Rolnicy chcą nawadniać, ale inwestycje nie przyspieszają. Ekspert wyjaśnia dlaczego

Grzegorz Michałek jest związany z branżą nawodnieniową od kilkudziesięciu lat. W rozmowie z redakcją specjalista przeanalizował aktualną sytuację w branży. Ekspert wskazał na wyzwania producentów zainteresowanych instalacją systemów nawadniania i przedstawił nowoczesne technologie, które dzięki automatyzacji i zdalnemu sterowaniu rewolucjonizują codzienną pracę w gospodarstwach.

FOTO: Agrohorti Media

Grzegorz Michałek, NDS Nawadnianie 

FOTO: Aleksandra Czerwińska-nowak

Jak zmieniające się warunki klimatyczne wpływają na potrzeby w zakresie nawadniania w Polsce? Czy obserwuje Pan wzrost zainteresowania inwestycjami w systemy nawadniające oraz retencje i meliorację w ostatnich latach?

Grzegorz Michałek (G.M.): Warunki klimatyczne bez wątpienia zmuszają rolników do inwestowania w systemy nawadniające. Świadomość konieczności nawadniania upraw jest obecnie powszechna i nie wymaga już dodatkowego przekonywania producentów. Jednak samo zainteresowanie bardziej wiązałbym z dostępem do dotacji. Główną przeszkodą dla rolników jest brak odpowiedniego programu pomocowego. Brak stabilnego finansowania zewnętrznego wstrzymuje wiele projektów. Nie zauważyłem wielu inwestycji w retencję. Moja firma na przestrzeni prawie trzydziestu lat działalności tylko pięć razy brała udział inwestycjach, w ramach których budowane były zbiorniki retencyjne, wszystkie projekty były finansowane ze środków własnych inwestora.

Jakie bariery, prócz wspomnianych programów pomocowych, spotykają na drodze rolnicy i przedsiębiorstwa, którzy chcą wspierać uprawy nawadnianiem?

G.M.: Często powodem rezygnacji z inwestycji są także bariery administracyjne związane z uzyskaniem pozwoleń wodnoprawnych oraz rosnące koszty energii. Procedury formalne bywają czasochłonne i skomplikowane. Deszczownie mostowe to rozwiązanie dla wielkopowierzchniowych gospodarstw stawiających na wydajność i automatyzacje. W efekcie nawet podmioty świadome potrzeby racjonalnego gospodarowania wodą niejednokrotnie odkładają inwestycje w czasie. Przedsiębiorcy i rolnicy potrzebują stabilnych oraz przewidywalnych przepisów, które pozwolą planować działania w perspektywie wielu lat.

Jak wygląda obecnie dostęp do wydajnych źródeł wody dla produkcji rolniczej? Czy zauważa Pan problemy wśród rolników planujących inwestycje w nawadnianie upraw?

G.M.: Ze względu na łatwiejsze procedury administracyjne inwestorzy decydują się głównie na studnie głębinowe. Pozyskanie zgód na budowę nadziemnych zbiorników retencyjnych albo pobierania wody z rzek, jezior i innych źródeł powierzchniowych jest znacznie trudniejsze.

Deszczownie mostowe to rozwiązanie dla wielkopowierzchniowych gospodarstw stawiających na wydajność i automatyzację

FOTO: Aleksandra Czerwińska-nowak

Jakie nowoczesne rozwiązania technologiczne proponuje producentom firma NDS Nawadnianie w zakresie deszczowni i systemów nawadniających?

G.M.: Od początku naszej działalności zwracaliśmy dużą uwagę na uproszczenie i zautomatyzowanie procesów irygacyjnych, stąd też nasze zainteresowanie dostawcami, którzy w swojej ofercie proponowali maszyny z urządzeniami sterującymi. Maszyny te nie wymagają od użytkownika dodatkowej znajomości procesów programowania i gwarantuja niezawodność w eksploatacji, a także prostą obsługę. Dotyczy to zwłaszcza systemów pompowych, które odpowiadają bezpośrednio za generowanie kosztów związanych ze zużyciem energii.

Czy zastosowanie deszczowni mostowych w polskim rolnictwie jest coraz bardziej popularne?

G.M.: Większość upraw w Polsce nawadnianych jest deszczowniami bębnowymi, podstawową ich zaletą jest mobilność. Deszczowniami mostowymi zainteresowane są głównie większe gospodarstwa kładące nacisk na zwiększenie wydajności i wyeliminowanie pracy ludzkiej przy obsłudze. Nowoczesne systemy mogą być zarządzane zdalnie poprzez aplikacje. Jeżeli połączymy to ze zdalnym dostępem do systemów pompowych, to uzyskamy pełną kontrolę nad nawadnianiem bez konieczności wychodzenia z domu. Dodatkowym udogodnieniem, jakie proponują niektóre firmy jest system prognozowania utraty wilgotności gleby wspomagany przez precyzyjną prognozę pogody (np. system Irrigation Scheduling firmy Valley). Pomaga on dokładnie zaplanować podlewanie na wskazanym areale.

Automatyzacja to kierunek, w którym rozwija się branża nawodnieniowa 

FOTO: Nds Nawadnianie

Jak działa sterowanie nawadnianiem w oferowanych przez Państwa systemach?

G.M.: W ciągu prawie trzydziestu lat mojego doświadczenia branżowego, przeszliśmy od prostych rozwiązań typu „ręcznie włącz/wyłącz" do automatycznego sterowania pozwalającego na regulację ciśnienia i wydajności instalacji. Przy budowie pompowni wody i ścieków wspieramy się technologią zaczerpniętą z instalacji dedykowanych dla przemysłu i usług komunalnych, oferowanych głównie przez polskie firmy np. Leszczyńską Fabrykę Pomp LFP z Leszna. Praca takich układów bardzo często zarządzana jest sterownikami klasy PLC, z którymi możemy łączyć się zdalnie. Deszczownie bębnowe i mostowe można dzisiaj monitorować oraz zmieniać ich parametry pracy on-line.

Czy technologia nawadniania może pomóc w ograniczeniu strat wody i zwiększeniu efektywności produkcji rolnej?

G.M.: Oczywiście, właściwa analiza potrzeb, odpowiednie zaprojektowanie instalacji oraz zastosowanie właściwych rozwiązań zgodnych z zapotrzebowaniem może zmniejszyć zużycie wody i energii a co za tym idzie poprawić efektywność produkcji rolnej. Pamiętajmy, że nasz kraj nie posiada bogatych zasobów wodnych, należy więc gospodarować nimi w sposób mądry i dający najlepsze efekty.

Automatyczne zarządzanie systemami pompowymi pozwala na ograniczenie zużycia energii 

FOTO: Nds Nawadnianie

Podsumowując, przyszłość nawadniania w Polsce nierozerwalnie wiąże się z postępem technologicznym i automatyzacją, która pozwala na optymalizację zużycia zasobów przy jednoczesnym ograniczeniu nakładów pracy ludzkiej. Przejście od prostych systemów manualnych do zaawansowanych deszczowni mostowych zarządzanych on-line pokazuje, że nowoczesne rolnictwo dąży do pełnej kontroli nad procesem nawadniania. Należy jednak pamiętać, że wymaga to nie tylko nowoczesnych maszyn, ale również systemowego wsparcia i uproszczenia barier biurokratycznych dla inwestorów.

Rozmawiała Aleksandra Jasińska