Energię wytworzoną z paneli fotowoltaicznych oddajesz lub zamierzasz oddać do sieci energetycznej? Zwróć uwagę na zmianę przepisów – nowe zasady rozliczania energii oddawanej do sieci i z niej pobieranej.
Zarówno ci, którzy zainstalowali już panele fotowoltaicznie, jak i ci, którzy zamierzają to zrobić, chcą ograniczyć domowe wydatki i liczą na szybki zwrot kosztów inwestycji. Myślą też, jak wykorzystać nadprodukcję energii z paneli, aby jej nie marnować. Nasuwają się następujące pytania: jak magazynować energię po to, aby skorzystać z niej później? W jaki sposób umożliwić korzystanie z energii w rożnych miejscach? W jaki sposób zmagazynowaną energię udostępnić innym, bezpośrednio za opłatą?
Okazuje się, że domowe magazyny energii pozyskanej z paneli słonecznych są dla nas za drogie. Przepisy dają możliwość magazynowania energii w sieci energetycznej, do której gospodarstwo domowe jest przyłączone. wiąże się to z rozliczeniami między nami, jako prosumentami energii odnawialnej (dalej w treści: prosument), a operatorem sieci.
Zasady wspomnianych rozliczeń zmieniały będą się w czasie, a reguluje to ustawa z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (zmiana ustawy o OZE)1). Jej przepisy będą wchodziły w życie trzyetapowo: od 1 kwietnia 2022 r., lipca 2022 r. oraz lipca 2024 r.
Korzystanie z energii odnawialnej za pośrednictwem sieci w różnych miejscach będzie możliwe w dużym zakresie od lipca 2024 r. Gdy jednak myślimy o bezpośrednim udostępnianiu energii z naszych paneli innym, będziemy musieli zaczekać na kolejne zmiany przepisów w tym zakresie. Na razie Ministerstwo Klimatu tylko o tym wspomina. Prosument to osoba, która wytwarza energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby za pomocą mikroinstalacji, jednocześnie może ją magazynować i przekazywać nadwyżkę do sieci energetycznej (definicja ta dotyczy osób fizycznych, przedsiębiorców, spółdzielni gmin wiejskich lub wiejsko-miejskich – na podstawie ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródła energii, dalej ustawa o OZE2).
DO 31 MARCA 2022 R.
Jeśli jako magazyn energii z naszej mikroinstalacji fotowoltaicznej wykorzystujemy sieć energetyczną, do której gospodarstwo domowe jest przyłączone, i odbieramy jako prosumenci energię, gdy jej potrzebujemy, to takie korzystanie z energii objęte jest modelem rozliczeń nazywanym net metering. Ustawa o OZE dodaje działanie systemu opustów dla prosumentów, którzy figurują we wspomnianym modelu rozliczeń. System opustów jest to sposób na bezgotówkowe rozliczanie energii wyprodukowanej z własnego systemu paneli fotowoltaicznych i energii pobranej z sieci. Prosument, aby mógł skorzystać z net meteringu i opustów, musi być operatorem mikroinstalacji o mocy do 50 kW. Gdy posiada mikroinstalację o mocy do 10 kW, za każdą 1 kWh wprowadzoną do sieci może pobrać 0,8 kWh energii elektrycznej. Energię może odebrać w ciągu roku od momentu, gdy została oddana do sieci. W przypadku większych mikroinstalacji, od 10 kW do 50 kW, prosument może za każdą 1 kWh wprowadzoną do sieci pobrać 0,7 kWh energii elektrycznej (art. 4 ust. 1 ustawy o OZE). Ten system rozliczenia jest zatem dla prosumentów wygodny i opłacalny. Dzięki temu rozwiązaniu prosumenci mogą obniżyć wysokość swoich rachunków nawet o 90%, do wysokości zaledwie opłat stałych. Na specjalne traktowanie mogą liczyć ci, którzy zdecydowali się na fotowoltaikę w ramach tzw. projektów parasolowych, czyli ci, którzy do 31 marca br. złożyli kompletne i poprawne zgłoszenie do Operatora
Sieci Dystrybucyjnej (OSD) o przyłączenie mikroinstalacji do sieci energetycznej (art. 4 ust. 1a–1d ustawy o OZE). Oni bowiem pozostają w systemie opustów i będą mogli z niego korzystać przez 15 lat (chyba że zdecydują inaczej).
PO 1 KWIETNIA 2022 R.
