Pola wysychają na naszych oczach. Alarmująca sytuacja w Polsce

Październik z niedoborem opadów i nadmiarem słońca

Zbliża się koniec roku hydrologicznego 2025/2026, który rozpoczął się 1 listopada 2025 r. Dotychczasowy przebieg pogody wskazuje na utrzymujący się problem niedoboru wody. Praktycznie wszystkie miesiące tego okresu charakteryzowały się mniejszymi opadami, niż wynikałoby to z norm klimatycznych. Co istotne, październik nie przynosi wyraźnej poprawy.

Choć miesiąc jeszcze się nie zakończył, w niemal całym kraju usłonecznienie przekroczyło normę lub jest od niej znacznie wyższe. Jednocześnie w niektórych regionach suma opadów osiąga zaledwie 50% wartości oczekiwanej dla tego okresu.

Sucha zima, wiosna i lato. Deszczu wciąż za mało

Niedobory wody narastały przez kolejne pory roku. Po bardzo suchej zimie przyszła skrajnie sucha wiosna. Latem pojawiały się opady burzowe, ale było ich mniej, niż powinno. Ich ilość i rozkład nie wystarczyły, by zrekompensować wcześniejsze straty.

Nie wystąpił również ani jeden niż genueński, który mógłby przynieść kilkudniowe, rozległe opady. W pogodzie często dominowały układy wysokiego ciśnienia, sprzyjające słonecznej aurze i ograniczające występowanie deszczu. W rezultacie w każdym miesiącu roku hydrologicznego 2025/2026 notowano usłonecznienie przekraczające normę.

W takich warunkach gleba stopniowo traci wilgoć, a odbudowa zasobów wodnych staje się coraz trudniejsza.

Wysokie temperatury i silny wiatr przyspieszają wysychanie gleby

Na bilans wodny wpływa nie tylko suma opadów. Istotne znaczenie mają również temperatura powietrza, usłonecznienie, prędkość wiatru i wilgotność. Wysokie temperatury oraz duża ilość promieniowania słonecznego zwiększają parowanie, natomiast silny wiatr może dodatkowo przyspieszać utratę wody z powierzchni gleby i roślin.

Warto zauważyć, że wysokie temperatury dominowały przez cały rok hydrologiczny, a okresy chłodu były krótkotrwałe i występowały sporadycznie. Także październik przynosił do tej pory wyjątkowo łagodną aurę. W wielu miejscach nie wystąpił jeszcze ani jeden poranek z temperaturą znacznie poniżej 0°C, mimo że zachmurzenie było mniejsze niż wynikałoby z normy.

Niepokojąca jest również prędkość wiatru, która pozostawała znacznie powyżej normy, mimo niewielkiej aktywności układów niżowych przynoszących opady. Wiosną występowała cała seria dni z silnymi wichurami i zamieciami piaskowymi, a latem przez Polskę przechodziło kilka wichur niezwiązanych bezpośrednio z burzami.

Takie warunki zwiększają straty wody i mogą nasilać erozję wietrzną, szczególnie na odsłoniętych polach.

Susza uderza również w wody podziemne

Skutki kolejnych miesięcy z niedoborem opadów nie ograniczają się do przesuszonych gleb. Wszystkie niekorzystne czynniki pogodowe z ostatniego roku pogłębiały suszę utrzymującą się również w poprzednich latach. Problem dotyczy zarówno wilgotności gleby i płytkich zasobów wodnych, jak i wód zgromadzonych w głębszych warstwach podłoża. Ich odbudowa wymaga czasu i odpowiednich warunków do infiltracji wody, dlatego nawet pojedyncze intensywne opady nie muszą przynieść szybkiej poprawy.

Ma to bezpośrednie znaczenie dla gospodarstw rolnych korzystających ze studni głębinowych do nawadniania warzyw i sadów. Zasoby wód podziemnych są również istotne dla zaopatrzenia ludności w wodę pitną oraz dla wielu zastosowań gospodarczych.

Czy Polsce grozi coraz poważniejszy kryzys wodny?

Przedłużający się spadek poziomu wód podziemnych może w przyszłości doprowadzić do poważnych problemów z dostępnością wody pitnej. Długotrwała susza hydrologiczna stanowi zagrożenie nie tylko dla rolnictwa, lecz także dla bezpieczeństwa wodnego gospodarstw domowych i przedsiębiorstw. W przypadku producentów warzyw oznaczać to będzie rosnące znaczenie racjonalnego gospodarowania wodą, sprawnego systemu nawadniania oraz monitorowania jej dostępności w gospodarstwie.

Obserwując tempo obniżania się poziomu wód podziemnych i narastania suszy, można spodziewać się ponadto, że już w ciągu kilku najbliższych lat krajobraz wokół nas zacznie się zmieniać. Polska, przyzwyczajona do warunków klimatu umiarkowanego, może coraz bardziej przypominać obszary o charakterze stepowym. Przedłużający się niedobór opadów, wysokie temperatury i postępujące wyczerpywanie zasobów wodnych będą stanowiły coraz większe zagrożenie dla rolnictwa i dla dostępu do wody pitnej.