produktu wynosi 0,8–1 kg/ha, a liczba zabiegów w sezonie to 2 (przeciw zamieraniu pędów) lub 3 (przeciw szarej pleśni oraz antraknozie). Wymagany okres karencji to 7 dni. W ofercie firmy Innvigo.

Idrogrena – biostymulant zawierający poliaminy

Jest płynnym organicznym biostymulantem z poliaminami. Idrogrena może być stosowana dolistnie oraz za pomocą fertygacji. Można ją łączyć z większością nawozów i środków ochrony roślin.

Idrogrena – biostymulant zawierający poliaminy

FOTO: fot. Ecoferti

Można ją stosować:

• interwencyjnie – w większej dawce w momentach stresowych pozwala roślinie na szybkie zwalczenie negatywnych skutków stresu, regenerację oraz powrót do normalnego funkcjonowania
• oraz zapobiegawczo – regularne podawanie w mniejszych dawkach pozwala utrzymać zawartość poliamin i ich biostymulujące działanie w roślinie na odpowiednio wysokim poziomie, przygotowując ją tym samym na walkę z niespodziewanym stresem. W ofercie firmy Ecoferti.

MagSul dla wymagających

To uniwersalny nawóz przeznaczony do stosowania na wszystkich typach gleby i pod wszystkie rośliny uprawne zarówno w uprawie polowej i pod osłonami. Nawóz jest szczególnie zalecany pod rośliny, które mają wysokie wymagania pokarmowe względem magnezu i siarki. To siarczan magnezu Mg: S 18: 38. W ofercie firmy Fosfan.

MagSul dla wymagających

FOTO: fot. Fosfan

Fadex Rapid do dezynfekcji

To płyn do dezynfekcji rąk, niezawierający alkoholu ani substancji zapachowych. W skład preparatu wchodzą naturalne składniki, takie jak sok z cytryny. Ponieważ produkt nie zawiera alkoholu, jest łagodny dla skóry. Nie wymaga spłukiwania. Ogranicza rozprzestrzenianie wirusa ToBRFV. Nadaje się do dezynfekcji rąk, ale również narzędzi (noży). Odpowiedni do dezynfekcji przez zanurzanie. W ofercie Royal Brinkman.

Fadex Rapid do dezynfekcji

FOTO: fot. Royal Brinkman

Nie wolno zapominać o przygotowaniu komór do sezonu przechowalniczego. Komory powinny być przewietrzone, a skrzyniopalety pozbawione resztek roślin oraz odkażone.

– Skrzynie można dezynfekować pojedynczo, wykorzystując preparat Huwa San TR 50 lub perhydrol, jednak jest to bardzo żmudny i pracochłonny zabieg. Aby usprawnić zabieg dezynfekcji, można użyć zamgławiacza Pulsfog. Przed zabiegiem skrzynie powinny zostać wstawione do komory przechowalniczej. Zabieg wykonuje się używając 20-proc. perhydrolu z dodatkiem specjalnego nośnika VK-2 Special. Ciecz robocza przetwarzana jest w gęstą mgłę i wtłaczana do komory przez okienko inspekcyjne. Po wykonaniu dezynfekcji komora powinna być szczelnie zamknięta przez minimum 48 godzin, aby preparat mógł dobrze spenetrować skrzynie. Zasada działania maszyny przy odkażaniu jest taka sama, jak przy zamgławianiu, jednak od osoby obsługującej Pulsfog wymaga szczególnych środków ostrożności. Ciecz chłodząca jest podawana na pierwszą parę dysz, a ciecz robocza na drugą.

Do zamgławiania konieczne jest pozostawienie kanałów wentylacyjnych między skrzyniopaletami.

FOTO: fot. Wojcik

Zamgławianie Polyversum

• Komorę o objętości 750 m³ załadowaną główkami kapusty włoskiej i czerwonej można zamgławiać Polyversum WP (Bioagris). Warunkiem skuteczności zabiegu jest składowanie towaru w ażurowych skrzyniopaletach, umożliwiających dotarcie preparatu do ich wnętrza. Ponadto między paletami muszą być pozostawione tunele, warunkujące przemieszczanie się mgły. Na dwie godziny przed zabiegiem Polyversum WP należy dokładnie wymieszać z ciepłą wodą (150–200 g preparatu/500 m³ komory).

Napełnianie zbiornika cieczą roboczą z Polyversum WP. Do tego zbiornika musi też trafić nośnik – gliceryna roślinna. Zbiornik trzeba szczelnie zamknąć.

FOTO: fot. Wojcik

• Do zamgławienia komory o objętości 500 m³ zaleca się użycie 5 l wody w zbiorniku ze środkiem oraz 3 l w zbiorniku chłodzącym. Używa się urządzenia Pulsfog Bio. W zestawie do wykonania zabiegu są dwa zbiorniki. Do jednego jest wlewana ciecz robocza (Polyversum + woda – 200 g/10 l wody) i jako nośnik gliceryna spożywcza w dawce 50 ml/1 l cieczy roboczej. Drugi zbiornik jest wypełniany wodą. Pulsfog jest wyposażony w dwie pary dysz. Z jednej pary wydobywa się mgła zawierająca grzyb Pythium oligandrum, zadaniem drugiej pary jest schładzanie do temperatury poniżej 50°C. Jeżeli chcemy zamgławiać kapustę pekińską, trzeba ją umieścić nie w paletach, a w skrzynkach umożliwiających lepszy kontakt z mgłą. Cały zabieg wraz z przygotowaniem trwa około godziny.

Zamgławianie trwa.

FOTO: fot. Wojcik

Użyj FruitSmartu

Preparat z oferty Innvigo działa poprzez wyhamowanie produkcji etylenu i procesów zachodzących w roślinach pod wpływem etylenu wytwarzanego przez samą roślinę, jak i pobranego z otoczenia. Zawartość substancji czynnej 1-metylocyklopropenu (substancja z grupy pochodnych cyklopropenu) – 33 g/kg (3,3%).

Środek nadaje się do samodzielnej aplikacji w praktycznie każdej chłodni lub przechowalni, spełniającej tylko jeden warunek – na czas aplikacji komora (chłodnia, przechowalnia) musi być szczelna. Nie trzeba specjalistycznego sprzętu ani skomplikowanego przeszkolenia. Z obserwacji wynika, że im mniej zaawansowana technologicznie jest komora, tym osiągane efekty dają więcej korzyści.

Zamgławianie sposobem na przechowywanie kapusty [FILM]

Maksymalna dawka środka dla jednorazowego przechowywania to 0,049 g/m³ chłodni. Warzywa przeznaczone do przechowania powinny być zebrane w optymalnej fazie dojrzałości. Zabieg powinien być wykonany w ciągu 7 dni od zbioru. Trwa 24 godziny.

Zalecane stężenie substancji czynnej w powietrzu powinno wynosić: min. 1,254 mg/m³ i maks. 1,617 mg/m³ przy gęstości wypełnienia chłodni 250 kg/m³.

Dla kapusty głowiastej, pekińskiej, brokułu

• Komora, w której wykonujemy zabieg powinna być szczelna.
• Należy tak dobrać saszetki zawierające odmierzoną ilość środka, aby odpowiadały dawce potrzebnej do jednorazowego zastosowania, nie przekraczając jej.
• Pojemnik zaopatrzony w pompę do mieszania wody wypełniamy letnią wodą i umieszczamy w niewielkiej odległości od drzwi chłodni.
• Piana powstająca podczas rozpuszczania produktu nie ma wpływu na jakość działania preparatu.
• W tym czasie chłodnię należy opuścić, szczelnie zamknąć.
• Pomieszczenia nie otwierać przez 24 godziny podczas przechowywania kapusty głowiastej, kapusty pekińskiej, brokułów, 12 godzin podczas przechowywania pomidorów (odmiany o czerwonej skórce), papryki, oberżyny.
• Po tym czasie włączyć wentylację, otworzyć chłodnię i przed wejściem do niej wietrzyć przez 15 minut.

Innowacja dla ziemniaków -  regulator wzrostu przeciw kiełkowaniu bulw

Firma UPL wprowadziła na rynek nowy preparat Argos. To regulator wzrostu przeciw kiełkowaniu bulw ziemniaka w przechowalni. Zawiera substancję czynną naturalnego pochodzenia – olejek pomarańczowy. Nie pozostawia pozostałości po aplikacji i nie ma okresu karencji. Nie wpływa negatywnie na jakość skórki ziemniaka. Jest on oferowany wraz z usługą aplikacji, wykonywaną przez profesjonalny zespół. Aplikacja jest dostosowana do rodzaju obiektu przechowalniczego, wentylacji, sposobu przechowywania ziemniaków oraz warunków w obiekcie. Urządzenia wykorzystywane do aplikacji to Synofog 2H, Crop Fog, Halo Fog. Preparat jest aplikowany w postaci mgły. Nawet zawiązki kiełków niewidoczne gołym okiem są hamowane w rozwoju.

Środek Argos aplikowany przez wysokiej jakości wytwornice pary Synofog 2H.

FOTO: fot. Upl

W jednym z gospodarstw zamgławianie wykonano za pomocą wytwornic areozolu na gorąco. Argos był podawany w postaci mgły i rozprowadzany przez strumień powietrza z wentylacji. Ma niską lepkość, więc łatwo przekształca się w parę, i dobrze przenika przez pryzmę lub skrzyniopalety z ziemniakami. Aplikacja za pomocą gorącej mgły była wykonana sprzętem o kontrolowanej temperaturze 190°C. Po aplikacji można wyczuć pomarańczowy zapach, który znikał po kilku dniach.

Przed każdą aplikacją środka Argos, doświadczony zespół UPL CropService wykonuje pomiary, m.in. na zawartość CO₂, przepływ powietrza oraz wilgotność powietrza w przechowalni.

FOTO: fot. Upl

Marta Szyperek

Fot. Szyperek, Wójcik

Na początku warto jest się zastanowić, w jaki sposób przedłużyć termin zbioru jesiennych plonów. Niezaprzeczalnym atutem jest fakt, że w niektórych przypadkach można zyskać aż kilka dodatkowych tygodni! Jest to prawdziwa gratka dla osób posiadających przydomową hodowlę. Oczywistym jest, że najważniejszym czynnikiem jest temperatura. Niżej opisane metody nie sprawdzą się w przypadku dużych i częstych przymrozków.

• Osłony płaskie – można wykonać je samodzielnie. Wystarczy zaopatrzyć się w agrowłókninę lub folię perforowaną. Tak przygotowane osłony przeznaczone są do ochrony warzyw niskich, czyli takich, które znajdują się blisko gleby.
• Osłony kombinowane – mogą być stosowane w czasie przymrozków. Podwójna ochrona roślin przynosi doskonałe efekty. Jedną warstwę może stanowić agrowłóknina (spód), a drugą folia pęcherzykowa (wierzch).
• Osłony ze słomy – jeśli temperatura spada lekko poniżej zera, to rośliny znajdujące się w gruncie warto okryć luźną warstwą słomy. Oczywiście musi ona zostać zebrana w dzień, gdy przymrozek odpuszcza.
• Pozostałe osłony – wszystko zależy od posiadanego budżetu. Coraz więcej osób decyduje się na wzniesienie tunelu foliowego, a nawet mini - szklarnie. Należy jednak pamiętać, że nie są one przeznaczone do magazynowania zebranych plonów.

Bardzo ważne jest, aby sprawdzić stan warzyw. Jeśli noszą one oznaki choroby, to stosowanie osłon jest całkowicie bezcelowe. Ponadto, należy stosować tylko czyste materiały. W innym przypadku mogą one spowodować zahamowanie wzrostu roślin. Osłon nie można pozostawiać na dzień, ponieważ brak dostępu do świeżego powietrza także zwiększa ryzyko zastopowania rozwoju plonów.

Gdzie przechowywać warzywa?

Faktem jest, że nie każdy dysponuje przestronną spiżarnią. W przypadku dużej ilości plonów najbardziej opłacalna wydaje się być budowa magazynu. Producent hal namiotowych - Łukasiuk oferuje solidne konstrukcje stalowe, które dostosowywane są do rzeczywistych potrzeb zleceniodawcy. Warto podkreślić, że obiekt nie musi mieć dużego metrażu. 

Hala namiotowa do przechowywania płodów rolnych projektowana jest w oparciu o restrykcyjne przepisy. Godny zaufania producent stworzy konstrukcję, w której będzie panować optymalna temperatura, a także wilgotność.

1. Nowoczesne systemy odprowadzania wilgoci zmniejszają ryzyko zniszczenia warzywnych plonów. Nie trzeba obawiać się intensywnego parowania.
2. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby wdrożyć technologię inteligentnego sterowania temperaturą, wilgotnością, światłem. Jest to świetna opcja dla producentów żywności, ale nie tylko.
3. Konstrukcje stalowe wykonywane są z gotowych modułów. Są one montowane na miejscu docelowym, co pozwala ograniczyć ilość prac mokrych. To właśnie dzięki temu już po kilku tygodniach magazyn jest oddany do użytku.
4. Budowa hali namiotowej jest o wiele tańsza, niż magazynu murowanego lub drewnianego. Z pewnością usatysfakcjonuje to osoby, które nie dysponują zbyt dużym budżetem. 
5. Wytrzymałość magazynów o konstrukcji stalowej nie budzi żadnych wątpliwości. Są one odporne na działanie wiatru, zmiennych temperatur, wilgoci, promieniowania słonecznego. Należy także dodać, że pokrycie dachowe jest projektowane w oparciu o strefę śniegową w danej lokalizacji.

Co powinno znaleźć się w magazynie?

W magazynie powinny znaleźć się przede wszystkim regały, dzięki którym można skutecznie uporządkować plony. Z pewnością przydatne okażą się także skrzynie drewniane lub plastikowe do przechowywania warzyw. Niezwykle ważne jest, aby były one wykonane z materiału, który nie wchodzi w reakcję chemiczną z żywnością. W obiektach o dużej powierzchni przydają się wózki widłowe, dzięki którym można jest ograniczyć nakład pracy.

Czy Komijsa Europejska przedłuży rejestrację glifosatu?

15 grudnia mija termin zezwolenia na stosowanie glifosatu w krajach UE. Jest jednak szansa, że substancja ta będzie dopuszczona do użytku trochę dłużej. Komisja Europejska chce bowiem przedłużyć rejestrację o rok. W ten sposób chce dać czas na ponowną ocenę Europejskiemu Urzędowi ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) i Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA).

Decyzja należy do poszczególnych państw członkowskich

Przypomnijmy tylko, że ECHA w maju tego roku ponownie stwierdziła, że glifosat nie jest rakotwórczy. Pierwszy raz taką ocenę wydała w 2017 roku. 

- Na podstawie szeroko zakrojonego przeglądu dowodów naukowych Komitet ponownie stwierdza, że klasyfikowanie glifosatu jako czynnika rakotwórczego nie jest uzasadnione - poinformowała ECHA.

O wydłużeniu terminu zdecydują poszczególne państwa członkowskie w przyszłym tygodniu. Ale jak informuje niemiecki topagrar.com, obserwatorzy w Brukseli spodziewają się, że kraje poprą tę propozycję. 

Rolnicy: nie ma środka, który zastąpiłby glifosat

Taką nadzieję maja też rolnicy, bo glifosat to popularny i skuteczny herbicyd nieselektywny.

- Jest nieodzowny, jeżeli chodzi o zwalczanie perzu. Nie ma innego środka, który by go zastąpił – wyjaśnia Marian Sikora, prezes Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych.

Prof. Mrówczyński: „Bez glifosatu wzrośnie problem chwastów wieloletnich”

Również prof. Marek Mrówczyński z Instytutu Ochrony Roślin ocenił podczas ubiegłorocznej debaty w Sejmie, że wycofanie glifosatu spowoduje, iż po kilku latach wzrośnie problem chwastów wieloletnich, jak perz właściwy. 

- Dlatego teraz perzu nie widać, bo to jest efekt używania glifosatu przez prawie 50 lat. To on spowodował, że nie ma problemów. Glifosat nie ma na razie następcy. Jest to jedyny środek – zaznaczył ekspert.

Z kolei w maju tego roku podczas szkolenia zorganizowanego przez Polski Związek Producentów Roślin Zbożowych prof. Mrówczyński ocenił, że na pewno nie będzie zgody na wykorzystywanie glifosatu do desykacji, co oznacza problem głównie dla producentów rzepaku. 

- Co do stosowania w zabiegach na ściernisko, jest rekomendacja, aby taka możliwość pozostała dla rolników dostępna. A czy tak będzie, to się okaże. Gdyby jednak zgody w tej drugiej kwestii nie było, wróci perz – mówił prof. Mrówczyński.

Testy środków, które mogły zastąpić glifosat wypadły źle

Poinformował też, że badania dwóch nowych preparatów, które mogłyby zastąpić glifosat, wypadły źle. 

– Testowaliśmy je w IOR. Trzeba powtarzać zabiegi nawet trzykrotnie. Poza tym to nowe preparaty, objęte patentami, należy się więc liczyć z tym, że ich ceny będą wyższe – wyjaśniał.

Stale wprowadzane są zakazy stosowania różnych substancji aktywnych, dodatkowo na rynek nadal trafiają produkty z rynków zewnętrznych, gdzie preparaty te można stosować, co jest niezgodne z zasadami równej konkurencji. Często dzięki nim, rolnicy czy sadownicy z państw, gdzie substancje można wykorzystać w uprawie, mają niższe koszty wyprodukowania, wyższe plony i niższe straty wywołane chorobą czy szkodnikiem. A tymczasem na europejskim rynku czasami brakuje skutecznych alternatyw.

Z tym problemem stykamy się bardzo często – normy unijne nie równają się normom rynków zewnętrznych, a produkty mimo wszystko na rynku są obecne. Na szczęście, chociaż w stosunku do neonikotynoidów ten proceder będzie ukrócony. Otóż Komisja Europejska podjęła decyzję, że na unijny rynek nie mogą trafiać produkty, w których wykryte będą nawet śladowe ilości neonikotynoidów.

Czytaj także: Dyskryminacja Polski? – Twarde stanowisko w sprawie ŚOR

Zero klotianidyny i tiametoksamu

W UE żywność, pasze krajowe i importowane nie mogą zawierać żadnych mierzalnych pozostałości pestycydów - klotianidyny i tiametoksamu, które należą do grupy neonikotynoidów.

Komisarz UE ds. zdrowia Stella Kyriakides powiedziała, że w UE zostały już wycofane ze względu na ich negatywny wpływ na owady zapylające. Po wejściu w życie uzgodnionych zasad, co do których zgodni są unijni politycy, importowane produkty nie będą już mogły zawierać pozostałości tych dwóch neonikotynoidów.

Przepisy mają zostać przyjęte na początku przyszłego roku i po okresie przejściowym będą miały zastosowanie zarówno do żywności, jak i paszy produkowanej w Europie i importowanej.

