Ogórek gruntowy ważną częścią gospodarstwa
Gospodarstwo Magdaleny i Mateusza Włodarczyków w Hornigach koło Warki ma charakter wielokierunkowy. Na około 17 ha prowadzone są sady, plantacje truskawek oraz ogórek gruntowy. Sady zajmują około 6–7 ha, truskawki 8–9 ha, a na około 2 ha uprawiany jest ogórek gruntowy oraz rośliny poplonowe i miododajne. Gospodarstwo położone jest na bardzo zróżnicowanych stanowiskach – od II do VI klasy bonitacyjnej, z przewagą gleb klasy IV i V.
Ogórek nie jest tutaj przypadkowym uzupełnieniem produkcji. Technologia została podporządkowana zarówno wymaganiom roślin, jak i organizacji pracy w gospodarstwie, które równolegle prowadzi produkcję sadowniczą i truskawkową.
Tegoroczna plantacja powstała na stanowisku po sadzie. Po jego usunięciu wysiano mieszankę rzodkwi oleistej i gorczycy, którą jesienią zmulczowano i pozostawiono na zimę. Wiosną podstawą przygotowania stanowiska były analizy gleby, na podstawie których uzupełniano składniki pokarmowe. Zastosowano również 25 t/ha podłoża popieczarkowego, a następnie nawożenie mineralne.
Rośliny prowadzone są na zagonach ściółkowanych biodegradowalną folią. Pod nią znajduje się linia kroplująca, a układ nawadniania został dobrany tak, aby zapewnić równomierne zaopatrzenie roślin w wodę. Produkcję rozłożono na dwa terminy siewu. Pierwszą partię wysiano 22 maja, a kolejną zaplanowano po 2-3 tygodniach. Pozwala to wydłużyć okres zbiorów i lepiej rozłożyć prace.
Pięć odmian na jednej plantacji
Właśnie na tej plantacji przygotowano kolekcję pięciu odmian ogórka z przewagą kwiatów żeńskich. Ich najważniejsze cechy omówili Dariusz Kacprzak z PNOS Ożarów Mazowiecki oraz dr Urszula Kłosińska z Pracowni Genetyki i Hodowli Roślin Warzywnych Instytutu Ogrodnictwa – PIB. W kolekcji znalazły się odmiany PNOS Ożarów Mazowiecki – Zefir F1, Ikar F1, Apollo F1, SKW 2324 (wyhodowane w Pracowni Genetyki i Hodowli Roślin Warzywnych w Skierniewicach) i Lokata F1 (wyhodowana w SGGW w Warszawie).
Cztery pierwsze odmiany są dostępne w ofercie PNOS Ożarów Mazowiecki, natomiast SKW 2324 pozostaje nową odmianą znajdującą się na etapie badań i doświadczeń wdrożeniowych. Dobór odmian w gospodarstwie nie jest przypadkowy. Przy wyborze zwracano uwagę na wigor i zdolność regeneracji roślin, potencjał plonowania, zdrowotność oraz uniwersalność owoców. Odmiany mają być przydatne zarówno do produkcji ogórków konserwowych, jak i surowca przeznaczonego do kiszenia.
Apollo F1 – nowość o wysokim plonie wczesnym
Najwięcej uwagi podczas nagrania poświęciliśmy odmianie Apollo F1, która jest nowością w ofercie PNOS. Jak wyjaśnia dr Urszula Kłosińska, odmiana została zarejestrowana dwa lata temu, a jednym z jej najważniejszych atutów jest wysoki plon wczesny. Rośliny charakteryzują się przewagą kwiatów żeńskich, silnym wigorem, a także otwartym pokrojem.
Apollo F1 tworzy wyrównane, cylindryczne owoce o zielonej skórce z jasnozieloną ornamentacją. Charakterystyczna jest również gruba, średniej wielkości brodawka występująca na niemal całej długości owocu. Udział owoców niekształtnych w plonie ogólnym wynosi około 5%. Istotne znaczenie ma także jakość surowca. Owoce mają małą komorę nasienną, pozostają chrupkie i soczyste, a po przetworzeniu nie tworzą pustych przestrzeni. Znaczącymi zaletami są ponadto brak goryczy oraz atrakcyjny kolor owoców.
Apollo F1 wyróżnia się również zdrowotnością. Odmiana ma m.in. wysoki poziom odporności na mączniaka rzekomego.
Zefir F1 – sprawdzony standard
Drugą odmianą, której poświęcono szczególnie dużo uwagi, jest Zefir F1. To odmiana od lat obecna w ofercie PNOS Ożarów Mazowiecki i ciesząca się popularnością zarówno w produkcji konwencjonalnej, jak i ekologicznej.
Jest wczesna i charakteryzuje się wysokim plonowaniem. Owoce są cylindryczne, tępo zakończone, ze średniej wielkości brodawką i delikatnymi bruzdami. Odmiana znajduje zastosowanie przy produkcji ogórków konserwowych, kwaszonych, małosolnych oraz na sałatki. Posiada wysoką zawartość witaminy C i cukrów, które są istotne z punktu widzenia procesu fermentacji.
