Ziemniaków brakuje, a podwyżka wciąż za mała. Wybuchł spór o ceny w Szwajcarii

Rolnicy mówią: 2 CHF to za mało

Stanowisko Szwajcarskiego Związku Rolników jest jednoznaczne. Organizacja określiła dodatek związany z suszą w wysokości 2 CHF/100 kg (9,18 zł/100 kg) jako „absolutnie niewystarczający”. Według związku producenci, którzy nie mogli nawadniać plantacji, ponieśli straty z powodu niskich plonów. Gospodarstwa posiadające możliwość nawadniania również znalazły się pod presją, ponieważ poniosły dodatkowe koszty i nakłady związane z dostarczaniem wody.

Dlatego Szwajcarski Związek Rolników chce, aby handel detaliczny wrócił do pierwotnych ustaleń i zaakceptował podwyżkę o 7 CHF/100 kg (32,13 zł/100 kg) dla ziemniaków konwencjonalnych oraz 13 CHF/100 kg (59,67 zł/100 kg) dla ekologicznych.

Branża odpowiada: ceny są już wysokie

Inaczej sytuację przedstawia Swisspatat – branżowa organizacja szwajcarskiego sektora ziemniaka, reprezentująca interesy producentów i przetwórstwa. Według organizacji tegoroczne ceny rekomendowane dla producentów znajdują się przy górnej granicy.

Dla ziemniaków jadalnych o zwięzłym miąższu rekomendowana cena producenta wynosi 62,15 CHF/100 kg (285,27 zł/100 kg). Dla odmian mączystych jest to z kolei 57,85 CHF/100 kg (265,53 zł/100 kg). Natomiast w przypadku ziemniaków ekologicznych cena rekomendowana wynosi 106,15 CHF/100 kg (487,23 zł/100 kg). Stawki te uwzględniają już wzrost o 2 CHF/100 kg.

Trzeba przy tym podkreślić, że cena rekomendowana nie jest ceną gwarantowaną przez państwo ani sztywną ceną skupu, którą każdy rolnik musi otrzymać. Jest to branżowy poziom referencyjny ustalany w ramach sektora. Swisspatat wskazuje, że przy jego wyznaczaniu bierze się pod uwagę m.in. ustalone wcześniej przedziały cenowe, wyniki badań plonów i popyt.

Tegoroczna cena jest wyższa

W porównaniu z poprzednim rokiem rekomendowana cena dla ziemniaków konwencjonalnych wzrosła o 9,20 CHF/100 kg (42,23 zł/100 kg). W przypadku ziemniaków ekologicznych wzrost wynosi 14 CHF/100 kg (64,26 zł/100 kg).

Jednocześnie w związku z wyjątkowo trudnymi warunkami pogodowymi branża zdecydowała o dodatkowym otwarciu przedziałów cenowych o 2 CHF/100 kg (9,18 zł/100 kg) dla ziemniaków jadalnych. W przypadku ziemniaków przeznaczonych do przetwórstwa ustalono natomiast jednorazowy dodatek solidarnościowy w tej samej wysokości.

I właśnie o te dodatkowe 2 CHF toczy się obecnie spór.

333 tys. ton zamiast 411 tys.

Argumenty obu stron pojawiają się w wyjątkowo trudnym sezonie. Swisspatat szacuje tegoroczne zbiory na około 333 tys. ton, wobec średnio 411 tys. ton w latach 2020–2025. Oznacza to około 78 tys. ton mniej ziemniaków.

Co ciekawe, powierzchnia upraw wzrosła o 2,5%, czyli o około 270 ha. Problemem były więc przede wszystkim bardzo niskie plony. Według badania Swisspatat średni plon brutto był o około 25% niższy niż średnia z lat 2020–2025.

Potrzebny będzie import

Tak duży spadek krajowej produkcji oznacza konieczność zwiększenia importu. Swisspatat informuje, że wszystkie segmenty rynku będą w tym sezonie potrzebowały dodatkowych dostaw z zagranicy, aby zapewnić odpowiednie zaopatrzenie.

Mowa o około 130 tys. tonach surowca.

Jednocześnie ziemniaki są drobniejsze, choć ich jakość oceniana jest jako dobra. Branża zdecydowała się dlatego na złagodzenie wymagań dotyczących kalibru. Dla odmian o zwięzłym miąższu dolną granicę ustalono na 25 mm, a dla mączystych na 35 mm.

Dwie strony tego samego rynku

Szwajcarski Związek Rolników patrzy przede wszystkim na dochód producentów i rzeczywiste skutki suszy dla gospodarstw. Jego zdaniem dodatkowe 2 CHF/100 kg nie wystarczą, aby zrekompensować straty i koszty poniesione przez rolników.

Swisspatat patrzy natomiast na cały łańcuch dostaw. Organizacja podkreśla, że przy niskich plonach i stabilnym popycie ceny rekomendowane już znalazły się przy górnej granicy przedziałów. Jednocześnie branża zdecydowała się na dodatkowe 2 CHF/100 kg oraz złagodzenie wymagań dotyczących kalibru, aby wykorzystać możliwie dużą część tegorocznych zbiorów.

Pozostaje pytanie, czy obecny poziom rekomendowanych cen wystarczająco rekompensuje producentom wyjątkowo słaby sezon.

Źródło: Szwajcarski Związek Rolników (SBV), Swisspatat, BauernZeitung, SRF