Zakaz stosowania neonikotynoidów wprowadzono w 2018 r. w UE. Jednak w sytuacjach kryzysowych zarówno Francja i Polska, udzielały rolnikom zezwoleń na stosowanie insektycydów w niektórych uprawach. Nie wiadomo, czy ta zasada będzie utrzymana.

Rada państw członkowskich UE i Parlament Europejski mają teraz dwa miesiące na reakcję. Jeśli obie instytucje nie wyrażą sprzeciwu, rozporządzenie zostanie przyjęte na początku 2023 r.

Oprac. dkol na podst. topagrar.com

fot. envato.elements

Dzięki swoim bakteriobójczym właściwościom czosnek może zapobiegać i zwalczać różne choroby pochodzenia bakteryjnego, np. bakteriozę obwódkową fasoli lub bakteryjną kanciastą plamistość ogórka. Ekologiczny sposób walki ze sprawcami chorób jest godny polecenia. Poza tym kosztuje niewiele albo wcale, a dla środowiska jest bezpieczny.

Jak przygotować?
Do przygotowania preparatu można użyć zarówno główek czosnku jak i zielonych liści, w zależności od posiadanego materiału. Główki nie muszą być zbyt duże, ważne żeby były zdrowe. 10 średniej wielkości cebul należy wziąć i pokroić nożem na drobne kawałki. Czosnku nie trzeba obierać. Sporządzoną miazgę należy wrzucić do około 2 l wody i gotować na wolnym ogniu przez 20 minut. Następnie wywar należy ostudzić i przecedzić przez sito o drobnych oczkach. Nasz środek bakteriobójczy wlewamy do opryskiwacza i rozcieńczamy 10 l wody, najlepiej deszczówki.

Fasolę i ogórka warto opryskiwać zapobiegawczo lub zaraz po zauważeniu pierwszych objawów chorobowych. Oprysk warto powtórzyć kilkakrotnie w czasie sezonu.

Nawozy humusowe w sadownictwie wpływają pozytywnie na bezpośrednie i skuteczne stymulowanie roślin do wzrostu, oraz wspierają produkcję przeciwutleniaczy redukujących wolne rodniki. Dodatkowo zwiększają odporność roślin na działanie czynników stresogennych, co ma jednoznaczny wpływ na wzrost całkowitego plonu oraz jego wielkość. To wiele kluczowych aspektów dla każdego sadownika, które możemy uzyskać, wykorzystując odpowiednie preparaty zawierające w sobie kwas huminowy. Jest on najważniejszym składnikiem próchnicy, który odpowiada za jej skuteczne działanie na uprawy roślin.

Próchnica i jej działanie na glebę

Próchnica ma kluczowe znaczenie dla uzyskania najlepszej zasobności gleb. Jej związki mogą magazynować wielokrotnie więcej cennych składników odżywczych, niż inne części ziemi. Dzięki niej znacznie zwiększa się jej zdolność buforowa, wpływając pozytywnie na stabilizację odczynu gleby. To wiele aspektów mających kluczowe znaczenie dla podłoża upraw. 

Związki próchnicze wykazują niezwykłą chłonność wody, zdecydowanie przewyższającą ich własną wagę. Jest ona również niezwykle dostępna dla roślin. Warto podkreślić, iż kluczowym składnikiem próchnicy są właśnie kwasy humusowe. Więcej próchnicy w glebie pozwala uzyskać zdecydowanie lepszą jakość plonów bez konieczności stosowania skomplikowanego nawożenia. Dodatkowo rośliny poddane działaniu kwasu humusowego są zdecydowanie bardziej odporne na działanie suszy oraz innych czynników stresogennych.

Zalety korzystania z kwasów humusowych w sadach

Kwasy huminowe w sadzie wpływają pozytywnie na przeciwdziałanie erozji gleby. Jest to możliwe dzięki działaniu koloidów w ziemi, które zapewniają zdecydowanie lepszy rozwój systemu korzeniowego. Dzięki ich działaniu możliwe jest przywrócenie żyzności gleby także w przypadku miejsc o niedostatecznej dostępności do składników odżywczych. Szukając sprawdzonych preparatów o udowodnionym działaniu warto przyjrzeć się propozycjom marki Frusto. To profesjonalne produkty organiczne dopasowane do potrzeb roślin. 

Elvita Humus to nawóz organiczny opierający swoje działanie na kwasach humusowych oraz fulwowych. Do jego głównych zadań należy poprawa gleby, a dokładniej jej struktury, zasobności oraz właściwości fizycznych. Stosując ten produkt, uprawy są zdecydowanie bardziej odporne na suszę, wykazując jednocześnie większą możliwość w pobieraniu wody oraz składników pokarmowych. Dodatkowo możemy zaobserwować zdecydowanie lepszy rozrost korzeni oraz zwiększony metabolizm roślin. To wszystko przekłada się na bardziej wartościowe plony, niezależnie od warunków i czynników zewnętrznych.

Gdzie sprawdzi się nawóz organiczny Elvita Humus?

Elvita Humus to profesjonalny preparat polecany w przypadku gleb piaszczystych, które są pozbawione ważnych substancji odżywczych. Regularne stosowanie produktu wpływa pozytywnie na poprawę właściwości oraz dostępności do mikro i makro składników, co ma wpływ na wzrost oraz rozwój roślin i plonów. Dzięki temu możesz znacznie zaoszczędzić na nawożeniu roślin, uzyskując satysfakcjonujące owoce bez dużych ilości nawozów.

Co jeszcze warto wiedzieć?

Żyzna i zasobna ziemia ma ogromny wpływ na jakość uzyskanych plonów, a także wzrost i rozwój roślin. Dlatego też jeśli zależy Ci na wysokich wynikach swoich upraw, koniecznie powinieneś włączyć stosowanie nawozów zawierających kwasy humusowe. Dobrej jakości preparaty znajdziesz na stronie www.frusto.pl. To sprawdzone, profesjonalne produkty zapewniające określone działanie na uprawy, które chcesz wesprzeć podczas rozwoju. Dzięki temu możesz pozytywnie wpłynąć na ich jakość oraz wygląd już od samego początku.  

Rocznie plantatorzy zbierają około 110 – 120 tysięcy ton malin, w zależności od sezonu. Lubelszczyzna jest prawdziwym zagłębiem malinowym, gdzie zbierane jest do 80% krajowych malin. Mazowieckie, podkarpackie i zachodniopomorskie również słynie z uprawy tych owoców.

• Polska jest piątym na świecie producentem malin, stanowiąc 9% udział w globalnej produkcji;
• największy w Unii Europejskiej i drugim w Europie.
• 25% z tych owoców trafia na świeży rynek,
• 60 do 70% przeznaczonych jest do mrożenia.
• Największym odbiorcom polskich malin są Niemcy, tam trafia około 30 – 35% naszego eksportu.

Trudności w uprawie malin – kluczowe problemy

Największym zagrożeniem w uprawie malin są choroby i szkodniki. Kolejnym aspektem, mogącym wpłynąć na uprawę malin stanowi niesprzyjająca pogoda. Długotrwałe, silne opady deszczu, lub zupełne przeciwieństwo utrzymująca się susza. Wilgoć, która towarzyszy uprawie przez dłuższy czas, zwiększa prawdopodobieństwo porażenia przez groźne choroby grzybowe.
Kolejnym problemem jest brak rąk do pracy. Zdarza się, ze wynagrodzenie pracownika przy zbiorach malin to często, aż 50% stawki, jaką uzyskuje plantator przy sprzedaży.

Sezon malin 2022

Początek sezonu 2022 był dość trudny. Wiosną oraz latem doświadczyliśmy suszy i bardzo wysokich temperatur. Maliny letnie zakończyły już owocowanie, jesienne są w połowie okresu owocowania. Co niepokoi aktualnie plantatorów to tendencje cenowe. Sezon rozpoczął się z korzystną stawką, aby potem znacząco ją obniżyć. W ostatnich dniach cena podskoczyła do góry i jest duża szansa, że się to utrzyma.

Co warto wiedzieć o chorobach malin?

• Szara pleśń to zdecydowanie najgroźniejsza z chorób malin. Sprawcą jest grzyb Botrytis cinerea. Przyczyną jest utrzymująca się wilgoć. Przenoszone wraz z kroplami wody patogeny infekują tkanki roślin już na początku okresu kwitnienia, a porażenie może obejmować wszystkie naziemne części rośliny: kwiaty, owoce oraz całe pędy.
  Kwiaty, które zostały porażone szarą pleśnią, stają się brunatne, a w konsekwencji gniją. Niedojrzałe owoce, objęte infekcją ciemnieją, gniją i dostają szarego charakterystycznego nalotu, aby w końcu uschnąć.
• Zamieranie pędów to kolejna groźna choroba malin. Sprawcami może być kilka rodzajów grzybów, m.in. Didymella applanata i Leptosphaeria coniothyrium.
  Występują dwa rodzaje zamierania pędów. Pierwsze przypadkowe oraz drugie zamieranie pędów głównych. Ochronę w tym przypadku należy rozpocząć wcześnie. Gdy zauważymy pierwsze objawy tej choroby, powinniśmy jak najszybciej wykonać zabieg interwencyjny.

– Zarówno w przypadku szarej pleśni, jak i zamierania pędów malin do porażenia dochodzi w wilgotnych warunkach. Najbardziej narażone na infekcje są młode, szybko rosnące pędy. Trzeba też pamiętać o innych czynnikach, które sprzyjają rozwojowi chorób grzybowych. Należą do nich m.in. brak przewiewu na plantacji oraz ciężkie, mało przepuszczalne gleby – wyjaśnia Tomasz Boruch, doradca z INNVIGO. – Dlatego należy zwrócić uwagę na stanowisko, na jakim zakłada się plantację. Gleba nie powinna być zbyt ciężka, a teren nie może być zacieniony, żeby słońce dochodziło do roślin i był zapewniony przepływ powietrza. Gdy miejsce uprawy malin jest właściwie dobrane, łatwiej zwalczać choroby, które zresztą będą miały mniejsze nasilenie. Trzeba też utrzymywać prawidłową, niezbyt dużą gęstość łanu. Jeśli chodzi o ochronę, ważne, żeby podejmować działania wcześniej, a nie kiedy już wystąpi choroba. Żeby mieć ładną, zadbaną plantację i dobre plony, trzeba wyprzedzać zagrożenie o krok.

Ochrona fungicydowa malin

Prawidłowo prowadzona ochrona to dobra kondycja plantacji. Istotna jest częstotliwość wykonywania zabiegów, dobór odpowiednich środków, których substancje czynne będą się uzupełniać w działaniu.
Sprawdzone rozwiązanie to fungicyd pod nazwą Puenta 62,5 WG firmy INNVIGO. Substancje, jakie wchodzą w jego skład to cyprodynil i fludioksonil.
Fludioksonil działa kontaktowo, a cyprodynil wgłębnie, czyli szybko wnika do wnętrza rośliny, gdzie wykazuje natychmiastową, długo utrzymującą się aktywność.
Puenta 62,5 WG, wykazuje działanie zarówno zapobiegawcze, jak i interwencyjne. Zarejestrowana jest w uprawie maliny do zwalczania szarej pleśni oraz zamierania pędów, dodatkowo może być stosowana przeciw antraknozie w uprawach małoobszarowych.
Dawkowanie to 0,8 do 1 kilograma na hektar, zabiegów można wykonać dwa w sezonie – przeciwko zamieraniu pędów, oraz trzy, jeżeli chodzi o szarą pleśń czy antraknozę. Karencja w przypadku tego preparatu wynosi 7 dni. Aplikujemy go, gdy temperatura jest poniżej 20 stopni C. Opakowania, jakie możemy zakupić to 1 kg oraz 250 g.
– Puenta 62,5 WG jest naszym najważniejszym preparatem do zwalczania chorób malin. Trzeba jednak pamiętać, że powinno się zmianować substancje, żeby uniknąć powstawania odporności patogenów – mówi Tomasz Boruch. – W ofercie INNVIGO plantatorzy malin znajdą też fungicyd Batalion 450 SC, którego substancją aktywną jest pirymetanil. Ten preparat ma rejestrację w malinach do zwalczania szarej pleśni i zamierania pędów. Działa powierzchniowo, stosuje się go zapobiegawczo i interwencyjnie w dawce 1,66 l/ha – w pełni kwitnienia lub po zbiorze owoców i wycięciu starych pędów. Warto podkreślić, że produkt ma tylko 3-dniową karencję. W przypadku malin jesiennych, gdy owocowanie trwa podczas opadów deszczu i nasilenia choroby, można zerwać owoce i wykonać zabieg. Po trzech dniach rośliny są zabezpieczona, można więc ponownie prowadzić zbiory.

opr. Bernat Patrycja
Źródło: INNVIGO
Fot: envatoelements

szeroko rozumianego systemu produkcji ekologicznej.

przydatność stosowania mączki z gorczycy, cynamonu, związków krzemu, czy pożytecznych mikroorganizmów do zaprawiania nasion.

Miedź, chitozan i inne

IOR – PIB jest jednostką kwalifikującą środki ochrony roślin dla rolnictwa ekologicznego. W ostatnim roku bardzo wzrosło zainteresowanie firm kwalifikacją środków do ochrony w systemie ekologicznym.

– W tej chwili mamy zakwalifikowanych 80 – wylicza pani profesor. W rejestrze środków ochrony roślin jest jeszcze wiele innych (o przebadanych już substancjach czynnych), spełniających zasady rolnictwa ekologicznego. Apelujemy więc do firm o zgłaszanie do kwalifikacji, bo procedura nie jest skomplikowana, formularz jest dostępny na naszej stronie, a i koszt niewielki (500 zł netto). Obecnie zespół prof. Kowalskiej bada w stacji doświadczalnej instytutu w Winnej Górze efekty ochrony ekologicznej pożytecznymi mikroorganizmami dziewięciu odmian pszenicy ozimej.

– Próbujemy też opóźniać rozwój zarazy ziemniaka na roślinach ziemniaka, tj. opracować strategię ochrony z wykorzystaniem obniżonych do 2 kg/ha dawek miedzi oraz mikroorganizmów. Miedź jest aplikowana zapobiegawczo. Po osiągnięciu dawki 2 kg przechodzimy do ochrony mikroorganizmami. Problem stosowania miedzi w gospodarstwach ekologicznych powraca do dyskusji. Dopuszczalna dawka została już zmniejszona z 6 do 4 kg/ ha, a my próbujemy stosować jeszcze o połowę mniej. Wiadomo przecież, że opryski miedzią mogą być niebezpieczne dla owadów zapylających. W Szwajcarii już zakazano stosowania miedzi w systemach ekologicznych.

– Nasze doświadczenia z użyciem chitozanu obejmują nie tylko ochronę roślin przed zarazą ziemniaka, ale również przedłużanie trwałości owoców podczas przechowywania. Chitozan jest polisacharydem, otrzymywanym na drodze deacetylacji chityny, występującej w wewnętrznym szkielecie skorupiaków.

Badane pasy kwietne

Jedną z metod ekologizacji rolnictwa, którą bada zespół prof. Kowalskiej, jest zakładanie śródpolnych pasów kwietnych. Rok 2022 jest drugim rokiem badań entomologicznych i botanicznych pasa kwietnego sześciometrowej szerokości, założonego w Winnej Górze. Badania koncentrują się na obserwacjach zależności występowania owadów szkodliwych oraz owadów pożytecznych w zależności od występowania i parametrów pasa kwietnego, oraz rodzaju uprawy. W br. rozpoczęto kolejne badania na pasach kwietnych, przylegających do pól położonych na obszarach przyrodniczo cennych w obszarze Wielkopolskiego Parku Narodowego. Pas kwietny można wysiać, korzystając z gotowej mieszanki nasion dostępnej w handlu. Niestety, nie zawsze mają zadowalającą zdolność kiełkowania. Warto ją sprawdzić wcześniej. Mieszankę można też przygotować samodzielnie i tak dobrać skład roślin, aby zapewnić pokarm dla owadów żywiących się nektarem i pyłkiem (np. bzygowate i złotooki), których larwy są drapieżcami. Należy wysiać gatunki długo kwitnące i w myśl zasady – by na pasie kwietnym przez cały sezon było coś kwitnącego. Należy zapewnić pokarm dla owadów roślinożernych, dzięki czemu będą one żerować w obrębie pasa, a nie na roślinach uprawnych, np.

• Rośliny z rodziny wiechlinowatych (trawy) mogą stać się miejscem żerowania dla szkodników zbóż.
• Miernikowce chętnie odwiedzają rośliny z rodziny goździkowatych,
• motyle – rośliny selerowate (dawniej baldaszkowate),
• a bzygowate – astrowate (dawniej złożone).

W pasach kwietnych powinny się znaleźć głównie gatunki rodzime. Pasy kwietne mogą pełnić funkcję atraktanta dla szkodników, przywabiając je i zatrzymując w obrębie pasa, a tym samym ograniczać ich migrację w głąb uprawy przylegającej do pasa. Taką funkcję może np. pełnić pas znajdujący się przy polu rzepaku ozimego, na którym rosną gatunki roślin żółto kwitnących. Pasy mogą także spełniać rolę repelentną (odstraszającą) dla owadów roślinożernych. Jeśli w pasie obecne są gatunki roślin o wysokiej zawartości olejków eterycznych (np. zioła, piołun, wrotycz), mogą utrudniać szkodnikom odnalezienie roślin żywicielskich.

Dla praktyków

Profesor Kowalska przekłada wyniki doświadczeń na praktykę. Jest autorką wielu opracowań dla producentów ekologicznych, współtworzonych z Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie oddział w Radomiu, m.in. „Przewodnika ochrony roślin w rolnictwie ekologicznym” z minionego roku. Przeczytamy w nim o rozwiązaniach w ekologicznej ochronie zbóż, marchwi, cebuli, warzyw kapustnych, buraka ćwikłowego i ziemniaka oraz zestawienie środków ochrony roślin zakwalifikowanych dla rolnictwa ekologicznego. Wielokrotnie profesor Kowalska była również gościem na organizowanych przez WiOM seminariach i webinariach o tematyce ekologicznej.

Katarzyna Wójcik

Plantacje zwłaszcza w okolicach Radziejowa, Inowrocławia i Kruszwicy szybko skończyły wegetację. Najgorzej wyglądają odmiany w typie rijnsburger. Chłodna i sucha wiosna spowodowała słaby wzrost szczypioru. Szybko, bo już na początku czerwca, pojawił się wciornastek tytoniowiec. Producenci nie zdawali sobie sprawy, że szkodniki tak licznie żerują. Zastosowane produkty Movento lub Benevia nie zadziałały. Nie zniszczyły szkodników, bo nie mogły. Muszą być użyte, kiedy inwazja wciornastków się zaczyna, a nie wtedy, kiedy widać dużo uszkodzeń żerowania.


fot. szczypior cebuli uszkodzony przez wciornastki

• Fale upałów i pierwsze objawy alternariozy niszczyłe liście w kilknaście dni

Kilkudniowe fale upałów spowodowały, że uszkodzony przez wciornastki szczypior szybko zasychał. Pojawiły się na nim pierwsze objawy alternariozy. Przy bardzo wysokich temperaturach, zwłaszcza na plantacjach nienawadnianych, choroba potrafi zniszczyć liście w kilkanaście dni.

• Różowienie korzeni - zbyt późna interwencja

Oprócz szkodników i chorób szczypioru późno ujawniło się różowienie korzeni. W czerwcu niestety objawów na korzeniach nie było widać. W lipcu objawy mogły się już pokazać, ale wyrywane (niewykopywane) cebule nie miały różowych korzeni. Objawy stały się widoczne dopiero w sierpniu, kiedy było już zbyt późno na interwencję.


fot. Różowienie korzeni na cebula z silnym systemem korzeniowym

• Pomidory gruntowe - w trudnej sytuacji plantacje nienawadniane

Niezbyt dobrze również wyglądają plantacje pomidorów gruntowych zwłaszcza te, które są nienawadniane. Pomimo że opadów w niektórych rejonach było sporo, wysokie temperatury nadmiernie wysuszyły glebę i owoce nie dorosły do odpowiednich rozmiarów. Zaczęły również więdnąć i przysychać liście od spodu rośliny.

• Ogórki gruntowe - braki w rejestracjach

Podczas upałów na plantacjach ogórków pojawiły się szkodniki, takie jak mszyce i przędziorek chmielowiec. Jeżeli ktoś zauważy pierwsze owady i w porę wykona zabiegi ochrony, to może uda mu się ochronić rośliny przed zniszczeniem. Aktualnie nie ma zarejestrowanych żadnych produktów chemicznych do zwalczania szkodników na plantacjach ogórków gruntowych. Mamy do dyspozycji jedynie produkty działające mechanicznie i drażniąco, które są skuteczne dobrze, kiedy zastosujemy je wcześnie – kiedy szkodniki dopiero się pojawiają na planacji. Muszą być naniesione tam, gdzie znajdują się larwy owadów, czyli na spodnią stronę liści. Przy zabiegach ochrony roślin sprzętem bez pomocniczego strumienia powietrza jest to bardzo trudne. Poza tym zabiegi takie należałoby powtarzać często ze względu na to, że działają tylko wtedy, kiedy są naniesione na szkodniki. Jeżeli pojawią się nowe larwy mszyc czy przędziorka, będą mogły żerować i niszczyć rośliny.


 
fot. Uszkodzenia przez przędziorki i wciornastki na wierzchniej stronie liścia ogórka


fot. Szkodniki żerujące na spodniej stronie liścia ogórka

• Jesienne brokuły - pamiętajmy o dostarczaniu wody!

Dobrze wyglądają plantacje brokułu na zbiór jesienny. Rośliny są jeszcze małe i wysokie temperatury nie hamują ich wzrostu. Ale zaraz po podlaniu widać ich intensywny wzrost. Oznacza to, że woda jest na takich polach bardzo potrzebna. Rośliny są intensywnie atakowane przez tantnisia krzyżowiaczka, który odławia się w pułapkach w dużej liczebności już od końca lipca. Na plantacjach jest dużo mszyc, a na niektórych roślinach mogą żerować wciornastki. Do tej pory producenci dają sobie dobrze radę z walką ze szkodnikami (larwy owadów żerują na liściach i są widoczne).

• Uwaga na śmietkę i konsekwencje jej żerowania

Większy problem mogą stanowić szkodniki, kiedy na początku września pojawią się róże. Bardzo chętnie zasiedlane są one przez larwy śmietki kapuścianej. Jeżeli nie są monitorowane naloty tego owada, trudno jest wyznaczyć termin zastosowania insektycydów. Latające muchy składają jaja w róży i tam wylęgają się larwy, żerując w głąbikach. Jeżeli warunki są sprzyjające do rozwoju chorób bakteryjnych, w miejscach żerowania pojawiają się szybko bakteriozy i całe róże gniją.

• Umieszczaj pułapki

Wielu producentów za namową agronomów z zakładów przetwórczych stosuje nowe insektycydy do zwalczania śmietki w różach, nie wiedząc o tym, że produkty te nie działają kontaktowo. Larwy śmietki muszą zacząć żerować, aby zginąć. Jeżeli jest duża inwazja szkodników, jest również dużo śladów po rozpoczęciu żerowania przez larwy i towar nie nadaje się do mrożenia. Należy więc na plantacjach umieszczać pułapki, aby wyznaczyć moment rozpoczęcia lotu śmietki. Gdy będziemy wiedzieli, kiedy latają szkodniki, będzie nam łatwiej wykonać zabieg produktami, które zabiją wylęgające się larwy jeszcze przed rozpoczęciem żerowania. Takim insektycydem jest SpinTor. Nie ma on oficjalnej rejestracji na śmietkę, ale znakomicie ją zwalcza. Zwalcza także na plantacjach warzyw kapustnych gąsienice motyli (coraz częściej we wrześniu pojawiają się gąsienice drugiego pokolenia piętnówek).

• Biologia zabezpiecza rośliny przed śmietką

Aby zabezpieczyć rośliny przed inwazją śmietki kapuścianej, w różach można zastosować produkt biologiczny Mite Mine. Należy opryskiwania rozpocząć jeszcze przed pojawem się much znoszących jaja w różach. Działamy prewencyjnie. Zabiegi trzeba wykonywać regularnie w odstępach nie większych niż 7 dni. Wtedy to rośliny wytwarzają tarczę ochronną, która utrudnia zasiedlanie przez szkodniki, jak również żerowanie przez młode larwy, których aparat gębowy jest słabo wykształcony. Młode larwy nie żerują i obumierają. Produkt można stosować z preparatem Defens GR na przemian z Ion Blue, co zabezpieczy rośliny przed chorobami bakteryjnymi. Jeżeli jednak już bakteriozy zaczną występować interwencyjnie, można opryskać rośliny produktem Nano Mi, zawierającym nanocząsteczki srebra. Są one tak małe, że wnikają pomiędzy komórki i tam odkażają, powodując wysychanie potencjalnych infekcji.

• Jak dojrzewają pomidory? Najważniejszy jest etylen

Mało kto zbiera ręcznie pomidory do przetwórstwa. Z tego względu owoce przed zbiorem muszą być dojrzałe w jak największym stopniu. Pomidor jest rośliną klimakteryczną, która do dojrzewania owoców potrzebuje odpowiedniej temperatury. Optymalna to 14–18°C. Jeżeli w ciągu doby będzie spadać poniżej 14°C owoce będą wybarwiać się słabiej, poniżej 12°C dojrzewanie ustaje, a jeżeli owoce zostaną przechłodzone i temperatura spadnie poniżej 8°C mogą nie dojrzeć.


fot. Uszkodzone przez upał liście pomidorów na plantacji nie nawadnianej

Jeżeli będzie ciepło, owoce zaczną ponownie w gniazdach nasiennych wytwarzać etylen i owoce zaczną dojrzewać, ale proces ten jest powolny, a owoce mogą nie być intensywnie czerwone, tylko pomarańczowe. Intensywne nawożenie plantacji nawozami potasowymi niestety nic tu nie da, ze względu na to, że pierwiastek ten jest tylko katalizatorem przy powstawaniu barwników. Bez etylenu, który powstaje w gniazdach nasiennych w odpowiednich temperaturach, owoce i tak się nie wybarwią.

Piotr Borczyński KPODR w Minikowie oddział Zarzeczewo fot. Borczyński

• zmienik lucernowiec (Lygus rugulipennis), który jest gatunkiem dominującym;
• zmienik ziemniaczak (L. pratensis);
• bylinowiec (L. lucorum) i złocieniak (L. campestris).

Zmieniki (rząd pluskwiaków Hemiptera) są polifagami. Są szczególnie groźne dla młodych roślin oraz podczas suchej i słonecznej pogody. Uszkodzone przez nie tkanki liści i ogonków liściowych są podatne na infekcje grzybami chorobotwórczymi. Szkody wyrządzają osobniki dorosłe, larwy i nimfy. Mają aparat gębowy kłująco-ssący. Wysysają soki roślinne z liści, pąków, kwiatów i owoców. Atakują głównie wierzchołkowe części rośliny. Na każdym gatunku rośliny są inne objawy żerowania.

Uprawy pod osłonami

Ogórek

Uszkodzone pąki kwiatowe i zawiązki przedwcześnie opadają. Rośliny silnie opanowane słabiej owocują. Z nakłutego zawiązka ogórka wyrośnie owoc, najczęściej jest on zniekształcony, a tkanka w miejscu nakłucia jest brązowa.

Papryka

Na liściach widoczne są dziury oraz brzeżne pęknięcia. Pąki kwiatowe przedwcześnie opadają. Owoce są mniejsze i zdeformowane. W miejscu nakłucia tkanka nie wybarwia się i na skórce są zielonkawe plamki. Rośliny silnie opanowane słabiej owocują.

Profilaktyka i zwalczanie

• Jeśli zmieniki występują corocznie i licznie, wskazane jest zakładanie siatek u wejścia do tunelu i na wietrznikach – chroni to całkowicie paprykę, ponieważ owady te nalatują z roślin rosnących na zewnątrz.
• Zachowanie izolacji przestrzennej od wieloletnich plantacji, szczególnie roślin bobowatych, plantacji nasiennych roślin selerowatych oraz upraw ogórków, fasoli i kapusty pekińskiej. 
• Zwalczanie chwastów w uprawie i wokół tuneli i szklarni.
• Obecność szkodnika najłatwiej stwierdzić, strząsając go z kwiatostanów na podstawioną płytkę/kartkę. 
• Ochrona biologiczna – liczbę zmieników można ograniczyć, stosując drapieżnego pluskwiaka – dziubałeczka mączlikowego, którego osobniki dorosłe, nimfy i larwy odżywiają się jajami zmieników. Drapieżnik powinien być introdukowany na uprawę przed pojawieniem się zmieników, ale po usunięciu pędów bocznych – w te pędy samice dziubałeczka mączlikowego składają jaja. Usuwając je, niszczymy następne pokolenie drapieżcy. 
• Ochrona chemiczna – po stwierdzeniu obecności szkodnika na roślinach, wykonać kilkakrotne opryskiwanie roślin. Zabieg powtarzać w miarę potrzeby co 5–7 dni, najlepiej w godzinach porannych, kiedy owady są jeszcze mało ruchliwe. Do ochrony papryki uprawianej pod osłonami przed wymienionymi na początku czterema gatunkami zmieników zarejestrowane są neonikotynoidy np. Acelan 20 SP, Aceplan 20 SP, Acetamoc, Aceptir 200 SE, Kobe 20 SP, Lanmos 20 SP, Los Owados 200 SE, Mospilan 20 SP, Sekil 20 SP. Do ochrony ogórków dopuszczone są neonikotynoidy np. Acelan 20 SP, Aceplan 20 SP, Acetamoc, Kobe 20 SP, Lanmos 20 SP, Marabel 20 SP, Mospilan 20 SP, Sekil 20 SP.

Uprawy polowe

Ogórek

Pierwsze objawy żerowania najczęściej widoczne są na liściach. Największe straty zmieniki powodują w czasie kwitnienia i tworzenia się zawiązków. Uszkodzone pąki kwiatowe i zawiązki przedwcześnie opadają. Rośliny silnie opanowane słabiej owocują.

Profilaktyka i zwalczanie 

• Izolacja przestrzenna (jak wyżej) i zwalczanie chwastów.
• Niezbyt gęsty siew nasion i większa rozstawa rzędów.
• Ochrona chemiczna – w początkowym okresie zmieniki nalatują na brzegi plantacji i zabiegi opryskiwania roślin można ograniczyć do tych miejsc. Podczas lustracji należy zwrócić uwagę na opadanie pąków kwiatowych i kwiatów oraz więdnięcie i opadanie zawiązków owoców. Obecność szkodnika najłatwiej stwierdzić strząsając go z kwiatostanów na podstawioną płytkę/kartkę. Zabieg opryskiwania należy wykonać wcześnie rano, gdy owady są mało ruchliwe. Do ochrony ogórka w polu dopuszczone są neonikotynoidy np. Acelan 20 SP, Aceplan 20 SP, Acetamoc, Kobe 20 SP, Lanmos 20 SP, Mospilan 20 SP, Sekil 20 SP.

Papryka

Nakłute przez zmieniki pąki kwiatowe, kwiaty i zawiązki opadają. Owady wstrzykują ślinę zawierającą fitotoksyczne substancje, dlatego w miejscu nakłucia tkanka nie wybarwia się i na skórce kolorowych owoców są zielonkawożółte plamki. Rośliny silnie opanowane słabiej owocują, plon handlowy jest gorszej jakości – owoce mniejsze, zdeformowane i słabo wybarwione.

Profilaktyka i zwalczanie

• Profilaktyka – taka sama jak w przypadku ogórków.
• Ochrona chemiczna – zarejestrowane są neonikotynoidy np. Acelan 20 SP, Aceplan 20 SP, Acetamoc, Kobe 20 SP, Lanmos 20 SP, Mospilan 20 SP, Sekil 20 SP.

Fasola

Na plantacjach fasoli wśród zmieników większość (około 90%) stanowi zmienik lucernowiec. Pierwsze objawy są widoczne na wierzchołkowej części rośliny, na liściach i pąkach kwiatowych i kwiatach oraz na młodych strąkach. Najmłodsze liście więdną, a na starszych najpierw pojawiają się brunatne plamki, a później nieregularne dziury. Nakłute pąki kwiatowe, kwiaty lub młode strąki więdną i opadają. Na strąkach widoczne się okrągłe plamy, z jasnym punktem w środku. Suche nasiona z ta kich strąków mają płytkie wgłębienia, Jest to tzw. ospowatość nasion. Takie nasiona mają słabą zdolność kiełkowania i tracą wartość handlową (obniżenie klasy jakości). Na plantacjach fasoli przeznaczonej na zielony strąk zmieniki nie stwarzają większego zagrożenia.

Zwalczanie

• Szkodniki koncentrują się na brzegach plantacji, dlatego zabiegi można ograniczyć do wymienionej powierzchni.
• Ochrona chemiczna – opryskiwać w okresie nalotu pluskwiaków, od momentu formowania się pąków kwiatowych. Po stwierdzeniu obecności szkodnika na roślinach (obserwacje należy wykonać po godzinie 10 rano, kiedy zmieniki stają się bardziej ruchliwe, opuszczając swoje kryjówki – miedza lub dolna strona liści) należy wykonać kilkakrotne opryskiwanie roślin. Do ochrony fasoli zarejestrowane są neonikotynoidy np. Acelan 20 SP, Aceplan 20 SP, Acetamoc, Kobe 20 SP, Lanmos 20 SP, Mospilan 20 SP, Sekil 20 SP oraz pyretroidy: Afi Max 500 EC, Cimex Forte 500 EC, Cimex Max 500 EC, Cyperkill Max 500 EC, Cypermoc, Insektus 500 EC, Superkill Max 500 EC, Spider 500 EC. Zabieg wykonać we wczesnych godzinach porannych.

Kapusta pekińska

Szkodnik jest szczególnie groźny dla młodych roślin. Silnie zaatakowane liście więdną. Na starszych liściach najpierw pojawiają się ciemne plamki, które później przekształcają się w nieregularne dziury różnej wielkości. Wskazana jest tylko profilaktyka (jak wyżej), natomiast nie ma zarejestrowanych środków do zwalczania zmienników.



dr Maria Rogowska fot. Rogowska

Od lewej Anna Kamionka-Janus, Piotr Słomiany, prof. dr hab. Natasza Borodynko-Filas i Agnieszka Wiśniewska.

Wirus ten jest kilka razy bardziej efektywny w rozprzestrzenianiu infekcji niż w przypadku wirusa mozaiki pepino. Ponadto objawy porażenia łatwo pomylić z objawami powodowanymi u pomidorów przez wirus mozaiki pepino (PepMV).


Odmiana pomidora malinowego z odpornościa na ToBRFV.

 
Agnieszka Wiśniewska


Anna Kamionka-Janus (Grupa Mularski)


prof. Natasza Borodynko-Filas, IOR

Więcej informacji wkrótce.

Skąd się wzięła choroba szalonych korzeni?

Chorobę szalonych korzeni opisano po raz pierwszy na początku XX wieku na jabłoniach rosnących w glebie, jednak szybko przeniosła się na uprawy szklarniowe i z roku na rok powoduje coraz większe problemy. W ostatnich latach występowanie choroby odnotowywano głównie w uprawie pomidorów i ogórków, ale zaobserwowano ją również w uprawie melonów i bakłażanów, m.in. w Wielkiej Brytanii, Francji, Grecji, Japonii, Rosji i Belgii.

Jakie są przyczyny i objawy choroby?

Nazwa choroby wiąże się z wywoływanym przez nią nadmiernym rozrostem korzeni. Jest on powodowany przez cząsteczkę – plazmid Ri, przenoszoną przez bakterie należące do rodzaju Agrobacterium. Plazmid Ri przekazywany jest przez bakterie do komórek korzeni, gdzie ingeruje w ich DNA i zmienia sposób, w jaki roślina tworzy system korzeniowy. Zamiast normalnego systemu korzeniowego, roślina zaczyna wytwarzać w niekontrolowany sposób obfite ilości drobnych korzeni włośnikowych. Do gatunków bakterii powodujących chorobę szalonych korzeni zalicza się Rhizobium rhizogenes i Allorhizobium vitis. Poza nadmiernym rozrostem systemu korzeniowego, inne bakterie z rodzaju Agrobacterium odpowiedzialne są również za tworzenie na korzeniach guzowatych narośli. Rośliny zainfekowane przez bakterie wytwarzają bardzo dużo korzeni włośnikowych, które przerastają całkowicie podłoże, w którym rosną. Charakterystyczne dla początkowego etapu choroby jest wychodzenie drobnych korzeni na powierzchnię kostek, w których wysiewane są rośliny. Korzenie mogą powodować rozrywanie się folii wokół kostek, mat, a nawet zapychanie się kroplowników. Pobieranie pożywki i tym samym odpowiednie odżywienie roślin porażonych przez Rhizobium rhizogenes jest znacząco utrudnione. W zaawansowanym stadium choroby, gdy korzenie przerastają całe kostki, pożywka płynąca z kroplowników nie jest w stanie wniknąć w podłoże i spływa po korzeniach.

Dodatkowo objawami występowania choroby szalonych korzeni mogą być:

• przyspieszone kwitnienie, pomarszczenie liści, zmiany w dominacji wierzchołkowej i skracanie międzywęźli.
• Ponadto obserwuje się intensywniejszy wzrost wegetatywny roślin oraz zahamowanie rozwoju owoców.
• Owoce porażonych roślin są drobniejsze i zdeformowane. Może to prowadzić do znaczącego spadku plonowania.
• Dodatkowo niekontrolowany rozrost systemu korzeniowego zwiększa ryzyko infekcji wtórnych i porażenia ich przez patogeny grzybowe – Pythium spp. i Phytophthora spp.

Jakie są źródła infekcji?

Nie potwierdzono jednoznacznie źródła infekcji choroby, a istniejące wytłumaczenia to jedynie spekulacje. W związku z tym zapobieganie dostaniu się bakterii Rhizobium rhizogenes do produkcji wymaga podjęcia różnych działań. Chorobie można zapobiegać przede wszystkim dbając o wysoką higienę na plantacji. Wszelkie narzędzia używane do pielęgnacji roślin powinny być regularnie odkażane. Dodatkowo narzędzia nie powinny być przechowywane na betonie na łącznikach, czy pod roślinami, ponieważ tam mogą zostać zainfekowane bakteriami znajdującymi się w glebie. Warto również zwrócić uwagę na materiały, które trafiają do szklarni z zewnątrz, takie jak wózki, skrzynki itd. Zarówno pracownicy, jak i wszystkie osoby wchodzące do szklarni, czy też do pomieszczeń gospodarczych powinny przed wejściem dokładnie myć dłonie. Osoby przemieszczające się pomiędzy wieloma szklarniami powinny dodatkowo zabezpieczać się, zakładając kombinezony, rękawiczki i ochraniacze na buty. Nie ulega wątpliwości, że źródłem choroby mogą być również rośliny wprowadzane do szklarni. Dlatego bardzo ważne jest kupowanie nasion i rozsady z pewnych źródeł, zapewniających zdrowotność. Działania prewencyjne są bardzo ważne, ponieważ patogen ma niezwykle wysoki potencjał rozprzestrzeniania się i przeżywalności w zainfekowanym podłożu czy wodzie. Literatura podaje, że R. rhizogenes może przetrwać w glebie nawet 15 lat, więc przy wystąpieniu choroby w szklarni ryzyko ponownego porażenia roślin jest wysokie.

Jak zwalczać chorobę?

Niestety, nie jest możliwe szybkie i proste zwalczenie choroby. Nadal nie ma na rynku preparatów, które skutecznie wyleczyłyby rośliny zaatakowane przez R. rhizogenes i ograniczyły występowanie choroby w przyszłości. Dlatego działania prewencyjne i sadzenie zdrowego materiału rozmnożeniowego mają ogromne znaczenie. W przypadku zauważenia w szklarni roślin z objawami choroby. należy szybko podjąć działania, by ograniczyć dalsze rozprzestrzenianie się patogenu. Okres inkubacji choroby szalonych korzeni jest dość długi, trwa około 4–8 tygodni, więc jest duże ryzyko przeniesienia choroby na wiele roślin w czasie, kiedy nie obserwujemy jeszcze objawów na roślinach.

• Warto w jakiś sposób zagrodzić wstęp do rzędów, gdzie występowały zarażone rośliny, by pracownicy nie roznosili choroby w kolejne miejsca.
• Zarażone rośliny najlepiej jest usuwać z plantacji.
• Szklarnie, w których wystąpiła choroba należy dokładnie zdezynfekować po zakończonym cyklu uprawowym, włącznie z systemem nawadniającym. Nieodpowiednio zdezynfekowane narzędzia, linie kroplujące czy rynny mogą stanowić źródło infekcji nowego nasadzenia. Bardzo ważna jest również odpowiednia jakość i czystość wody używanej do produkcji. Do dezynfekcji wody, systemów nawadniających, ale również mat i podłoża można stosować roztwór kwasu podchlorawego, który zabija bakterie, grzyby i wirusy. Najczęściej stosowanym preparatem do czyszczenia systemu nawadniającego jest podchloryn sodu, jednak przy stosowaniu go do pożywki wprowadzana jest nadmierna ilość chloru i sodu. Wykorzystanie kwasu podchlorawego pozwala uniknąć tego efektu, a dodatkowo jest on skuteczny już przy niższych stężeniach. Dodatkowo kwas podchlorawy może skutecznie wspomagać walkę z chorobą szalonych korzeni, a dodatkowo będzie ograniczał występowanie chorób powodowanych przez patogeny z rodzajów: Pythium, Fusarium, Pseudomonas, Phytophthora. Poza podchlorynem sodu i kwasem podchlorawym, do dezynfekcji pod kątem usuwania bakterii wykorzystywane są również m.in. preparaty zawierające nadtlenek wodoru i jony srebra działające bakteriobójczo. Usuwanie z wody bakterii, ale również wirusów, w tym niezwykle groźnego dla upraw pomidorów wirusa ToBRFV, jest możliwe przy wykorzystaniu ultradźwięków.
• Umieszczane w wodzie nadajniki emitujące ultradźwięki unieszkodliwiają znajdujące się w niej grzyby, bakterie i wirusy. Jednak metoda ta nie jest stosowana na szerszą skalę, ponieważ stworzenie nadajnika o odpowiedniej mocy jest problematyczne.
• Jedną z metod mających ograniczać występowanie choroby jest utrzymanie różnorodności mikrobiologicznej w podłożu, z uwagi na to, że niektóre bakterie naturalnie występujące w strefie korzeniowej działają antagonistycznie w stosunku do chorobotwórczych bakterii R. rhizogenes. Badania nad wpływem pożytecznych mikroorganizmów i metodyką ich stosowania nadal są prowadzone.

Sabina Łukaszewicz-Chrzan fot. Łukaszewicz-Chrzan
fot. tytułowe: poglądowe - envato.elements

Od połowy czerwca do połowy lipca w uprawie warzyw nie było wiele problemów z chorobami, natomiast szkodniki w wielu miejscowościach, zwłaszcza tam, gdzie uprawia się dużo warzyw, dały się producentom we znaki. Największy problem, zwłaszcza na Kujawach jest ze wciornastkiem tytoniowcem w cebuli. Populacja tego szkodnika jest tak duża, że nawet dobre insektycydy nie dają rady. Mimo dość szczelnej ochrony szkodniki poczynają sobie na plantacjach w najlepsze. Trudno ocenić, czy ochrona została rozpoczęta w odpowiednim okresie, kiedy jeszcze nie było szkodników, czy dopiero po zauważeniu pierwszych owadów. Zwykle jest tak, że są to pierwsze osobniki zauważone przez producenta, a wtedy jest już zbyt późno na dobrą ochronę. Może być też tak, że jeśli nie pomogły insektycydy kontaktowe, producenci sięgnęli po systemiczne, takie jak Movento 100 SC czy Benevia 100 OD, jednak na nie też było już za późno.




Na plantacji nie może być zbyt dużo wciornastków, zwłaszcza ich larw. Opryski należy rozpocząć, gdy pojawiają się pierwsze owady dorosłe, żeby insektycyd miał czas na wniknięcie do rośliny. Wtedy larwy, które się wylęgły, pobierają substancję aktywną z sokami i przestają żerować, a zamierają dopiero po kilku dniach.

Mączlika bardzo dużo

Na plantacjach warzyw kapustnych pojawiło się dużo mączlika warzywnego. Producenci, utrzymujący dobrą ochronę produktami systemicznymi, mają duże problemy z owadami dorosłymi, stale nalatującymi na plantacje, wylęgającymi się na łąkach, miedzach lub innych nieużytkach. W takich sytuacjach trudno jest sprostać wymaganiom odbiorców, żeby np. na kapuście włoskiej czy kalafiorze nie było żywych owadów dorosłych, zwłaszcza że nie ma skutecznych sposobów ich zwalczania, działających przez dłuższy czas. Na krótką metę można je unieszkodliwić produktami mechanicznymi, takimi jak oleje czy olejki pomarańczowe, ale kiedy nalecą nowe owady, nie zostaną zniszczone. Trzeba wykonać kolejny zabieg.

Zmieniki na ogórkach

Na plantacjach ogórków gruntowych, które zaczęły owocować, pojawiły się szkodniki. Zmienik lucernowiec, który wysysa soki z liści i zawiązków, powoduje ich krzywienie. Inne szkodniki to przędziorki i wciornastki. Ślady żerowania to drobne, białe plamki na wierzchniej stronie liści, jakby ktoś je nakłuł szpilkami. Na spodniej stronie liści zwykle za pomocą szkła powiększającego można zauważyć larwy i osobniki dorosłe. O ile wciornastki i przędziorki można zwalczać tylko produktami mechanicznymi, tak podczas zbiorów nie ma zarejestrowanych produktów z krótką karencją do zwalczania zmieników. Obecnie jest tylko Mospilan z 14-dniową karencją, a ogórki zbierane są co 2–3 dni. Zapowiadane są kolejne fale upałów, co spowoduje bardzo szybki rozwój szkodników i może doprowadzić do zniszczenia plantacji.

Co na choroby bakteryjne?

Największy problem jest z chorobami wywoływanymi przez bakterie na plantacjach pomidorów gruntowych i ogórków, zwłaszcza tam, gdzie rośliny zostały uszkodzone przez grad. Na pomidorach występuje brunatna plamistość bakteryjna, a na ogórkach kanciasta plamistość bakteryjna. Chorobom bakteryjnym można zapobiegać produktami miedziowymi z dodatkiem preparatów wiążących substancję aktywną z woskiem roślinnym, np. Protector. Jeżeli tego nie wykonamy, to po każdym, nawet niewielkim opadzie, trzeba powtarzać oprysk.

Preparaty miedziowe

Można też wykorzystać produkty wnikające do wnętrza tkanki liścia. Są to zarówno miedziowe o bardzo małych cząsteczkach, penetrujące i chroniące tkanki od wewnątrz, jak i nanocząsteczki srebra, które wnikając pomiędzy komórki, dezynfekują tkanki z patogenicznych bakterii i grzybów. Nanocząsteczki srebra, niepodlegające łączeniu się zawiera produkt Nano Mi, a cząstki miedzi o bardzo niewielkich rozmiarach są w Ione Blue. Dotychczasowa pogoda oszczędziła plantatorów brokułu na zbiór letni i nie spowodowała strat w postaci bakteryjnego gnicia róż. Opady spowodowały dobry wzrost i dość dobre plony, bez uszczerbku na jakości. Producenci, którzy skończyli sprzedaż brokułu dla przemysłu zamrażalniczego, są zadowoleni nie tylko z plonów, ale również z braku problemów ze zbytem różyczki.

Pogoda sprzyja infekcjom

Przy tak zmiennej pogodzie pojawiają się choroby grzybowe. Na plantacjach pomidorów gruntowych są pierwsze objawy zarazy ziemniaka, na cebuli – mączniaka rzekomego. Na plantacjach kalafiorów zaczyna się alternarioza. Pierwsze objawy tej choroby pojawiły się na wcześnie wysianej marchwi. Największy problem z chorobami mają producenci pomidorów gruntowych. Ze względu na wycofanie mankozebu nie ma wielu dobrze działających interwencyjnie produktów. Ta sama sytuacja dotyczy ogórków.

Jak więc sprostać wymogom integrowanej ochrony, kiedy nie ma kilku substancji aktywnych, aby robić ich rotację?

W przypadku grzybów z rodzaju Alternaria na warzywach kapustnych, może za wyjątkiem kapusty pekińskiej i na plantacjach marchwi, z ochroną można sobie dość dobrze poradzić. Jest kilka produktów o różnych substancjach aktywnych, które powinny wystarczyć do ochrony przed tymi chorobami.

Stary problem pozostałości

Pojawia się natomiast inny problem, ale dość stary – pozostałości coraz bardziej agresywnych herbicydów, używanych do ochrony roślin rolniczych, po których są sadzone w płodozmianie warzywa. Kalafior i brokuł uprawiany po burakach cukrowych w systemie Conviso i po pszenicy opryskiwanej produktami z grupy sulfonylomoczników nie wyglądają dobrze. Takie rośliny mogą nie wydać zadowalających plonów, ale także mogą zawierać pozostałości środków ochrony roślin, na które tak wielką uwagę zwracają przetwórcy, jak i sieci sklepów.

Piotr Borczyński KPODR w Minikowie oddział Zarzeczewo fot. Borczyński

Jakie gatunki można wykorzystać w tej metodzie?

Gatunki wykorzystywane w metodzie push-pull nie mogą stanowić konkurencji dla upraw właściwych. Korzystne są zatem rośliny nisko rosnące, utrzymujące stabilność gleby, poprawiające jej żyzność poprzez zwiększenie zawartości materii organicznej i wiązanie azotu. Takie działanie mają gatunki bobowate. Regulują także temperaturę gleby oraz jej wilgotność, dzięki temu, że rozrastają się w formie okrywowej. Ich stosowanie powoduje, że poprawie ulega także bioróżnorodność podłoża. Działanie typu push wykazują także inne gatunki:

• szczypiorek – działa repelentnie w stosunku do połyśnicy marchwianki, popilii japońskiej (chrząszcza japońskiego), czy mszyc;
• koper – działa repelentnie wobec mszyc, pluskwiaków żerujących na warzywach dyniowatych, przędziorków czy błyszczki ni (Trichoplusia ni) z rodziny sówkowatych;
• fenkuł włoski – działa repelentnie na mszyce i ślimaki;
• bazylia – odstrasza gąsienice żerujące na pomidorach.

System naturalnych pułapek roślinnych

Kombinacja roślin pułapkowych tworzy sieć przywabiającą szkodniki upraw. Rośliny typu pull wydzielają specyficzne substancje, bardzo atrakcyjne dla owadów. Dzięki nim szkodniki chętniej zasiedlają roślinne pułapki niż docelową plantację. Oprócz działania wabiącego są doskonałym azylem dla owadów pożytecznych. Znakomitymi gatunkami wykorzystywanymi w strategii pull są trawy, m.in. rozplenica słoniowa lub trawa sudańska. Rozplenica po zasiedleniu przez szkodniki wydziela lepką substancję, która staje się naturalną pułapką i uniemożliwia dalsze przemieszczanie i żerowanie.

W uprawach warzywnych takimi roślinami typu pull są:

• koper – atraktant dla gąsienic na pomidorach;
• nasturcja – atraktant na mszyce;
• słonecznik – przywabia tarczówkę marmurkowatą;
• gorczyca – przywabia pluskwiaki żerujące na kapustnych;
• cynia – roślina pułapkowa dla popilii japońskiej.

Narzędzie miało przysłużyć się zwiększeniu dostępności ochrony upraw wśród uboższych rolników afrykańskich. Jednak znajomość biologii i współzależności pomiędzy poszczególnymi gatunkami umożliwiła rozszerzenie strategii także na inne uprawy, w tym warzywne. Z ekonomicznego punktu widzenia metoda push-pull jest opłacalna, ponieważ przy zasadniczo niewielkich kosztach roślin repelentnych i pułapkowych, w niechemiczny sposób ograniczamy liczebność szkodników atakujących plantację. Na mniejszą skalę taki inteligentny system upraw współrzędnych wykorzystuje się w amatorskich ogrodach przydomowych i działkowych. Stosowanie naturalnych metod ochrony sprawdza się także na wielkoobszarowych.

Magdalena Szulc
fot. envatoelements

Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa zapewnia, że zmiany są korzystne. Rozporządzenia wykonawcze UE z dnia 11 lipca 2022 roku o numerach-2022/1192, 2022/1193, 2022/1194, 2022/1195 - ustanawiają środki w celu zwalczania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się agrofagów zieminków, a więc odpowiednio: 1192- nicienie Globodera pallida (Stone) Behrens i Globodera rostochiensis (Wollenweber) Behrens.

• 1193 - bakterie Ralstonia solanacearum (Smith 1896) Yabuuchi et al. 1996 emend. Safni et al. 2014;
• 1194 - bakterie Clavibacter sepedonicus (Spieckermann & Kotthoff 1914) Nouioui et al. 2018;
• 1195 –bakterie Synchytrium endobioticum (Schilbersky) Percival.

Rozporządzenia weszły w życie 15 lipca 2022 r.

Paszport roślin dla ziemianka wydawany przez WIORIN

Paszport roślin jest to dokument, który musi być dołączony do każdej jednostki handlowej (np. worek, worek typu big-bag, itp.). Przepisy odnoszące się do tego jak wygląda wzór paszportu roślin, zostały sprecyzowane w art. 83 Rozporządzenia PE i Rady (UE) 2016/2031 oraz w Rozporządzeniu Wykonawczym Komisji (UE) 2017/2313.

Na przykładzie rozp. 2022/1194 – zmiany dotyczą ziemniaków wyprodukowanych na obszarach o wysokim stopniu zakażenia bakterią Clavibacter sepedonicus (czyli w Polsce i Rumunii), a które są przemieszczane do państw Wspólnoty. Dzięki nowym przepisom wystarczy posiadanie paszportu roślin, który poświadcza, że bulwy ziemniaka są wolne od bakterii Clavibacter sepedonicus .

Co więcej, nowe warunki nie będą stanowiły żadnych dodatkowych wymogów w stosunku do ogólnych warunków swobodnego przemieszania sadzeniaków ziemniaka w obrębie Unii, w tym w Polsce.

Jakie są sposoby na zwalczenie szkodników upraw ziemniaków?

Lista sposobów dopuszczających zwalczania agrofagów ziemniaków jest zawarta w treściach rozporządzeń KE, która została zamieszczona na stronie PIORIN. Są to odpowiednio:

• Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2022/1192 z dnia 11 lipca 2022 r., ustanawiające środki w celu zwalczania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się Globodera pallida (Stone) Behrens i Globodera rostochiensis (Wollenweber) Behrens.;
• Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2022/1193 z dnia 11 lipca 2022 r. ustanawiające środki w celu zwalczania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się Ralstonia solanacearum (Smith 1896) Yabuuchi et al. 1996 emend. Safni et al. 2014.;
• Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2022/1194 z dnia 11 lipca 2022 r., ustanawiające środki w celu zwalczania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się Clavibacter sepedonicus (Spieckermann & Kotthoff 1914) Nouioui et al. 2018;
• Rozporządzenie Wykonawcze Komisji (UE) 2022/1195 z dnia 11 lipca 2022 r. ustanawiające środki w celu zwalczania i zapobiegania rozprzestrzenianiu się Synchytrium endobioticum (Schilbersky) Percival.

Jak pozyskać paszporty dla ziemniaka?

Paszporty roślin dla ziemniaków innych niż sadzeniaki, które producent chce przemieścić do innego państwa członkowskiego Unii, będą na razie wydawane przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa (WIORiN).

Paszport można uzyskać po przeprowadzeniu badań potwierdzających, że przemieszczane ziemniaki są wolne od bakterii Clavibacter sepedonicus lub po potwierdzeniu, że pochodzą z miejsca produkcji zarejestrowanego i nadzorowanego oraz oficjalnie uznanego przez WIORiN za wolne od bakterii Clavibacter sepedonicus.

Bulwy ziemniaków innych niż sadzeniaki powinny być także odpowiednio oznakowane (patrz: Rozp. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie sposobów oznakowania bulw ziemniaków innych niż sadzeniaki z dnia 25 kwietnia 2016 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1579)).

