Jak zmienia się sektor szklarniowy na świecie? Nowy raport Rabobank pokazuje, które regiony rozwijają uprawy warzyw pod osłonami i jakie wyzwania czekają producentów.
Autor: Mkh na podst. Rabobank
Globalna produkcja warzyw szklarniowych rośnie, ale nie wszędzie równie szybko
Produkcja warzyw w szklarniach to jeden z najszybciej rozwijających się sektorów rolnictwa na świecie, a najbardziej popularnym warzywem uprawianym w tym systemie jest pomidor, który zajmuje 36% całkowitej powierzchni upraw szklarniowych na świecie.
Globalne trendy wskazują na rosnącą automatyzację, konsolidację gospodarstw oraz zwiększone zainteresowanie zrównoważoną produkcją. Według raportu Rabobank dostawcy technologii dla szklarni patrzą w przyszłość z umiarkowanym optymizmem, mimo licznych wyzwań, takich jak zmiany klimatyczne i rosnące koszty energii.
W ostatnich latach powierzchnia upraw szklarniowych wzrosła w wielu regionach świata, w szczególności w Kanadzie i USA. Europa, która pozostaje liderem w produkcji zaawansowanych technologicznie szklarni, mierzy się z wyzwaniami związanymi z kosztami energii. Tymczasem kraje Afryki Północnej, takie jak Maroko, dynamicznie zwiększają swoją produkcję i eksport warzyw, co staje się konkurencją dla europejskich rolników. Ale przyjrzyjmy się każdemu z tych regionów bliżej.
Rolnicy w Ameryce Północnej inwestują w nowoczesne szklarnie
Sektor szklarniowy w Ameryce Północnej dynamicznie rośnie, szczególnie w Kanadzie i części Stanów Zjednoczonych. Kanada, drugi po Holandii kraj pod względem zaawansowanej produkcji szklarniowej, nieustannie zwiększa powierzchnię upraw. W szczególności rośnie tam produkcja pomidorów, ogórków oraz truskawek pod osłonami.
Z kolei Meksyk staje się coraz większym eksporterem szklarniowych warzyw do USA. Pomidory, ogórki i papryka stanowią ponad 80% eksportu szklarniowego Meksyku, ale wzrost kosztów pracy i wyzwania sanitarne mogą wpłynąć na dalszy rozwój sektora.
Tymczasem uprawy szklarniowe w USA koncentrują się na Środkowym Zachodzie, gdzie rolnicy inwestują w nowoczesne technologie, aby zapewnić całoroczną produkcję. Konsolidacja firm sprawia, że mniejsze gospodarstwa łączą się w większe jednostki, by konkurować na krajowym rynku.
Europa liderem technologii, ale pod presją wysokich kosztów
Europa od lat przoduje w zaawansowanej technologicznie produkcji szklarniowej, ale obecnie boryka się z trudnościami. Wysokie ceny energii są jednym z głównych problemów w Holandii, Belgii i Niemczech. Hiszpania, która do tej pory dominowała w uprawie pomidorów, zaczyna powoli tracić rynek na rzecz Maroka. Francja i Niemcy, mimo dużego zapotrzebowania na warzywa szklarniowe, wciąż w dużej mierze opierają się na imporcie. Polska, choć posiada rozwijający się sektor szklarniowy, wciąż pozostaje głównym rynkiem importowym, w szczególności w sezonie zimowym.
Holenderscy producenci zmieniają strategię, koncentrując się na uprawie warzyw premium, które mogą przynosić większe zyski. Belgia inwestuje w spółdzielnie producentów, które pozwalają na lepsze zarządzanie logistyką i sprzedażą. W Niemczech zaś rośnie zainteresowanie lokalną produkcją, ale koszty energii i pracy hamują rozwój sektora.
Jaka jest powierzchnia upraw warzyw szklarniowych w Europie?
