Silny mróz szybko weryfikuje kondycję akumulatora, a jego sprawność może spaść nawet o 40%. Problem nasila się w pojazdach i maszynach rolniczych, gdzie akumulator zasila już nie tylko rozrusznik, ale także rozbudowaną elektronikę, ogrzewanie czy systemy audio.
W poniższym artykule wyjaśniamy, jak szybko ocenić stan akumulatora, jak go prawidłowo ładować zimą, kiedy wymontować i przenieść w ciepłe miejsce, a także jak dobrać nowy (w tym nowoczesne konstrukcje AGM i EFB), aby uniknąć niespodzianek przy porannym rozruchu.
Jak szybko ocenić stan akumulatora?
Gdy silnik nie pali, najczęściej kierujemy się w stronę akumulatora. Warto wziąć ze sobą multimetr i porównać wyniki odczytu napięcia (V) zmierzonego na biegunach:
- < 11 V: rozładowany – do wymiany,
- 11–12,5 V: trzeba doładować,
- > 12,5 V: sprawny.
Najczęstsze przyczyny rozładowania akumulatora zimą
W dwóch pierwszych przypadkach niedoładowanie może być spowodowane zbyt niskim poziomem elektrolitu, luźnym paskiem klinowym lub awarią alternatora. Taki stan może też wystąpić przy zbyt długim poborze prądu, np. niewyłączone światła lub radio na czas postoju.
Niebezpieczny rozruch – czego unikać?
Niski poziom napięcia jest równoznaczny ze zbyt małą gęstością elektrolitu: poniżej 1,28 g/cm3 (pomiar wykonuje się aerometrem). Spadek gęstości elektrolitu to bardzo trudny moment dla akumulatora, bo gdy akumulator się rozładuje na tyle, że nie da się uruchomić ciągnika i zdecydujemy się uruchomić go przez przewody, może to prowadzić do przyspieszonego zużycia, a w skrajnych warunkach do wybuchu. W takich sytuacjach, o ile to możliwe, lepiej zdecydować się na dłuższe ładowanie niższym prądem.
Zimowa profilaktyka – jak dbać o akumulator w ciągniku?
Obecnie akumulatory muszą wytrzymywać większe obciążenia, ponieważ nowoczesne maszyny mają sporo elektroniki pobierającej energię przez prawie cały czas. Każdy nowy ciągnik wyposażony jest już w radio i w większości przypadków nieodzowną latem klimatyzację.
Przechowywanie akumulatora poza sezonem – gdzie i w jakich warunkach?
W przypadku, gdy sprzęt nie będzie używany w tej porze roku, a temperatura w otoczeniu będzie niższa niż wymagana, należy akumulator wymontować i umieścić w miejscu suchym i o dodatniej temperaturze.
Wieko akumulatora należy utrzymywać w czystości, ponieważ gromadzący się brud absorbuje, co może prowadzić do zwarć i samorozładowania, a zaciski biegunów przesmarować odpowiednim smarem zapobiegającym korozji.
Jak prawidłowo ładować akumulator?
Prąd ładowania ma wynosić 1/20 pojemności akumulatora w przypadku nowego, a przy starszym 1/10 jego pojemności. Czas ładowania powinien być krótszy niż 10 godzin, a cały proces należy kontrolować – temperaturę obudowy i stopień naładowania.
Dobór nowego akumulatora. Na co zwrócić uwagę?
Dwoma podstawowymi parametrami akumulatora jest jego pojemność i prąd rozruchowy. Przy wyborze powinniśmy dowiedzieć się, jaką pojemność do danego pojazdu zaleca producent.
Za duży czy za mały akumulator? Konsekwencje złego doboru pojemności
Należy jednak pamiętać, że przy dobraniu akumulatora o zbyt dużej pojemności, może następować jego niedoładowanie. Natomiast jeśli pojemność będzie zbyt mała, mogą wystąpić problemy z rozruchem silnika. Jest zasada, że różnica w pojemności może wynosić +/–10% w porównaniu z wartością podawaną przez producenta.
Drugim parametrem opisującym akumulator jest prąd rozruchowy. Silniki wysokoprężne zwykle potrzebują większego prądu do rozruchu. Najtrudniej jest przy zapłonie zimnego silnika, ponieważ zimny olej stawia bardzo duży opór, tym bardziej gdy pojazd jest używany przy niskich temperaturach.
Liczba odbiorników energii elektrycznej w ciągnikach wzrasta. Dziś wchodząc do kabiny ciągnika widzimy różne systemy audio, podgrzewane siedzenia, elektryczne lusterka, moduły komputerowe i inne elementy konsumujące energię. Rola akumulatora jest więc niezwykle istotna, zwłaszcza w zakresie stabilizacji napięcia w układzie. W pojazdach użytkowych, także rolniczych, problemem są wibracje.
AGM, EFB czy akumulator tradycyjny?
Tradycyjne akumulatory wykazują się odpornością na rozładowanie maks. w 20%, co może rodzić problemy w zaawansowanych pojazdach. Dlatego w coraz większej liczbie ciągników i maszyn rolniczych spotykamy akumulatory w technologii EFB lub AGM, których odporność na głębokie rozładowanie wynosi odpowiednio 50 i 80%. Obie technologie wyróżniają się większą odpornością na trudne warunki pracy, co czyni je idealnymi do zastosowania w ciągnikach rolniczych.
Ciekawym rozwiązaniem są też akumulatory cylindryczne AMG firmy Optima, które można instalować w dowolnej pozycji, bez obawy o utratę elektrolitu. Są bardzo wytrzymałe na wstrząsy i wibracje.
Dlaczego ciągnik potrzebuje lepszego akumulatora?
W prostych ciągnikach akumulatory służą przeważnie tylko do uruchomienia silnika, a w nowszych do zasilenia coraz większej liczby odbiorników. Dlatego nowoczesne akumulatory muszą być bardziej odporne na głębokie rozładowanie, które zdarza się przy korzystaniu z elektroniki przy wyłączonym silniku, gdy alternator nie pracuje.
Akumulatory AGM i EFB w praktyce – kiedy naprawdę się opłacają?
Na rynku coraz częściej stosowane są akumulatory AGM (ang. Absorbent Glass Mat), które mają między płytami specjalne włókno szklane, które całkowicie wchłania elektrolit i nie ulatniają się gazy.
Te akumulatory mają mniejszą oporność wewnętrzną, dlatego proces ładowania i poboru prądu następuje szybciej. Można też spotkać akumulatory w technologii EFB (ang. Enhanced Flooded Battery), których płyty dodatnie pokryte są dodatkową powłoką z poliestru, co zwiększa stabilność masy czynnej płyty oraz jej odporność na pracę cykliczną.