W 2021 roku do UE trafiło ponad 12 tys. ton polskich ziemniaków

Odnosząc się do skali sprzedaży ziemniaków z Polski do innych państw członkowskich Unii w 2021 r.:

• do UE sprzedano 12 060 t ziemniaków, dla których PIORiN wystawił łącznie 547 zaświadczeń;
• 241 zaświadczania dotyczyły 4 599 t sadzeniaków ziemniaka;
• 306 zaświadczenia wystawiono dla 7 461 t ziemniaków innych niż sadzeniaki;
• najwięcej ziemniaków trafiło do Czech – 175, Holandii – 68 oraz Niemiec– 65.

Oprac. Natalia Marciniak-Musiał

Na podstawie PIORIN

Fot.envatoelements

Wypady rozsady i fitotoksyczność

Ze względu na zimny koniec maja powypadały wcześniej zasadzone z rozsady plantacje ogórków. Te z siewu zaczęły wschody po pierwszych opadach w trzeciej dekadzie maja. Kilka dni po zimnych ogrodnikach wystąpiły przygruntowe przymrozki i na plantacjach pomidorów obserwowano straty. Oprócz strat przymrozkowych straty na plantacjach pomidorów wystąpiły po zastosowaniu na wilgotne rośliny (niska temperatura nocna i szybko występująca rosy) herbicydów zawierających metrybuzynę. Objawy takiej fitotoksyczności to zniszczenie liści, a następnie całych roślin. Przy lżejszych poparzeniach rośliny na jakiś czas przestają rosnąć i są mniejsze, a na liściach występują poparzenia nietypowe dla pobrania metrybuzyny przez korzenie.

Wciornastki na cebuli

W pierwszym tygodniu czerwca na plantacjach cebuli z siewu wiosennego pojawiły się pierwsze wciornastki. Zwykle pierwsze szkodniki pojawiały się po połowie czerwca. W tym roku ochrona będzie dłuższa i bardziej kosztowna, gdyż trzeba będzie zastosować dość drogie produkty, takie jak Movento czy Benevia, nie jeden czy dwa razy, a trzy lub cztery. Trzeba będzie stosować na przemian spirotetramat i cyjazypyr.


Przypominam, że Movento ze względu na to, że jest systemiczne, stosujemy w małej ilości wody z adiuwantami rozpuszczającymi woski roślinne (Trend, Inex A), a Benevię w większej ilości wody – produkt wgłębny, translaminarny (substancja aktywna może przemieścić się na drugą stronę liścia lub wraz z rosnącym stożkiem wzrostu), z dodatkiem adiuwantów olejowych, ułatwiających jej wnikanie do rośliny. Obydwa produkty działają na szkodniki tylko wtedy, kiedy są pobrane z sokiem. Praktycznie nie działają kontaktowo. Ze względu na możliwość przemieszczania się z sokami roślinnymi w każdym kierunku, jako pierwszy do ochrony należy zastosować spirotetramat. Kiedy rośliny przestaną rosnąć lub spowolnią zdecydowanie wzrost masy nadziemnej, wtedy można stosować cyjazypyr.

Co czeka nas w lipcu?

Jeżeli pogoda będzie umiarkowana pod względem temperatury i będzie przepadywał deszcz, to będą bardzo dobre warunki do rozwoju chorób grzybowych – zarazy ziemniaka i mączniaka rzekomego oraz bakteryjnych, występujących w uprawach pomidorów, ogórków, czy warzyw kapustnych, zwłaszcza brokułu.

Na bakteryjne dobre miedziowe

Do ochrony przed chorobami bakteryjnymi dotychczas służyły wyłącznie produkty miedziowe. Są to preparaty kontaktowe, zabezpieczające przed nadchodzącymi infekcjami. Na rynku pojawiło się kilka nowych rozwiązań zarówno działających zapobiegawczo, jak i interwencyjnie. To produkty miedziowe, zawierające bardzo małe cząsteczki tego pierwiastka (Ione Blue), jak również nanocząsteczki srebra (Nano Mi). Pierwszy z nich jest typowym produktem zapobiegającym infekcjom chorobami bakteryjnymi, ale może również wykazywać działanie interwencyjne. Natomiast drugi ze względu na swe działanie jest typowo interwencyjny, ale zastosowany przed infekcjami bakteryjnymi będzie również przed nimi chronił rośliny. Ma również właściwości, które powodują, że cząsteczki srebra nie łączą się w większe agregaty, tylko bardzo długo pozostają jako nanocząsteczki. Powoduje to wnikanie między komórki roślinne i zabezpieczanie lub „czyszczenie” tkanek od środka

Mączniak rzekomy na cebuli

Zarodniki mączniaka rzekomego, występującego na cebuli mają zdolność zimowania, gdyż objawy choroby pojawiły się na początku maja na odmianach zimujących. Z tego względu należy zwrócić szczególną uwagę na zwilżenie roślin na plantacji. Jeżeli rośliny będą zwilżone powyżej 4 godzin od wschodu Słońca, to wystarczy do zainfekowania. Pierwsze objawy widoczne na roślinach są po około 12 dniach od infekcji.


Z tego też względu należy opryskiwać plantacje produktami o szybkim działaniu interwencyjnym albo zapobiegawczo produktami systemicznymi, przemieszczającymi się w roślinie, aby nie dopuścić do infekcji najmłodszych, najdelikatniejszych części roślin.

Zaraza na pomidorze bez mankozebu?

Choroba może wystąpić właśnie w umiarkowanych temperaturach przy zwilżeniu roślin, jeżeli w powietrzu będą jej zarodniki. Z tego też względu należy zapobiegawczo opryskiwać plantacje zarejestrowanymi do tego celu fungicydami. Bieżący sezon może być dość trudny dla producentów pomidorów, cebuli, czy ogórków ze względu na wycofanie produktów zawierających mankozeb, a były wśród nich preparaty bardzo dobrze wyniszczające mączniaka i zarazę ziemniaka, czyli działające już po infekcjach. W tym sezonie zwłaszcza w pomidorze pozostaje nam tylko ochrona zapobiegawcza. Nie możemy przegapić dobrych warunków do infekcji i pozostawić roślin niezabezpieczonych.

Zmieniki na ogórkach

W lipcu na plantacjach ogórków gruntowych mogą również pokazać się zmieniki. Niestety, tak jak w poprzednich latach, nie możemy stosować produktów do zwalczania tego szkodnika przed zbiorami. Acetamipryd bowiem ma 14 dni karencji, a wszystkie pyretroidy 7. Z pomocą firmy Biocont będziemy testowali na polach nowe rozwiązanie biologiczne, ale o tym napiszę po pierwszych obserwacjach.

Piotr Borczyński KPODR w Minikowie oddział Zarzeczewo

Na liściach kapusty pekińskiej pojawiły się białe plamy o różnych wielkościach. Zmiany te spowodowane zostały oparzeniem przez intensywne promieniowanie słoneczne. Po porannym podlaniu pekinki, na liściach pozostało dużo kropel wody. W miarę upływu czasu zwiększyło się natężenie promieniowania słonecznego. Promienie w zgromadzonych kroplach zostały silnie skoncentrowane, powodując termiczne uszkodzenia delikatnej tkanki roślin (efekt soczewki). W tym roku podobne objawy oparzelizny są notowane na wielu gatunkach roślin takich jak:

• pomidory;
• kapusta głowiasta;
• dynia.

fot.  Oparzelizny słoneczne na kapuście pekińskiej. Plantator zastosował dwukrotnie Asahi, po czym stan roślin zaczął się poprawiać.

Nie poleca się podlewania kapusty pekińskiej czy sałaty w czasie, po którym nastąpi intensywne promieniowanie. Dobrym rozwiązaniem jest podlewanie roślin poprzez linie kroplujące, dzięki czemu unikamy zbierania się kropel wody na liściach. W ostateczności tradycyjne podlewanie „z góry” radziłbym wykonać po południu, kiedy słońce nie jest tak intensywne, a rośliny zdążą wyschnąć do kolejnego dnia z dużym nasłonecznieniem. Zwykle ogrodnicy mają obawy, że deszczowanie w tym czasie może stymulować różne choroby pochodzenia infekcyjnego. Nie bójmy się tego, gdyż w tym okresie niebezpieczeństwo pojawienia się chorób pochodzenia infekcyjnego jest znikome.


fot. Objawy oparzelizny na liściach pomidora podlanego rankiem z góry.

Dalsze poparzenia przed nami

Również owoce, np. pomidora czy papryki, nieosłonięte liśćmi, mogą doznać oparzelizny słonecznej. W tym przypadku rośliny nie muszą być zmoczone. Oparzelizna pojawia się w wyniku silnego i długiego bezpośredniego działania promieni słonecznych na owoce. Objawami są duże, wklęsłe plamy, które marszczą się i bieleją.

Problem nasila się po zastosowaniu środków z grupy regulatorów wzrostu i rozwoju roślin (na bazie etefonu) do przyspieszenia dojrzewania owoców.

Plantatorzy pomidora mają do wyboru:

• Agrostym 480 SL;
• Ethrel 480 S;
• Etylemit 480 SL;
• Flordimex 480 SL.

Substancja czynna wnika do tkanki roślinnej, ulegając rozpadowi wydziela etylen, powodujący przyspieszenie procesu oddychania i dojrzewania owoców. Wówczas większość liści zasycha (etylen powoduje starzenie się liści), odsłaniając owoce.




fot.  Oparzelizna słoneczna na owocach nieosłoniętych liśćmi.

Grzyby czyhają

Problem abiotyczny – oparzelizna nie musi być ostatnim. Czasem na martwej (uszkodzonej wcześniej przez słońce) tkance pojawia się czarna grzybnia – wtórne zakażenie saprotroficznym grzybem z rodzaju Alternaria. Grzyby te nie infekują bezpośrednio zdrowych owoców papryki, a są tylko przykładem potwierdzającym regułę – na pochyłe drzewo każdy grzyb wejdzie.


fot. Oparzelizna papryki z grzybem saprofitycznym. Plamy od strony nasłonecznionej.

Bardzo podobne czarne, aksamitne plamy tworzą się w przypadku alternariozy owoców. Jest to choroba infekcyjna, która rozwija się bardzo szybko. Sprawcą jest grzyb Alternaria solani. Pierwsze objawy alternariozy można zaobserwować na spodniej stronie liści, w postaci ciemnobrunatnych plam, z widocznymi pierścieniami i jasną obwódką. Przy dużym nasileniu choroby przebarwienia zlewają się ze sobą i zajmują większą powierzchnię. Liście zasychają. Podobne objawy występują na pędach i ogonkach liściowych. Przy szypułce owoców tworzą się rozległe, czarne plamy o wyraźnych brzegach. 

Dodatkowym argumentem za abiotycznym pochodzeniem czarnych, aksamitnych plam jest brak typowych dla choroby grzybowej – alternariozy – plam z koncentrycznym strefowaniem na liściach. Ponadto plamy oparzelizny na owocach można znaleźć tylko od strony intensywnego promieniowania słonecznego.

Jan Sobolewski, Katarzyna Wójcik

Nadchodzi SUD - Zrównoważone stosowanie pestycydów

Jednym z tematów obrad była kwestia przeglądu dyrektywy w sprawie zrównoważonego stosowania pestycydów (SUD). Komisja Europejska pierwotnie miała opublikować projekt dokumentu 24 kwietnia, ale ostatecznie pojawi się on prawdopodobnie 22 czerwca. Z przecieków wiadomo, że Bruksela chce sztywnego ograniczenie stosowania środków ochrony roślin i ryzyka z tym związanego na poziomie 50% do 2030 roku. Unijnych farmerów niepokoi, że nowe przepisy miałyby formę rozporządzenia, które państwa członkowskie wiąże w całości i bezpośrednio, a nie dyrektywy, która daje większą swobodę w osiągnięciu obowiązkowego celu.

Jak zagwarantować bezpieczeństwo żywnościowe podczas wojny?

Copa-Cogeca zwraca uwagę, że przegląd dyrektywy SUD to element Europejskiego Zielonego Ładu, którego cele zostały wyznaczone przed pandemią COVID-19 oraz agresją Rosji na Ukrainę i z tego względu nie biorą pod uwagę kryzysów nagromadzonych z tego powodu. Strategia „Od pola do stołu” bez wątpienia wpłynie na unijną produkcję rolną, a biorąc pod uwagę aktualne prognozy, doprowadzi do znacznego spadku produkcji żywności. Z uwagi na obecne okoliczności (wojna w Ukrainie, ryzyko niedoboru żywności i zbyt wysokich cen w wielu krajach) ważne jest, aby Unia Europejska utrzymała stabilne plony i produkowała wystarczającą ilość wysokiej jakości produktów w celu zagwarantowania bezpieczeństwa żywnościowego nie tylko obywatelom UE, ale również populacji na całym świecie. Właśnie z tego powodu, dwa lata po publikacji strategii „Od pola do stołu”, w dalszym ciągu Copa-Cogeca naciska, aby w Europie uwzględnione zostały wszystkie trzy filary zrównoważoności:

• gospodarczy;
• społeczny;
• środowiskowy, przed podjęciem dalszego kroku w zakresie ustawodawstwa.

Arbitralne cele KE

W opinii europejskich rolników planowane przez Komisję Europejską cele redukcji, przynajmniej jeśli chodzi o stosowanie chemicznych pestycydów do 2030 r., są bardzo arbitralne i trudne do osiągnięcia w kontekście obecnych wyzwań społeczno-gospodarczych oraz politycznych, z którymi mierzy się Europa. Trzeba także pamiętać, że ostatnie badanie Eurostatu wskazują, że niektóre państwa członkowskie już ograniczyły sprzedaż pestycydów w porównaniu z poziomem z 2011 r.

Konieczna alternatywa

Zdaniem Copa-Cogeca redukcja stosowania chemiczno-syntetycznych środków ochrony roślin jest możliwa do przyjęcia dla europejskich rolników i spółdzielni jedynie kiedy inne rozwiązania, takie jak środki ochrony roślin niskiego ryzyka i oparte na biologii, zostaną udostępnione i zatwierdzone na europejskim rynku wewnętrznym. W tym kontekście szczególne znaczenie ma uproszczenie i przyśpieszenie procedur rejestracji środków ochrony roślin opartych na biologii. Dlatego zamiast koncentrować się na prawnie wiążącym charakterze celu strategii „Od pola do stołu” dotyczącym redukcji o 50%, należy także skupić się na ujednoliceniu i wdrożeniu integrowanej ochrony roślin.

Uwzględnić specyfikę krajów członkowskich

Zdaniem Copa-Cogeca wyznaczenie minimalnych progów dla krajowych celów redukcji powinno być tak elastyczne jak to możliwe, uwzględniając historyczną redukcję stosowania oraz warunki geograficzne i społeczno-gospodarcze występujące w różnych państwach członkowskich. Na przykład wyznaczenie minimalnego celu redukcji przez Komisję w projekcie wniosku, bez podstawy agronomicznej czy naukowej może być bardzo szkodliwe dla krajów, które mają niski poziom stosowania pestycydów, zwłaszcza dla tych, które już są poniżej średniego poziomu stosowania w UE lub które już znacznie ograniczyły stosowanie pestycydów chemicznych i niebezpiecznych w ostatnich latach, czy nawet dekadach.

Krytykowana jest także propozycja Komisji Europejskiej, aby porównać redukcję z punktem odniesienia jako średnią z lat 2015, 2016 i 2017. Nie stanowi to odpowiedniej podstawy, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że obecnie dostępne dane na temat zużycia środków ochrony roślin w UE nie są wystarczające.

Co to jest obszar wrażliwy?

Copa-Cogeca za nierealistyczną przyjmuje propozycję zakazu stosowania środków ochrony roślin na niektórych obszarach chronionych lub wrażliwych. Definicja „obszarów wrażliwych” jest tak skonstruowana, że w niektórych państwach członkowskich można do nich zakwalifikować praktycznie wszystkie grunty rolne.

Niepotrzebne obciążenia biurokratyczne

Niepokojące jest także nałożenia na rolników nowych obowiązków związanych ze  zbyt częstym i szczegółowym gromadzeniem danych na temat stosowania środków ochrony roślin. Przeszkodzi to bowiem rolnikom w wykonywaniu ich codziennych obowiązków. Więcej czasu będą musieli poświęcić na zbieranie danych dotyczących środków produkcji niż na produkcję żywności.

wk
fot. envatoelemnets

UE chce, by rolnicy co roku ujawniali zużycie pestycydów w krajowym rejestrze 

Utworzenie rejestru będzie wymagać zaangażowania także ze strony rolników. To oni, jako profesjonalni użytkownicy środków ochrony roślin będą zobowiązani do umieszczania w specjalnej elektronicznej bazie ilości, jakie zużywają w swoich gospodarstwach. 

Szczegółów przekazywania tych informacji przez rolników jeszcze nie podano. Wiadomo jednak, że za opracowanie danych mają odpowiadać krajowe urzędy statystyczne, które otrzymają na ten cel dodatkowe fundusze. 

Baza zużycia pestycydów ma pomóc w monitorowaniu zrównoważonego systemu żywnościowego

Zdaniem lewicowego eurodeputowanego i sprawozdawcy w tej sprawie, Petrosa Kokkalisa, decyzja o utworzeniu rejestru „przybliża nas do bardziej zrównoważonego systemu żywnościowego w UE”.

- To jest kluczowa dokumentacja. Można mówić wiele o ograniczeniu stosowania pestycydów i nawozów, ale jeśli nie ma pełnych danych, nie można prowadzić opartej na dowodach polityki dotyczącej zrównoważonego rolnictwa – podkreślił Petros Kokkalis w rozmowie z Euractiv.com.

Rejestr ma służyć modernizacji europejskiego systemu statystyki rolnej i zaktualizować dane o nakładach i produkcji w rolnictwie.

oprac. Kamila Szałaj, na podst. PE, Agrarheute.com, Euractiv.com, fot. envatoelements

Jak rozpoznać, żerowanie karczownika?

Najlepiej przejść się po plantacji wzdłuż rzędu roślin i próbować wbić palec w glebę w losowych miejscach. Jeżeli palec napotka pustą przestrzeń na około 2-3 cm warstwy gleby jest to sygnał o zagrożeniu. Karczownik podgryza korzenie rośliny, także po pewnym czasie traci ona stabilność. Jego obecność, ale już na zaawansowanym stanie możemy wykryć przez możliwość łatwego wyciągnięcia całego krzaka borówki z ziemi.

Jak się pozbyć?

Przedstawiamy wykaz preparatów, które są dozwolone do walki z tym gryzoniem.

• Brokuł
  
  Okres produkcji rozsady: Vegra 200 SC (15 ml/1000 roślin lub 600 ml/ha); Verimark 200 SC (15 ml/1000 roślin lub 600 ml/ha). Stosować od fazy 2 liści do fazy 5 liści (BBCH 12–15) w formie grubokroplistego opryskiwania lub podlewania rozsady, na 2–3 dni przed wysadzeniem na miejsce stałe. Tace z rozsadą przed transportem na pole powinny wyschnąć.
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha), Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Filary 100 OD (750 ml/ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha).
  Na wiosenne pokolenie rośliny opryskiwać od połowy kwietnia do pierwszej połowy maja, 2–3 dni później niż wskazania pułapki zapachowej.
  
