Postęp na wsi – jak się rozwijać w rolnictwie?

Ograniczenia w produkcji

Analizując niektóre założenia Europejskiego Zielonego Ładu, stwierdziłam, że na polskiej wsi wiele z tych praktyk stosowano kiedyś, ale zrezygnowano z nich wraz z postępem. Część specjalistów z branży oraz rolników uważa, że wdrożenie wszystkich założeń EZŁ doprowadzi do tego, że europejskie rolnictwo stanie się skansenem. Będzie to może korzystne z punktu widzenia ochrony środowiska, ale dla rolników oznacza spadek produkcji i małą konkurencyjność na światowych rynkach. Najbardziej niesprawiedliwe w tej sytuacji jest to, że w miejsce europejskiej produkcji napływać będą towary z innych części świata. To naturalnie bulwersuje rolników, którzy obawiają się o przyszłość swoją i swoich następców. Miejmy nadzieję, że dzięki rzeczowym dyskusjom uda się wypracować wspólnie korzystne rozwiązania.

Moja wieś Kobylniki, w gminie Rokietnica pod Poznaniem, liczy kilkanaście gospodarstw. Tak jak wiele podobnych miejscowości w latach 80. ubiegłego wieku w porównaniu z gospodarstwami z krajów z Europy Zachodniej odróżniała się słabym wyposażeniem w sprzęt rolniczy, gorszą dostępnością nawozów i środków ochrony roślin. Mimo tych trudności gospodarni rolnicy prowadzili udaną produkcję łącząc hodowlę zwierząt z uprawą roślin. Spośród zwierząt było to głównie bydło i trzoda chlewna oraz drób, ale to raczej na własne potrzeby, nie była to masowa produkcja. Przyjmowało się, że na każdą sztukę bydła gospodarstwo powinno mieć hektar pola, a w przypadku trzody liczono 5, 6 sztuk/ha. Krowy wypasano na łąkach. Mleko odstawiano do zlewni, która znajdowała się w sąsiedniej wsi. Dzięki takiej hodowli każdy rolnik dysponował obornikiem, którym regularnie zasilał gleby.

FOTO:

Na polach uprawiano różne rośliny, przede wszystkim zboża. Dawniej to było żyto, a wraz ze wzrostem stosowania nawozów mineralnych coraz częściej uprawiano pszenicę. Oprócz zbóż uprawiano też buraki cukrowe, z których liści przygotowywano kiszonki dla bydła. Sadzono ziemniaki, siano rzepak, groch i kukurydzę, ale tylko na kiszonkę, bo w tamtym czasie nie udawała się u nas uprawa na ziarno, ze względu na zbyt niską sumę temperatur aktywnych w sezonie wegetacyjnym. Zdarzały się też inne uprawy np. marchew jadalna czy anyż.

Warto podkreślić, że rolnicy w tamtym czasie stosowali zasady dobrej praktyki rolniczej, chociaż nikt tego tak nie nazywał i nie wymagał. Gospodarując na słabych, wielkopolskich glebach zaradni rolnicy mówili, że ziemi nie da się oszukać. Trzeba o nią odpowiednio zadbać, by utrzymać żyzność. Właściwy płodozmian, pozwalający ograniczyć rozwój patogenów, regularne nawożenie obornikiem czy wysiewanie poplonów to tylko niektóre z powszechnie stosowanych praktyk.

Nieuniknione zmiany na wsi

Początek lat 90. XX w. to czas gwałtownych przemian w naszym kraju, które dotknęły również rolnictwo. Część z nich była pozytywna, ale niestety nie wszystkie. Na przykład likwidacja zlewni mleka wpłynęła na zaprzestanie tej działalności. Zamknięcie cukrowni skutkowało rezygnacją z uprawy buraków cukrowych. Coraz częstsze susze przyczyniły się do ograniczenia upraw ziemniaków, marchwi i grochu. Rozwiązaniem byłoby nawadnianie, ale o stepowieniu Wielkopolski mówi się od lat. Niestety w rejonie tym nie ma naturalnych źródeł wody, jak rzeki czy jeziora. Na polach gdzieniegdzie są niewielkie stawki, ale woda w nich zbiera się tylko wiosną i to nie zawsze. Studnie głębinowe to też nie jest rozwiązanie dla każdego, bo w niektórych miejscach nie ma wody nawet na głębokości ponad 100 m.

FOTO:

Na znaczną zmianę wizerunku naszej wsi wpływ miała budowa trasy szybkiego ruchu, która odcięła niektórym rolnikom dostęp do pól. Kolejną przyczyną zmiany wizerunku naszej wsi jest podobnie jak w innych rejonach Polski masowe osiedlanie się ludzi z miasta na terenach wiejskich. W niektórych krajach np. we Francji są obszary rolnicze chronione przed nadmierną zabudową. Obserwując to, co dzieje się na obszarach wiejskich w pobliżu miast można odnieść wrażenie, że nie jest to do końca zaplanowane.

Taka sytuacja z jednej strony utrudnia pracę rolnikom, ale z drugiej strony warto spojrzeć jakie są zalety takiego sąsiedztwa. Myślę, że dla części rolników tak duża grupa konsumentów może być szansą na wydajną sprzedaż bezpośrednią.

Obecnie w Kobylnikach dominuje produkcja zbóż, ale powoli rodzą się nowe inicjatywy. Trzeba umieć dostrzec potencjał tych obszarów, a przede wszystkim umiejętności i doświadczenie mieszkańców, którzy chyba potrzebowali trochę czasu na odnalezienie się w nowej rzeczywistości. Moim zdaniem lokalne przygotowywanie takich wielkopolskich specjałów, jak np. szneki z glancem (drożdżówki z lukrem), pyr z gzikiem (ziemniaków z białym twarogiem), plendzów (placków ziemniaczanych) czy smażonego sera na pewno znalazłaby grono smakoszy. Nie jest to oczywiście działalność dla wszystkich. Uważam, że nadal w mojej rodzinnej wsi jest miejsce na profesjonalną produkcję rolną, ale sądzę, że część rolników ma szansę sprawdzić się w produkcji lokalnych specjałów, uatrakcyjniając nasz region i zyskując solidne źródło dochodów.

FOTO: