W Belgii cebuli przybyło czterokrotnie. Co mają z tym wspólnego ziemniaki?

Cebula zajęła cztery razy więcej hektarów. Kto ją uprawia?

W 2012 roku cebula zajmowała we Flandrii, czyli północnej części Belgii, 1220 hektarów. W 2026 roku rolnicy uprawiają ją już na 5013 hektarach. To niemal 3800 hektarów więcej niż czternaście lat temu.

Skąd tak duży wzrost? Okazuje się, że za rozwojem produkcji cebuli stoją przede wszystkim gospodarstwa, które od lat zajmują się ziemniakami.

Dla takich producentów cebula jest atrakcyjnym uzupełnieniem dotychczasowych upraw. Oba gatunki mają sporo wspólnego pod względem mechanizacji i organizacji pracy. Rolnicy mogą więc wykorzystać część maszyn, które już posiadają, a dodatkowe inwestycje są stosunkowo niewielkie.

Potwierdza to również rozmieszczenie upraw. Belgijska organizacja rolnicza Boerenbond, która reprezentuje interesy rolników i ogrodników we Flandrii, porównała mapy produkcji ziemniaków i cebuli. W obu przypadkach dominują podobne regiony. Tam, gdzie od dawna uprawia się ziemniaki, coraz częściej pojawia się też cebula.

Cebula miała uzupełnić produkcję ziemniaków. A co z zarobkami?

Więcej gatunków w gospodarstwie zwykle kojarzy się z mniejszym ryzykiem. Jeśli jeden produkt słabo się sprzedaje, drugi może uratować wynik finansowy. Tylko czy tak samo działa połączenie ziemniaków i cebuli?

Boerenbond porównał ceny obu produktów z ostatnich lat. W przypadku ziemniaków uwzględnił sprzedaż na wolnym rynku, czyli poza kontraktami. Okazało się, że ceny cebuli i ziemniaków zmieniają się w bardzo podobnym rytmie. Kiedy jeden produkt drożeje lub tanieje, drugi często podąża w tym samym kierunku.

A przecież rolnik, który decyduje się na kolejną uprawę, liczy nie tylko na dodatkowy przychód. Chciałby również zabezpieczyć gospodarstwo na wypadek gorszej sytuacji na rynku.

Belgijscy eksperci mają jednak wątpliwości, czy cebula rzeczywiście spełnia tę rolę.

Ceny cebuli i ziemniaków idą podobną drogą

Z analizy Boerenbond wynika, że średni dochód z pracy przy produkcji cebuli jest nieco niższy niż przy uprawie ziemniaków. Znaczenie mają plony, koszty oraz sposób sprzedaży.

Na rynku ziemniaków dużą rolę odgrywają kontrakty, dzięki którym rolnicy mogą wcześniej ustalić warunki sprzedaży części zbiorów. Cebulę również można sprzedawać na podstawie umów, ale istotne znaczenie ma handel po bieżących cenach.

Właśnie tutaj pojawia się ryzyko. Jeśli gospodarstwo sprzedaje ziemniaki bez kontraktów i dodatkowo zaczyna produkować cebulę, może być jeszcze bardziej narażone na wahania cen. Gdy oba produkty tanieją w tym samym czasie, rolnik odczuje to w wynikach dwóch upraw.

Boerenbond przestrzega, że w wielu gospodarstwach cebula nie zapewni więc oczekiwanego rozłożenia ryzyka. Przeciwnie, dochody mogą jeszcze mocniej zmieniać się z roku na rok.

Nie oznacza to, że Belgowie powinni rezygnować z cebuli. Jej uprawa może być opłacalnym uzupełnieniem produkcji ziemniaków. Trudno jednak traktować ją jako zabezpieczenie przed spadkami cen, skoro oba rynki tak często zachowują się podobnie.

Nie tylko ceny. Z cebulą nie wszystko jest takie proste

Podobieństwa w mechanizacji nie oznaczają, że producent ziemniaków może bez większych przygotowań zająć się cebulą.

Już na początku uprawy sporo problemów potrafi sprawić pogoda. Po deszczu na powierzchni gleby może utworzyć się skorupa, która utrudnia wschody. Później dochodzą chwasty i wciornastki. Ważny jest również dostęp do wody, szczególnie jeśli producent chce uzyskać duże, dobrze wyrośnięte cebule.

Te trudności nie zatrzymały jednak rozwoju uprawy we Flandrii. W ciągu kilkunastu lat cebula na dobre weszła do gospodarstw nastawionych wcześniej przede wszystkim na ziemniaki.

Belgijska organizacja rolnicza radzi jednak, by przed zwiększeniem areału dokładnie przyjrzeć się nie tylko możliwym zarobkom, ale też temu, co dzieje się z cenami obu produktów w słabszych sezonach. W przypadku ziemniaków i cebuli kolejna uprawa nie zawsze oznacza mniejsze ryzyko.

Źródło: Boerenbond