  
• Chrzan
  
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: brak środków do zwalczania tego szkodnika.
  Pułapka zapachowa: odłowienie więcej niż 2 muchówki dziennie przez 2 kolejne dni.
  Lustracja roślin: wykrycie więcej niż 10 jaj na 10 kolejnych roślinach.
  Wiosenne pokolenie muchówek pojawia się od połowy kwietnia do czerwca, zaś w maju i czerwcu żerują larwy.
  
  
• Kalafior
  
  Przed posadzeniem: Vegra 200 SC (15 ml/1000 roślin lub 600 ml/ha), Verimark 200 SC (15 ml/1000 roślin lub 600 ml/ha).
  Okres wzrostu i rozwoju: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha), Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Filary 100 OD (750 ml/ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha).
  Lustracja roślin: obecność więcej niż 10 jaj na 10 kolejnych roślinach. Zabieg należy wykonać po 2–3 dniach.
  
  
• Kapusta brukselska
  
  Przed sadzeniem rozsady: Vegra 200 SC (15 ml/1000 roślin lub 600 ml/ha), Verimark 200 SC (15 ml/1000 roślin lub 600 ml/ha).
  Okres wzrostu i rozwoju: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha), Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Filary 100 OD (750 ml/ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha). Stwierdzenie do 2 jaj na dolnych główkach 1 rośliny w okresie, kiedy główki osiągną wielkość nasion grochu.
  
  
• Kapusta głowiasta
  
  Przed sadzeniem rozsady: Vegra 200 SC (15 ml/1000 roślin lub 600 ml/ha), Verimark 200 SC (15 ml/1000 roślin lub 600 ml/ha).
  Okres wzrostu i rozwoju: Arkan 050 CS (0,12 l/ha), Delmetros 100 SC (0,05 l/ ha), Judo 050 CS (0,12 l/ha), Karate Zeon 050 CS (0,12 l/ha), Koron 100 SC (0,05 l/ ha), Kusti 050 CS (0,12 l/ha), LambdaCe 050 CS (0,12 l/ha), Lamdex Extra 2,5 WG (0,24 kg/ha), Ninja 050 CS (0,12 l/ha), Pilgro 100 SC (0,05 l/ha), Topgun 50 CS (0,12 l/ha), Wojownik 050 CS (0,12 l/ha), Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Filary 100 OD (750 ml/ ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha), Neem Azal T/S (3,0 l/ha).
• Kapusta pekińska
  
  Po posadzeniu rozsady: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha).
  
  
• Rzodkiewka i rzodkiew
  
  Okres kiełkowania i wschodu siewek: brak środków do zwalczania tego szkodnika.
  Pułapka zapachowa: pierwsze pokolenie (IV) odłowienie więcej niż 2 muchówek dziennie przez kolejne 2 dni.
  Lustracja roślin: obecność więcej niż 5 jaj na 1 m.b. rzędu uprawy. Największe zagrożenie występuje w okresie wschodów.

ŚMIETKA KIEŁKÓWKA I GLEBOWA

• Bób
  
  Okres kiełkowania nasion i wschodu siewek: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamoc (0,2 kg/ ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ ha).
  Lustracja roślin: stwierdzenie więcej niż 10% zniszczonych wschodów roślin w roku poprzedzającym uprawę. Stosować jeden ze środków od fazy, kiedy liścienie przedostają się na powierzchnię gleby (BBCH 09) do fazy, gdy rozwiną się dwa pierwsze liście (BBCH 12), nie więcej niż 2 razy w sezonie i nie częściej niż co 10 dni.
  
  
• Cebula
  
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha).
  
  
• Czosnek
  
  Okres wschodów roślin: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha), Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Filary 100 OD (750 ml/ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha), Lamdex Extra 2,5 WG (0,24 kg/ha).
  Te same środki wykorzystuje się do zwalczana śmietki cebulanki w chrzanie.
  Lustracja roślin: wykrycie jaj u podstawy 2–3 roślin na 1 m.b. rzędu uprawy. Lamdex Extra 2,5 WG stosować nie więcej niż 2 razy w sezonie wegetacyjnym i nie częściej niż co 10–14 dni.
  
  
• Fasola
  
  Okres kiełkowania nasion i wschodów roślin: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha).
  Lustracja roślin: stwierdzenie więcej niż 10% zniszczonych wschodów roślin w roku poprzedzającym uprawę.
• Groch zielony i na suche nasiona
  
  Okres kiełkowania nasion i wschodu siewek: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha).
  
  
• Kapusta pekińska
  
  Po posadzeniu rozsady: obecnie brak środków do zwalczania tych szkodników.
  Lustracja roślin: stwierdzenie więcej niż 10% zniszczonych wschodów roślin w roku poprzedzającym uprawę.
  
  
• Ogórek
  
  Okres kiełkowania nasion i wzrostu siewek: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamoc (0,2 kg/ ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha).
  Lustracja roślin: stwierdzenie powyżej 10% zniszczonych wschodów w roku poprzedzającym uprawę.
  
  
• Por
  
  Okres wschodów roślin: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha).
  Lustracja roślin: stwierdzenie więcej niż 10% zniszczonych wschodów roślin w roku poprzedzającym uprawę.
  
  
• Szpinak
  
  Okres kiełkowania nasion i wzrostu siewek: Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamoc (0,2 kg/ ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ ha.
  Lustracja roślin: stwierdzenie więcej niż 10% zniszczonych wschodów roślin w roku poprzedzającym uprawę.

ŚMIETKA ĆWIKLANKA

• Burak ćwikłowy
  
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: brak środków do zwalczania tych szkodników.
  Lustracja roślin: wykrycie od maja do czerwca 1 miny na liściach, na 1 m.b. rzędu roślin. Największe zagrożenie uprawy przez wiosenne pokolenie larw jest w maju i czerwcu.
  
  
• Szpinak
  
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: Max Spin (0,4 l/ha), Spinosad Max (0,4 l/ ha), SpinTor 240 SC (0,4 l/ha), Neem Azal T/S (3,0 l/ha).
  Lustracja roślin: wykrycie więcej niż 2 złóż jaj lub 1 miny na liściach, na 1 m.b. rzędu roślin. Największe zagrożenie przez wiosenne pokolenie larw występuje w maju i czerwcu. Stosować od fazy 8 liści do chwili, kiedy rośliny uprawne osiągną typową wielkość, kształt i masę liści (BBCH 18–49). Max Spin, Spinosad Max i SpinTor 240 SC można stosować do 3 razy w sezonie co 7 dni. Neem Azal T/S stosować do 3 razy w sezonie i nie częściej niż co 7–10 dni.

ŚMIETKA CEBULANKA

• Cebula
  
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: Arkan 050 CS (0,12 l/ha)*, Decis Expert 100 EC (0,075%)*, Decis Mega 050 EW (0,15 l/ ha)**, Delta 50 EW (0,15 l/ha)**, Judo 050 CS (0,12 l/ha)*, Karate Zeon 050 CS (0,12 l/ha)*, Kusti 050 CS (0,12 l/ha)*, LambdaCe 050 CS (0,12 l/ha)*, Lamdex Extra 2,5 WG (0,24 kg/ha)*, Ninja 050 CS (0,12 l/ha)*, Topgun 50 CS (0,12 l/ ha)*, Wojownik 050 CS (0,12 l/ha)*, Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Filary 100 OD (750 ml/ ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ ha), Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ha), Acetamip 20 SP (0,2 kg/ ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Miros 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha).
  Lustracja roślin: wykrycie jaj u podstawy 2–3 roślin na 1 m.b. rzędu uprawy. Pyretroidy: *stosować jeden z nich, nie więcej niż 2 razy w sezonie i nie częściej niż co 10–14 dni; **stosować jeden z nich, nie więcej niż 2 razy w sezonie i nie częściej niż co 14 dni. Zabieg wykonać po wystąpieniu szkodnika w czasie wylotu pierwszych muchówek.
  
  
• Por
  
  Okres wschodów roślin: brak środków do zwalczania tego szkodnika.
  Lustracja roślin: wykrycie jaj u podstawy 2–3 roślin na 1 m.b. rzędu uprawy.
  
  
• Szczypiorek
  
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Filary100 OD (750 ml/ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha).

POŁYŚNICA MARCHWIANKA

• Marchew
  
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: Belem 0,8 MG (12,0 kg/ha)*, Decis Expert 100 EC (0,075 l/ha), Decis Mega 50 EW (0,15 l/ha), Deka 2,5 EC (0,3 l/ha), Delta 50 EW (0,15 l/ha), Desha 2,5 EC (0,3 l/ha), Dyno 2,5 EC (0,3 l/ha), Matrix 2,5 EC (0,3 l/ ha), Poleci 2,5 EC (0,3 l/ha), Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Filary 100 OD (750 ml/ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha).
  
  
• Pietruszka korzeniowa i naciowa
  
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: Belem 0,8 MG (12,0 kg/ha)*, Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Filary 100 OD (750 ml/ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha).
  
  
• Seler – korzeniowy, naciowy, liściowy
  
  Okres wzrostu i rozwoju roślin: Belem 0,8 MG (12,0 kg/ha)*, Benevia 100 OD (750 ml/ha), Besarion 100 OD (750 ml/ha), Filary 100 OD (750 ml/ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha), Kianotraniliprol 100 OD (750 ml/ha), Bombardier 100 OD (750 ml/ha), Acelan 20 SP (0,2 kg/ha), Aceplan 20 SP (0,2 kg/ ha), Acetamoc (0,2 kg/ha), Kobe 20 SP (0,2 kg/ha), Lanmos 20 SP (0,2 kg/ha), Marabel 20 SP (0,2 kg/ha), Mospilan 20 SP (0,2 kg/ha), Sekil 20 SP (0,2 kg/ha). * – doglebowo podczas siewu nasion.
  
  Marta Szyperek

 Miedź odgrywa kluczową rolę w wielu procesach zachodzących w roślinach, takich jak:

• fotosynteza;
• oddychanie;
• uwalnianie wolnych rodników i lignifikacja tkanek.

Akumulacja i niekorzystne działanie

Produkty zawierające miedź są znane i stosowane do wspomagania kondycji i do ochrony upraw od wielu lat, jednak w ostatnim czasie pojawiły się informacje o akumulacji tego pierwiastka i niekorzystnym działaniu w glebie oraz w roślinach, m.in. w drzewach owocowych. Zgodnie z unijnymi przepisami maksymalne ilości miedzi dopuszczone w uprawach są stopniowo ograniczane, a Zielony Ład prawdopodobnie przyniesie kolejne zmiany w tym zakresie.

Aplikowanie miedzi w fazach wegetacyjnych, w których dotychczas użycie tego typu rozwiązań nie było dozwolone

Niedawno na rynku pojawiły się produkty miedziowe nowej generacji, przeznaczone do stosowania również w sadownictwie. Zawierają miedź w niższych dawkach i w innego rodzaju formulacji, niż było to w powszechnie dostępnych do tej pory nawozach, dzięki czemu są one bezpieczne dla roślin i chronią uprawy przed niektórymi chorobami grzybowymi i bakteryjnymi. Te właściwości nowszych produktów miedziowych pozwalają na aplikowanie ich również w fazach wegetacyjnych, w których dotychczas użycie tego typu rozwiązań nie było dozwolone ze względu na ryzyko wystąpienia fitotoksyczności – w okresie przed kwitnieniem, a także po kwitnieniu drzew owocowych. Na tym drugim etapie niebezpieczeństwo związane było z możliwością pojawienia się ordzawień zawiązków lub uszkodzenia rozrastających się młodych liści, do czego dochodziło szczególnie po użyciu wyższych dawek nawozów miedziowych. W przypadku produktów nowej generacji nie ma przeciwwskazań do stosowania w tej fazie wegetacji.

Miedź w systemie bio

Możliwość stosowania nowoczesnych nawozów zawierających miedź to bardzo dobra wiadomość dla sadowników, którzy produkują owoce w systemie bio lub, ze względu na wymogi odbiorców, dążą do zredukowania pozostałości środków ochrony roślin w plonach. Badania dotyczące skuteczności takiego rozwiązania przeciw parchowi jabłoni były prowadzone w 2021 roku w Instytucie Praktycznego Sadownictwa IPSAD. W doświadczeniu porównano działanie produktu miedziowego CUPERDEM firmy Amagro z konwencjonalnymi fungicydami, zawierającymi kaptan oraz ditianon (w połączeniu z fosfonianem dipotasu i pirymetanilem). Zarówno w przypadku środków ochrony roślin, jak i nawozu z miedzią skuteczność ochrony liści i zawiązków przed porażeniem parchem jabłoni kształtowała się na podobnie wysokim poziomie, zbliżonym do 90%.

– Na pewno jest to ważny produkt dla osób, które odchodzą od preparatów konwencjonalnych – wskazuje Robert Sas z Instytutu Praktycznego Sadownictwa. – Nawóz CUPERDEM może znaleźć swoje miejsce w schemacie ochrony przed chorobami grzybowymi i rywalizować z tradycyjnymi preparatami kontaktowymi, opartymi na kaptanie czy ditianonie, szczególnie w sytuacji średniej albo mniejszej presji patogenów oraz w drugiej części sezonu wegetacyjnego, kiedy presja chorób jest mniejsza, a stosowanie fungicydów wiąże się z ryzykiem wystąpienia w owocach pozostałości.

Rozwiązanie na choroby bakteryjne w sadach

W okresie po kwitnieniu w sadach występują bardzo uciążliwe choroby pochodzenia bakteryjnego – zaraza ogniowa w jabłoniach i rak bakteryjny, który jest jednym z największych zagrożeń w uprawie gruszy. Do tej pory właściwie nie było skutecznej metody zwalczania tych patogenów. Antybiotyki nie są stosowane do tego celu już od kilku lat, z kolei użycie produktów fosforynowych wiąże się z długotrwałą, nawet kilkuletnią obecnością pozostałości w owocach pochodzących z sadów chronionych tą metodą. Ewentualnie można sięgnąć po tradycyjne środki ochrony roślin, ale w zaniżonych dawkach (20-30% dawki podstawowej), co przekłada się niestety na niską efektywność takiego zabiegu. Dlatego nowa generacja nawozów miedziowych przyniosła tak dużą zmianę w zakresie ochrony drzew owocowych przed chorobami bakteryjnymi.

W przypadku jabłoni zaraza ogniowa nie stanowi corocznie aż tak znaczącego zagrożenia, jednak w kwaterach młodych drzewek czy tam, gdzie choroba już występowała lub jest obecna w okolicy, profilaktycznie należałoby wykonać zabieg produktem miedziowym nowej generacji. Natomiast rak bakteryjny to choroba, która zagraża gruszom w każdym sezonie i może powodować bardzo poważne straty, dlatego nawóz nowego typu z miedzią powinien być używany standardowo, zwłaszcza podczas kwitnienia lub bezpośrednio po kwitnieniu. Szczególnie dotyczy to okresów, gdy występują chłody i wiosenne przymrozki, a zagrożenie porażeniem wzrasta. Ponieważ produkt nie ma okresu karencji, można stosować go aż do zbiorów.

Produkty miedziowe drugiej generacji – skuteczne, ale czy również bezpieczne?

Sadownicy, którzy do tej pory nie zetknęli się z tym rozwiązaniem, mogą zastanawiać się, czy nowsze nawozy o niższej zawartości miedzi faktycznie okażą się tak skuteczne. Kluczowa różnica między nimi a produktami starszej generacji polega na tym, że dzięki zmienionej formulacji substancja aktywna wnika do tkanek roślin, przez co działa w sposób interwencyjny, podczas gdy wcześniej stosowane nawozy miały działanie kontaktowe, powierzchniowe, a więc wyłącznie prewencyjne. Druga ważna zaleta wynika z faktu, że niskie dawki miedzi nie wykazują toksyczności dla roślin, więc mogą być stosowane praktycznie przez cały okres wegetacji.

– Na rynku dostępne są różne produkty miedziowe nowej generacji. Ich skuteczność biologiczna jest zbliżona, natomiast różnice dotyczą fitotoksyczności. W większości przypadków przy niskich dawkach nie ma takiego problemu. Natomiast po zastosowaniu wyższych dawek niektórych nawozów, zwłaszcza tych, które pojawiły się w obrocie jako pierwsze, obserwujemy znacznie większe prawdopodobieństwo wystąpienia uszkodzeń. Może to być związane m.in. ze zmianami w technologii ich wytwarzania – wyjaśnia ekspert z Instytutu Praktycznego Sadownictwa. – Prowadziliśmy doświadczenia ze wszystkimi produktami miedziowymi nowego typu. Obserwujemy między nimi różnice, zwłaszcza jeżeli chodzi o bezpieczeństwo dla roślin.

Jednym z nawozów, który w 2021 roku został poddany ocenie przez IPSAD, był właśnie CUPERDEM. Jak wynika z przeprowadzonych analiz, cechuje się on wysokim profilem bezpieczeństwa nawet przy stosowaniu w większych dawkach. W 2022 roku prowadzone były dalsze badania, mające na celu zweryfikowanie działania produktu w okresie kwitnienia oraz w czasie, gdy na drzewach pojawiają się bardzo wrażliwe liście rozetowe. Kolejnym etapem jest sprawdzenie, czy poszczególne nawozy miedziowe drugiej generacji są bezpieczne dla zawiązków. Ze względu na specyfikę obecnego sezonu, czyli niższe temperatury i większą wilgotność, jaka utrzymuje się nocami, są to warunki niekorzystne dla roślin i sprzyjające powstawaniu ordzawień. Po zastosowaniu innych nawozów miedziowych nowej generacji często obserwowane było występowanie uszkodzeń, typowych również dla produktów starszego typu, natomiast CUPERDEM nie powodował takich problemów.

– CUPERDEM był oceniany w doświadczeniu zarówno z klasycznymi preparatami miedziowymi, jak i z tymi nowej generacji, które wnikają do tkanek roślin. Rzeczywiście na ich tle wygląda bardzo obiecująco, wyróżnia się – podsumowuje wyniki Robert Sas. – Jest on bardzo uniwersalny i powinien zostać doceniony zwłaszcza przez producentów gruszek oraz przez tych sadowników, którzy unikają pozostałości środków ochrony roślin w owocach.

Preparat miedziowy od Amagro

Innowacyjny nawóz CUPERDEM zawiera miedź organiczną, skompleksowaną kwasem heptaglukonowym, przeznaczoną do aplikacji dolistnej i doglebowej. Jest łatwo przyswajany przez rośliny i łączy działanie powierzchniowe, wgłębne oraz systemiczne. Ze względu na niższą zawartość i nowoczesną formulację miedzi produkt nie powoduje fitotoksyczności i może być stosowany w trakcie całego sezonu wegetacyjnego do wspierania skutecznej ochrony sadów jabłoniowych i gruszowych przed chorobami grzybowymi oraz bakteryjnymi. Zabiegi z użyciem nawozu CUPERDEM są bezpieczne na wszystkich etapach wegetacji, a po ich wykonaniu nie dochodzi do występowania i akumulacji pozostałości w owocach ani w glebie.

