Dymka dobrej jakości
Jednym ze sposobów przyspieszenia zbioru cebuli jest jej uprawa z dymki sadzonej jesienią. W porównaniu z cebulą sadzoną wiosną pozwala ona uzyskać wcześniejszy plon. Rozwiązanie to może być szczególnie interesujące w sytuacji, gdy po przechowaniu spodziewana jest ograniczona dostępność cebuli wysokiej jakości.
Niezależnie od terminu sadzenia – jesiennego czy wiosennego – podstawą jest odpowiedni materiał nasadzeniowy. Dymka powinna pochodzić z pewnego źródła, ponieważ może być porażona przez groźne patogeny. Cebul, które są zaparzone lub na których widoczna jest rozwijająca się grzybnia, nie należy sadzić.
W ofertach firm najczęściej dostępna jest dymka zimująca w dwóch kalibrażach: 8–14 mm oraz 14–21 mm. Przy zalecanej w polskich warunkach obsadzie około 40 szt./m² zapotrzebowanie na materiał wynosi około 500 kg/ha dla dymki o kalibrażu 8–14 mm oraz 1150 kg/ha dla kalibrażu 14–21 mm.
Większa dymka jest bardziej tolerancyjna na niedobory wody i składników pokarmowych, a także na ewentualne uszkodzenia spowodowane herbicydami czy niską temperaturą. Mniejszy kalibraż oznacza niższy koszt zakupu materiału, ale jednocześnie większe wymagania dotyczące warunków uprawy, m.in. potrzeby deszczowania w suchym sezonie.
Jakie stanowisko pod cebulę z dymki?
Pod uprawę dymki zimującej należy wybrać pole, na którym przez ostatnie 4–5 lat nie uprawiano warzyw cebulowych. Dobrymi przedplonami są rośliny pozostawiające stanowisko wolne od chwastów, m.in. groch, fasola, wyka, peluszka, ogórki czy kalafior.
Należy natomiast unikać roślin będących żywicielami niszczyka zjadliwego – jednego z najgroźniejszych szkodników cebuli. Dotyczy to m.in. niektórych roślin bobowatych, takich jak koniczyna czerwona, lucerna, bobik i bób.
Stanowisko powinno być dobrze uprawione, odchwaszczone i mieć uregulowany odczyn gleby. Nie należy wybierać pól silnie zachwaszczonych chwastami wieloletnimi, takimi jak skrzyp polny, powój polny czy rzepicha leśna, ani stanowisk z dużą liczbą samosiewów rzepaku.
Kiedy sadzić dymkę zimującą?
Istotnym elementem technologii jest termin sadzenia. Przy suchej i długo utrzymującej się ciepłej pogodzie zaleca się opóźnienie sadzenia do końca września, a nawet połowy października. Drobniejszą dymkę należy wysadzać wcześniej, natomiast większą – później.
Przed sadzeniem warto rozważyć zaprawianie cebul przeciwko chorobom grzybowym. Dymkę sadzi się za pomocą specjalnych sadzarek. Przy uprawie na większej powierzchni warto wykorzystać precyzyjne maszyny, które pozwalają zachować odpowiednią obsadę i głębokość sadzenia.
Drobniejszą dymkę zaleca się sadzić na głębokość około 3 cm, natomiast większą – głębiej, do około 4 cm.
Nawożenie cebuli zimującej
Po posadzeniu dymka powinna przed zimą przede wszystkim dobrze się ukorzenić. Może częściowo wypuścić szczypior, ale nie powinien on wyrastać ponad poziom gruntu. Z tego względu wysokie nawożenie przed zimą nie jest wskazane.
W uprawie cebuli z dymki korzystne jest dzielenie dawek nawozów. System korzeniowy tego gatunku nie jest bowiem w stanie pobrać dużej ilości składników pokarmowych w krótkim czasie.
Przy założeniu braku nawożenia organicznego orientacyjne dawki wynoszą: 125–160 kg/ha azotu, podawanego w co najmniej dwóch dawkach – przed sadzeniem i pogłównie, 90–130 kg/ha fosforu, w zależności od zasobności gleby, oraz 160–200 kg/ha potasu, również w zależności od wyników analizy gleby.
Fosfor stymuluje rozwój systemu korzeniowego. Jego niedobór powoduje jaśniejsze zabarwienie szczypioru, niekiedy również jego fioletowe zabarwienie, oraz opóźnia dojrzewanie cebuli.
Potas ma duże znaczenie dla wielkości i jakości plonu, a także gospodarki wodnej rośliny. Przy jego niedoborze obserwuje się m.in. zasychanie końcówek liści.
W żywieniu cebuli zimującej ważne są również wapń i siarka. Wapń m.in. poprawia dostępność składników pokarmowych dla roślin, natomiast siarka odpowiada za prawidłową gospodarkę związaną z pobieraniem azotu. Niedobór 1 kg siarki w glebie ogranicza pobieranie nawet o około 15 kg azotu. Objawem niedoboru siarki jest jaśniejsze zabarwienie szczypioru.
Znaczenie mają także mikroskładniki, m.in. molibden, bor, miedź, cynk i żelazo.
Ochrona plantacji przed chwastami
Pierwszy zabieg herbicydowy należy wykonać do 5 dni po posadzeniu dymki. Ochronę przed chwastami trzeba kontynuować także wiosną.
W starszych zaleceniach dotyczących uprawy cebuli można było spotkać pogląd, że obecność chwastów przed zimą może chronić wyrastające rośliny przed mroźnym wiatrem. Późniejsze obserwacje wykazały jednak, że nie należy dopuszczać do zachwaszczenia plantacji. Chwasty mogą rosnąć szybciej i w niższym zakresie temperatur niż cebula, dlatego konkurują z nią o wodę i składniki pokarmowe. Po przezimowaniu ich zwalczanie jest natomiast znacznie trudniejsze.
Wiosną, poza ochroną przed chwastami, konieczne jest monitorowanie plantacji pod kątem chorób i szkodników. W zależności od zagrożenia wykonuje się zabiegi fungicydowe oraz insektycydowe, szczególnie przeciwko wciornastkom.
Jak zabezpieczyć cebulę przed wymarzaniem?
Uprawa cebuli zimującej z dymki wiąże się z ryzykiem wymarznięcia podczas mroźnych, bezśnieżnych zim. Z prowadzonych obserwacji wynika, że cebula może wymarzać przy temperaturze poniżej –15°C, jeśli nie jest chroniona przez okrywę śnieżną. Kilkucentymetrowa warstwa śniegu pozwala jej natomiast przetrwać znacznie większe mrozy.
Jednym ze sposobów dodatkowej ochrony plantacji jest przykrycie jej bezpośrednio przed nadejściem mrozów włókniną polipropylenową. Okrywę usuwa się wiosną, około połowy kwietnia.
Jesienne sadzenie dymki może być sposobem na przyspieszenie zbioru cebuli, ale wymaga starannego przygotowania stanowiska i odpowiedniego prowadzenia plantacji przed zimą. Szczególne znaczenie ma jakość materiału nasadzeniowego, termin sadzenia oraz takie przygotowanie roślin, aby zdążyły się ukorzenić przed nadejściem mrozów.
