Na co patrzeć podczas uprawy kalafiora i brokułu?

Uprawa kalafiora i brokułu stanowi ważne źródło dochodów dla dużej grupy polskich rolników. Botanicznie (rodzina kapustowate) oba gatunki są do siebie bardzo podobne – częścią konsumpcyjną są zawiązki pąków kwiatowych u kalafiora lub bardzo młode pąki kwiatowe u brokułu. Choć kalafior zdobył nasze stoły już dawno, brokuł stał się bardzo popularnym warzywem w ostatnich 20 latach i jest coraz bardziej ceniony ze względu na walory smakowe i prozdrowotne.

Trudniej z kalafiorem

Ze względu na wysokie wymagania kalafiora co do warunków uprawy, nawadniania, nawożenia oraz ochrony jego uprawa jest wiele trudniejszą i wymagającą sztuką niż innych warzyw kapustnych. Dlatego dobór odpowiednich odmian kalafiora ma bardzo duże znaczenie dla powodzenia uprawy. 

Nasiona odmian ustalonych są zazwyczaj mniej kosztowne i można polecać je z powodzeniem do upraw w ogródkach przydomowych i na działkach. Jednak na plantacjach komercyjnych musimy sięgnąć po wiele droższe, ale sprawdzone nasiona mieszańców heterozyjnych, które dają pewność otrzymania stabilnego plonu, wysokiej jakości i wyrównanego dojrzewania główek. 

Przy wyborze odmiany musimy uwzględnić planowany termin zbioru, przeznaczenie róż i długość okresu wegetacji. Kalafior i brokuł nie lubią wysokich temperatur i suszy, z tego względu nawet najlepsze odmiany w okresie letnich upałów mogą być zawodne. 

Kalafior na wczesny zbiór

Odmiany kalafiora przeznaczonego na zbiór wczesny zazwyczaj odznaczają się szybkim, dynamicznym wzrostem i wykształcają róże o masie poniżej 1 kg. Jest to optymalna wielkość dla przeciętnej rodziny na jeden posiłek i takie kalafiory są najbardziej pożądane na rynku warzyw świeżych. Dobra cena w okresie wiosenno-letnim kompensuje niższy plon odmian wczesnych w porównaniu z odmianami jesiennymi. Odmiany wczesne zazwyczaj nie nadają się do późniejszej uprawy, gdyż mają mało liści okrywających i latem wytwarzają róże niskiej jakości. Odmiany przeznaczone na zbiór letni powinny być bardziej odporne na niekorzystne warunki pogodowe i wykształcać białe, zwarte, kuliste róże, bez tendencji do przebarwień i meszkowacenia. 

Bardzo ważną cechą dobrych odmian kalafiora jest wytwarzanie obfitych i długich liści okrywających różę, które ułatwiają zachowanie świeżości w transporcie oraz na półkach sklepowych. 

Odmiany jesienne kalafiora

Jesienne odmiany kalafiora przeznaczone do przetwórstwa mają zwykle długi okres wegetacji, rosną powoli, ale wytwarzają wysokiej jakości duże, zwarte, twarde i śnieżnobiałe róże, które powinny być łatwe do różyczkowania i odporne na uszkodzenia mechaniczne. Plon takich odmian w sprzyjających warunkach może wynosić ponad 30 t/ha. Jesienią możemy wykorzystać również odmiany o krótszym okresie wegetacji jako poplon, jednak pamiętajmy, by były one dostosowane do wysiewu latem. W przeciwnym przypadku doczekamy się „guzików” – przedwcześnie wykształconych niehandlowych różyczek.

Jakie brokuły?

Również dla brokułu dobór odpowiednich odmian jest warunkiem uzyskania dobrego plonu. Wybór zależy od terminu uprawy i przeznaczenia. Odmiany wczesne o krótkim okresie wegetacji można uprawiać pod osłonami i w gruncie. Największe znaczenie mają odmiany przeznaczone do bezpośredniej konsumpcji na rynek warzyw świeżych oraz do przetwórstwa. 

Brokuły na rynek warzyw świeżych powinny mieć zwartą strukturę, wytwarzać pojedynczy pęd o masie 300–500 g, o małych i równych pączkach kwiatowych. Wysoka trwałość zebranych brokułów jest wymagana do transportu oraz przechowywania, tak by na półce w sklepie wyglądał świeżo i atrakcyjnie. 

Mieszańce heterozyjne brokułu w tej grupie powinny odznaczać się bardzo dobrym wyrównaniem cech użytkowych oraz dojrzewaniem w jednakowym terminie. Odmiany brokułu do przetwórstwa odznaczają się dłuższym okresem wegetacji i wyższym plonowaniem. Powinny tworzyć zwarte, ciężkie róże łatwe do rozrywania. 

Brokuł podobnie jak kalafior lubi niższe temperatury i łagodny klimat, jednak jeśli chcemy go uprawiać na zbiór letni, możemy poszukać mieszańców wyselekcjonowanych do uprawy w terminie letnim i mających większą odporność na niekorzystne warunki pogodowe.

Innowacje w różach kalafiora i brokułu 

Jak wiadomo, kalafior i brokuł są ze sobą spokrewnione, a w wyniku ich krzyżowania można otrzymać interesujące formy pośrednie o cechach obu gatunków. Bardziej wymagającym i poszukującym nowych wrażeń konsumentom rynek nasion oferuje wybór odmian brokułu, kalafiora i brokuło-kalafiora o ciekawych barwach i strukturze, które są równie smaczne i zdrowe jak tradycyjne odmiany i dobrze sobie radzą w naszych warunkach klimatycznych. 

dr Piotr Kamiński IO w Skierniewicach