W drzewach i krzewach owocowych CUPERDEM powinien być stosowany zapobiegawczo przed możliwym wystąpieniem zagrożenia infekcyjnego:

• dolistnie (w dawce 2-3 l/ha);
• poprzez fertygację (w dawce 3-5 l/ha). Zabiegi mogą być powtarzane co 7-10 dni, w zależności od potrzeb.

– Nawóz CUPERDEM jest powszechnie stosowany w Południowej i Zachodniej Europie w uprawach sadowniczych i warzywniczych. Teraz chcielibyśmy zaproponować go również polskim producentom. To ciekawe rozwiązanie dla sadowników ze względu na właściwości miedzi systemicznej, brak fitotoksyczności i brak pozostałości – mówi Krystian Kieszek z firmy Amagro.

opr. Bernat Patrycja
inf. Amagro
fot. envatoelements

Śmietka ćwiklanka

Muchówka. W ziemi śmietka tworzy ciemnobrązową bobówkę, w której zimuje. Larwy minują liście. Uszkodzone siewki żółkną i zamierają. Występuje w trzech pokoleniach w ciągu roku, z których najbardziej szkodliwe są pierwsze i drugie. Muchy pierwszego pokolenia pojawiają się w maju (kwitnie tarnina). Drugie pokolenie występuje od końca czerwca do połowy lipca, a trzecie – od końca sierpnia do połowy września. Aktualnie nie ma środków do zwalczania tego gatunku.

Mszyca burakowa

Najliczniejsze kolonie tworzą się od końca maja do połowy lipca. Mszyca burakowa wyrządza szkody bezpośrednie – wysysa soki roślinne, co jest przyczyną ogładzania roślin, liście wyginają się łyżkowato w stronę kolonii mszyc, dając jej schronienie. Największe szkody wyrządza w okresie wschodów roślin. Zasiedlone buraki zamierają.

Pchełka burakowa

Chrząszcz. Larwy żyją w ziemi, nie wyrządzając istotnych szkód. Szkody wyrządzają chrząszcze, które pojawiają się na plantacji buraka wiosną i uszkadzają siewki i młode buraki, wyjadając miękisz z liści. Skutkiem żerowania jest powstanie szeregu okienek otoczonych czerwonobrunatną obwódką. Szczególnie duże szkody mogą wyrządzać w latach o suchej i upalnej pogodzie.

Drobnica burakowa

Chrząszcz. Zimują chrząszcze w resztkach pożniwnych i glebie. Wygryzają dziurki w liścieniach, liściach i szyjce korzeniowej buraka ćwikłowego, uszkadzają także kiełki. Larwy żerują na korzeniach przybyszowych, osłabiając rośliny. W okresie wschodów chrząszcze żerują na kiełkach, co przyczynia się do przerzedzenia wschodów oraz wygryzają dziurki w liścieniach, liściach i ogonkach liściowych oraz w szyjkach korzeniowych. Larwy uszkadzają korzenie przybyszowe.

Rolnice

Są to gąsienice motyli sówkowatych. Dominuje rolnica zbożówka. Dotknięte zwijają się w kłębek. Wygryzają głębsze lub płytsze nieregularne dziury w korzeniach. Uszkadzają także młode rośliny. Żerują w warstwie ziemi do głębokości 12 cm.

Nicienie

Od lat najgroźniejszym szkodnikiem buraków ćwikłowych jest mątwik burakowy. Zaatakowane buraki ćwikłowe są małe i karłowate, ponieważ enzymy wprowadzane przez mątwiki zaburzają ich fizjologię. System korzeniowy jest nadmiernie rozwinięty i tworzy z ciągle wyrastających nowych korzeni przybyszowych tzw. brodę. Zewnętrzne liście żółkną i zasychają przedwcześnie. Objawy porażenia stają się widoczne na przełomie czerwca i lipca. Rośliny słabo rosną, a w upalne dni więdną.

Tarczyk mgławy

Chrząszcz. W końcu czerwca i na początku lipca pojawiają się młode chrząszcze drugiego pokolenia. To pokolenie jest mniej szkodliwe, ponieważ rośliny są już duże. Szkody wyrządzają larwy i chrząszcze. Larwy zgryzają miękisz dolnej strony liści, powstają „okienka”. Chrząszcze wygryzają różnej wielkości dziury w liściach. Mogą powodować gołożery.

Motyle

Najczęściej występują gąsienice błyszczki jarzynówki. Wygryzają dziury w liściach.

prof. dr hab. Jerzy Szwejda, Skierniewice fot. Rogowska

Rozwiązaniem będzie „Zielony” amoniak?

Kroki w tym kierunku poczyniły firma Yara i i szwedzka spółdzielnia rolnicza Lantmännen. Już w 2019 r. rozpoczęły testowanie komercyjnej opłacalności takich nawozów. Do produkcji amoniaku posłuży norweska energia wodna (zamiast gazu). Całe przedsięwzięcie jest realizowane w ramach programu zrównoważonego rozwoju „Klimat i natura” i pozwoli na zmniejszenie śladu węglowego o 80–90%. Innowacyjne „zielone nawozy” będą produkowane od 2023 r. Jeszcze nie wiadomo, jaka będzie ich cena.

A skąd wodór do produkcji amoniaku? Otóż „zielony” wodór powstaje w procesie elektrolizy wody przy wykorzystaniu OZE. Kolejny projekt dotyczący „zielonego” amoniaku zaplanowano w Holandii, gdzie Yara i Orsted wykorzystają elektrownię wiatrową offshore do zasilania elektrolizera o mocy 100 MW. Odnawialny wodór posłuży do produkcji amoniaku w zakładzie Yara w Sluiskil. Uruchomienie projektu jest planowane na lata 2024–2025. 

W Stanach Zjednoczonych CF Industries Holdings przestawia swoją fabrykę w Donaldsonville w Luizjanie na produkcję „zielonego” amoniaku. Projekt ma być gotowy w przyszłym roku, ze wstępną produkcją 20 tys. ton. Do 2026 roku produkcja może osiągnąć 450 tys. ton, a do 2028 – 900 tys. ton. Firma przewiduje, że na wodorze, który będzie sprzedawać, osiągnie niemal 10-krotnie wyższą marżę niż obecnie na nawozach.

Bakteryjne fabryki azotu

Potęgę przyrody widzimy m.in. w asymilacji azotu atmosferycznego. Bez gazu ziemnego, bez elektrolizy wody. Na kilka sposobów. Zdolność wiązania azotu cząsteczkowego (N2) i przekształcania go w amoniak mają bakterie azotowe. Część z nich (Rhizobium, Bradyrhizobium, Sinorhizobium, Mesorhizobium) żyje w symbiozie z roślinami – głównie bobowatymi i to na nie przypada 70% związanego azotu, część to drobnoustroje wolno żyjące i wiążące azot samodzielnie (Arthrobacter, Azotobacter, Azospirillum, Beijerinckia, Pseudomonas, Bacillus).

Zacznijmy od symbiontów. Co każda ze stron wnosi do wzajemnie korzystnego układu?

Wkład bakterii polega na przekształcaniu (redukcji) azotu atmosferycznego N2 do formy amonowej NH3 lub aminokwasu glutaminy – przekazywanych komórkom roślinnym. Wkład rośliny to zaopatrywanie bakterii w składniki odżywcze, zwłaszcza w cukry (źródło energii), konieczne do zajścia reakcji redukcji azotu atmosferycznego.

Każdy rodzaj rośliny bobowatej żyje w symbiozie z innym, charakterystycznym tylko dla niego gatunkiem bakterii. Tylko groch i bobik mają wspólny gatunek symbionta. 

Badania przeprowadzone w Instytucie Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa wykazały powszechną obecność w glebach Polski bakterii symbiotycznych koniczyny, grochu i bobiku. Około 1/3 polskich gleb nie zawierała symbiontów łubinu. Gleby są również mało zasobne w bakterie współżyjące z lucerną. Introdukowana (z Chin) do Polski soja także nie znajduje dla siebie w naszych glebach symbiontów.

Zasobność gleby w bakterie brodawkowe zależy od powtarzalności uprawy roślin bobowatych na danym polu. W sezonie, kiedy brakuje rośliny gospodarza, bakterie bytują w glebie jako saprofity, a ich liczebność w środowisku glebowym i możliwość przetrwania zależą od cech genetycznych oraz czynników glebowo-klimatycznych i agrotechnicznych.

fot. Brodawki na korzeniach roślin bobowatych pojawiają się w trakcie wzrostu roślin. Bakterie działają najbardziej intensywnie przed kwitnieniem roślin.

Szczepienie nasion. Jak i kiedy?

Proces symbiozy jest zapoczątkowywany już podczas kiełkowania nasion. Dlatego nasiona należy zaszczepić przed siewem. Szczepienie polega na wymieszaniu nasion ze szczepionką (bakterie na nośniku torfowym, perlicie, biowęglu lub węglu brunatnym), wymieszaną z ciepłą wodą. Zaprawiarka musi być dokładnie umyta po innych środkach ochrony roślin, które mogą okazać się zabójcze dla bakterii. Nasiona powinny być wysiane jak najszybciej po zaszczepieniu, żeby zachować bakterie przy życiu.

W sprzedaży bywają też szczepionki płynne, aplikowane do gleby za pomocą opryskiwaczy lub siewnikami wprowadzającymi szczepionkę w trakcie siewu w redlinę, pod nasiona. Szczepionki mogą być też produkowane w postaci granulatu – bakterie są umieszczane we wnętrzu granulek i w takiej formie przeznaczone do bezpośredniego wysiewu do gleby, równocześnie z nasionami.

Do zapewnienia prawidłowego przebiegu symbiozy trzeba utrzymywać pH gleby na odpowiednim poziomie. Dla przykładu Rhizobium pisi – bakterie współżyjące z grochem działają najbardziej intensywnie przy pH 6–7. Z kolei Rhizobium lupini – bakterie na łubinie wolą pH niższe – 5,5–6. Dla większości gatunków bakterii brodawkowych optymalne jest pH powyżej 6,0.

Największa intensywność wiązania azotu występuje przed kwitnieniem rośliny gospodarza. Po zakończeniu kwitnienia proces symbiozy słabnie. Pula węglowodanów odprowadzanych do brodawek spada, co prowadzi do degeneracji bakteroidów i ich hydrolizy przez enzymy rośliny gospodarza.

Symbioza inaczej? Bakterie na nadziemnych częściach roślin!

Inny rodzaj symbiozy prezentują bakterie Methylobacterium symbioticum SB0023/3 T, które nie zasiedlają korzeni, jak opisane powyżej symbionty, a część nadziemną roślin – łodygi i liście. Wiązanie azotu atmosferycznego odbywa się w taki sam sposób, jak w przypadku bakterii brodawkowych przy udziale kompleksu nitrogenazy. Methylobacterium symbioticum SB0023/3 T wchodzi w symbiozę z wieloma gatunkami roślin – od zbóż, rzepaku, kukurydzy, ziemniaka, buraka cukrowego do warzyw i gatunków sadowniczych. Bakterie Methylobacterium symbioticum przez cały okres wegetacji roślin bytują w nich i wiążą azot atmosferyczny.

„Wolni strzelcy” zwiększają plony kapusty, kalafiora, pomidorów i sałaty

Bakterie wolno żyjące wiążą od około 1 do 50 kg N/ha rocznie. Zawierają nitrogenazę – enzym, który redukuje azot atmosferyczny do jonu amonowego (NH4+). Azotobacter vinelandii może wytwarzać aż trzy rodzaje nitrogenazy, w zależności od warunków środowiskowych. 

Efektywność wiązania azotu atmosferycznego przez bakterie niesymbiotyczne nie jest duża. Bakterie z rodzaju Azotobacter mogą wiązać co najmniej 10 mg N na 1 g zużytego cukru. Wynika to z faktu, że wolno żyjące asymilatory azotu przeprowadzają wiązanie tylko w czasie wzrostu i jedynie na potrzeby metabolizmu komórek, a więc nie wydzielają związanego azotu do środowiska. Przedostaje się on do środowiska glebowego dopiero w momencie obumarcia komórek bakterii. Ocenia się, że dostarczają kilkanaście kg N/ha/rok. Trzeba też wiedzieć, że do związania 12–16 mg azotu przy zużyciu 1 g glukozy bakterie te wymagają w pożywce 0,36 mg Ca, 0,38 mg K, 0,35 mg Mg, 2,46 mg P i 0,49 mg S. Wysokie dawki soli potasowych, sodowych wpływają negatywnie na rozwój i wiązanie azotu przez te bakterie. Odtruwające działanie mają odpowiednio wysokie dawki wapnia. Dowiedziono również stymulującego działania molibdenu i żelaza na wiązanie azotu przez tę grupę bakterii. Zaobserwowano spadek liczebności bakterii z rodzaju Azotobacter przy dawkach azotu przekraczających 80 kg/ha. Bakterie Azotobacter są wrażliwe na kwaśny odczyn gleby i najczęściej spotyka się je w glebach o odczynie obojętnym lub lekko zasadowym.

Bada się efekty wprowadzania do gleby różnego rodzaju szczepionek, zawierających bakterie z rodzaju Azotobacter na różne gatunki roślin uprawnych. Potwierdzono korzystny ich wpływ na zwiększenie plonów wczesnych kapust, kalafiorów, pomidorów i sałaty. 

Zdolność do biologicznego wiązania azotu atmosferycznego nie jest jedyną właściwością sprawiającą, że bakterie z rodzaju Azotobacter są niezwykle pożyteczne dla rolnictwa. Bakterie te wytwarzają szereg związków stymulujących wzrost i rozwój roślin, tj. auksyny, gibereliny i cytokiny. Ponadto różne gatunki Azotobacter tworzą metabolity, działające grzybobójczo np. na Botrytis cinerea czy Fusarium sp. 

Co jest na rynku?

• Agrarius - bi azot – doglebowy preparat bakteryjny przyspieszający rozkład materii organicznej oraz wzbogacający glebę w łatwo przyswajalny dla roślin azot, pochodzący z atmosfery. Jest oparty na pojedynczych, wyselekcjonowanych bakteriach Bacillus azotofixans w ilości 1 × 109 JTK w 1 g produktu. Seria preparatów bakteryjnych bi opartych na ukierunkowanych rodzajach bakterii brodawkowych, wspomagających uprawę roślin bobowatych (grubo i drobnonasiennych). Bakterie osadzone na sterylizowanym, rozdrobnionym torfie. Przeznaczone są do zaprawiania materiału siewnego.
  bi soya – wyselekcjonowane czyste kultury bakterii symbiotycznych Bradyrhizobium japonicum w ilości 2 × 109 JTK w 1 g produktu, przeznaczone dla soi.
  bi bean – wyselekcjonowane czyste kultury bakterii symbiotycznych Rhizobium phaseoli w ilości 3 × 109 JTK w 1 g produktu, przeznaczone dla fasoli.
  bi lupin – wyselekcjonowane, czyste kultury bakterii symbiotycznych Rhizobium lupini w ilości 2 × 109 JTK w 1 g produktu, przeznaczone dla łubinu, białego, żółtego, wąskolistnego, seradeli.
  bi symbio – czyste kultury bakterii symbiotycznych Rhizobium leguminosarum w ilości 3 × 109 JTK w 1 g produktu, przeznaczone dla grochu, peluszki, koniczyny, bobu, bobiku, soczewicy.
• Agrosimex - Rhizosum N plus – zawiera bakterie Azotobacter salinestris, wiążące azot atmosferyczny. Jest to nowy szczep bakterii, który jeszcze sprawniej wiąże azot. Zawiera 80% substancji organicznej w s.m. oraz 0,45% żelaza i 4,5 manganu rozpuszczalnego w wodzie. Ma świadectwo kwalifikacji produktu do stosowania w rolnictwie ekologicznym.
• Bio-Gen/Bio-Lider - AzotoPower – zawiera bakterie z rodzajów Azotobacter i Arthrobacter. Są to wolno żyjące i niesymbiotyczne mikroorganizmy, znajdujące zastosowanie w różnego rodzaju uprawach, asymilujące 15–50 kg N/ha rocznie. Stosowanie w uprawach warzywniczych: przedsiewnie lub przed wysadzeniem w formie oprysku doglebowego w dowolnej fazie aktywnego wzrostu w formie oprysku nalistnego.
  Seria RHIZOBIUM – preparaty zawierające czyste liofilizaty bakterii brodawkowych w koncentracji min. 109. Gwarantują wysoką koncentrację i żywotność bakterii, co wpływa na ich stabilność i wysoką powtarzalność działania. Do zaprawiania nasion w mieszalnikach metodą na sucho lub półsucho. Seria RHIZOBIUM obejmuje preparaty dla: koniczyny (Rhizobium trifolium), seradeli (Rhizobium ornitophus), lucerny (Rhizobium medicago), łubinu (Rhizobium lupinus), wyki (Rhizobium vicia), grochu (Rhizobium pisum), soi (Rhizobium glycin), bobiku (Rhizobium vicia), fasoli (Rhizobium phaseolus).
• Agrobios - AzotoVip – naturalny środek mikrobiologiczny zawierający kompleks bakterii azotowych – Paenibacillus polymyxa, Azotobacter chroococcum. Wiąże azot atmosferyczny stanowiąc jego dodatkowe źródło 15–30 kg/ha. Dodatkowy azot jest dostępny przez cały cykl wzrostu roślin. Ułatwia ukorzenianie kiełkujących nasion, polepszając ich głęboki rozwój. W uprawie warzyw do stosowania doglebowo przed siewem lub w trakcie okresu wegetacyjnego w dawce 2 l/ha na 200–300 l wody.
• Intermag - Bactim nutrii n+ – biopreparat poprawiający zaopatrzenie roślin w azot. Zawiera bakterie Azotobacter sp. w ilości co najmniej 108 jtk/ml. Bakterie te pochodzą z naturalnego środowiska glebowego. Zalecane opryskiwanie średniokropliste. W zespole uprawek przedsiewnych – preparat wymieszać płytko z glebą, w trakcie zabiegu unikać dużego nasłonecznienia – zabieg najlepiej wykonać wieczorem. Po wschodach roślin uprawnych preparat stosować w warunkach atmosferycznych, które zapewnią przemieszczenie się mikroorganizmów do gleby.
  Bactim Starter – preparat zawiera zestaw bakterii glebowych i ryzosferowych z rodzaju Azospirillum, Azotobacter, Bacillus oraz Pseudomonas. Biopreparat przeznaczony jest do zaprawiania nasion wszystkich gatunków roślin uprawnych, uprawianych z siewu wprost do gruntu. Poprawia zaopatrzenie siewek w azot. Do zaprawiania nasion na sucho lub mokro.
• Corteva - Blue N – nowatorski produkt wspierający odżywianie roślin azotem, zawierający bakterie Methylobacterium symbioticum SB0023/3 T, które w odróżnieniu od innych bakterii wiążących azot, zasiedlają część nadziemną roślin. Asymilacja azotu odbywa się poprzez liście, przy użyciu nitrogenazy. Bakterie intensyfikują wzrost i rozwój przez cały cykl wegetacji dostarczając azot z powietrza, niezależnie od ilości azotu dostępnego w glebie. Preparat jest stosowany nalistnie, wnika do roślin przez otwarte aparaty szparkowe w liściach, a następnie swobodnie przemieszcza się wewnątrz tkanek, docierając w pobliże fotosyntezujących komórek. Badania wskazują na dostarczanie średnio ekwiwalentu 76 kg N w kukurydzy. Dostarczanie ok. 30 kg N zaobserwowano w co najmniej 95% zastosowań a ilości 100 kg N w kilkunastu procentach (18%) doświadczeń. Produkt stosuje się nalistnie w trakcie wegetacji roślin. Po zastosowaniu bakterie kolonizują całą roślinę i pozostają w niej do końca wegetacji.
• Mykoflor - NITROFLORA – produkt naturalny, zawierający wyselekcjonowane czyste kultury bakterii brodawkowych z rodzaju Rhizobium lub Bradyrhizobium. Ma postać zawiesiny biomasy bakterii brodawkowych w odżywczym roztworze ochronnym. Produkt przeznaczony jest do wydajnej inokulacji (szczepienia) roślin z rodziny bobowatych, takich jak soja, łubin, groch, fasola, lucerna, seradela, wyka, peluszka, bobik, bób i soczewica. W zależności od gatunku rośliny, dla którego jest przeznaczony, preparat zawiera jeden lub więcej aktywnych szczepów bakterii brodawkowych z rodzaju Rhizobium lub Bradyrhizobium w odpowiednio dobranych proporcjach. Do bezpośredniego szczepienia nasion przed wysiewem.
• BASF - HiStick Soy – szczepionka do stosowania w uprawie soi. Zawiera żywe komórki bakterii z grupy Rhizobium (Bradyrhizobium japonicum). Produkt dostępny w opakowaniu 0,4 kg – ilość wystarcza dla 100 kg nasion soi.
  HiStick Alfalfa – szczepionka do stosowania w uprawie lucerny. Zawiera żywe komórki bakterii z grupy Rhizobium (Sinorhizobium meliloti). Produkt dostępny w opakowaniu 0,4 kg – ilość wystarcza dla 45–50 kg nasion lucerny.
  HiStick Lupin – szczepionka do stosowania w uprawie łubinu. Zawiera żywe komórki bakterii z grupy Rhizobium (Bradyrhizobium sp. lupinus). Produkt dostępny w opakowaniu 0,4 kg – ilość wystarcza dla ok. 100 kg nasion łubinu.
• Biofood - NITRAGINA – preparat zawiera żywe bakterie brodawkowe z rodzaju Rhizobium lub Bradyrhizobium. Zapewnia dostarczenie roślinom motylkowym w zależności od warunków glebowych i gatunku do 600 kg N na 1 ha w ciągu sezonu wegetacyjnego. Nitraginę należy stosować dla tych roślin motylkowych, dla których została wyprodukowana. W celu zwiększenia efektywności wiązania wolnego azotu zalecane jest wykonanie wapnowania gleby wapnem magnezowym jesienią przed uprawą roślin motylkowych. Bezpośrednio przed siewem możliwe jest zastosowanie nawożenia azotowego (fosforan amonu, mocznik, saletra amonowa) w dawkach nie większych niż 20 kg N na 1 ha. Do zaprawiania na mokro lub na sucho nasion roślin motylkowych.
• GBR dr inż. Robert Cysewski - NITRAZA – linia preparatów zawierających wyselekcjonowane szczepy żywych bakterii brodawkowych z rodzaju Rhizobium oraz Bradyrhizobium, przeznaczonych do szczepienia materiału siewnego i gleby w formie oprysku w uprawie roślin strączkowych (fasola, łubin, seradela, lucerna koniczyna, groch, peluszka, soja). Szczepy zostały wyizolowane w laboratorium z brodawek korzeniowych polskich odmian różnych gatunków roślin bobowatych. Wszystkie inokulaty do roślin bobowatych zawierają nie mniej niż 2·× 109 jtk/ml (2 000 000 000). Świadectwo IUNG – PIB Puławy.

