W każdej gałęzi działalności postęp nieodzownie wiąże się z testowaniem i wdrażaniem innowacyjnych rozwiązań. Nie inaczej jest w rolnictwie ekologicznym i zrównoważonym.
Priorytetem działań podejmowanych w tym zakresie przez krajowe bądź międzynarodowe organizacje na terenie Unii Europejskiej jest dbałość o środowisko naturalne, agrocenozy i bezpieczeństwo żywności. O programie Test Farms, jednym z rozwiązań, które służą osiąganiu celów rolnictwa zrównoważonego oraz wprowadzaniu innowacji w tym zakresie, rozmawiałam z Moniką Witek, wiceprezesem Stowarzyszenia Agroekoton, będącego koordynatorem i partnerem projektu.
EIT Food jest jedną z organizacji wdrażających innowacje w zakresie bezpieczeństwa żywności. Proszę opowiedzieć, czym właściwe zajmuje się jednostka i w jaki sposób wspiera rolników?
Monika Witek (M.W.): EIT Food jest częścią Europejskiego Instytutu Innowacji i Technologii, czyli instytucji Unii Europejskiej, której zadaniem jest tworzenie środowiska sprzyjającego innowacyjności i przedsiębiorczości oraz uczynienie systemu żywnościowego bardziej zrównoważonym, zdrowym i godnym zaufania. System ten tworzą uczelnie, przedsiębiorstwa i jednostki naukowe. EIT Food wspiera naukowców, przedsiębiorców, producentów oraz rolników przez różne programy wsparcia, granty, działania edukacyjne, w tym webinaria dla przedstawicieli sektora rolno-spożywczego. I tak np. w lutym br. odbyło się webinarium pt. „Przyszłość rolnictwa a ochrona klimatu. Jak wykorzystać szanse, które daje Europejski Zielony Ład?” (skierowane również do rolników).
Na czym polega wspierany przez EIT Food program Test Farms i jakie są jego cele?
M.W.: Program Test Farms jest jednym z kluczowych przedsięwzięć EIT Food. Jego nadrzędnym celem jest wsparcie technologicznej transformacji w europejskim rolnictwie. W sezonie 2021–2022 realizowana jest trzecia edycja programu. Do udziału w nim zapraszane są startupy, które stworzyły prototypy innowacyjnych rozwiązań dla branży rolniczej i zainteresowane są przetestowaniem ich w praktyce, w gospodarstwach rolniczych czy ogrodniczych. Program pomoże zweryfikować nową technologię lub produkt w rzeczywistych warunkach i zwiększy szansę na komercyjny sukces rozwiązania. Udział w programie ma także pomóc w sprawdzeniu zapotrzebowania na oferowany produkt i wprowadzeniu ewentualnych usprawnień. EIT Food wspiera proces przez znalezienie odpowiedniego gospodarstwa i zainteresowanego rolnika, porady doświadczonych doradców i ekspertów rolniczych w trakcie testów oraz przekazuje grant na potrzeby testu. Udział w projekcie umożliwia także przystąpienie do sieci podmiotów skupionych wokół EIT Food i nawiązanie współpracy z firmami działającymi w branży rolno-spożywczej, instytutami badawczymi i startupami z całej Europy.
Proszę podać przykłady wybranych, interesujących rozwiązań z poprzednich edycji.
M.W.: Jak do tej pory w każdej edycji programu biorą udział innowatorzy z Polski. W 2020 r. firma Terrabio zaproponowała ciekawe rozwiązanie: mobilny analizator genetyczny, przy użyciu którego można zidentyfikować do 16 patogenów w pojedynczej reakcji w dowolnej próbce środowiskowej, np. w glebie, wodzie, roślinach. Urządzenie ułatwia wykrywanie i eliminację skażonych produktów oraz ograniczenie stosowania pestycydów. Będzie ono testowane w 2021 r. przy współudziale bułgarskich hodowców pszenicy. Inny ciekawy projekt to Weeding Organic Robotic Machine (W.O.R.M.). Jest to robot wyprodukowany w Czechach (przez firmę Ullmanna), wyposażony w oprogramowanie wykorzystujące sztuczną inteligencję, umożliwiający rozpoznawanie chwastów w uprawie roślin okopowych. Rozwiązanie to zostało przetestowane z rolnikami z Polskiego Stowarzyszenia Producentów Buraków. Stwierdzono, że przyczynia się do mniejszego stosowania pestycydów i niższych kosztów pracy.
Czy innowacyjne rozwiązania, które zostały wyróżnione w poprzednich edycjach, sprawdzają się w praktyce ogrodniczej? W jakich gospodarstwach?
M.W.: Wiele z rozwiązań proponowanych dotychczas przez uczestników programu wpisuje się w realizację zasad ogrodnictwa zrównoważonego, jak ograniczenie zużycia pestycydów, wprowadzenie nawozów organicznych do upraw, inteligentne zarządzanie uprawami przez wykorzystanie systemów wspomagających podejmowanie decyzji. Jedno z rozwiązań, na które jest duże zapotrzebowanie, to stworzona przez hiszpański zespół Bisari Agroinnovation elektrostatyczna technologia optymalizująca zapylanie upraw, zwiększająca szybkość wiązania owoców, a tym samym – sprzyjająca uzyskaniu wyższych plonów. Technologia testowana była w 2020 r. na drzewach migdałowców.
Jak to się stało, że Stowarzyszenie Agroekoton zostało koordynatorem i partnerem programu Test Farms na lata 2021–2022?
M.W.: Nasze zainteresowanie działalnością EIT Food to naturalny efekt realizacji zadań statutowych stowarzyszenia, wśród których priorytetem jest propagowanie i wspieranie przyjaznych dla środowiska innowacji w rolnictwie i ogrodnictwie. Zasadnicze cele obu organizacji są zbieżne. Stowarzyszenie wzięło udział w konkursie na koordynację programu, złożyło ofertę, w której zaprezentowało m.in. swoje zasoby, w tym kadrowe, oraz możliwości współpracy z konkretnymi gospodarstwami, proponowany plan działań w ramach projektu czy plan jego promocji. Nasza propozycja została najlepiej oceniona przez organizatorów programu i powierzono nam jego koordynację, jako jednemu z dwóch podmiotów w Europie. Drugim koordynatorem, w południowej części Europy, jest firma Tepro z Hiszpanii. Przez udział w programie staliśmy się jednym z partnerów EIT Food, co z pewnością pomoże nam rozwinąć działalność.
Na czym polega koordynacja działań programu? Czym Stowarzyszenie Agroekoton zajmuje się w ramach Test Farms?
M.W.: W celu dokładniejszego zapoznania się z naszymi obowiązkami odbyliśmy kilka telekonferencji z partnerem z Hiszpanii, który podzielił się z nami doświadczeniami z realizacji poprzedniej edycji programu. Nasze działania rozpoczęły się na etapie ewaluacji startupów, które zgłosiły do się projektu. Ważnym elementem ewaluacji było zapoznanie się z oczekiwaniami innowatorów w zakresie środowiska testowego i wstępne przypisanie ich do proponowanych gospodarstw.
Artykuł pochodzi z archiwalnego wydania Hasła Ogrodniczego (2/2021).