Jak czytamy w raporcie Rabobank, całkowita powierzchnia upraw szklarniowych w Europie wynosi około 60 000 hektarów, a główne uprawy to pomidory, ogórki i papryka. Holandia, posiadająca około 10 000 ha szklarni, skupia się na uprawach wysokiej jakości przeznaczonych głównie na eksport. Mimo rosnącej konkurencji Hiszpania utrzymuje ponad 7 000 ha szklarni z dominującą produkcją pomidorów.
Tymczasem Polska dysponuje około 5 200 ha szklarni, gdzie najczęściej są uprawiane pomidory (1 750 ha) i ogórki (970 ha). Belgia z kolei posiada 1 272 ha szklarni przeznaczone na warzywa, a Niemcy około 1 000 ha, z czego większość również stanowią uprawy pomidorów i ogórków. Bułgaria natomiast dysponuje 1 265 ha szklarni, z czego większość to obiekty pokryte folią, wymagające modernizacji.
Marokańskie warzywa konkurencją dla rolników z Europy
Kraje Afryki Północnej, zwłaszcza Maroko, z roku na rok zwiększają eksport warzyw szklarniowych. Pomidory, ogórki i papryka trafiają głównie na rynki europejskie, w tym do Francji i Hiszpanii. Niskie koszty produkcji i sprzyjające warunki klimatyczne sprawiają, że marokańskie warzywa są konkurencyjne cenowo w porównaniu do europejskich. Eksperci podkreślają jednak, że sektor w tym regionie będzie musiał stawić czoła problemom związanym z ograniczonym dostępem do wody oraz chorobami roślin.
Maroko inwestuje w zrównoważoną produkcję i dywersyfikację upraw, zwiększając eksport nie tylko pomidorów, ale także papryki i ogórków. Turcja, która również rozwija produkcję szklarniową, koncentruje się na eksporcie do krajów UE, choć wyzwania związane z inflacją i brakiem inwestycji w nowoczesne technologie mogą zahamować dalszy rozwój.
Uprawa warzyw szklarniowych w Australii: jakość zamiast ilości
Sektor szklarniowy w Australii rozwija się głównie w segmencie premium. Uprawy warzyw pod osłonami są skoncentrowane na wysokiej jakości produktach, które osiągają wysokie ceny na rynku krajowym. Kluczowym wyzwaniem dla australijskich rolników jest bezpieczeństwo biologiczne, a także rosnące koszty energii.
Australijscy plantatorzy koncentrują się na produkcji pomidorów i ogórków, a także truskawek uprawianych w warunkach szklarniowych. Wzrost kosztów produkcji sprawia, że rolnicy szukają sposobów na zwiększenie efektywności, m.in. poprzez stosowanie zautomatyzowanych systemów kontroli klimatu i nawadniania.
Przyszłość warzyw szklarniowych zależy od inwestycji
Jak przewidują eksperci Rabobank, w najbliższych latach sektor szklarniowy w rolnictwie będzie się nadal rozwijał, ale kierunek zmian będzie zależny od regionu. W Europie kluczowe będzie dostosowanie się do rosnących kosztów energii i wymagań środowiskowych. Ameryka Północna będzie zwiększać automatyzację, a Meksyk i Afryka Północna chcą zwiększyć swoją rolę na globalnym rynku. W Polsce dalszy rozwój sektora może być uzależniony od inwestycji w nowoczesne technologie i dostosowanie do wymagań unijnych.
Nowe technologie, takie jak roboty do zbioru warzyw czy systemy monitorujące stan roślin w czasie rzeczywistym, mogą pomóc rolnikom w zwiększeniu wydajności i ograniczeniu kosztów pracy. Ślad środowiskowy w produkcji szklarniowej stanie się coraz ważniejszym czynnikiem dla europejskich detalistów, co może wpłynąć na sposób uprawy i dystrybucji warzyw.
Globalny sektor szklarniowy stoi przed wieloma wyzwaniami, ale jednocześnie oferuje ogromne możliwości dla tych, którzy potrafią dostosować się do zmieniających się realiów rynkowych.