Rozpoczyna się wygaszanie systemu opustów i nowi prosumenci wpadną do nowego modelu rozliczeń fotowoltaiki. System opustów będzie obowiązujący dla nowych prosumentów, ale tylko tych, którzy wejdą na rynek energii odnawialnej w okresie od 1 kwietnia do 30 czerwca 2022 r. (art. 4 ust. 1a pkt 1 ustawy o OZE). W tym okresie energia wprowadzona do sieci energetycznej (ale nie pobierana) znajdzie się w depozycie. Jej cena będzie liczona jako średnia cena miesięczna. Po 30 czerwca 2022 r. prosument automatycznie trafi do modelu rozliczeń o nazwie net-billing. System net-biling to model zakupu i sprzedaży energii. Przekładając to na właściciela domowej elektrowni słonecznej, jako prosument będzie zmuszony wprowadzać do sieci po określonej cenie (hurtowej) nadwyżki energii, a następnie kupować energię po takiej samej cenie (detalicznej, czyli wyższej od ceny hurtowej) jak inni odbiorcy. Będzie ponosił np. częściowe opłaty dystrybucyjne, opłatę OZE. Jeśli wartość wprowadzonej energii będzie za mała, to dla prosumenta skutkowało to będzie koniecznością dopłaty. Gdy zaś będzie za duża (nadwyżka), sprzedawca zwróci mu część nadpłaty, jednak nie więcej niż 20% wartości energii wprowadzonej do sieci w danym miesiącu kalendarzowym, którego dotyczy zwrot. I to powoduje, że opłacalność tego systemu będzie niższa. Wydłuży się czas, po którym inwestycja w fotowoltaikę się zwróci.
Od 1 lipca 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. dla wszystkich nowych prosumentów funkcjonował będzie już tylko model net-billing (art. 4 ust. 1a pkt. 2 ustawy o OZE).
Ważne
Od 1 kwietnia 2022 r. do lipca 2024 r. hurtowa cena zakupu prądu z instalacji paneli fotowoltaicznych będzie zmienna, czyli w długim okresie praktycznie nieprzewidywalna.
Od kwietnia 2022 r. pojawiają się nowe pojęcia – mamy podział na:
- prosumenta wirtualnego (odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w instalacji odnawialnego źródła energii przyłączonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej w innym miejscu, niż miejsce dostarczania energii elektrycznej do tego odbiorcy, która jednocześnie nie jestprzyłączona do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej budynku wielolokalowego, pod warunkiem że w wypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym wytwarzanie to nie stanowi przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej);
- prosumenta zbiorowego (odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji lub małejinstalacji przyłączonej do sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej budynku wielolokalowego, w której znajduje się punkt poboru energii elektrycznej tego odbiorcy, pod warunkiem że w wypadku odbiorcy końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym wytwarzanie to nie stanowi przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej);
- reprezentanta prosumentów (osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, uprawnioną na podstawie umowy, do reprezentacji prosumentów wirtualnych lub prosumentów zbiorowych. W szczególności chodzi o relacje z operatorem systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, zarządcą budynku wielolokalowego lub organami administracji architektoniczno-budowlanej, a w wypadku prosumenta wirtualnego – także podmiotem odpowiedzialnym za bilansowanie handlowe). Zmiany przepisów w ustawie o OZE, dotyczące prosumenta zbiorowego obowiązują od kwietnia 2022 r., a prosumenta wirtualnego będą obowiązywały dopiero od lipca 2024 r.
Model prosumenta zbiorowego stworzono z myślą o konsumentach energii elektrycznej mieszkających w budynkach wielorodzinnych (wielolokalowych). Prosument zbiorowy w budynku wielorodzinnym będzie mógł korzystać ze wspólnej instalacji zbudowanej na samym budynku lub też w jego okolicy.
ZMIANY OD LIPCA 2024 R.
Model net-billingu będzie funkcjonował w oparciu o ceny godzinowe (art. 4 ust. 2b–2d, 4a–4c, 5a–5e ustawy o OZE). Wartość energii wprowadzonej do sieci będzie ustalana według ceny giełdowej godzinowej na rynkach dnia następnego, wyznaczanej przez operatora informacji rynku energii (OIRE). W wypadku prosumentów objętych nowym systemem opłaty dystrybucyjne w 100% ponosić będą prosumenci. Należy zaznaczyć, że od 2 lipca 2024 r. zaczną obowiązywać przepisy ustawy o OZE dotyczące prosumenta wirtualnego. Co to oznacza w praktyce? Osoby zainteresowane skorzystaniem z prądu ze źródeł odnawialnych będą mogły wybudować instalacje w innej lokalizacji niż miejsce poboru lub wykupić kawałek instalacji. Na przykład będziemy mogli kupić część farmy fotowoltaicznej lub wybudować swoją w innym miejscu, niż mieszkamy, i korzystać z prądu tam wytworzonego. Przy rosnących cenach prądu ze źródeł tradycyjnych wirtualny prosument może uzyskać bardzo szybki zwrot kosztów inwestycji. Idąc dalej w przemyśleniach, zapewne będzie możliwość np. ładowania samochodów elektrycznych własnym prądem (używając odpowiedniej karty lub loginu i płacąc jedynie opłatę dystrybucyjną) czy przenosić instalacje do nowego domu, sklepu (przepinasz liczniki i dalej korzystasz z własnego prądu). Dzięki takim rozwiązaniom będzie można np. zabezpieczyć się przed podwyżką cen w przyszłości.
Artykuł pochodzi z Hasła Ogrodniczego 1/2022
Autor: Katarzyna Rosińska, prawnik, Warszawa