Zefir F1 ma również kompleksową odporność na choroby, w tym wysoki poziom odporności na mączniaka rzekomego. Odmiana jest kierowana zarówno do gospodarstw wielkotowarowych i średnioobszarowych, jak i do upraw działkowych.
Lokata F1 – wyrównany owoc i dobra zdrowotność
Lokata F1 to kolejna odmiana z wieloletnią obecnością w ofercie PNOS Ożarów Mazowiecki. Jest mieszańcem z przewagą kwiatów żeńskich. Jej charakterystyczną cechą są bardzo kształtne, wyrównane owoce o jasnozielonej barwie i grubej brodawce.
Wyróżnia się wysoką tolerancją na choroby oraz małą komorą nasienną owoców, co zwiększa ich przydatność jako surowca do przetwórstwa. Odmiana jest średnio wczesna i może być przeznaczona zarówno do zbioru ręcznego, jak i mechanicznego.
Ikar F1 – odmiana na trudniejsze warunki?
Ikar F1 jest odmianą średnio wczesną, również z przewagą kwiatów żeńskich. W jej przypadku eksperci szczególną uwagę zwrócili na tolerancję wobec chorób grzybowych oraz przydatność do upraw ekologicznych.
Jedną z interesujących cech jest również tolerancja na stresowe warunki abiotyczne, w tym suszę, wiatr i chłody. Rośliny mają silny wigor oraz liczne rozgałęzienia, dzięki czemu dobrze regenerują się po okresach stresu. To cecha szczególnie istotna w warunkach polskiej produkcji, gdzie przebieg pogody w każdym sezonie jest trudny do przewidzenia.
W doświadczeniach prowadzonych przez specjalistów Ikar F1 utrzymywał plonowanie nawet do końca września bez stosowania chemicznych zabiegów ochrony. Odmiana jest rekomendowana zarówno do produkcji wielkotowarowej, jak i upraw hobbystycznych.
SKW 2324. Nowa odmiana z Instytutu Ogrodnictwa – PIB
Piątą odmianą w kolekcji jest SKW 2324, najnowsza z prezentowanych odmian. Została wyhodowana w Pracowni Genetyki i Hodowli Roślin Warzywnych Instytutu Ogrodnictwa – PIB. W momencie nagrania znajdowała się w drugim roku badań rejestrowych COBORU oraz w doświadczeniach wdrożeniowych prowadzonych w kilku miejscach w Polsce, w tym w gospodarstwie Włodarczyków.
Owoce SKW 23-24 są średnio długie, szczupłe i cylindryczne. Mają średniej wielkości brodawkę oraz atrakcyjną, jasnozieloną barwę z delikatną ornamentacją i kremowym nakrapianiem. Specjaliści podkreślali ich chrupkość, smak oraz brak pustych przestrzeni.
Szczególnie interesujący jest potencjał tej odmiany do długiego okresu zbioru. Rośliny charakteryzują się silnym wzrostem i dużą zdolnością regeneracji. W doświadczeniach zwracano uwagę na utrzymywanie owocowania nawet we wrześniu, kiedy zbiory na innych plantacjach były już zakończone. Odmiana ma ponadto systematycznie i wyrównanie plonować aż do przymrozków.
Według doświadczeń owoce po zakiszeniu pozostają chrupkie i smaczne, bez pustych przestrzeni, a dodatkowo zachowują jakość.
Odmiana musi sprawdzić się nie tylko na papierze
W przypadku ogórków gruntowych znaczenie ma nie tylko sam potencjał plonowania. Liczy się przede wszystkim tempo wzrostu, wyrównanie owoców, jakość przetwórcza, zdrowotność roślin, zdolność regeneracji oraz długość okresu zbioru.
60 ton z hektara w gospodarstwie Włodarczyków
Wybór odmian jest tylko jednym z elementów technologii stosowanej w Hornigach. Gospodarstwo łączy go z precyzyjnym przygotowaniem stanowiska, nawożeniem, nawadnianiem, ściółkowaniem i odpowiednią organizacją terminów siewu.
Tak prowadzona produkcja pozwalała w poprzednich latach uzyskiwać średnio około 60 t/ha, mimo występowania niekorzystnych zjawisk pogodowych, w tym nawalnych opadów prowadzących do podtopień. Wyjątkiem był 2025 rok, w którym plantatorzy zostali zmuszeni zakończyć zbiory wcześniej. Wówczas plon oscylował na poziomie 25 t/ha.
Warto również zaznaczyć, że w gospodarstwie nie ma sztywnego programu ochrony. Podstawą jest regularna lustracja plantacji ogórków i dostosowywanie zabiegów do aktualnej sytuacji. W poprzednich sezonach pojawiały się m.in. problemy ze zmiennikiem, kanciastą plamistością liści ogórka, mączniakiem rzekomym oraz pchełką uszkadzającą owoce.