Marta Szyperek, Katarzyna Wójcik

Zgodnie z oceną glifosat jest zatem nadal uważany za szkodliwy dla oczu i toksyczny dla organizmów wodnych.

„Komitet doszedł do wniosku, że dostępne dowody naukowe nie spełniają kryteriów klasyfikacji glifosatu (...) jako rakotwórczego, mutagennego lub działającego szkodliwie na rozrodczość” – podała ECHA w poniedziałkowym komunikacie prasowym. Ta klasyfikacja jest zgodna z klasyfikacją przedstawioną już przez cztery państwa członkowskie UE w czerwcu 2021 roku.

Nakaz czy zakaz?

Ocena ECHA zostanie teraz uwzględniona w kompleksowej analizie ryzyka przeprowadzonej przez Europejską Agencję Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). EFSA chce zakończyć tę procedurę do połowy 2023 roku. Zezwolenie UE na stosowanie glifosatu wygasa w grudniu 2022 roku. Obecnie rozważane jest tymczasowe przedłużenie obecnego zezwolenia.

Decyzja EFSA nie oznacza jednak, że zakaz stosowania glifosatu nie jest brany pod uwagę. Ostatecznie ponowna autoryzacja zależy od głosowania państw członkowskich UE. Opinie i oceny agencji UE służą jedynie jako pomoc w podejmowaniu decyzji.

Konstantin Kockerols, www.topagrar.com
fot: envatoelements

Idealne narzędzie w integrowanej ochronie roślin

Futureco NoFly WP to narzędzie pozwalające na pozbycie się dwóch szkodników mączlika oraz wciornastków. Stosując jeden preparat na dwa zagrożenia, idealnie wpisujemy się w integrowaną ochronę roślin.

Czym charakteryzuje się nowość firmy Koppert?

Futureco NoFly WP to biologiczny środek owadobójczy z zarodnikami grzyba Paecilomyces fumosoroseus szczepu FE9901. Produkt jest insektycydem biologicznym w postaci proszku do sporządzania zawiesiny wodnej (WP). Składnik aktywny w produkcie to 18% Paecilomyces fumosoroseus występujący naturalnie w środowisku przyrodniczym entomopatogeniczny grzyb. Jego stężenie wynosi 2,0x109 jtk/g.

Jak aplikować, aby mieć pewność działania?

Produkt należy stosować po zaobserwowaniu pierwszych objawów obecności szkodników. Skuteczność wykazuje na poziomie ograniczenia liczebności szkodnika, nie powoduje natomiast natychmiastowej redukcji, a sukcesywne obniżanie jego ilości. Zaleca się, aby aplikację przeprowadzić co 5-7 dni 4 razy.

Ważne informacje!

• Kompatybilny pestycyd chemiczny może być również zastosowany, aby zredukować ilość oprysków. Firma Koppert zaleca jednak wyłączenie siarki na 3 dni przed i 3 dni po aplikacji Futureco NoFly WP.
• Aplikacja powinna być zrobiona natychmiast po podlaniu lub nawadnianiu, jeżeli wilgotność jest niższa niż optymalna. Optymalna wilgotność dla wzrostu szczepu FE9901 wynosi 50% lub więcej.
• pH: Produkt jest niewrażliwy na zakresy pH od 4,0-9,0.
• Wrażliwość na UV: Zarodniki NoFly WP™ są wrażliwe na promieniowanie UV. Produkt należy używać wczesnym rankiem lub wieczorem, aby zapobiec degradacji.
• Ważne: Produktu nie zaleca się aplikować poprzez zamgławianie na ciepło.
• Produkt jest kompatybilny z innymi środkami owadobójczymi i grzybobójczymi (IPM).
• Sposób jego działania nie zagraża pożytecznym organizmom zawartym w produktach Koppert, dzięki czemu mogą być stosowane w jednym czasie.
• Aplikować można go nawet w trakcie zbiorów, ponieważ nie zostawia pozostałości.
• Opakowanie oraz przechowywanie: Futureco NoFly WP jest dostępny w opakowaniu o gramaturze 1kg w postaci proszku.18 miesięcy w 4ºC 6 miesięcy w 25ºC.

Źródło: Koppert

Kiedy wykonywać zabiegi mechaniczne?

Wszelkie zabiegi mechaniczne powinny być zaplanowane jeszcze przed założeniem plantacji, ponieważ odległość między rzędami roślin należy dostosować do rozstawu kół ciągnika i posiadanych narzędzi do uprawek międzyrzędowych.

Weźmy za przykład warzywa kapustne. Zabiegi mechaniczne w uprawie tych gatunków wykonuje się dość płytko (1–3 cm) i tylko w razie dużego zachwaszczenia, gdy pielenie ręczne jest niewystarczające. Zbyt częsta ingerencja prowadzi do przesuszenia i pogorszenia struktury gleby. Zbyt głęboka uprawa może uszkadzać system korzeniowy. W mechanicznej walce z chwastami pomocne są pielniki z nożami kątowymi i gęsiostópkami, najlepiej w połączeniu z międzyrzędowymi wałami strunowymi, pielniki szczotkowe, międzyrzędowe glebogryzarki wolnoobrotowe itp.

W przypadku kalafiora, kapusty głowiastej oraz pekińskiej na zbiór letni i jesienny, wykonuje się 2–3-krotne wzruszenie międzyrzędzi. W uprawie na zbiór wczesny zabiegi ogranicza się do 2 mechanicznych. Celem uniknięcia uszkodzeń, części robocze maszyn powinny pracować w odległości większej niż 5 cm od roślin. Zaleca się, aby ostatnią uprawkę międzyrzędową wykonywać najpóźniej przed zakryciem międzyrzędzi liśćmi kapusty. Jeśli w tym czasie nie zauważymy chwastów lub będzie ich niewiele, lepiej zrezygnować z tego zabiegu, ponieważ niepotrzebnie pobudzimy kiełkowanie chwastów, które przerosną ponad rośliny po zakryciu międzyrzędzi.

Kiedy odchwaszczać?

Nie tylko rodzaj zastosowanych maszyn, głębokość ich pracy, ale także pora wykonywania zabiegów może mieć wpływ na zachwaszczenie uprawy. Badacze niemieccy ustalili, że po orce i kolejnych bronowaniach w ciemności stopień pokrycia gleby chwastami wynosił zaledwie 2%, podczas gdy po pracach wykonywanych w ciągu dnia – aż 80%. Po nocnej uprawie stwierdzono mniejsze zachwaszczenie przytulią czepną, tasznikiem pospolitym, przetacznikiem perskim i rumiankiem pospolitym. Szwedzcy naukowcy stwierdzili natomiast, że bronowanie nocą redukuje ogólną liczbę chwastów o 40% w porównaniu z bronowaniem w dzień, przy czym procentowa obniżka zachwaszczenia jest uzależniona od gatunku. I tak, w wyniku nocnego bronowania następuje redukcja np. fiołka polnego o 61%, komosy białej o 22%, a rumianku bezpłomieniowego o 22%. Stwierdzono, że w czasie słonecznego dnia potrzeba jedynie 1/1000 sekundy (błysk światła), aby pobudzić do kiełkowania nasiona niektórych gatunków. W nocy czas ekspozycji nasion na światło musi wynieść 5 sekund, aby zostały pobudzone do wzrostu.

Zamiast wykonywać zabiegi nocą, można stosowane urządzenia szczelnie przykryć nieprzepuszczającą światła tkaniną, szczególnie przy ostatnim zabiegu tuż przed siewem lub sadzeniem roślin.

Warto wziąć też pod uwagę inny aspekt terminu odchwaszczania. Skuteczność mechanicznej walki z chwastami jest największa i wynosi 100%, jeżeli wykonuje się ją przy słonecznej pogodzie (chwasty nie ukorzeniają się ponownie) i zwalczając kiełkujące chwasty. W przypadku chwastów większych (4 liście właściwe) w tych samych warunkach skuteczność zabiegu wynosi już tylko 80%. Odchwaszczanie wykonywane w czasie niepogody (pochmurno i deszczowo) jest skuteczne w 50% jedynie w przypadku kiełkujących chwastów, natomiast chwasty większe, o 4 liściach, właściwych praktycznie nie są zwalczane w ogóle.

Truskawki bez chwastów

W międzyrzędziach truskawek używa się różnego rodzaju spulchniaczy rotacyjnych i glebogryzarek oraz pielników biernych z zębami sprężynowymi, półsprężynowymi i sztywnymi. Zęby zakończone są redliczkami, gęsiostópkami lub nożami podcinającymi o różnych profilach. W rzędzie truskawek mogą pracować pielniki szczotkowe lub palcowe, w tym tzw. gwiazdki palcowe, sporządzone z twardego, odpornego na ścieranie i uszkodzenia tworzywa, które znacząco redukują ręczne pielenie w rzędzie. Na rynku dostępne są agregaty uprawowe, przystosowane do upraw rzędowych, które składają się z gwiazdek palcowych, gęsiostópek i wałków strunowych. Gleba powinna być uprawiana jak najpłycej, aby ograniczyć niszczenie korzeni roślin. Systematyczna uprawa, szczególnie pielnikami aktywnymi, prowadzi do degradacji gleby, dlatego liczba zabiegów powinna być ograniczona do 4–6, a na glebach ciężkich, zwięzłych do 8 zabiegów rocznie.

Mospilan SP 20 zawiera substancję czynną acetamipryd. Maksymalna dawka dopuszczona do zastosowania to 0,2 kg/ha. Stosować należy w momencie pojawienia się pierwszych mszyc. Od fazy, gdy widoczna jest pierwsza para nie rozwiniętych liścieni, aż do momentu gdy liście zakrywają 90% powierzchni gleby (BBCH 11-39). Zalecana ilość wody to od 100 do 500 l na hektar. Oprysk powinien być średniokroplisty i wykonany maksymalnie raz w ciągu sezonu wegetacyjnego.

Zezwolenie postanowiono przywrócić na okres tymczasowy, zważywszy a problem wzmożonej aktywności mszyc w czasie wschodów buraka.

Źródło: KZPBC

Fot: envatoelements

Peronospora parasitica - Patogen poraża rośliny w różnej fazie rozwoju, szczególnie duże zagrożenie stanowi w czasie produkcji rozsady oraz tworzenia róż. Symptomy choroby na liścieniach i na starszych liściach pojawiają się w postaci: oliwkowożółte, nieregularne plamy, na górnej powierzchni liści. W obrębie plam, na spodniej stronie blaszki liściowej tworzy się jasnoszary, obfity nalot grzybni patogena. Silnie porażone siewki mogą przedwcześnie zamierać. Liście zewnętrzne z objawami mączniaka rzekomego często są wtórnie zasiedlane przez inne patogeny powodujące gnicie róż w okresie wegetacji i przechowywania. Rozwojowi infekcji sprzyjają gęste mgły, opady deszczu, duże zagęszczenie roślin, długo utrzymująca się na liściach wilgoć oraz temperatury 8–16°C w nocy i poniżej 24°C w dzień.

Fot. Mączniak rzekomy objawy na liścieniu

W ochronie przed mączniakiem rzekomym należy stosować preparaty zawierające substancję czynną azoksystrobinę lub mandipropamid.

Szara pleśń

Botrytis cinerea - Szara pleśń może rozwijać się na roślinach w końcowej fazie wegetacji, choć największą szkodliwość wykazuje w okresie przechowywania. Objawy choroby przybierają postać początkowo drobnych, brązowych plam na powierzchni liści i róż. W miarę rozwoju infekcji plamy szybko się zwiększają, a na ich powierzchni pojawia się charakterystyczny szarofioletowy nalot grzybni patogenu. B. cinerea może występować jako saprofit na szczątkach roślin, jako patogen na licznych roślinach uprawnych i chwastach oraz w formie sklerocjów, w glebie. Zarodniki konidialne patogenu do rośliny wnikają przez zranienia lub uszkodzenia mechaniczne tkanki. Niskie temperatury oraz wysoka wilgotność powietrza sprzyjają rozwojowi choroby.

W ochronie chemicznej kalafiorów przed szarą pleśnią zaleca się stosowanie środków z grupy triazoli. W ochronie biologicznej można stosować środek Prestop WP oraz Serenade ASO.

Czerń krzyżowych (altarnarioza)

Alternaria brassicae - Objawy choroby, owalne, ciemnobrunatne lub czarne plamy, z koncentrycznymi kręgami pojawiają się na najstarszych liściach. Podobne symptomy w miarę rozwoju infekcji widoczne są na łodygach, pędach bocznych i łuszczynach. W warunkach wysokiej wilgotności, na powierzchni porażonych tkanek tworzy się aksamitny, ciemnobrunatny nalot grzybni. Porażona tkanka zamiera, wykrusza się i powstają otwory. Plamy na różach kalafiorów są głównie powierzchniowe, ciemne, zapadające się. Pierwotnym źródłem infekcji mogą być zakażone nasiona oraz resztki roślin, na których grzybnia i zarodniki konidialne mogą przetrwać kilka lat. Choroba stanowi duże zagrożenie w okresie długotrwałego zwilżenia liści i wysokich temperatur. W ochronie kalafiorów przed alternariozą zaleca się stosowanie metod profilaktycznych polegających m.in. na wysiewie zdrowych nasion, usuwaniu porażonych fragmentów roślin. Fungicydy stosować w momencie zagrożenia lub pojawienia się pierwszych objawów.

Wysoką skuteczność wykazują środki z grupy: strobiluryny, triazolowe, anilinowe. W ochronie biologicznej wysoką skuteczność wykazuje środek Serenade ASO.

Czarna zgnilizna kapustnych

Xanthomonas campestris - Objawy choroby mogą pojawić się w dowolnym stadium rozwoju roślin. Na liściach przybierają postać żółtych przebarwień w kształcie litery ‘V’. Nerwy liści w obrębie przebarwień czernieją, ulegają zgorzeli. Róże kalafiorów pokrywają się wodnistymi plamami, gniją. Sprawcą choroby są bakterie. Do rośliny dostają się przez hydatody, zranienia lub uszkodzenia mechaniczne tkanki. Temperatury powyżej 25°C i wysoka wilgotność powietrza stwarzają optymalne warunki do zajścia infekcji. Pojawiające się w tym samym czasie opady i mgły ułatwiają wniknięcie patogenu do rośliny. Bakterie przenoszone są na odnóżach szkodników, przez porażone fragmenty roślin pozostawione na plantacjach jak i z kroplami wody. Aby zmniejszyć ryzyko pojawienia się choroby należy wysiewać zdrowe nasiona, uprawę prowadzić na glebach przepuszczalnych, bez tendencji do zastoisk wody, w 3–4-letnim płodozmianie, dokładne usuwać resztki pożniwne i chwasty.

W ochronie biologicznej można stosować preparat Serenade ASO i Prestop WP.

Agnieszka Czajka IO w Skierniewicach

Fot tyt. Bernat Patrycja